Kto jako pełnomocnik może reprezentować podatnika w postępowaniu podatkowym

Mateusz Kaczmarek doradca podatkowy

Doradca podatkowy udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego księgowej klienta. Miała ona udać się do US w celu sfotografowania akt toczącego się postępowania podatkowego. US odmówił jej dostępu do akt sprawy, argumentując, że pełnomocnictwo zostało udzielone niezgodnie z prawem. Udostępnił akta dopiero, gdy zarząd klienta udzielił księgowej pełnomocnictwa bezpośrednio, jako swojemu pracownikowi. Przy okazji pouczył ją, że nawet prokurent klienta nie mógłby zostać uznany za uprawnionego, tylko ew. na mocy pełnomocnictwa wydanego w trybie przewidzianym w przepisach podatkowych, a nie jedynie na podstawie faktu bycia prokurentem.
Czy US miał rację?

Reprezentowanie podatników, płatników i inkasentów w postępowaniu przed organami administracji publicznej i w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych w sprawach podatkowych, celnych i egzekucyjnych stanowi czynność doradztwa podatkowego (art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z pkt 1 ustawy z 5.07.1996 o doradztwie podatkowym, DzU z 2019 poz. 283, dalej uodp).

Pełnomocnictwo zawodowe

  • US – urząd skarbowy
  • Op – Ordynacja podatkowa
  • Kc – Kodeks cywilny
  • Kpc – Kodeks postępowania cywilnego
  • CEIDG – Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej
  • KRS – Krajowy Rejestr Sądowy

Nie wszystkie czynności doradztwa podatkowego są zastrzeżone wyłącznie dla podmiotów uprawnionych, ale te wymienione powyżej do takich właśnie należą (art. 2 ust. 2 uodp). Podmiotami uprawnionymi do ich zawodowego wykonywania są wyłącznie osoby fizyczne wpisane na listę doradców podatkowych oraz adwokaci i radcowie prawni (art. 2 ust. 3 uodp).

Reprezentacja podatnika w postępowaniu podatkowym następuje na podstawie umocowania. Pełnomocnikiem podatnika, płatnika, inkasenta oraz osób trzecich odpowiedzialnych za zobowiązania podatkowe „może być również doradca podatkowy”. Taki pełnomocnik może udzielić dalszego pełnomocnictwa (substytucji) innemu doradcy podatkowemu, adwokatowi lub radcy prawnemu (art. 41 ust. 1 i 5 uodp).

Reasumując: zawodowym pełnomocnikiem w postępowaniu podatkowym może być tylko doradca podatkowy, radca prawny lub adwokat, przy czym ten pierwszy może udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego, ale tylko osobie posiadającej jeden z wymienionych tytułów zawodowych.

Pełnomocnictwo wg Op

Sprawę pełnomocnictw uregulowano także szczegółowo w Op. Interesują nas te zapisy, które znalazły się w jej Dziale IV, regulującym postępowania podatkowe. Zgodnie z nimi pełnomocnikiem strony postępowania podatkowego może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych (art. 138b § 1) i poza tym podstawowym warunkiem nie przewidziano zasadniczo żadnego innego.

Co więcej, wiele przepisów szczególnych sugeruje, że pełnomocnictwa można udzielić nie tylko doradcy podatkowemu, radcy prawnemu czy adwokatowi. Mogą oni sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie (art. 138a § 4), co oznacza, że inni pełnomocnicy nie mają takich uprawnień, a więc że inni pełnomocnicy są dopuszczalni. Ponadto, w kwestiach mniejszej wagi, wynikających w toku postępowania, organ podatkowy może nie żądać pełnomocnictwa, jeżeli pełnomocnikiem jest małżonek strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu jego upoważnienia do występowania w imieniu strony (art. 138b § 3).

Jedynie w odniesieniu do tymczasowych pełnomocników szczególnych, tj. wyznaczanych w przypadku braku ustawowych organów podatnika lub braku możliwości kontaktu z nimi, co uniemożliwia organowi podatkowemu wszczęcie lub prowadzenie postępowania, Op wskazuje expressis verbis, że funkcję tę mogą pełnić wyłącznie przedstawiciele trzech ww. profesji (art. 138m § 1–2).

Nawiasem mówiąc, choć omawiane przepisy umieszczono w Dziale IV Op zatytułowanym „Postępowanie podatkowe”, co sugerowałoby, że regulują kwestie pełnomocnictw udzielanych do tego właśnie rodzaju spraw, to jednak zakres niektórych ustanowionych w nich norm zdecydowanie poza postępowania wykracza. Pełnomocnictwo ogólne upoważnia do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych (art. 138d § 1), natomiast pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego (art. 138e § 1).

Nie ulega wątpliwości, że termin „sprawa podatkowa” wykracza poza „postępowanie podatkowe”. Innymi słowy w dziale dotyczącym postępowań uregulowano kwestie pełnomocnictw udzielanych także w innych sprawach.

Jedno drugiego nie wyklucza

Przejdźmy do próby całościowej interpretacji przepisów regulujących pełnomocnictwa w postępowaniach podatkowych, tj. tych zawartych w uodp i Op. Kluczowe wydaje się być pojęcie „zawodowe wykonywanie”, użyte w uodp w zwrocie „podmiotami uprawnionymi do zawodowego wykonywania”. Ustawodawca nie napisał „wykonywanie”, lecz „zawodowe wykonywanie”, czyli wykonywanie w ramach zdobytych kwalifikacji, w celach zarobkowych, w sposób względnie stały.

Pełnomocnikiem w postępowaniu podatkowym może więc być osoba inna niż doradca podatkowy, radca prawny lub adwokat, pod warunkiem że nie czyni tego profesjonalnie, w sposób powtarzalny, dla wielu podmiotów, lecz incydentalnie i nieodpłatnie. Takie spojrzenie pozwala na usunięcie pozornej sprzeczności pomiędzy Op i uodp – ten drugi akt prawny ogranicza krąg zawodowych pełnomocników do trzech profesji, podczas gdy pierwszy nadaje prawo bycia pełnomocnikiem niemal każdemu. W istocie zakres tych regulacji nie jest sprzeczny, gdyż uodp odnosi się tylko do zawodowych pełnomocników, podczas gdy Op do wszystkich.

Kto może być pełnomocnikiem

Kto zatem może być pełnomocnikiem wykonującym w imieniu podatnika czynności w ramach postępowania podatkowego? Zawsze może nim być doradca podatkowy, radca prawny i adwokat. Funkcję tę może pełnić także każda inna osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych, jednak tylko pod warunkiem, że prowadzeniem postępowań nie zajmuje się zawodowo, profesjonalnie, co w praktyce może oznaczać np. pracownika podatnika, członka rodziny, znajomego działającego grzecznościowo.

Wydaje się natomiast, że funkcji pełnomocnika podatnika w postępowaniu podatkowym nie mógłby pełnić nieposiadający odpowiedniego tytułu zawodowego pracownik biura rachunkowego lub innej firmy zewnętrznej wobec podatnika, gdyż w takim wypadku trudno byłoby mówić o działaniu niezawodowym.

Trzeba przyznać, że w opisanej na wstępie sytuacji US miał w dużej części rację, tj.

  • doradca podatkowy nie może udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego do wykonania choćby niemerytorycznej (technicznej) czynności w ramach postępowania podatkowego, gdyż zabrania mu tego, a contrario, art. 41 ust. 5 uodp (odrębną kwestią pozostaje, czy organ miał prawo odmówić uhonorowania pełnomocnictwa udzielonego niezgodnie z tym przepisem),
  • pracownik klienta mógł zostać umocowany przez samego klienta do wykonania tej czynności, pomimo braku tytułu doradcy podatkowego, radcy prawnego czy adwokata, gdyż prowadzeniem postępowań podatkowych nie zajmuje się zawodowo.

Nie mogę się jednak zgodzić z twierdzeniem, że dostępu do akt postępowania podatkowego nie ma prokurent (generalnie). W sprawach nieuregulowanych w zakresie pełnomocnictw do postępowań podatkowych zastosowanie znajdują bowiem przepisy Kc raz Kpc (art. 138o Op), a te wyraźnie stanowią, że prokura obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, które prokury udzieliło. Organy podatkowe nie powinny więc wymagać od prokurenta żadnych dokumentów umocowujących, z wyjątkiem okazania uchwały o powołaniu lub odpisu z CEIDG lub KRS.

Pozostają wątpliwości

Omówiony temat rodzi dalsze ważkie pytania. Czy organy podatkowe mają prawo lub obowiązek weryfikowania poprawności udzielonych pełnomocnictw w świetle uodp? Czy pełnomocnictwo udzielone osobie nieuprawnionej w rozumieniu uodp, ale zgodne z Op, jest ważne i czy ważne są wykonane na jego podstawie czynności procesowe w postępowaniu podatkowym?

Uodp zdaje się sugerować, że odpowiedź na pierwsze pytanie jest przecząca, a na drugie twierdząca, ponieważ – w myśl art. 81 ust. 1 – kto, nie będąc uprawniony, zawodowo wykonuje wskazane czynności doradztwa podatkowego (m.in. reprezentuje podatnika w postępowaniu podatkowym), podlega grzywnie do 50 tys. zł. To sugeruje, że wykonywanie takich czynności jest możliwe, a nie byłoby, gdyby pełnomocnictwo osoby nieuprawnionej było nieważne.

Rozstrzygnięcie tych kwestii mogłoby być jednak przedmiotem odrębnej analizy.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Więcej na temat: „Kontakty z urzędami”
Kontakty z urzędem

Naczelnik UCS nie może ponownie rozpatrywać swojej decyzji, którą uchylił w wyniku odwołania

Aleksander Kliszewski
Czy naczelnik UCS – jako organ odwoławczy od własnej decyzji – mógł ją uchylić i przekazać sobie do ponownego rozpatrzenia?

Nie, ponieważ organ podatkowy nie może sam sobie przekazać sprawy, którą już się zajmuje. Przekazać sprawę można tylko innemu organowi.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (dalej ustawa KAS) w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w rozumieniu art. 3 pkt 2 Op, zakończona kontrola celno-skarbowa przekształca się w postępowanie podatkowe.


Zmiany w obowiązkach informacyjnych spółek należących do międzynarodowych grup kapitałowych

Mateusz Kaczmarek
W wyniku nowelizacji ustawy o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami zaszły istotne zmiany w przepisach regulujących tzw. raportowanie według krajów (country by country reporting, CbCR).

Procedury

Raportowanie schematów podatkowych (MDR)

Mateusz Kaczmarek
1.01.2019 r. wszedł w życie obowiązek informowania Szefa KAS o tzw. schematach podatkowych. Może on dotyczyć m.in. doradców podatkowych czy biegłych rewidentów opracowujących rozwiązania optymalizacyjne, korzystających z tych rozwiązań przedsiębiorców, a w niektórych przypadkach także biur rachunkowych.

Tytułowe zagadnienie, odnoszące się do obowiązku przekazywania administracji skarbowej informacji o schematach podatkowych (dalej sp), zostało całościowo uregulowane w Op (Dział III, rozdz. 11a).

Omawiane przepisy stanowią – według deklaracji prawodawcy – wdrożenie wymogów dyrektywy Rady 2011/16/UE (tzw. dyrektywa MDR). Polskie regulacje są jednak znacznie bardziej restrykcyjne, chociażby z tego powodu, że dotyczą nie tylko sp transgranicznych, ale także krajowych, których wspomniane dyrektywy unijne nie objęły.


Kontakty z urzędem

Przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne

Aleksander Kliszewski
Czy zajęcie zabezpieczające zmieni się w egzekucyjne, jeśli po uchyleniu decyzji o zabezpieczeniu przez 6 mies. nie wydano nowej, wydano jednak decyzję określającą zobowiązanie podatkowe?

Kontakty z urzędem

Blokada STIR a wyrejestrowanie podatnika VAT

Aleksander Kliszewski
Czy zablokowanie rachunku bankowego w ramach STIR oznacza automatyczne wyrejestrowanie firmy jako podatnika VAT?

Kontakty z urzędem

Właściwość miejscowa urzędu skarbowego po zmianie siedziby fundacji

Mariusz Sobkowiak
Pod koniec 2018 zmieniliśmy nazwę oraz siedzibę naszej fundacji (co do końca roku zostało ujawnione w KRS), w związku z czym zmienił się też US, któremu podlegamy.
Czy w deklaracji CIT-8 za 2018 (składanej pod koniec marca 2019) powinniśmy podać nową nazwę i aktualny adres, czy też dotychczasowe dane? Do którego US należy złożyć CIT-8?

Kontakty z urzędem

Jak ZUS powinien skorygować oczywisty błąd w decyzji

Ewa Markiewicz
Przedsiębiorca zatrudniający pracowników przez kilka miesięcy nie odprowadzał składek na ubezpieczenia społeczne (z powodu nakładów finansowych na modernizację firmy, które nadwyrężyły fundusze). Otrzymał z ZUS decyzję o zadłużeniu, które musi spłacić wraz z odsetkami. Występuje w niej jednak błąd w nazwie firmy, a właściwie w nazwisku przedsiębiorcy – dodano jedną literę. Jego zdaniem decyzja zawierająca taki błąd jest nieważna, o czym powiadomił ZUS. Ten wprawdzie przyznał się do błędu, ale zamiast nowej decyzji wydał postanowienie, w którym skorygował nazwisko. Przedsiębiorca chciał się odwołać, jednak w postanowieniu ZUS zaznaczył, że nie przysługuje mu odwołanie do sądu. Przedsiębiorca uważa, że jest to istotny błąd w dokumencie i dopóki ZUS nie wyda decyzji z poprawnym nazwiskiem adresata, nie jest zobowiązany do spłaty zadłużenia.
Czy ma rację? Jak wpłynąć na zmianę stanowiska ZUS, skoro nie można się odwołać?

Jeżeli w decyzji ZUS występuje błąd polegający na dodaniu jednej litery w nazwisku adresata decyzji, należy go potraktować jako oczywistą omyłkę. Zgodnie z art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej Kpa), jeżeli w decyzji wydanej przez organ administracji publicznej znalazły się błędy pisarskie i rachunkowe lub inne oczywiste omyłki, organ ten może je skorygować na żądanie strony lub z urzędu.

Nieprawidłowość musi być tzw. błędem oczywistym. Tylko taki błąd ZUS może usunąć w drodze sprostowania. Dlatego należy w pierwszej kolejności ustalić, czy opisany błąd można potraktować jako oczywisty. Można tak uznać np. gdy w pozostałej części decyzji nazwa firmy, a jednocześnie inne jej dane, jak NIP, REGON i adres, są podane prawidłowo.


Zmiany w obowiązkach płatników PIT w 2019 i 2020 r.

Aleksander Woźniak
Od 2019 r. wszyscy płatnicy PIT będą przesyłać informacje PIT-11 i PIT-8C do US do końca stycznia, czyli o miesiąc wcześniej niż dotychczas, i wyłącznie elektronicznie. Tylko elektroniczną postać będzie też mieć informacja IFT-1R składana do końca lutego, a także deklaracje zbiorcze PIT-4R i PIT-8AR, sporządzane do końca stycznia.

Kontakty z urzędem

Ile czasu ma organ podatkowy na wydanie decyzji określającej stratę

Piotr Kaim
Spółka z o.o. wykazała stratę w CIT za rok podatkowy 2012 (rokiem podatkowym spółki jest rok kalendarzowy). Strata została rozliczona przez odliczenie od dochodu osiągniętego w latach 2013 i 2014.
Czy po zakończeniu 2018 organy podatkowe będą uprawnione do wydania decyzji korygującej wysokość straty za 2012 i spółka będzie nadal zobowiązana do przechowywania ksiąg rachunkowych za 2012?

Który organ rozpatrzy wniosek o stwierdzenie nadpłaty po wszczęciu kontroli celno-skarbowej

Aleksander Kliszewski
Po złożeniu przez firmę do naczelnika US wniosku o stwierdzenie nadpłaty w VAT naczelnik UCS wszczął kontrolę celno-skarbową.
Czy to on rozpatrzy wniosek o stwierdzenie nadpłaty?

Dołączenie pliku XAdES warunkiem złożenia skutecznego podpisu elektronicznego

Aleksander Kliszewski
Przesłałem do US pismo podpisane elektronicznie, jednak urząd stwierdził, że brakuje podpisu, gdyż nie załączyłem do niego pliku z rozszerzeniem XAdES.
Czy zarzut US jest słuszny?

Kontakty z urzędem

Kontrola skarbowa czy celno-skarbowa po kolejnej korekcie rozliczenia

Aleksander Kliszewski
Kontrola skarbowa (prowadzona przez UKS) zakończyła się przed 1.03.2017. Firma złożyła korektę deklaracji VAT, w całości uwzględniając nieprawidłowości. W 2018 złożyła kolejną korektę deklaracji, „anulującą” poprzednią korektę.
Czy prawidłowe było podjęcie zakończonego postępowania kontrolnego? Czy powinna to być kontrola celno-skarbowa? Jakie są skutki zastosowania błędnego trybu?

Kontakty z urzędem

Blokada środków na rachunku VAT

Krzysztof Hałub
Blokada przez organy podatkowe rachunku rozliczeniowego podatnika uniemożliwi w praktyce także korzystanie z rachunku VAT, na który trafiają środki odpowiadające kwocie należnego podatku za sprzedane towary i usługi, na skutek zastosowania mechanizmu podzielonej płatności.

Kontakty z urzędem

Kontrola celno-skarbowa stwierdzająca wystawienie fikcyjnych faktur – czy może być przekształcona w postępowanie podatkowe

Aleksander Kliszewski
Kontrola celno-skarbowa przestrzegania przepisów VAT została zakończona wynikiem kontroli stwierdzającym, że firma wystawiała fikcyjne faktury. Dodatkowo stwierdzono, że zaniżyła ona kwotę zobowiązania podatkowego w deklaracji. Firma w całości zgodziła się z ustaleniami kontroli i złożyła korektę deklaracji VAT, zmniejszając podstawy opodatkowania VAT i kwoty podatku należnego o wartości wynikające z zakwestionowanych faktur oraz zwiększając zobowiązanie podatkowe z innych tytułów.
Czy kontrola celno-skarbowa może zostać przekształcona w postępowanie podatkowe:
– z tego powodu, że firma nie zapłaciła VAT na podstawie art. 108 ustawy o VAT, chociaż korekta deklaracji została przyjęta przez organ?
– w celu ustalenia 20% dodatkowego zobowiązania podatkowego?

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....