Obowiązek wydania dokumentów księgowych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec klienta

Aleksander Woźniak

Organ egzekucyjny może żądać dokumentów księgowych od doradcy będącego pełnomocnikiem podatnika w postępowaniu egzekucyjnym. Jednak żądane informacje muszą być niezbędne do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Tak wynika z wyroku NSA z 3.10.2018 (II FSK 2775/16).

  • IS – izba skarbowa
  • US – urząd skarbowy
  • WSA – wojewódzki sąd administracyjny
  • NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
  • Kpc – Kodeks postępowania cywilnego

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki naczelnik US zażądał okazania: wykazu środków trwałych, rejestrów sprzedaży VAT oraz dokumentów potwierdzających stany magazynowe. W odpowiedzi prezes spółki poinformował, że dokumenty są w kancelarii doradztwa podatkowego, która prowadzi obsługę rachunkową spółki.

Pracownicy organu egzekucyjnego udali się więc do kancelarii, jednak doradca podatkowy, po rozmowie telefonicznej z prezesem spółki, odmówił udostępnienia dokumentów. Poinformował, że prezes spółki nie wyraził na to zgody.

W tej sytuacji pracownicy organu zażądali złożenia kserokopii dokumentacji podatkowej. Doradca poinformował jednak, że nie może we wskazanym terminie zgromadzić żądanych dokumentów, bo część z nich pozostaje we władztwie jego klienta.

W konsekwencji naczelnik US nałożył na doradcę karę 3800 zł, na podstawie art. 168d § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej upea). Stwierdził, że doradca celowo przedłuża postępowanie, żeby utrudnić ustalenie majątku spółki i egzekucję należności z tytułu VAT.

Postanowienie to utrzymał w mocy dyrektor IS. Uznał, że wydanie przez doradcę dokumentacji rachunkowej spółki nie naruszałoby tajemnicy zawodowej, o której mowa w art. 37 ustawy o doradztwie podatkowym (dalej udp). Prezes spółki wskazał bowiem kancelarię jako miejsce przechowywania dokumentacji rachunkowej. Organ miał więc prawo wystąpić do doradcy, na podstawie art. 36 § 1 upea, o udzielenie informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji.

W skardze do sądu doradca podniósł, że może odmówić odpowiedzi na pytania, składania zeznań i dokumentów, bo jest związany tajemnicą zawodową i nie został z niej zwolniony. Powołał się na art. 37 ust. 1–2 udp. Podkreślił też, że nie jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego i nie należy do kręgu zobowiązanych do udzielania informacji w rozumieniu art. 36 § 1 i 2 upea. Ponadto – argumentował – żądane informacje nie były niezbędne do prowadzenia egzekucji, organ mógł je uzyskać w inny sposób.

WSA w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie, mimo że nie zgodził się ze wszystkimi zarzutami skargi. Stwierdził, że doradca, będąc pełnomocnikiem dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym, może być zobowiązany do udzielenia organom egzekucyjnym informacji i wyjaśnień, nawet jeśli sam nie jest uczestnikiem postępowania w rozumieniu art. 36 § 1 upea. Organy egzekucyjne mogą bowiem żądać wyjaśnień i informacji nie tylko od uczestników postępowania, ale wręcz od nieograniczonego kręgu adresatów.

WSA nie stwierdził też naruszenia art. 37 ust. 1–2 udp. Wyjaśnił, że zawarte w tych przepisach ograniczenie dotyczy możliwości przesłuchania doradcy w charakterze świadka oraz co do faktów i informacji, o których powziął on wiedzę w związku z wykonywaniem zawodu. W tej sprawie chodziło natomiast tylko o dane wynikające z urządzeń ewidencyjnych podatnika. Dokumenty te miały pomóc w ujawnieniu majątku dłużnika i pozwolić na skuteczne wyegzekwowanie należności w VAT.

Błąd organu polegał natomiast – zdaniem WSA – na tym, że od razu sięgnął on po karę dla doradcy podatkowego, zamiast najpierw zwrócić się do sądu, w trybie art. 913 i nast. Kpc, o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku (na taki tryb wskazuje art. 71 § 1 upea). Tym bardziej że organ domagał się danych niemających nic wspólnego z egzekwowaną należnością – stwierdził WSA.

NSA utrzymał ten wyrok w mocy. Zgodził się z WSA, że organ egzekucyjny może żądać informacji i wyjaśnień od doradcy będącego pełnomocnikiem dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym, nawet gdy doradca sam nie jest uczestnikiem postępowania w rozumieniu art. 36 § 1 upea.

NSA wskazał natomiast, że w świetle tego przepisu organ egzekucyjny może żądać informacji i wyjaśnień tylko „w zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego”. W wydanych postanowieniach organy I i II instancji nie wykazały, żeby żądane informacje i dokumenty były niezbędne dla prowadzonego postępowania – stwierdził.

Podkreślił, że nie wystarczy powołać się na art. 36 § 1 upea. Organ musi wykazać, że żądane informacje i wyjaśnienia (dokumenty źródłowe spółki) są niezbędne do prowadzenia egzekucji. W tej sprawie tego zabrakło – orzekł NSA.

Sąd kasacyjny nie zgodził się natomiast z WSA, że organ egzekucyjny powinien był w pierwszej kolejności zwrócić się do sądu, w trybie art. 913 i nast. Kpc, o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku. Podkreślił, że warunkiem zastosowania tego trybu jest bezskuteczność egzekucji (art. 71 § 1 upea). W tej sprawie na żadnym etapie postępowania nie stwierdzono bezskuteczności egzekucji – zwrócił uwagę NSA. Uznał jednak, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Więcej na temat biura rachunkowego:
Biuro rachunkowe

Informowanie Szefa KAS o schematach podatkowych – obowiązki biura rachunkowego

Czy biura rachunkowe muszą zgłaszać – w ramach nowej procedury informowania o schematach podatkowych – że klient wybiera ryczałt albo podatek liniowy lub że chce się rozliczyć wspólnie z małżonkiem?
Czy trzeba zawiadamiać o korzystaniu z ulgi na badania i rozwój lub z nowej ulgi patentowej IP Box? Co z pozostałymi ulgami, z których korzystają klienci biura, jak np. ulga prorodzinna, rehabilitacyjna? Czy biuro również musi o nich informować?

Zasadniczo biuro rachunkowe nie ma takiego obowiązku. Preferencje, o których mowa w pytaniu, dotyczą bowiem rozwiązań krajowych, a w tym wypadku mają znaczenie limity wskazane w art. 86a § 4 Op. Są one stosunkowo wysokie.

Nowe przepisy o informowaniu o schematach podatkowych (DzU z 2018 poz. 2193) weszły w życie 1.01.2019 i są zawarte w art. 86a–86o Op. MF 31.01.2019 wydał do nich urzędowe objaśnienia, na podstawie art. 14a § 1 pkt 2 Op. Zastosowanie się do nich powoduje objęcie ochroną przewidzianą w art. 14k–14m Op (objaśnienia mogą być w przyszłości uzupełniane o nowe zagadnienia i komentarze).


Usługi księgowe są usługami ciągłymi

Aleksander Woźniak
Nie można samodzielnie decydować o momencie powstania przychodu ani pomijać żadnych wpłat klientów.

Tak orzekł NSA w wyroku z 3.10.2018 (II FSK 3070/16).

Od właściciela biura rachunkowego wymaga się szczególnej staranności i profesjonalizmu przy rozliczeniach podatkowych, w tym własnych. Orzeczenie NSA, podobnie jak i sądu I instancji wskazuje, że i w tej branży zdarzają się uchybienia.


Biuro rachunkowe

Brak winy zwalnia właściciela biura z odpowiedzialności

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe nie ponosi odpowiedzialności za brak zmiany zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, jeżeli klient swoimi działaniami dąży do zachowania dotychczasowego statusu ubezpieczeniowego – wynika z wyroku SO w Olsztynie z 7.11.2018 (IX Ca 724/18).

Biuro rachunkowe

Kara za przywłaszczenie mienia klienta i podrabianie jego dokumentów

Aleksander Woźniak
Pobranie od klienta kwot z tytułu zaliczek na podatek dochodowy i VAT i nieodprowadzenie ich na konto US to przywłaszczenie, a podpisywanie się za niego jego imieniem i nazwiskiem na deklaracjach podatkowych to podrabianie dokumentów. Oba czyny są zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 mies. do 5 lat.

Biuro rachunkowe

Umowa o świadczenie usług księgowych zawarta z przyszłym przedsiębiorcą

Aleksander Woźniak
Jeżeli klient biura rachunkowego ma dopiero zamiar rozpocząć działalność gospodarczą, to podpisana z nim umowa jest umową z konsumentem. To zaś oznacza większe rygory związane z ochroną praw konsumenckich.

Księgowa działalność nieewidencjonowana

Paweł Ziółkowski Anna Koleśnik
Jestem księgową i pracuję na etacie. Chcę rozpocząć po godzinach własną działalność – biuro rachunkowe.
Czy w początkowej fazie działalność taka może być prowadzone w ramach działalności nieewidencjonowanej? Czy PKD 69.20Z wyklucza prowadzenie działalności nieewidencjonowanej?

Czy i w jakim zakresie księgowy może korzystać z praw autorskich

Renata Ziólkowska
Wzrost limitu kosztów autorskich od 1.01.2018 spowodował zwiększone zainteresowanie możliwością ich naliczania. Sprawdźmy zatem, jakie są możliwości zastosowania kosztów autorskich w biurze rachunkowym.

Biuro rachunkowe

Zakup sprzętu AGD i RTV przez biuro rachunkowe

Paweł Ziółkowski
Wyposażenie biura rachunkowego to nie tylko komputery i regały na segregatory w miejscu pracy. Konieczne jest również wyposażenie pomieszczeń socjalnych dla pracowników. Wydatki z tym związane stanowią co do zasady koszty uzyskania przychodów.

Biuro rachunkowe

Sądowy finał awantury w biurze rachunkowym

Aleksander Woźniak
300 zł grzywny nałożył sąd na klienta biura rachunkowego za to, że krzyczał na właścicielkę biura, używał wobec niej obraźliwych słów, popychał ją i odmówił opuszczenia biura.

Biuro rachunkowe

Umowa ustna lub dorozumiana jest równie ważna jak pisemna

Aleksander Woźniak
Wniosek o dofinansowanie nie jest częścią sprawozdania finansowego i jego przygotowanie nie mieści się w obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Kto się jednak podejmie jego sporządzenia, choćby w sposób dorozumiany, musi ponieść konsekwencje własnych zaniedbań.

Biuro rachunkowe

Księgowanie nie jest dziełem

Aleksander Woźniak
Wykonywanie na zlecenie biura rachunkowego dużej liczby jednakowych, powtarzających się czynności, w długim okresie i w sposób ciągły, wskazuje na umowę zlecenia, a nie umowy o dzieło.

Biuro rachunkowe zatrudniało księgową (emerytkę), zawierając z nią liczne umowy o dzieło. Były one podpisywane cyklicznie – co 2 tygodnie lub co miesiąc – na kilkunastodniowe okresy. Wynagrodzenie określano kwotowo, a jego wysokość zależała od ilości dokumentacji do przeanalizowania. Wypłacano je na podstawie wystawionych rachunków.


Biuro rachunkowe

Obowiązek wydania dokumentacji podatkowej klienta

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe musi udostępnić organom podatkowym dokumentację podatkową swojego klienta. Odmowa jest zagrożona karą do 2800 zł.

W tym wypadku mają zastosowanie art. 262 § 1 i § 3 Op. W świetle § 1 karą do 2800 zł mogą zostać ukarani: strona (podatnik), pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach.


Biuro rachunkowe

Przesłuchanie doradcy podatkowego i właściciela biura rachunkowego oraz udostępnianie dokumentów klienta – zakres tajemnicy zawodowej

Aleksander Woźniak
Czy zmiany dotyczące tajemnicy skarbowej (zapowiadane ujawnianie informacji o podatnikach niepłacących podatków i nieskładających deklaracji) wpłyną na zakres tajemnicy zawodowej doradców podatkowych i obowiązki informacyjne właścicieli biur rachunkowych?

Biuro rachunkowe

Czy biuro rachunkowe może reprezentować przedsiębiorcę w sporze sądowym z ZUS

Aleksander Woźniak
Księgowy i doradca podatkowy mogą być pełnomocnikami procesowymi w sporze z ZUS tylko w tym zakresie, w którym stale obsługiwali klienta.

Biuro rachunkowe

Powiadomienie o miejscu prowadzenia i przechowywania ksiąg rachunkowych

Aleksander Woźniak
Czy trzeba zgłosić, a jeśli tak, to komu i na jakim formularzu, miejsce prowadzenia dokumentacji rachunkowej (ksiąg rachunkowych) przedsiębiorcy? Moim zdaniem nie ma takiego formularza.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....