Model biznesu w rachunkowości

Jan Michalak Dr nauk ekonomicznych, pracownik naukowy Katedry Rachunkowości na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego
W myśl ustawy o rachunkowości oświadczenie jednostki nt. informacji niefinansowych obejmuje m.in. opis jej modelu biznesu. Wyjaśnieniu tego stosunkowo nowego pojęcia poświęcone jest poniższe opracowanie.

Pojęcie „modelu biznesu” (dalej mb) ukształtowało się pod koniec lat 90. XX w., w czasie boomu giełdowego spółek internetowych (takich jak Google, Facebook), które prowadziły działalność w sposób odmienny od spółek tradycyjnych. Początkowo było ono stosowane tylko na potrzeby zarządzania i marketingu, stopniowo jednak weszło w zakres pojęć, którymi posługują się rachunkowość finansowa i zarządcza.

[1] Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1255/2012 z 11.12.2012 r.

[2] Rozporządzenie Komisji (UE) nr 2016/2067 z 22.11.2016 r.

[3] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z 22.10.2014 r. zmieniająca dyrektywę 2013/34/UE w odniesieniu do ujawniania informacji niefinansowych i informacji dotyczących różnorodności przez niektóre duże jednostki oraz grupy (DzUrz UE L 330 z 15.11.2014 r.).

[4] Ustawa z 22.06.2016 r. (DzU poz. 1047).

Pojęcie mb zostało zastosowane w rachunkowości finansowej w MSR/MSSF. Znalazło się w przyjętych do porządku prawnego UE: zmienionym MSR 12 Podatek dochodowy[1] oraz MSSF 9 Instrumenty finansowe[2].

W uor pojęcie to wprowadzono przy okazji jej nowelizacji, służącej wdrożeniu do polskiego prawa dyrektywy 2014/95/UE[3], nakładającej na duże jednostki wymóg uzupełnienia sprawozdania z działalności (dalej szd) o oświadczenie nt. informacji niefinansowych, które obejmuje m.in. opis mb jednostki (art. 49b ust. 2 pkt 1 uor)[4].

Zastosowanie modelu biznesu

W rachunkowości finansowej (a zwłaszcza sprawozdawczości finansowej) mb znajduje zastosowanie przy:

  • ujęciu (lub nieujawnianiu) składnika aktywów bądź zobowiązań (np. aktywów i zobowiązań z tytułu odroczonego podatku dochodowego),
  • wycenie składnika aktywów lub zobowiązań i momencie ujęcia przychodu bądź kosztu,
  • prezentacji i ujawnianiu składników aktywów lub zobowiązań.
  • MSR – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości
  • MSSF – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej
  • uor – ustawa o rachunkowości
  • KSR – Krajowe Standardy Rachunkowości
  • sf – sprawozdanie finansowe
  • IASB – Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości

Mb może być rozumiany:

  • wąsko – jako sposób wypracowywania przez podmiot gospodarczy (jednostkę) przychodów,
  • szeroko – jako sposób kreowania wartości oraz niepowtarzalna kombinacja procesów i zasobów (aktywów) w jednostce.

Wąskie ujęcie mb dotyczy sposobu wypracowania przychodów z posiadanych aktywów. Wybierając mb, jednostka podejmuje zatem decyzję, jak będzie uzyskiwać przychody – ze sprzedaży, użytkowania, najmu czy leasingu aktywów. W przypadku wypracowywania przychodów ze sprzedaży lub najmu istotny jest również horyzont czasowy (np. czy najem będzie krótko-, czy długookresowy, jak długo jednostka będzie posiadała/utrzymywała instrumenty finansowe przed ich odsprzedażą).

Zakres usług zwiększa się, gdy pobierana jest opłata za użytkowanie – przykładem mogą być dostawcy usług, którzy sprzedają oprogramowanie w formule SaaS (Software as a Service), czy serwisy streamingowe pozwalające na dostęp do filmów, muzyki bądź książek w zamian za miesięczną opłatę (np. Netflix, Spotify czy Audioteka). Sposób uzyskiwania przychodów jest powiązany z docelową grupą klientów – np. sprzedaż dużej liczbie klientów indywidualnych (osobom fizycznym) za gotówkę bądź sprzedaż z odroczoną płatnością nielicznej grupie odbiorców biznesowych (osobom prawnym).

Wyświetlono 6% treści artykułu

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Więcej na temat: „Działalność Gospodarcza”

PKWiU z 2008 nadal stosowana dla celów CIT i PIT

Do końca 2020 wydłużono stosowanie „starej” PKWiU 2008 do celów opodatkowania podatkiem dochodowym (PIT, CIT), w tym ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych oraz kartą podatkową.

Świadczenia

Większe dofinansowanie od starosty w 2020 do miejsc pracy dla bezrobotnych

Renata Majewska
W konsekwencji podniesienia minimalnego wynagrodzenia do 2600 zł brutto, od nowego roku wzrosły także przysługujące pracodawcom zatrudniającym bezrobotnych refundacje wynagrodzeń, nagród i składek na ubezpieczenia społeczne.

Co grozi za nieprzestrzeganie zakazu handlu w niedziele

Jadwiga Sztabińska
Tysiąc zł to minimalna, a 100 tys. zł to najwyższa kara, jaka może być nałożona za handlowanie w niedziele, w które jest to niedozwolone. W 2020 placówki handlowe mogą być otwarte jedynie w 7 niedziel, o ile nie są na liście wyjątków.

Prawo spółek handlowych

Prosta spółka akcyjna – nowy typ spółki kapitałowej

Anna Gruszczyńska
Od 1.03.2020 r. obok spółki z o.o. i spółki akcyjnej pojawi się prosta spółka akcyjna. Artykuł przedstawia charakterystykę i specyfikę rachunkowości tej nowej spółki kapitałowej na tle dokonanych w związku z tym zmian w ustawie o rachunkowości.

Prosta spółka akcyjna (PSA) została wprowadzona do polskiego prawa ustawą z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw. Ta zmiana jest uważana za rewolucyjną.


Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych – nowe obowiązki spółek handlowych

Łukasz Chłond

Niewywiązanie się z tych obowiązków w terminie skutkuje nałożeniem na spółkę kary pieniężnej.

CRBR został utworzony na mocy ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (dalej ustawa), która wdrożyła do polskiego porządku prawnego regulacje dyrektywy UE 2015/849. Jest to jawny i nieodpłatny system teleinformatyczny, w którym ujawniane są dane o beneficjentach rzeczywistych polskich spółek prawa handlowego.


Skutki braku pisemnej uchwały zgromadzenia wspólników o odwołaniu członka zarządu spółki

Paweł Ziółkowski
W protokole z walnego zgromadzenia znajduje się informacja o głosowaniu w sprawie odwołania członka zarządu spółki z o.o. oraz o tym, że większość członków była za jego odwołaniem. Nie została jednak spisana stosowna uchwała o odwołaniu. Członek zarządu twierdzi, że nie został odwołany. Czy ma rację?

Czy przewodniczący zgromadzenia wspólników może być równocześnie protokolantem

Paweł Ziółkowski
U kilku klientów naszego biura rachunkowego mamy problem z podpisywaniem protokołów zgromadzenia wspólników. W jednej spółce z o.o. jest dwóch udziałowców, przy czym jeden ma 99% udziałów. Wspólnik mniejszościowy nie bierze udziału w zgromadzeniach wspólników. Z kolei w innej spółce jest wielu wspólników, ale nie chcą sprawować żadnych funkcji w czasie zgromadzenia.
Czy w takich sytuacjach przewodniczącym i protokolantem może być ta sama osoba?

Działalność gospodarcza

Automaty do gier w lokalu przedsiębiorcy – ryzykowny interes

Ryszard Kubacki
Wydawałoby się, że działalność ograniczona do wynajmu lokalu nie powinna być obarczona szczególnym ryzykiem. W zasadzie tak jest, ale bywają wyjątki – dotyczą wynajmu powierzchni pod automaty do gier.

Sposób ustalania udziału kapitałowego wspólnika występującego ze spółki

Aleksander Woźniak
W razie wystąpienia wspólnika ze spółki należy sporządzić osobny bilans, uwzględniający wartość zbywczą jej majątku.
Konieczne jest więc ustalenie wartości rynkowej udziału kapitałowego ustępującego wspólnika.

Przypomniał o tym Sąd Okręgowy w Toruniu w wyroku z 27.11.2018 (VI GC 57/17). Spór dotyczył tego, co należy się wspólnikowi w związku z jego wystąpieniem ze spółki jawnej będącej właścicielem stacji paliw.

Zasady rozliczenia spółki ze wspólnikiem w razie wypowiedzenia umowy, śmierci wspólnika, ogłoszenia jego upadłości lub wyłączenia go na mocy prawomocnego wyroku sądu reguluje art. 65 Ksh.


Działalność gospodarcza

Spółka z o.o. może wyznaczyć pełnomocnika do podpisywania umów z członkiem zarządu

Magdalena Januszewska
Spółka z o.o. zamierza zawrzeć umowę o świadczenie usług z członkiem zarządu. W tym celu chce wyznaczyć pełnomocnika, który jednocześnie będzie upoważniony do reprezentowania spółki w sporach z tym członkiem i do zawierania z nim innych umów.
W jaki sposób należy podjąć uchwały w tej sprawie? Czy można od razu upoważnić do różnych czynności, czy tylko do jednej? A co, jeśli spółka z o.o. jest komplementariuszem w spółce komandytowej, w której wspólnikiem jest ten członek zarządu?

Przechowawca dokumentacji pracowniczej do końca 2018 musi zdobyć wpis u marszałka

Renata Majewska
Pracodawca (spółka z o.o.) sam przechowuje dokumentację pracowniczą po swoich byłych pracownikach. Podobno zmieniają się przepisy dotyczące przechowywania akt osobowych i płacowych, a przechowawcy muszą do końca 2018 zdobyć wpis do rejestru nadzorowanego przez marszałka województwa.
Czy na spółce również spoczywa taki obowiązek?

Czy biuro rachunkowe jest przechowawcą dokumentacji kadrowo-płacowej

Renata Majewska
Biuro rachunkowe świadczy m.in. usługi kadrowo-płacowe dla wielu pracodawców, a z niektórymi podpisuje również umowy o gromadzenie ich dokumentacji pracowniczej (akt osobowych i dokumentacji ze stosunku pracy). Po zakończeniu takiej umowy o świadczenie usług dokumentację zwraca pracodawcom.
Czy musi uzyskać wpis do rejestru przechowawców dokumentacji osobowej i płacowej, prowadzonego przez marszałka województwa?

Rozliczenie roczne – zmiany w 2019

Skutki złożenia przez przedsiębiorców zeznania za 2018 w terminie do 20.01.2019

Obowiązująca od 1.01.2019 nowelizacja updof skreśliła przepis, który pozwala przedsiębiorcom nie wpłacać grudniowej (za IV kwartał) zaliczki na PIT, o ile przed terminem jej wpłaty złożą zeznanie roczne do US i zapłacą wynikający z niego podatek.

Podatki i prawo gospodarcze

Opłaty związane z posiadanymi rachunkami bankowymi a koszty finansowania dłużnego

Edyta Głębicka
Jak każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, posiadamy rachunki bankowe, z których regulujemy swoje zobowiązania oraz na które wpływają nasze należności, zakładamy także lokaty. Ponosimy w związku z tym opłaty za prowadzenie rachunków, realizację przelewów, dodatkowe usługi bankowe (np. opinia bankowa, list audytora), dostęp do bankowości elektronicznej (opłata za dostęp do systemu, wydanie tokenów).
Czy powinniśmy zaliczać je do kosztów finansowania dłużnego (KFD)?

Torby reklamowe jako prezent dla dystrybutora – opłata recyklingowa

Piotr Kaim
Spółka jest producentem odzieży sportowej, rozprowadzanej m.in. za pośrednictwem sklepów detalicznych. Regulamin promocji przewiduje, że jeśli dystrybutor (właściciel sklepu) przekracza określony poziom zamówień na wyroby spółki, ta przekazuje mu darmowe torby reklamowe, w zestawach po 500 szt. Torby wykonane są z tworzywa sztucznego o grubości 20 mikrometrów (0,02 mm) i mają nadruki znaków towarowych zarejestrowanych przez spółkę. Dystrybutorzy wykorzystują torby do pakowania wyrobów spółki sprzedawanych klientom detalicznym (nie służą jako opakowania towarów przekazywanych przez spółkę dystrybutorom).
Czy spółka ma obowiązek poboru i zapłaty opłaty recyklingowej od toreb wydawanych dystrybutorom? Czy obowiązek ten ciąży na dystrybutorach w związku z wydawaniem toreb klientom detalicznym?

Nowe terminy i zasady przedawnienia roszczeń majątkowych

Krzysztof Hałub
Od 9.07.2018 podstawowy ogólny termin przedawnienia roszczeń majątkowych został skrócony z 10 do 6 lat.

Zgłoszenia

VAT-R i PIT-16 za pośrednictwem CEIDG

Przedsiębiorcy mogą przez CEIDG zarejestrować się do VAT i wybrać kartę podatkową jako formę opodatkowania podatkiem dochodowym.

Działalność gospodarcza

Nie każdy administrator wyznacza inspektora ochrony danych

Renata Majewska
Mały pracodawca działający w branży sprzedażowej (poniżej 20 zatrudnionych) przetwarza w zasadzie tylko dane pracowników i klientów. Czy musi powołać inspektora ochrony danych (IDO)?

Jak działa nowa CEIDG

Renata Majewska Paweł Ziółkowski
Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej (CEIDG) doczekała się własnej ustawy. Co z tego wynika dla przedsiębiorców?

Uchwalona 6.03.2018 ustawa o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (DzU poz. 647) weszła w życie 30.04.2018. Jest jedną z 5 ustaw składających się na tzw. Konstytucję biznesu.

Wcześniej zasady działania CEIDG regulowała usdg. Większość przyjętych w niej rozwiązań jest kontynuowanych w nowej ustawie, pojawiło się też jednak kilka nowości.


Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....