Niezawinione opóźnienie w zapłacie nie może skutkować utratą ulgi abolicyjnej

Magdalena Januszewska radca prawny

Układ ratalny to umowa cywilnoprawna. Jeśli zatem przedsiębiorca narusza wskazany w nim termin zapłaty, należy to oceniać w kategoriach niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Może on zatem podnosić, że nie jest winny opóźnienia.

Tak orzekł SN w wyroku z 13.06.2019 (III UK 178/18).

  • usus – ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
  • SN – Sąd Najwyższy

ZUS decyzją z 2015 określił należności z tytułu składek podlegających umorzeniu na podstawie art. 1 ust. 13 pkt 2 ustawy z 9.11.2012 o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (DzU poz. 1551, dalej ustawa abolicyjna). Warunkiem umorzenia była spłata należności, które nie podlegają umorzeniu. Należności te pani X miała uregulować w terminie 12 mies. od dnia uprawomocnienia się decyzji – wraz z odsetkami. ZUS umową z 12.01.2016 rozłożył te należności na 12 rat i ustalił termin ostatniej raty na 20.12.2016. X ostatnią ratę zapłaciła 21.12.2016. Przyczyną opóźnienia była konieczność opieki nad chorym dzieckiem.

ZUS w decyzji odmówił umorzenia należności z tytułu składek, bo X spóźniła się z zapłatą jeden dzień. Argumentował, że wobec niewypełnienia warunków układu ratalnego, z mocy art. 29 ust. 3 usus uległ on rozwiązaniu ze skutkiem ex tunc (wstecz).

SN się z tym nie zgodził. Stwierdził, że nie można uznać, że niezrealizowanie warunków umowy dotyczącej rozłożenia należności na raty zawsze powoduje powrót do sytuacji takiej, jakby umowy w ogóle nie było i w związku z tym należy oceniać spełnienie przesłanek abolicji na podstawie art. 1 ust. 11 ustawy abolicyjnej (który wymaga, by spłata należności nieobjętych abolicją nastąpiła w ciągu 12 mies.).

Niedopełnienie terminu płatności umówionych rat nie powoduje obowiązywania z mocy prawa 12-miesięcznego terminu spłaty należności niepodlegających umorzeniu. Rozłożenie na raty, nawet zakończone niespłaceniem całości należności, nie może być pominięte, nie tylko dlatego, że w pozostałym zakresie stanowi realizację zobowiązania składkowego. Obowiązuje wówczas odrębny reżim określony dla układu ratalnego.

Porozumienie w zakresie rozłożenia należności na raty oparte jest na umowie cywilnoprawnej. Oczywiście wykonanie zobowiązania stanowi warunek abolicji składek, jednak w przypadku umowy cywilnej płatnik może podnosić brak zawinienia wynikający z okoliczności obiektywnie uniemożliwiających mu wykonanie umowy.

Przykładowo może to być sytuacja uzasadniająca prawo do opieki nad dzieckiem i zasiłku opiekuńczego. Jest to element systemu ubezpieczeń społecznych i niemożność wykonywania pracy (działalności) może uzasadniać 1-dniowe opóźnienie w opłaceniu raty układu ratalnego. Umowa ratalna (cywilna) nie pozwala na stosowanie reżimu odpowiedzialności absolutnej, czyli utraty dobrodziejstwa określonego w ustawie abolicyjnej, tylko ze względu na 1-dniowe opóźnienie w płatności ostatniej raty.

Przewidziana w ustawie abolicyjnej umowa ratalna obejmująca należności niepodlegające umorzeniu samodzielnie określa termin ich płatności. Niepełne jej wykonanie nie powoduje powrotu do ustawowego okresu spłaty tych należności w terminie 12 mies. od zawarcia umowy wstępnej (art. 1 ust. 11 i 12 oraz ust. 10 ustawy abolicyjnej), gdy termin płatności rat wykracza poza ten okres, a także gdy przekroczenie terminu ostatniej raty jest niewielkie (1-dniowe) i usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami (chorobą dziecka).

Więcej na temat: „ZUS - działalność”

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu – najnowsze interpretacje ZUS

Magdalena Januszewska
Przedstawiamy przegląd interpretacji dotyczących składek ubezpieczeniowych. Są one wydawane przez terenowe oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w Lublinie i Gdańsku) w indywidualnych sprawach ubezpieczonych i płatników składek, na ich wniosek.

Nie podlegają oskładkowaniu kwoty wypłacane z tytułu rozwiązanej umowy zlecenia z osobą, która prowadziła w tym zakresie działalność gospodarczą – decyzja ZUS z 10.05.2019 r. (WPI/200000/43/1508/2017).

Radca prawny prowadzący działalność gospodarczą (zleceniobiorca) w latach 2011–2015 świadczył na rzecz spółdzielni (zleceniodawcy) obsługę prawną na umowę zlecenie. W okresie trwania umowy otrzymywał stałe wynagrodzenie miesięczne płatne na podstawie faktury VAT. Niezależnie od tego był uprawniony do otrzymywania kwoty zastępstwa procesowego brutto – zasądzonego przez sąd lub inne organy orzekające prawomocnym wyrokiem albo przyznanego ugodą – płatnego po wyegzekwowaniu tej kwoty. W 2017 r. przestał wykonywać działalność gospodarczą i przeszedł na emeryturę.


ZUS przedsiębiorcy

Wciąż można pozbyć się starego długu wobec ZUS

Krzysztof Tandecki
Przedsiębiorca, który otrzyma decyzję z naliczoną kwotą nieopłaconych składek na własne ubezpieczenia społeczne za okres od 1.01.1999 do 28.02.2009, nadal może wnioskować o ich umorzenie na podstawie ustawy abolicyjnej.

Taką możliwość mają również spadkobiercy i osoby trzecie odpowiadające za dług przedsiębiorcy. Czas na złożenie wniosku to 12 mies. od dnia uprawomocnienia się decyzji.

Ustawa z 9.11.2012 o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (DzU poz. 1551), nazywana ustawą abolicyjną, obowiązuje od 15.01.2013. Pozwoliła wielu przedsiębiorcom, a także ich spadkobiercom pozbyć się długu z tytułu nieopłaconych składek za okres od stycznia 1999 do końca lutego 2009.


Ulga „na start” a grunty rolne

Magdalena Januszewska
Posiadanie ziemi rolnej nie wyklucza zwolnienia z oskładkowania przez pierwsze 6 mies. prowadzenia działalności gospodarczej.

Przystąpienie do spółki z byłym pracodawcą nie pozbawia prawa do ulgowych składek

Magdalena Januszewska
Były pracownik spółki cywilnej, a obecnie jej wspólnik, może korzystać z preferencji składkowych.

Strażak-biznesmen zwolniony od składek ZUS

Magdalena Januszewska
Funkcjonariusz Państwowej Straży Pożarnej prowadzący działalność gospodarczą nie musi od niej odprowadzać składek społecznych.

ZUS przedsiębiorcy

Wolny zawód a „mały ZUS”

Magdalena Januszewska
Prowadzenie działalności zarejestrowanej w CEIDG otwiera drogę do skorzystania z ulgowej podstawy wymiaru składek także w przypadku wolnych zawodów i twórców.

ZUS przedsiębiorcy

Abolicja długu wobec ZUS a prawo do świadczenia wypadkowego

Magdalena Januszewska
Płatnik, który ma zadłużenie składkowe, ale korzysta z abolicji lub zawarł układ ratalny, może pobierać zasiłek chorobowy – jednak dopiero, gdy zwróci dług.

ZUS przedsiębiorcy

Właściwe ustawodawstwo ustalają instytucje ubezpieczeniowe

Magdalena Januszewska
Ostateczne ustalenie właściwego ustawodawstwa przez państwo miejsca zamieszkania ubezpieczonego jest dla wszystkich wiążące. Ew. zmiana wymaga kolejnego porozumienia między instytucjami ubezpieczeniowymi państw UE.

ZUS przedsiębiorcy

Najpierw preferencja dla początkujących, potem „mały ZUS”

Magdalena Januszewska
Nie można płacić obniżonych składek uzależnionych od przychodu, dopóki przedsiębiorcy przysługuje prawo do ulgowej podstawy wymiaru dla startujących w biznesie (przez pierwsze 24 mies. prowadzenia działalności).

ZUS przedsiębiorcy

Świadczenie rodzicielskie a ZUS z własnej firmy

Magdalena Januszewska
Kto decyduje się na otworzenie firmy podczas pobierania tzw. Kosiniakowego, musi się liczyć z obciążeniem składkami.

ZUS przedsiębiorcy

Preferencyjny ZUS w razie współpracy z byłym wspólnikiem spółki cywilnej

Magdalena Januszewska
Uprzednie zatrudnienie w spółce cywilnej nie stoi na przeszkodzie do podjęcia współpracy w ramach działalności gospodarczej z jej byłym wspólnikiem. Można wówczas opłacać ulgowe składki.

Temat miesiąca

Niższe składki ZUS – ulga „na start”, preferencyjne składki i mały ZUS

Barbara Staszyńska
Wyjaśniamy, kto może skorzystać z ulg w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, przez jaki okres i na jakich warunkach.

Zmierzając do uproszczenia formalności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, ustawodawca wprowadził pewne udogodnienia także w zakresie ubezpieczeń społecznych przedsiębiorców. Obniżono obciążenia przedsiębiorców rozpoczynających działalność (dodając do obowiązujących wcześniej preferencyjnych składek ulgę „na start”) a także tych, którzy prowadzą ją dłużej, ale na skalę mikro (tzw. mały ZUS).


Cofnięcie zasiłku chorobowego skutkuje korektą składek

Magdalena Januszewska
Niewłaściwe wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego przez przedsiębiorcę oznacza nie tylko utratę świadczenia, ale także konieczność opłacenia za ten okres pełnych należności ubezpieczeniowych.

ZUS przedsiębiorcy

Podjęcie w trakcie roku zawieszonej działalności gospodarczej – prawo do ulgi mały ZUS

Barbara Staszyńska
Przedsiębiorca prowadzi firmę od czerwca 2016. Przez 2 lata (bez przerw) opłacał preferencyjne składki ZUS. Od 1.07.2018 zawiesił działalność, ale w kwietniu 2019 planuje ją podjąć. Nie złożył w styczniu zgłoszenia na tzw. mały ZUS.
Czy po podjęciu działalności będzie miał prawo do opłacania niższych składek?

Prawo do opłacania niższych składek na ubezpieczenia społeczne w ramach małego ZUS jest uzależnione przede wszystkim od wielkości przychodów z działalności gospodarczej, jakie przedsiębiorca uzyskał w poprzednim roku.

Limit przychodów za 2018 wynosi 63 tys. zł (30-krotność najniższego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu 2018).

Przedsiębiorcy, którzy nie prowadzili działalności przez cały rok, limit ustalają proporcjonalnie do liczby dni, tj. 63 000 : 365 × liczba dni prowadzenia działalności.


Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....