Odpis aktualizujący od należności dochodzonej na drodze sądowej

Wioletta Chaczykowska

Jeden z kontrahentów spółki zalega ze spłatą należności z tytułu dostaw. Należność ta jest bezsporna, nie jest jeszcze przedawniona. W związku z tym skierowano sprawę do sądu.
Jak ująć w księgach rachunkowych to zdarzenie? Czy należy dokonać odpisu aktualizującego?
  • updof – ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
  • updop – ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
  • uor – ustawa o rachunkowości

Należności dochodzone na drodze sądowej obarczone są ryzykiem niespłacalności. Istnieje zatem prawdopodobieństwo, że nie przyniosą one w przyszłości oczekiwanych korzyści ekonomicznych. W związku z tym trzeba dokonać odpisu aktualizującego. Odpis aktualizujący, w wysokości różnicy między kwotą należności a kwotą, której wyegzekwowania się oczekuje, ma na celu urealnienie kwoty należności wykazywanej w księgach i bilansie. Odpisy takie, zgodnie z art. 35b ust. 2 uor, zaliczane są do pozostałych kosztów operacyjnych, a jeżeli dotyczą odsetek - do kosztów finansowych. Wpływają one zatem na wynik finansowy jednostki.

Odpis aktualizujący figuruje w księgach tak długo, jak długo aktualne jest ryzyko nieściągnięcia należności, której dotyczy, a należność nie jest przedawniona lub umorzona. Dokonywanie takich odpisów nie zastępuje działań windykacyjnych służących ściągnięciu należności i nie zwalnia od ich podjęcia. Kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, spółka podjęła działania prowadzące do odzyskania zaległej kwoty. Ponieważ w tym momencie kwota wierzytelności stała się roszczeniem, pod datą skierowania sprawy do sądu należność przeksięgowuje się z konta "Rozrachunki z odbiorcami" na konto "Należności dochodzone na drodze sądowej" zapisem:

Wn "Należności dochodzone na drodze sądowej",

Ma "Rozrachunki z odbiorcami".

W związku ze skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego jednostka ponosi wydatki w postaci opłat sądowych, a niekiedy także koszty opinii biegłych, wynagrodzenia radcy prawnego czy adwokata. Koszty te jako pośrednio związane z działalnością operacyjną jednostki zaliczane są w momencie ich poniesienia do pozostałych kosztów operacyjnych (art. 3 ust. 1 pkt 32 uor):

Wn "Pozostałe koszty operacyjne",

Ma "Rachunek bieżący" lub "Kasa".

W bilansie należności dochodzone na drodze sądowej wykazywane są w aktywach w pozycji B.II.2 lit. d) "Należności krótkoterminowe od pozostałych jednostek dochodzone na drodze sądowej", przy czym prezentowane są po uwzględnieniu odpisów aktualizujących ich wartość (w bilansie kwotę należności trzeba pomniejszyć o odpis aktualizujący).

Spółka skierowała na drogę postępowania sądowego nieprzedawnioną należność w kwocie brutto 24 600 zł (w tym VAT 4600 zł), od której naliczyła odsetki zwłoki - 1000 zł. Koszty postępowania sądowego wyniosły 1100 zł. Ze względu na duże prawdopodobieństwo nieodzyskania (nieściągalności) należności, spółka dokonała odpisu aktualizującego na całą kwotę należności wraz z odsetkami.

Zapisy księgowe:

1. Nota odsetkowa - naliczenie odsetek:

  Wn "Rozrachunki z odbiorcami" 1000 zł;

  Ma "Przychody finansowe" 1000 zł.

 

2. PK - skierowanie należności na drogę postępowania sądowego (24 600 + 1000):

  Wn "Należności dochodzone na drodze sądowej" 25 600 zł;

  Ma "Rozrachunki z odbiorcami" 25 600 zł.

 

3. Opłacone koszty postępowania sądowego:

  Wn "Pozostałe koszty operacyjne" 1100 zł;

  Ma "Rachunek bieżący" 1100 zł.

 

4. PK - odpis aktualizujący:

a) kwota netto należności: 20 000 zł

  Wn "Pozostałe koszty operacyjne" 20 000 zł,

b) kwota VAT: 4600 zł

  Wn "Pozostałe koszty operacyjne" 4600 zł,

c) kwota brutto należności: 24 600 zł

  Ma "Odpisy aktualizujące należności" 24 600 zł,

d) odsetki: 1000 zł

  Wn "Koszty finansowe" 1000 zł.

  Ma "Odpisy aktualizujące należności" 1000 zł.

 

Wartość bilansowa należności wykazywana w aktywach bilansu wynosi 0, ponieważ odpis aktualizujący został dokonany w pełnej wysokości i pomniejsza on kwotę należności dochodzonej na drodze sądowej.

Dla celów podatkowych, co do zasady, odpisy aktualizujące nie stanowią kosztów uzyskania przychodu (art. 16 ust. 1 pkt 26a updop). W drodze wyjątku, można jednak zaliczyć do kosztów podatkowych odpisy aktualizujące dokonane zgodnie przepisami ustawy o rachunkowości, jeżeli dotyczą należności wcześniej zaliczonych do przychodów podatkowych, w takiej wysokości (a więc bez VAT i odsetek), a ich nieściągalność została uprawdopodobniona (w sposób określony w art. 16 ust. 1 pkt 26a updop oraz art. 23 ust. 1 pkt 21 updof).

Naliczone, lecz nieotrzymane, odsetki od należności nie są przychodem podatkowym w myśl art. 12 ust. 4 pkt 2 updop oraz art. 14 ust. 3 pkt 2 updof.

Koszty sądowe u wierzyciela stanowią koszt podatkowy z chwilą ich poniesienia. Natomiast do przychodów podatkowych wierzyciel będzie mógł zaliczyć koszty sądowe zasądzone przez sąd do zwrotu na jego rzecz z chwilą ich faktycznego otrzymania (podobnie jak odsetki od należności).

w sprzedaży

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....