Obowiązkowa podzielona płatność zamiast odwrotnego obciążenia

Łukasz Grzegorczyk doradca podatkowy Gekko Taxens Doradztwo Podatkowe sp. z o.o.

Od 1.11.2019 przedsiębiorcy płacą za zakupy towarów i usług wymienionych w nowym zał. nr 15 do ustawy o VAT, obligatoryjnie stosując mechanizm podzielonej płatności (MPP, split payment), gdy kwota na fakturze przekroczy 15 tys. zł.

Obowiązkowi zapłaty przez nabywcę należności w ramach MPP odpowiada obowiązek przyjęcia przez sprzedawcę płatności w tej formie.

  • US – urząd skarbowy
  • ustawa o VAT – ustawa o podatku od towarów i usług
  • MPP – mechanizm podzielonej płatności w VAT
  • Pp – Prawo przedsiębiorców

Z uzasadnienia projektu nowelizacji (ustawa z 9.08.2019 o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, DzU poz. 1751) wynika, że ma to być remedium na pojawiające się nowe metody unikania opodatkowania oraz przenoszenie przestępczej działalności na kolejne sektory gospodarki nieobjęte rozliczeniami w formie odwrotnego obciążenia. Obowiązkowy MPP ma efektywnie uszczelnić system podatkowy.

Likwidacja odwrotnego obciążenia

Jednocześnie od 1.11.2019 zniesiono odwrotne obciążenie (tj. rozliczanie VAT przez nabywców towarów) w transakcjach krajowych, uchylając art. 17 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy o VAT, dotyczący stosowania odwrotnego obciążenia w odniesieniu do towarów z zał. nr 11 oraz usług z zał. nr 14 do ustawy o VAT, a także wskazane załączniki.

Konsekwencją tej zmiany jest też likwidacja formularza VAT-27 – informacji podsumowującej w obrocie krajowym – składanego przez podatników dokonujących dostawy towarów lub świadczenia usług objętych odwrotnym obciążeniem, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy o VAT (co nastąpiło poprzez uchylenie art. 101a tej ustawy).

Na mocy regulacji przejściowych (art. 10 nowelizacji) dostawy towarów z zał. nr 11 oraz świadczenie usług z zał. nr 14 dokonane:

  • przed 1.11.2019, dla których obowiązek podatkowy powstał lub faktura została wystawiona po 31.10.2019,
  • po 31.10.2019, dla których faktura została wystawiona przed 1.11.2019,

powinny być jednak rozliczone na dotychczasowych zasadach, a więc z zastosowaniem odwrotnego obciążenia, i wykazane w informacji VAT-27.

Towary i usługi objęte obowiązkowym MPP

Zał. nr 15 do ustawy o VAT obejmuje 150 pozycji zawierających nazwy towarów lub usług wraz z odpowiadającymi im symbolami PKWiU. Znalazły się w nim:

  • towary i usługi objęte dotychczas reżimem odwrotnego obciążenia lub odpowiedzialnością podatkową nabywcy (wymienione w uchylonych zał. nr 11, 13 i 14 do ustawy o VAT) oraz
  • części i akcesoria do pojazdów silnikowych, węgiel i produkty węglowe, maszyny i urządzenia elektryczne, ich części i akcesoria.

Kupujący stosuje obowiązkowo MPP, gdy nabycie ww. towarów/usług zostało udokumentowane fakturą, w której kwota należności ogółem stanowi kwotę, o której mowa w art. 19 pkt 2 Pp (15 tys. zł). W przypadku transakcji niedotyczących ww. towarów/usług lub ich dotyczących, ale udokumentowanych fakturą na mniejszą kwotę niż 15 tys. zł nadal można dobrowolnie skorzystać z MPP.

Gdy jedna faktura będzie dokumentowała zakup towarów na łączną kwotę brutto 20 tys. zł, a wśród nich będą towary z zał. nr 15 na kwotę 3 tys. zł brutto oraz spoza zał. nr 15 na kwotę 17 tys. zł, wtedy:

  • faktura powinna zawierać adnotację „mechanizm podzielonej płatności”,
  • nabywca może zapłacić za fakturę z zastosowaniem MPP w pełnej kwocie 20 tys. zł lub w kwocie 3 tys. zł, a w pozostałym zakresie (17 tys. zł) dokonać płatności poza MPP.

Obowiązek stosowania MPP wyłączono w przypadkach:

  • uregulowania należności w drodze potrącenia (o którym mowa w art. 498 Kc – w zakresie, w jakim kwoty należności są potrącane),
  • płatności wynikających z faktur dokumentujących transakcje w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego, co dotyczy również płatności z umów zawartych w wyniku postępowań wszczętych przed 1.11.2019 (art. 13 nowelizacji).

MPP jest obowiązkowo stosowane odpowiednio przy zaliczkach (w komunikacie przelewu zamiast numeru faktury wpisuje się wówczas wyraz „zaliczka”).

Wątpliwości dotyczące limitu 15 tys. zł

Celem odwołania do art. 19 pkt 2 Pp było powiązanie obowiązkowego stosowania MPP z limitem warunkującym obowiązek przedsiębiorców do dokonywania płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego (co dotyczy transakcji przekraczających 15 tys. zł). Tymczasem literalne brzmienie przepisów nowelizacji nakazuje stosowanie MPP tylko w przypadku, gdy kwota należności na fakturze ogółem wynosi dokładnie 15 tys. zł.

Czy oznacza to, że dla należności nie tylko w niższej, ale też w wyższej kwocie nie zaistnieje taki obowiązek? Byłoby to sprzeczne z celem ustawodawcy zaprezentowanym w uzasadnieniu do nowelizacji. Kwestia ta w przyszłości stanie się zapewne przedmiotem sporów, które rozstrzygną sądy administracyjne (o ile wcześniej nie nastąpi zmiana przepisu).

Wymogi w zakresie fakturowania

Wystawca faktury dokumentującej transakcje objęte obowiązkowym MPP musi zawrzeć na niej stosowną adnotację („mechanizm podzielonej płatności”). W przypadku naruszenia tego obowiązku organ podatkowy ustali dodatkowe zobowiązanie podatkowe – w wysokości 30% kwoty podatku przypadającej na dostawę towarów lub świadczenie usług wymienionych w zał. nr 15 do ustawy, wykazanej na tej fakturze. Jednak zapłata przez nabywcę tej kwoty z zastosowaniem MPP mimo braku adnotacji na fakturze wyłącza stosowanie sankcji wobec sprzedawcy.

Organ ustali 30% sankcję także wobec nabywcy, który mimo ciążącego na nim obowiązku nie dokona płatności za fakturę w ramach MPP i to nawet w przypadku, gdy sprzedawca nie umieści na niej (choć powinien) adnotacji „mechanizm podzielonej płatności”.

Sankcja nie jest ustalana w stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie/przestępstwo skarbowe.

Dodajmy, że nowelizacja wprowadza również zmianę w Kks, w którego art. 57c uregulowano nowy rodzaj przestępstwa/wykroczenia skarbowego – podatnik, który wbrew obowiązkowi dokonuje płatności kwoty należności wynikającej z faktury z pominięciem MPP, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych. W przypadku mniejszej wagi sprawca podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Obowiązek posiadania rachunku rozliczeniowego

Podatnicy VAT zawierający transakcje dotyczące towarów i usług wymienionych w zał. nr 15 – a więc zarówno sprzedawcy, jak i nabywcy – są zobowiązani do posiadania rachunku rozliczeniowego lub imiennego rachunku w skok (płatności takich nie można więc dokonywać np. na rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy przedsiębiorcy-osoby fizycznej ani z tego rachunku). Rachunek musi być prowadzony w złotych.

Dotyczy to także podatników nieposiadających siedziby lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Mogą oni wnioskować do naczelnika US o zwrot kosztów obsługi tych rachunków (do wysokości kosztów wynikających z ich wykorzystania do stosowania obowiązkowego MPP).

Wniosek może być składany za okres kwartalny, półroczny lub roczny, do 25. dnia miesiąca następującego po okresie, którego dotyczy. Należy dołączyć do niego dokumenty potwierdzające wysokość poniesionych kosztów. Zwrot nastąpi w terminie 30 dni od otrzymania wniosku przez naczelnika US, przy czym organ ten może zwrócić się do podatnika o złożenie dodatkowych wyjaśnień (odpowiednio wydłuża to termin zwrotu).

Wykorzystanie środków z rachunku VAT

Nowelizacja zmieniła też art. 62b ust. 2 pkt 2 Prawa bankowego, tym samym umożliwiając podatnikom szersze wykorzystanie środków zgromadzonych na rachunku VAT. Od 1.11.2019 będzie można nimi uregulować nie tylko podatek VAT, ale też PIT, CIT, akcyzę, należności celne, ew. zaliczki/przedpłaty w tych podatkach oraz wynikające z nich odsetki za zwłokę, a także składki ZUS.

Doprecyzowano procedurę przekazywania środków z rachunku VAT podatnika. Na postanowienie naczelnika US w przedmiocie zgody na przekazanie środków ze wskazanego przez podatnika rachunku VAT na inny wskazany przez niego rachunek bankowy albo w skok, dla których jest prowadzony ten rachunek VAT, przysługuje zażalenie. Jednocześnie składane przez podatników wnioski o wyrażenie takiej zgody zostały zwolnione z opłaty skarbowej.

MPP przy zbiorczych płatnościach

Od 1.11.2019 w ramach MPP jest możliwe dokonanie jednej płatności za kilka faktur wystawionych w okresie nie krótszym niż 1 dzień i nie dłuższym niż miesiąc (w komunikacie przelewu zamiast numeru faktury wpisuje się okres, za który dokonywana jest płatność). Płatność musi dotyczyć wszystkich faktur od danego kontrahenta ze wskazanego okresu.

Art. 108b ust. 5 ustawy o VAT wskazuje, kiedy naczelnik US odmawia, w decyzji, wydania zgody na przekazanie środków z rachunku VAT na inny rachunek bankowy. Tak jest m.in. w razie zaistnienia uzasadnionej obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane lub wystąpi (albo już wystąpiła) zaległość podatkowa. Wprowadzono tu odniesienie do konkretnych podatków i należności, o których mowa w ww. art. 62b ust. 2 pkt 2 Prawa bankowego (z wyłączeniem składek ZUS).

Odpowiedzialność solidarna w nowym wydaniu

Od 1.11.2019 zmodyfikowano też solidarną odpowiedzialność nabywcy za podatek niezapłacony przez sprzedawcę do US z tytułu dostawy niektórych towarów – obejmuje dostawy towarów wymienionych w zał. nr 15 (do tej pory były to towary z uchylonego zał. nr 13, przy czym musiał być przekroczony określony limit wartości towarów nabytych od jednego kontrahenta w danym miesiącu).

Solidarna odpowiedzialność nie ma przy tym zastosowania w przypadku:

  • nabycia towarów, za które podatnik dobrowolnie zapłacił z zastosowaniem MPP,
  • nabycia paliw na stacjach paliw, do standardowych zbiorników paliwa w pojazdach,
  • dostawy gazu przewodowego (przeznaczonego do napędu silników spalinowych) za pośrednictwem własnych sieci przesyłowych/dystrybucyjnych dostawcy,
  • zaległości podatkowych, których powstanie nie wiązało się z uczestnictwem dostawcy w nierzetelnym rozliczaniu podatku w celu odniesienia korzyści podatkowej,
  • nabycia towarów udokumentowanego fakturą, w której kwota należności ogółem przekracza 15 tys. zł lub równowartość tej kwoty (a więc gdy MPP jest stosowany obowiązkowo).

Likwidacja kaucji gwarancyjnej

Równocześnie zniesiono instytucję kaucji gwarancyjnej (uchylony art. 105a ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy o VAT), której wpłata (przez sprzedawcę) powodowała przed 1.11.2019 wyłączenie solidarnej odpowiedzialności nabywcy. Uchylono w związku z tym przepisy (art. 105b–105d ustawy o VAT) regulujące zasady wnoszenia i zwrotu kaucji.

Podatnicy mogą od 1.11.2019 do 31.12.2024 wnioskować do naczelnika US o zwrot złożonej uprzednio kaucji gwarancyjnej (art. 9 ustawy nowelizującej). Zwrot nastąpi w terminie 30 dni od otrzymania wniosku, w przypadku kaucji złożonej w formie:

  • depozytu pieniężnego – na rachunek wskazany przez podatnika,
  • gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej bądź pisemnego upoważnienia do wyłącznego dysponowania środkami pieniężnymi na rachunku – poprzez zwrot dokumentu poświadczającego udzielenie gwarancji lub upoważnienia.

Zwrot zostanie odsunięty w czasie w razie wszczęcia postępowania podatkowego lub kontrolnego, a także kontroli podatkowej lub celno-skarbowej, w zakresie rozliczenia, którego dotyczyła kaucja gwarancyjna – odpowiednio do zakończenia postępowania lub do upływu 3 mies. od dnia zakończenia kontroli, chyba że wszczęto w tym terminie postępowanie podatkowe lub doszło do przekształcenia kontroli celno-skarbowej w to postępowanie.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Więcej na temat: „Podzielona płatność”
Podatki i prawo gospodarcze

Faktury w walutach obcych a obowiązek zapłaty w formie podzielonej płatności

Tomasz Krywan
Spółka z o.o. z niektórymi krajowymi kontrahentami rozlicza się w euro.
Czy otrzymywane od nich faktury w euro (z kwotami VAT przeliczonymi na złote) jest obowiązana opłacać z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP)?

Podatki i prawo gospodarcze

Opłacanie faktur pro forma z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności

Tomasz Krywan
Często dokonujemy płatności na podstawie otrzymywanych od kontrahentów faktur pro forma.
Czy możemy w takich przypadkach zastosować mechanizm podzielonej płatności (MPP)?

Podatki i prawo gospodarcze

Zapłata wadium a mechanizm podzielonej płatności

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca uczestniczy w aukcjach dotyczących zakupu towarów wymienionych w zał. nr 15 do ustawy o VAT.
Czy wadia w kwotach przekraczających 15 tys. zł muszą być opłacane z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP)?

Od 1.11.2019 r. obowiązują przepisy nakładające obowiązek stosowania MPP, w przypadku gdy łącznie zostanie spełnionych pięć warunków, tj.:

  • podatnik VAT otrzymał fakturę z wykazaną kwotą VAT albo przekazuje całość lub część zapłaty przed dokonaniem dostawy towarów/wykonaniem usługi,
  • otrzymana faktura dokumentuje nabycie towarów lub usług wymienionych w nowym zał. nr 15 do ustawy o VAT albo kwota płacona przed dokonaniem dostawy/wykonaniem usługi dotyczy nabycia takich towarów lub usług,
  • kwota należności na fakturze przekracza kwotę, o której mowa w art. 19 pkt 2 Prawa przedsiębiorców, a więc 15 tys. zł, albo całość lub część zapłaty dokonanej przed dostawą towarów/wykonaniem usługi przekracza tę kwotę,
  • płatność nie następuje w drodze potrącenia, o którym mowa w art. 498 Kc,
  • płatność nie wynika z faktury dokumentującej transakcje realizowane w wykonaniu umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym.

Badanie sprawozdania finansowego

Mechanizm podzielonej płatności a procedury badania sprawozdania finansowego

Agnieszka Baklarz
1.07.2018 r. weszły w życie przepisy ustawy o VAT dotyczące mechanizmu podzielonej płatności (MPP, split payment). Przyjrzyjmy się, jak wpłynęło to na procedury badania sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta.

O samym MPP napisano już wiele, więc dla porządku przypomnę tylko, że polega on na podziale płatności za dostawy i usługi na 2 części – kwotę netto przelewaną na bieżący rachunek bankowy oraz kwotę VAT przelewaną na rachunek bankowy VAT.

Dokładne wskazania zawiera art. 108a ustawy o VAT, który brzmi następująco:

1. Podatnicy, którzy otrzymali fakturę z wykazaną kwotą podatku, przy dokonywaniu płatności kwoty należności wynikającej z tej faktury mogą zastosować MPP.


VAT

Zwrot zapłaty w ramach split payment, która miała trafić na ror kontrahenta

Paweł Ziółkowski
Firma dokonała płatności za fakturę w systemie split payment (kwota była znaczna). Okazało się, że kontrahent (osoba fizyczna wykonująca działalność gospodarczą) nie ma rachunku bieżącego, a do celów działalności używa rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego (ror). W efekcie nie ma także konta VAT – banki nie zakładają takiego konta do ror. Bank kontrahenta nie był w stanie zaksięgować wpłaty (brak rachunku VAT) i dokonał zwrotu kwoty na rachunek firmy. Mimo że kwota pierwotnie zeszła z rachunku bieżącego, zwrot został zaksięgowany na tym rachunku jedynie w kwocie netto – kwota podatku zasiliła rachunek VAT.
Czy bank postąpił prawidłowo? Jak wyjąć pieniądze, które niesłusznie zasiliły konto VAT?

Objaśnienia Ministerstwa Finansów dotyczące mechanizmu podzielonej płatności w VAT

MF opublikował obszerne objaśnienia1 podatkowe nt. stosowania mechanizmu podzielonej płatności (MPP), wprowadzonego 1.07.2018 r. do ustawy o VAT. Doprecyzowują one zasady nowego sposobu zapłaty faktur między podatnikami VAT, a także wyjaśniają kilka wątpliwości. Podatnicy stosujący się do objaśnień są chronieni przed zmianą wykładni przepisów.

Nie każdy będzie mieć prawo do stosowania podzielonej płatności

Od 1.07.2018 wejdą w życie przepisy dotyczące mechanizmu podzielonej płatności (MPP) w VAT. Nie wszyscy jednak mogą w ten sposób regulować należności za zakupione towary i usługi.

Temat miesiąca

Zasady stosowania podzielonej płatności w VAT

Tomasz Krywan
Od 1.07.2018 podatnicy VAT będą mogli płacić za zakupione towary i usługi za pomocą mechanizmu podzielonej płatności. Umożliwi on zapłatę części należności odpowiadającej kwocie VAT na specjalne konto dostawcy.

Przepisy określające mechanizm podzielonej płatności (MPP, split payment) wprowadzono ustawą z 15.12.2017 (DzU z 2018 poz. 62), nowelizującą m.in. ustawę o VAT, Prawo bankowe i ustawę regulującą działanie skok. Istotą MPP jest podział płatności za towar lub usługę w taki sposób, że:


VAT

Prywatny rachunek bankowy wyklucza stosowanie split payment

Aleksander Kliszewski
Czy mechanizm podzielonej płatności obejmie podatników, którzy w działalności gospodarczej korzystają z prywatnego rachunku bankowego (oszczędnościowo-rozliczeniowego)?

Rachunkowość

Ewidencja księgowa w przypadku stosowania mechanizmu podzielonej płatności VAT

W jaki sposób ująć w księgach rachunkowych operacje wynikające ze stosowania mechanizmu podzielonej płatności VAT?

Podzielona płatność nie dla przelewów w walucie obcej

Obowiązujący od 1.07.2018 mechanizm podzielonej płatności w VAT (MPP) nie obejmie przelewów walutowych. Ministerstwo Finansów planuje obowiązkowo wprowadzić go w branżach, w których obligatoryjnie stosowane jest odwrotne obciążenie.

Podatki

Mechanizm podzielonej płatności w VAT

Łukasz Chłond
1.07.2018 r. wejdą w życie przepisy[1] wprowadzające tzw. mechanizm podzielonej płatności w podatku VAT. Chociaż jego stosowanie nie będzie obowiązkowe, to w praktyce regulacje te dotkną wszystkich przedsiębiorców.

Nowy rozdz. 1a, obejmujący art. 108a–108d regulujące mechanizm podzielonej płatności (MPP, split payment), dodano w Dziale XI ustawy o VAT, w którym znajdują się przepisy dotyczące zasad dokumentowania transakcji.

Jak sama nazwa wskazuje, zastosowanie MPP polega na rozdzieleniu płatności za fakturę z wykazaną kwotą VAT na 2 części:

  • kwotę VAT,
  • kwotę netto.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....