Obsługa krótkich wyjazdów służbowych – czy podlega procedurze VAT marża

Mateusz Kaczmarek doradca podatkowy

Ustawa o VAT nie definiuje pojęcia „usługi turystyczne”, co jest przyczyną sporów między podatnikami i organami podatkowymi, w sytuacjach gdy usługi związane z organizacją wyjazdów nie mają cech turystycznych w powszechnym tego słowa znaczeniu.

Czy mogą być one opodatkowane od marży? Przeanalizujmy to na podstawie konkretnego przypadku.

  • WSA – wojewódzki sąd administracyjny
  • TSUE – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
  • ustawa o VAT – ustawa o podatku od towarów i usług
  • KIS – Krajowa Informacja Skarbowa
  • KAS – Krajowa Administracja Skarbowa

Zgodnie z art. 119 ust. 1–3 ustawy o VAT podstawą opodatkowania przy wykonywaniu usług turystyki jest kwota marży pomniejszona o kwotę należnego podatku. Przez marżę rozumie się różnicę między kwotą, którą ma zapłacić nabywca usługi, a faktycznymi kosztami poniesionymi przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług od innych podatników dla bezpośredniej korzyści turysty. Przez usługi dla bezpośredniej korzyści turysty rozumie się usługi stanowiące składnik świadczonej usługi turystyki, a w szczególności transport, zakwaterowanie, wyżywienie, ubezpieczenie.

Przepisy te stosuje się bez względu na to, kto nabywa usługę turystyki, w przypadku gdy podatnik działa na rzecz nabywcy usługi we własnym imieniu i na własny rachunek, a przy świadczeniu usługi nabywa towary i usługi od innych podatników dla bezpośredniej korzyści turysty.

Przedmiot sporu

Spółka wystąpiła z wnioskiem o indywidualną interpretację, wskazując, że przedmiotem jej działalności jest organizowanie wyjazdów służbowych klientów (a także ich pracowników, zleceniobiorców lub kontrahentów), trwających z reguły 1–3 dni robocze. Spółka nabywa od hotelu usługę hotelową (zakwaterowanie plus hotelowe usługi dodatkowe) w swoim imieniu, lecz na rachunek klienta i odsprzedaje mu ją, doliczając do rachunku swoją marżę. Pytała, czy przywołany wyżej przepis ma do niej zastosowanie, tj. czy powinna rozliczać się z klientami w systemie VAT marża?

KIS udzieliła przeczącej odpowiedzi, stwierdzając, że system VAT marża dotyczy tylko usług turystycznych, a świadczone przez spółkę usługi do nich nie należą. Przez „usługę turystyczną” należy rozumieć kompleksową usługę, realizowaną przez podatnika, obejmującą różne usługi składowe świadczone dla bezpośredniej korzyści turysty, bez których dana impreza turystyczna nie mogłaby się odbyć, przy czym muszą one być nabywane od innych podatników – chodzi wyłącznie o wyjazdy wypoczynkowe, połączone z rekreacją i rozrywką (kompleksowym programem imprez). Tak termin ten rozumie się powszechnie, tak wyjaśniają go słowniki języka polskiego i takie też jego znaczenie wynika z wszelkich publikacji o charakterze turystycznym.

KIS przywołała także art. 307 dyrektywy 112, zgodnie z którym transakcje dokonywane na warunkach przewidzianych w art. 306 przez biura podróży w zakresie realizacji podróży uznawane są za pojedynczą usługę świadczoną przez biuro podróży na rzecz turysty.

Definicja usług turystyki

W skardze do sądu administracyjnego spółka wskazała, że ten przepis trudno uznać za definicję pojęcia „usługi turystyki” – jego celem jest jedynie uściślenie, że w skład jednej usługi wchodzą wszystkie transakcje podjęte w związku z danym wyjazdem. Unijny prawodawca nie tyle więc zdefiniował „usługę turystyki”, co wskazał na jej złożony charakter, zapewne po to, aby zapobiegać próbom sztucznego dzielenia takich usług na części składowe. Nie wynika z tego jednak, że usługa turystyki musi mieć złożony charakter.

Spółka powołała się też na dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2302 z 25.11.2015 w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych, zmieniającą rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE oraz uchylająca dyrektywę Rady 90/314/EWG. Stanowi ona podstawę polskich regulacji dotyczących branży turystycznej i bez wątpienia obejmuje również podróże służbowe przedsiębiorców.

Przykładowo w przesłance nr 7 dyrektywy zapisano: Większość podróżnych nabywających imprezy turystyczne lub powiązane usługi turystyczne to konsumenci w rozumieniu unijnego prawa konsumentów. Nie zawsze jest przy tym łatwo odróżnić konsumentów od przedstawicieli małych przedsiębiorstw lub osób prowadzących działalność zawodową, które rezerwują podróże w związku z ich działalnością gospodarczą lub zawodową za pośrednictwem tych samych kanałów rezerwacji, jakie wykorzystują konsumenci. Tacy podróżni często wymagają podobnego poziomu ochrony. (...) Dlatego też niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie do osób podróżujących służbowo, w tym przedstawicieli wolnych zawodów lub osób samozatrudnionych.

Zgodnie natomiast z art. 4 pkt 1, 2 i 5 ustawy z 24.11.2017 o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (DzU z 2019 poz. 548) usługą turystyczną jest przewóz osób, zakwaterowanie (z wyjątkiem zakwaterowania związanego z długotrwałym pobytem), które nie jest nieodłącznym elementem przewozu pasażerów, wynajem pojazdów samochodowych lub innych pojazdów silnikowych, inna usługa świadczona podróżnym, która nie stanowi integralnej części usług wcześniej wymienionych. Każde ze wskazanych świadczeń może samodzielnie stanowić usługę turystyczną, zaś w przypadku świadczenia jednocześnie więcej niż jednej takiej usługi mamy do czynienia z „imprezą turystyczną” lub „powiązanymi usługami turystycznymi”.

Z kolei ustawa z 29.08.1997 o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych (DzU z 2019 poz. 238) w art. 3 pkt 1, 2 i 9 definiuje pojęcie:

  • usługi turystycznej – jako usługi przewodnickiej, hotelarskiej oraz każdej innej świadczonej turystom lub odwiedzającym,
  • imprezy turystycznej – jako kompleksu usług turystycznych o określonych cechach,
  • turysty – jako osoby, która podróżuje do innej miejscowości poza swoim stałym miejscem pobytu na okres nieprzekraczający 12 mies., dla której celem podróży nie jest podjęcie stałej pracy w odwiedzanej miejscowości i która korzysta z noclegu przynajmniej przez jedną noc.

Biorąc to pod uwagę, spółka uznała, że świadczone przez nią usługi są usługami turystycznymi, a osoby, których dotyczy dana podróż służbowa, są turystami/podróżnymi.

Co wynika z orzecznictwa

WSA w Warszawie w wyroku z 26.04.2019 (III SA/Wa 2754/18) potwierdził prawidłowość jej stanowiska i przychylił się do dotychczasowej linii orzeczniczej sądów administracyjnych i TSUE.

Przypomnijmy, że TSUE w wyroku z 12.11.1992 (C-163/91) orzekł, że system VAT marża obejmuje również takie podmioty, które zapewniają podróżnemu jedynie zakwaterowanie.

NSA w wyroku z 15.02.2017 (I FSK 1578/15) uznał z kolei za błędny pogląd organu podatkowego, że usługa turystyki w rozumieniu art. 119 ustawy o VAT musi mieć charakter kompleksowy, tj. usługa hotelowa musi łączyć się z inną usługą. Pogląd ten – zdaniem sądu – nie ma uzasadnienia w przepisach prawa, w tym art. 307 dyrektywy 112. Regulacja ta nie służy identyfikacji usługi świadczonej przez biuro podróży na rzecz turysty jako świadczenia kompleksowego, lecz odnosi się do sposobu traktowania – na potrzeby opodatkowania – tych usług jako pojedynczej usługi (bez względu na ich skład) opodatkowanej w systemie marży (podobne wyroki: I FSK 26/15, III SA/Wa 2713/14, III SA/Wa 883/13).

Problem nadal aktualny

Dlaczego KAS tak bardzo obstaje przy swoim – wątpliwym przecież – stanowisku? Otóż zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt. 4 ustawy o VAT obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika usług noclegowych i gastronomicznych. Gdyby więc spółka rozliczała się na zasadach ogólnych, wówczas fiskus zyskiwałby na każdym etapie obrotu usługą hotelową – hotel, sprzedając usługę spółce, naliczałby VAT, którego spółka nie mogłaby odliczyć, a spółka, sprzedając klientowi usługę (koszt hotelu plus marża), naliczałby VAT (od całej kwoty brutto, bo VAT nie odliczyła) i tego VAT klient także nie mógłby odliczyć. Natomiast gdy spółka rozlicza się w systemie VAT marża, nalicza VAT tylko od swojego narzutu na koszty poniesione na zakup dla klienta usługi hotelowej, a więc podatek nie jest naliczany drugi raz od tej ostatniej.

W wyroku TSUE z 2.05.2019 (C-225/18, Grupa Lotos) wydanym w polskiej sprawie prejudycjalnej orzeczono, że wyłączenie z prawa do odliczenia kwoty VAT – związanej z wydatkami podatnika na usługi noclegowe i gastronomiczne – jest co do zasady zgodne z przepisami prawa unijnego (na podstawie tzw. klauzuli stand still). Wyjątkiem jest przypadek, gdy podatnik nabywa usługi noclegowe i gastronomiczne, które następnie refakturuje na rzecz innych podatników w ramach świadczenia usług turystyki.

W komunikacie Ministerstwa Finansów wydanym po tym wyroku napisano m.in., że w tej konkretnej sprawie (Grupy Lotos) szczególnie ważne będzie rozstrzygnięcie przez NSA, czy podatnik świadczy usługi turystyki na gruncie przepisów o VAT i – w związku z tym – czy podlegają one VAT według szczególnej procedury marży (która nie pozwala na odliczenie VAT naliczonego). Tak więc wyjaśnienie pojęcia „usług turystycznych” nadal ma bardzo istotne znaczenie.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Więcej na temat: „VAT”
Zmiana interpretacji

Nie tylko polski, ale też unijny VAT jest neutralny dla rozliczenia podatku dochodowego

Anna Koleśnik
Podatek od wartości dodanej zapłacony do zagranicznego US, a także naliczony przy zakupach w innych krajach UE nie jest odpowiednio przychodem ani kosztem uzyskania przychodów polskich przedsiębiorców – to najnowsze stanowisko organów podatkowych. Wcześniej przez lata twierdziły co innego, wbrew orzecznictwu sądów administracyjnych.

W myśl updop i updof do przychodów podatkowych nie zalicza się należnego podatku od towarów i usług (VAT). Odpowiednio podatek naliczony (z pewnymi wyjątkami) nie jest kosztem uzyskania przychodów. Literalnie odczytując przepisy, organy podatkowe uważały jeszcze do niedawna, że wyłączenia te dotyczą tylko polskiego podatku od towarów i usług, który w ustawie o VAT jest zdefiniowany odrębnie od podatku od wartości dodanej obowiązującego w innych krajach UE (np. pisma KIS z 8.02.2019, 0111-KDIB1-1.4010.519.2018.2.SG, i 24.09.2018, KI0111-KDIB3-3.4018.5.2018.2.MS).


VAT

Rozliczanie VAT przy sprzedaży felg samochodowych

Jak jest opodatkowana VAT działalność w zakresie sprzedaży felg samochodowych?

Zgodnie z nowym brzmieniem ustawy o VAT od 1.09.2019 podatnicy, których przedmiotem działalności gospodarczej jest m.in. handel felgami samochodowymi, nie mogą korzystać z tzw. zwolnienia podmiotowego w VAT do limitu obrotów 200 tys. zł rocznie (przysługującego na mocy art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT).


VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. II)

Tomasz Krywan
Nowa matryca stawek VAT, wprowadzenie wiążącej informacji stawkowej, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym przekształconym plikiem JPK_VAT oraz zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie pod koniec tego i na początku przyszłego roku.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw z:

  • 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Większość tych, które będą stosowane w 2019 r., została omówiona w pierwszej części niniejszego artykułu[4], z wyjątkami dotyczącymi zmiany stawek VAT na gazety, książki i czasopisma, oraz wiążącej informacji stawkowej, które są opisane dalej.


Podatki i prawo gospodarcze

Jaka stawka VAT przy sprzedaży mieszkania wykorzystywanego na biuro spółki

Mateusz Kaczmarek
Spółka była właścicielką lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 130 m2, znajdującego się w budynku mieszkalnym w Warszawie. Lokal stanowił odrębną własność. Spółka użytkowała go wyłącznie na potrzeby własnej działalności gospodarczej (jako biuro), wprowadziła go do ewidencji środków trwałych i amortyzowała. Od wydatków bieżących związanych z lokalem był odliczany VAT, a kwoty netto księgowano w koszty uzyskania przychodów. Niedawno spółka sprzedała lokal. Sprzedaż podlegała VAT. Nabywcą jest czynny podatnik VAT, a nabycie nastąpiło w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.
W prowadzonej dla lokalu księdze wieczystej jego przeznaczenie zostało oznaczone jako mieszkalne. Także z opisu lokalu w księdze wynika, że ma on charakter typowo mieszkalny. W księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości gruntowej, na której posadowiony jest budynek, w którym znajduje się ten lokal, jako sposób korzystania wpisano „tereny mieszkaniowe”. Status budynku także oznaczono jako mieszkalny, podobnie jak status kilkudziesięciu wyodrębnionych w nim lokali (takich jak lokal spółki).
Jaka stawka VAT była właściwa dla opisanej transakcji?

Procedury

Nowy wykaz podatników VAT

Łukasz Chłond Krzysztof Hałub
Od 1.09.2019 działa jeden elektroniczny wykaz podatników VAT, udostępniony przez Szefa KAS. Ma on ułatwić przedsiębiorcom weryfikację kontrahentów.

VAT

Moment ujęcia w rozliczeniu VAT usług medycznych w ramach nadwykonań

Marcin Szymankiewicz
Przychodnia lekarska – czynny podatnik VAT – świadczy m.in. usługi opieki medycznej na rzecz NFZ, objęte zwolnieniem z VAT. Zdarza się, że w ich ramach dochodzi do tzw. nadwykonań (ponad zakontraktowaną wartość świadczeń medycznych). Są to głównie usługi ratujące życie, ale zdarzają się także nadwykonania innych usług. Przychodnia na początku każdego roku podpisuje umowę z NFZ, w której zakontraktowany jest limit jednostek danego świadczenia na ten rok. Realizując usługi, nie ma pewności, czy NFZ ureguluje należność z tytułu nadwykonań. Mogą one nie zostać opłacone (Fundusz przedstawia propozycję ugody, na którą przychodnia może się nie zgodzić).
Czy usługi opieki medycznej świadczone w ramach nadwykonań powinny być ujęte w rozliczeniu VAT w dacie faktycznego ich wykonania (tzn. konieczna jest korekta rozliczenia wstecz), czy w dacie wystawienia faktury na NFZ, po uznaniu nadwykonanych usług?

Przekazanie nieruchomości na rzecz wspólników likwidowanej spółki kapitałowej – co z VAT i CIT

Ryszard Kubacki Anna Koleśnik
W związku z likwidacją spółki z o.o. zajmującej się obrotem nieruchomościami cały jej majątek (jedynie nieruchomości) zostanie przekazany przez likwidatora na rzecz wspólników likwidowanej spółki.
Czy to przekazanie będzie podlegało VAT? Czy spółka zostanie z tego tytułu obciążona podatkiem dochodowym?

VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. I)

Tomasz Krywan
Likwidacja odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych i wprowadzenie obowiązkowej podzielonej płatności VAT, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym plikiem JPK_VAT, zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP, wprowadzenie nowej definicji pierwszego zasiedlenia i ograniczenie zwolnienia podmiotowego to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie w najbliższych miesiącach.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw:

  • z 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • z 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Podatki i prawo gospodarcze

VAT od odszkodowania za przedłużające się prace budowlane

Marcin Szymankiewicz
Spółka i deweloper zawarli umowę przedwstępną sprzedaży i wykończenia lokalu niemieszkalnego. Spółka zawarła jednocześnie z inną firmą przedwstępną umowę najmu tego lokalu.
Umowa z deweloperem, przenosząca własność, miała być zawarta do końca stycznia 2019 r.
Inwestycja nie została jednak zrealizowana w terminie. Termin wydania lokalu zmieniono aneksem na 31.08.2019 r. Analogicznie zmieniono umowę najmu. Strony ustaliły, że deweloper od lutego 2019 r. do końca miesiąca, w którym podpisze akt notarialny przenoszący własność lokalu, będzie comiesięcznie wypłacał spółce równowartość miesięcznego czynszu najmu, w celu wynagrodzenia jej utraconych korzyści na skutek przesunięcia terminu świadczenia usług najmu (w zamian nie skorzysta ona z prawa odstąpienia od umowy i nie będzie żądać zapłaty kary przewidzianej w umowie przedwstępnej). Czy od otrzymanego od dewelopera odszkodowania spółka powinna odprowadzić VAT?

Zmiana prawa

Nowości w VAT od września 2019

Krzysztof Hałub
Nowa definicja pierwszego zasiedlenia, ograniczenie stosowania zwolnienia podmiotowego i ułatwienia dla nabywców produktów rolnych od rolników ryczałtowych to niektóre z licznych zmian w ustawie o VAT, wchodzących w życie od 1.09.2019.

VAT

Dokumenty potwierdzające WDT pobrane z portalu internetowego firmy spedycyjnej

Ewelina Majewska-Howis
Spółka dokonuje licznych WDT. Transport najczęściej odbywa się za pośrednictwem firmy spedycyjnej, która udostępnia dane dotyczące przesyłki na swoim portalu (tzw. parcel tracking). Po wpisaniu numeru przesyłki istnieje możliwość wygenerowania automatycznego raportu zawierającego następujące informacje: data nadania i odbioru, adres i dane firmy odbierającej.
Czy taki raport (niezawierający podpisów, pieczątek ani innych danych autoryzacyjnych) może stanowić potwierdzenie WDT dla celów zastosowania zerowej stawki VAT?

VAT

Rozliczenie faktury korygującej do faktury „odwrotne obciążenie”

Tomasz Krywan
W lipcu 2019 przedsiębiorca (czynny podatnik VAT) wystawił fakturę korygującą zmniejszającą do faktury „odwrotne obciążenie” z grudnia 2018.
Czy w związku z tym powinien skorygować deklarację VAT-7 za grudzień 2018, czy uwzględnić tę fakturę w bieżącej deklaracji?

VAT

Ujęcie usług finansowych w deklaracji VAT

Ewelina Majewska-Howis
Spółka udziela podmiotom powiązanym oprocentowanych pożyczek. Noty odsetkowe wystawiane są kwartalnie.
W jaki sposób wykazać te noty w deklaracji VAT-7 (podatek rozliczany miesięcznie)?

VAT

Odszkodowanie z tytułu likwidacji parkingu – czy podlega VAT

Ryszard Kubacki
Spółka użytkuje parking samochodowy, który wybudowała na gruncie należącym do gminy. Gmina zaplanowała w tej samej lokalizacji inwestycję.
Czy odszkodowanie, które zostanie wypłacone przez gminę na rzecz spółki z tytułu likwidacji parkingu, będzie podlegało VAT?

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....