Obowiązek wydania dokumentów księgowych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec klienta

Aleksander Woźniak

Organ egzekucyjny może żądać dokumentów księgowych od doradcy będącego pełnomocnikiem podatnika w postępowaniu egzekucyjnym. Jednak żądane informacje muszą być niezbędne do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Tak wynika z wyroku NSA z 3.10.2018 (II FSK 2775/16).

  • IS – izba skarbowa
  • US – urząd skarbowy
  • WSA – wojewódzki sąd administracyjny
  • NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
  • Kpc – Kodeks postępowania cywilnego

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki naczelnik US zażądał okazania: wykazu środków trwałych, rejestrów sprzedaży VAT oraz dokumentów potwierdzających stany magazynowe. W odpowiedzi prezes spółki poinformował, że dokumenty są w kancelarii doradztwa podatkowego, która prowadzi obsługę rachunkową spółki.

Pracownicy organu egzekucyjnego udali się więc do kancelarii, jednak doradca podatkowy, po rozmowie telefonicznej z prezesem spółki, odmówił udostępnienia dokumentów. Poinformował, że prezes spółki nie wyraził na to zgody.

W tej sytuacji pracownicy organu zażądali złożenia kserokopii dokumentacji podatkowej. Doradca poinformował jednak, że nie może we wskazanym terminie zgromadzić żądanych dokumentów, bo część z nich pozostaje we władztwie jego klienta.

W konsekwencji naczelnik US nałożył na doradcę karę 3800 zł, na podstawie art. 168d § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej upea). Stwierdził, że doradca celowo przedłuża postępowanie, żeby utrudnić ustalenie majątku spółki i egzekucję należności z tytułu VAT.

Postanowienie to utrzymał w mocy dyrektor IS. Uznał, że wydanie przez doradcę dokumentacji rachunkowej spółki nie naruszałoby tajemnicy zawodowej, o której mowa w art. 37 ustawy o doradztwie podatkowym (dalej udp). Prezes spółki wskazał bowiem kancelarię jako miejsce przechowywania dokumentacji rachunkowej. Organ miał więc prawo wystąpić do doradcy, na podstawie art. 36 § 1 upea, o udzielenie informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji.

W skardze do sądu doradca podniósł, że może odmówić odpowiedzi na pytania, składania zeznań i dokumentów, bo jest związany tajemnicą zawodową i nie został z niej zwolniony. Powołał się na art. 37 ust. 1–2 udp. Podkreślił też, że nie jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego i nie należy do kręgu zobowiązanych do udzielania informacji w rozumieniu art. 36 § 1 i 2 upea. Ponadto – argumentował – żądane informacje nie były niezbędne do prowadzenia egzekucji, organ mógł je uzyskać w inny sposób.

WSA w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie, mimo że nie zgodził się ze wszystkimi zarzutami skargi. Stwierdził, że doradca, będąc pełnomocnikiem dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym, może być zobowiązany do udzielenia organom egzekucyjnym informacji i wyjaśnień, nawet jeśli sam nie jest uczestnikiem postępowania w rozumieniu art. 36 § 1 upea. Organy egzekucyjne mogą bowiem żądać wyjaśnień i informacji nie tylko od uczestników postępowania, ale wręcz od nieograniczonego kręgu adresatów.

WSA nie stwierdził też naruszenia art. 37 ust. 1–2 udp. Wyjaśnił, że zawarte w tych przepisach ograniczenie dotyczy możliwości przesłuchania doradcy w charakterze świadka oraz co do faktów i informacji, o których powziął on wiedzę w związku z wykonywaniem zawodu. W tej sprawie chodziło natomiast tylko o dane wynikające z urządzeń ewidencyjnych podatnika. Dokumenty te miały pomóc w ujawnieniu majątku dłużnika i pozwolić na skuteczne wyegzekwowanie należności w VAT.

Błąd organu polegał natomiast – zdaniem WSA – na tym, że od razu sięgnął on po karę dla doradcy podatkowego, zamiast najpierw zwrócić się do sądu, w trybie art. 913 i nast. Kpc, o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku (na taki tryb wskazuje art. 71 § 1 upea). Tym bardziej że organ domagał się danych niemających nic wspólnego z egzekwowaną należnością – stwierdził WSA.

NSA utrzymał ten wyrok w mocy. Zgodził się z WSA, że organ egzekucyjny może żądać informacji i wyjaśnień od doradcy będącego pełnomocnikiem dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym, nawet gdy doradca sam nie jest uczestnikiem postępowania w rozumieniu art. 36 § 1 upea.

NSA wskazał natomiast, że w świetle tego przepisu organ egzekucyjny może żądać informacji i wyjaśnień tylko „w zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego”. W wydanych postanowieniach organy I i II instancji nie wykazały, żeby żądane informacje i dokumenty były niezbędne dla prowadzonego postępowania – stwierdził.

Podkreślił, że nie wystarczy powołać się na art. 36 § 1 upea. Organ musi wykazać, że żądane informacje i wyjaśnienia (dokumenty źródłowe spółki) są niezbędne do prowadzenia egzekucji. W tej sprawie tego zabrakło – orzekł NSA.

Sąd kasacyjny nie zgodził się natomiast z WSA, że organ egzekucyjny powinien był w pierwszej kolejności zwrócić się do sądu, w trybie art. 913 i nast. Kpc, o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku. Podkreślił, że warunkiem zastosowania tego trybu jest bezskuteczność egzekucji (art. 71 § 1 upea). W tej sprawie na żadnym etapie postępowania nie stwierdzono bezskuteczności egzekucji – zwrócił uwagę NSA. Uznał jednak, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Więcej na temat: „Biuro Rachunkowe”
Biuro rachunkowe

Informowanie Szefa KAS o schematach podatkowych – obowiązki biura rachunkowego

Czy biura rachunkowe muszą zgłaszać – w ramach nowej procedury informowania o schematach podatkowych – że klient wybiera ryczałt albo podatek liniowy lub że chce się rozliczyć wspólnie z małżonkiem?
Czy trzeba zawiadamiać o korzystaniu z ulgi na badania i rozwój lub z nowej ulgi patentowej IP Box? Co z pozostałymi ulgami, z których korzystają klienci biura, jak np. ulga prorodzinna, rehabilitacyjna? Czy biuro również musi o nich informować?

Zasadniczo biuro rachunkowe nie ma takiego obowiązku. Preferencje, o których mowa w pytaniu, dotyczą bowiem rozwiązań krajowych, a w tym wypadku mają znaczenie limity wskazane w art. 86a § 4 Op. Są one stosunkowo wysokie.

Nowe przepisy o informowaniu o schematach podatkowych (DzU z 2018 poz. 2193) weszły w życie 1.01.2019 i są zawarte w art. 86a–86o Op. MF 31.01.2019 wydał do nich urzędowe objaśnienia, na podstawie art. 14a § 1 pkt 2 Op. Zastosowanie się do nich powoduje objęcie ochroną przewidzianą w art. 14k–14m Op (objaśnienia mogą być w przyszłości uzupełniane o nowe zagadnienia i komentarze).


Usługi księgowe są usługami ciągłymi

Aleksander Woźniak
Nie można samodzielnie decydować o momencie powstania przychodu ani pomijać żadnych wpłat klientów.

Tak orzekł NSA w wyroku z 3.10.2018 (II FSK 3070/16).

Od właściciela biura rachunkowego wymaga się szczególnej staranności i profesjonalizmu przy rozliczeniach podatkowych, w tym własnych. Orzeczenie NSA, podobnie jak i sądu I instancji wskazuje, że i w tej branży zdarzają się uchybienia.


Biuro rachunkowe

Brak winy zwalnia właściciela biura z odpowiedzialności

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe nie ponosi odpowiedzialności za brak zmiany zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, jeżeli klient swoimi działaniami dąży do zachowania dotychczasowego statusu ubezpieczeniowego – wynika z wyroku SO w Olsztynie z 7.11.2018 (IX Ca 724/18).

Biuro rachunkowe

Kara za przywłaszczenie mienia klienta i podrabianie jego dokumentów

Aleksander Woźniak
Pobranie od klienta kwot z tytułu zaliczek na podatek dochodowy i VAT i nieodprowadzenie ich na konto US to przywłaszczenie, a podpisywanie się za niego jego imieniem i nazwiskiem na deklaracjach podatkowych to podrabianie dokumentów. Oba czyny są zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 mies. do 5 lat.

Biuro rachunkowe

Umowa o świadczenie usług księgowych zawarta z przyszłym przedsiębiorcą

Aleksander Woźniak
Jeżeli klient biura rachunkowego ma dopiero zamiar rozpocząć działalność gospodarczą, to podpisana z nim umowa jest umową z konsumentem. To zaś oznacza większe rygory związane z ochroną praw konsumenckich.

Księgowa działalność nieewidencjonowana

Paweł Ziółkowski Anna Koleśnik
Jestem księgową i pracuję na etacie. Chcę rozpocząć po godzinach własną działalność – biuro rachunkowe.
Czy w początkowej fazie działalność taka może być prowadzone w ramach działalności nieewidencjonowanej? Czy PKD 69.20Z wyklucza prowadzenie działalności nieewidencjonowanej?

Czy i w jakim zakresie księgowy może korzystać z praw autorskich

Renata Ziólkowska
Wzrost limitu kosztów autorskich od 1.01.2018 spowodował zwiększone zainteresowanie możliwością ich naliczania. Sprawdźmy zatem, jakie są możliwości zastosowania kosztów autorskich w biurze rachunkowym.

Obowiązki biur rachunkowych związane z RODO

Biura rachunkowe znajdują się w specyficznej sytuacji, jeżeli chodzi o obowiązki wynikające z RODO. Po pierwsze działają – podobnie jak większość przedsiębiorców – jako administratorzy danych osobowych (w stosunku do danych własnych pracowników oraz klientów lub osób reprezentujących klientów). Po drugie działają jako tzw. procesorzy, czyli podmioty przetwarzające w rozumieniu art. 28 RODO w odniesieniu do danych przekazywanych przez klientów. Dotyczy to np. sytuacji, w których firma będąca klientem biura rachunkowego przekazuje mu dane swoich pracowników lub klientów.

Temat miesiąca

Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu – zadania biura rachunkowego

Renata Ziólkowska
Nowa ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wprowadza zmiany w procedurze postępowania tzw. instytucji obowiązanych, istotne m.in. dla biur rachunkowych, doradców podatkowych i biegłych rewidentów.

Chodzi o ustawę z 1.03.2018 (DzU poz. 723, dalej upft) zastępującą akt prawny o tym samym tytule z 16.11.2000. Większość jej przepisów obowiązuje od 13.07.2018. Na mocy regulacji przejściowych instytucje obowiązane (IO), w tym niektóre biura rachunkowe, doradcy i biegli, będą mieć 3 mies. na zapoznanie się z nowymi zasadami i wdrożenie stosownych reguł.


Biuro rachunkowe

Zakup sprzętu AGD i RTV przez biuro rachunkowe

Paweł Ziółkowski
Wyposażenie biura rachunkowego to nie tylko komputery i regały na segregatory w miejscu pracy. Konieczne jest również wyposażenie pomieszczeń socjalnych dla pracowników. Wydatki z tym związane stanowią co do zasady koszty uzyskania przychodów.

Biuro rachunkowe

Sądowy finał awantury w biurze rachunkowym

Aleksander Woźniak
300 zł grzywny nałożył sąd na klienta biura rachunkowego za to, że krzyczał na właścicielkę biura, używał wobec niej obraźliwych słów, popychał ją i odmówił opuszczenia biura.

Biuro rachunkowe

Umowa ustna lub dorozumiana jest równie ważna jak pisemna

Aleksander Woźniak
Wniosek o dofinansowanie nie jest częścią sprawozdania finansowego i jego przygotowanie nie mieści się w obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Kto się jednak podejmie jego sporządzenia, choćby w sposób dorozumiany, musi ponieść konsekwencje własnych zaniedbań.

Biuro rachunkowe

Księgowanie nie jest dziełem

Aleksander Woźniak
Wykonywanie na zlecenie biura rachunkowego dużej liczby jednakowych, powtarzających się czynności, w długim okresie i w sposób ciągły, wskazuje na umowę zlecenia, a nie umowy o dzieło.

Biuro rachunkowe zatrudniało księgową (emerytkę), zawierając z nią liczne umowy o dzieło. Były one podpisywane cyklicznie – co 2 tygodnie lub co miesiąc – na kilkunastodniowe okresy. Wynagrodzenie określano kwotowo, a jego wysokość zależała od ilości dokumentacji do przeanalizowania. Wypłacano je na podstawie wystawionych rachunków.


Usługi księgowe nieobjęte limitem kosztów

Wydatki na usługi księgowe zakupione od podmiotów powiązanych mogą być w pełnej wysokości zaliczone do kosztów podatkowych.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....