Księgowe skutki jednorazowej amortyzacji fabrycznie nowego środka trwałego

Tadeusz Waślicki biegły rewident

Spółka z o.o. wpłaciła dużą zaliczkę na zakup fabrycznie nowego środka trwałego, który zostanie jednorazowo zamortyzowany. Proszę o przedstawienie skutków rachunkowych jednorazowej amortyzacji.
  • updof – ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
  • updop – ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
  • uor – ustawa o rachunkowości

Amortyzacja jednorazowa jest rozwiązaniem podatkowym pozwalającym na przyspieszenie ujęcia w rachunku podatkowym wydatków na nabycie środka trwałego, o ile spełnione zostaną wymagania ustawy o podatku dochodowym.

Jak wiadomo, do kosztów podatkowych podatnicy mogą zaliczać jedynie odpisy amortyzacyjne dokonywane zgodnie z przepisami updop i updof, a więc na zasadach narzuconych przez ustawodawcę, z możliwością skorzystania z pewnych preferencji (np. jednorazowej amortyzacji, w tym na podstawie obowiązujących od 12.08.2017 regulacji o jednorazowej amortyzacji fabrycznie nowych środków trwałych).

Księgowych odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych od środka trwałego dokonuje się zgodnie z art. 32 uor – drogą systematycznego, planowego rozłożenia jego wartości początkowej na ustalony okres amortyzacji, zależny od czynników wymienionych w art. 32 ust. 2 uor (a więc m.in. liczby zmian, na których pracuje środek trwały, prawnych lub innych ograniczeń czasu jego używania, wydajności mierzonej liczbą godzin jego pracy lub liczbą wytworzonych produktów albo innym właściwym miernikiem).

Określone w tym przepisie czynniki nie tworzą katalogu zamkniętego. Ustalając stawki amortyzacyjne, jednostki mogą brać pod uwagę jeszcze dodatkowe okoliczności.

Rozpoczęcie amortyzacji następuje nie wcześniej niż po przyjęciu środka trwałego do używania, a jej zakończenie – nie później niż z chwilą zrównania wartości odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych z wartością początkową środka trwałego lub z chwilą przeznaczenia go do likwidacji, sprzedaży lub stwierdzenia niedoboru, z ew. uwzględnieniem przewidywanej przy likwidacji ceny sprzedaży netto pozostałości środka trwałego.

Decyzję o ustaleniu okresu amortyzacji dla danego środka trwałego oraz o wyborze metody amortyzacji podejmuje kierownik jednostki w ramach przysługujących mu uprawnień w zakresie rachunkowości.

Podwójna ewidencja

Nie sposób w krótkiej odpowiedzi wyliczyć wszystkich różnic w zakresie amortyzowania środków trwałych dla celów podatkowych oraz rachunkowych. Różnice te są jednak na tyle poważne, że konieczne jest prowadzenie podwójnej ewidencji analitycznej – osobno dla celów księgowych i osobno dla potrzeb podatku dochodowego. Systemy księgowe zazwyczaj przewidują taką możliwość w modułach dotyczących środków trwałych, które pozwalają na „osobne” ustalanie amortyzacji stanowiącej koszty uzyskania przychodów.

Należy podkreślić, że w księgach rachunkowych, na koncie 40 „Koszty według rodzajów”, w analityce „Amortyzacja” i 07 „Odpisy umorzeniowe środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji w nieruchomości i prawa” księgowane są wyłącznie odpisy amortyzacyjne dokonane zgodnie z przepisami uor. Amortyzacja podatkowa, w tym również jednorazowa, ustalana jest „pozaksięgowo”, zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym (w omawianym przypadku updop) i jest uwzględniana – wraz z innymi kosztami uzyskania przychodów – przy obliczeniu dochodu podatkowego (podstawy opodatkowania).

Zaliczka na poczet środka trwałego

W myśl aktualnych przepisów updop (szeroko omawianych w artykule Jak skorzystać z jednorazowej amortyzacji fabrycznie nowych środków trwałych, zamieszczonym w „RiP” nr 11/2017) podatnik ma prawo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów (chociaż nie ma takiego obowiązku) wpłatę na poczet nabycia fabrycznie nowego środka trwałego, którego dostawa zostanie wykonana w następnych okresach sprawozdawczych, np. zaliczkę, zadatek lub przedpłatę. Tak wynika z art. 15 ust. 1zd updop.

W świetle uor nie ma natomiast możliwości odpisania w koszty dokonanych przedpłat na zakup środka trwałego. Zaliczeniu do kosztów rachunkowych będzie podlegała dopiero wartość środka trwałego, w postaci odpisów amortyzacyjnych naliczanych zgodnie z przepisami uor, po jego oddaniu do użytkowania.

Jednorazowa amortyzacja w księgach

Reasumując: jednorazowych odpisów amortyzacyjnych, których jednostka dokonuje na podstawie przepisów podatkowych, w zasadzie nie ujmuje się w księgach rachunkowych. Wyjątkiem może być amortyzacja środków trwałych o niskiej wartości, np. o cenie nabycia nieprzekraczającej 3500 zł (zgodnie z aktualnym w 2017 limitem podatkowym). W świetle uor możliwe jest dokonywanie jednorazowych odpisów amortyzacyjnych tylko w stosunku do środków trwałych, które z punktu widzenia jednostki przedstawiają mało istotną wartość. Zgodnie z art. 32 ust. 6 uor można dla takich składników majątku ustalać odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe w sposób uproszczony, np. dokonując jednorazowego odpisu wartości początkowej, nie wcześniej niż w miesiącu oddania ich użytkowania. Powyższe uproszczenie jednostka może stosować na podstawie art. 4 ust. 4 uor, jeżeli nie wywiera ono istotnie ujemnego wpływu na rzetelne i jasne przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej jednostki oraz na jej wynik finansowy.

Odroczony podatek dochodowy

Szybsza amortyzacja podatkowa jest, co oczywiste, bardziej korzystna niż wolniejsza, ponieważ w krótszym czasie odpisy amortyzacyjne trafią do kosztów podatkowych, obniżając podstawę opodatkowania, a „pieniądz ma różną wartość w czasie”. W takim przypadku pełne umorzenie środka trwałego dla celów podatkowych przebiegnie szybciej niż dla celów bilansowych. To z kolei spowoduje konieczność dokonania odpowiednich zapisów w księgach rachunkowych jednostki, która tworzy rezerwę albo ustala aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

W konsekwencji dokonania podatkowego jednorazowego odpisu amortyzacyjnego, którego nie można zastosować w świetle przepisów uor, koszty amortyzacji podatkowej będą wyższe od kosztów amortyzacji księgowej. Tym samym wartość podatkowa środka trwałego będzie niższa niż jego wartość księgowa. Na koniec roku obrotowego wystąpi zatem przejściowa dodatnia różnica między wykazaną w księgach rachunkowych wartością środka trwałego a jego wartością podatkową.

W jednostce będącej podatnikiem CIT, która nie korzysta z możliwości zwolnienia z ustalania aktywów i tworzenia rezerw na podatek dochodowy na podstawie art. 37 ust. 10 uor, jednorazowy odpis amortyzacyjny (podatkowy) powoduje więc powstanie dodatniej różnicy przejściowej i konieczność utworzenia rezerwy na podatek dochodowy. Oczywiście spółka wykaże rezerwę albo składnik aktywów na podatek dochodowy od wszystkich zidentyfikowanych różnic przejściowych pomiędzy wartością bilansową i podatkową posiadanych aktywów oraz pasywów.

Różnice między amortyzacją podatkową i księgową

Ew. rozbieżności między prawem podatkowym i bilansowym w zakresie środków trwałych i ich amortyzowania mogą dotyczyć m.in.:

  • możliwości zaliczenia danego obiektu do środków trwałych podlegających amortyzacji,
  • daty rozpoczęcia i zakończenia amortyzacji,
  • stawek amortyzacyjnych oraz ew. ich zmiany,
  • metody amortyzacji, jak również możliwości jej zmiany w trakcie użytkowania środka trwałego,
  • możliwości dokonywania jednorazowych odpisów amortyzacyjnych,
  • częstotliwości odpisów amortyzacyjnych,
  • amortyzacji środków trwałych używanych sezonowo,
  • zasad amortyzacji środków trwałych o niskiej wartości początkowej oraz amortyzacji używanych lub ulepszonych środków trwałych.

Zapisy księgowe

Dokonanie przedpłaty na poczet zakupu środka trwałego ujmuje się w księgach rachunkowych zapisem:

Wn konto 24 „Pozostałe rozrachunki”,

Ma konto 13 „Rachunki i kredyty bankowe”, w analityce „Rachunek bieżący”.

Jednostka dokonująca przedpłaty (wpłacająca zaliczkę) na poczet przyszłej dostawy środka trwałego powinna otrzymać od dostawcy fakturę potwierdzającą wpłatę, którą może zaksięgować zapisem:

  • kwota brutto faktury odpowiadająca kwocie wpłaconej zaliczki:

Wn konto 30 „Rozliczenie zakupu”,

Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki”,

  • VAT naliczony podlegający odliczeniu:

Wn konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne”, w analityce „VAT naliczony i jego rozliczenie”,

Ma konto 30 „Rozliczenie zakupu”.

Po otrzymaniu faktury końcowej oraz dostawie środka trwałego jednostka rozlicza jego zakup i przyjmuje go do ewidencji księgowej środków trwałych, pod warunkiem że jest zdatny do używania oraz spełnia pozostałe wymagania określone dla środków trwałych w art. 3 ust. 1 pkt 15 uor.

Po oddaniu środka trwałego do użytkowania możliwe jest prowadzenie amortyzacji na zasadach określonych w uor, chociaż podatkowo środek trwały został jednorazowo odpisany w koszty uzyskania przychodów.

Przeksięgowanie wartości nabytego środka trwałego na konto środków trwałych lub środków trwałych w budowie odbywa się zapisem:

Wn konto 01 „Środki trwałe” lub 08 „Środki trwałe w budowie”,

Ma konto 30 „Rozliczenie zakupu”.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Więcej na temat: „Środki trwałe”
Księgi rachunkowe

Oddanie środka trwałego do użytkowania kooperantowi na podstawie umowy toolingu – ujęcie podatkowe i księgowe

Marek Barowicz
Zdarza się, że przedsiębiorcy przekazują własne składniki aktywów do użytkowania innym przedsiębiorcom w ramach zawieranych z kooperantami (np. producentami, podwykonawcami, dostawcami, odbiorcami) odpłatnych umów o współpracę (tzw. umów toolingu).
Przyjrzyjmy się, jakie są tego skutki w podatku dochodowym, VAT i księgach rachunkowych.

Amortyzacja

Limit 10 tys. zł od 2019 także dla ulepszeń starych środków trwałych

Anna Koleśnik
Od 2018 podwyższono graniczną kwotę wydatków na ulepszenia środków trwałych zwiększające ich wartość początkową – z 3,5 do 10 tys. zł. Nowy limit nie objął jednak ulepszeń środków trwałych oddanych do używania we wcześniejszych latach. Obecnie ten błąd naprawiono.

Mocą ustawy z 27.10.2017 o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (DzU poz. 2175), która weszła w życie 1.01.2018, postanowiono, że wydatki na ulepszenia środków trwałych, których wartość nie przekracza 10 tys. zł, mogą być zaliczone bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów.

W przepisach przejściowych zastrzeżono jednak, że nowy limit stosuje się do składników majątku przyjętych do używania po 31.12.2017. Rozwiązanie to było krytykowane, gdyż przy każdym ulepszeniu trzeba by badać, kiedy ulepszany składnik został przyjęty do używania, i pamiętać o limicie 3,5 tys. zł, o którym w nowych przepisach nie ma już mowy.


Środki trwałe

„Niskocenność” w rachunkowości – praktyczne dylematy

Józef Dudek
Na skutek podniesienia z 3,5 do 10 tys. zł dolnej granicy wartości początkowej składników majątku kwalifikowanych do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych (wnip), podlegających amortyzacji dla celów CIT i PIT, pojawiło się pytanie, czy ten sam limit może być przyjęty także w rachunkowości. Publikujemy kolejny głos w dyskusji na ten temat.

W artykule pt. „Niskocenność” w rachunkowości na tle zmiany dolnej granicy środków trwałych Artur Hołda i Anna Staszel rozpatrzyli różne aspekty podatkowej zmiany dolnej granicy środków trwałych oraz wnip z punktu widzenia rachunkowości. Sprawa nie jest błaha wobec prawie 3-krotnego podniesienia wartości dolnej granicy aktywów trwałych. Autorzy odnieśli „wielkość istotną dla jednostki” do wartości aktywów oraz poziomu kosztów. Wszystko to na tle wymogu uor – rzetelnego i jasnego przedstawienia przez rachunkowość sytuacji majątkowej, finansowej i wyniku finansowego jednostki.

Ze względu na wagę i skutki zajmijmy się raz jeszcze problemem dolnej granicy aktywów, zarówno w celu możliwej gramatycznej i logicznej wykładni zmian przepisów ustaw o podatku dochodowym, jak i wyboru poprawnego, a zarazem praktycznego księgowego rozwiązania problemu.


Podatki i prawo gospodarcze

Odpisy amortyzacyjne a koszty finansowania dłużnego

Edyta Głębicka
Nasza spółka z o.o. rozważa zakup kilku nowych środków trwałych. Ponieważ z bieżących środków finansowych musimy opłacić dostawy, na zakup składników majątku trwałego zapewne zaciągniemy kredyt w banku albo pożyczkę od innego podmiotu. Do tej pory tego rodzaju zakupów dokonywaliśmy z własnych pieniędzy.
Jakie szczególne skutki podatkowe będą się wiązały ze sfinansowaniem inwestycji środkami zewnętrznymi?

CIT – wyłączenie z kosztów podatkowych

Odsetki zwiększające wartość środka trwałego a limit 5% EBITDA dla usług niematerialnych

Przy obliczaniu limitu wydatków na usługi niematerialne, stanowiących koszty uzyskania przychodów na gruncie CIT, w kwocie odsetek nie uwzględnia się odsetek zwiększających wartość inwestycji.

Rachunkowość

Wartość netto zlikwidowanego środka trwałego wchodzącego w skład zbiorczego obiektu inwentarzowego

Jak ustalić wartość netto zlikwidowanego składnika zbiorczego obiektu inwentarzowego, aby go wyksięgować z konta 01 „Środki trwałe” (Ma) na konto 76-1 „Pozostałe koszty operacyjne” (Wn)?

Rachunkowość

Zaliczki na poczet zakupu środków trwałych i innych usług w sprawozdaniu Rb-N

Jak państwowa jednostka budżetowa powinna prezentować zaliczki przekazane kontrahentom na poczet dostaw i usług (np. konferencji, usługi hotelowej), a także zaliczki na poczet zakupu gruntów oraz środków trwałych w budowie w sprawozdaniu Rb-N?

CIT

Jednorazowy odpis niskocennego składnika majątku a limit amortyzacji fabrycznie nowych środków trwałych

Agnieszka Kowalska Artur Kowalski
Spółka z o.o. kupiła w sierpniu i we wrześniu kilka nowych urządzeń (grupa 8 KŚT) o wartości początkowej do 10 tys. zł.
Czy jednorazowe zaliczenie wydatków na ich zakup do kosztów podatkowych spowoduje zmniejszenie limitu jednorazowej amortyzacji fabrycznie nowych środków trwałych (100 tys. zł rocznie)?

Podatki i prawo gospodarcze

Amortyzacja środków trwałych otrzymanych w darowiźnie przed 2018 r.

Artur Kowalski Agnieszka Kowalska
Czy – w związku ze zmianą przepisów updof i ograniczeniem możliwości amortyzacji – darowane środki trwałe wprowadzone do ewidencji przedsiębiorstwa osoby fizycznej przed 2018 r. należy amortyzować jak do tej pory, czy wg nowych zasad?

Nowelizacja PIT

Odpisy od środków trwałych darowanych przed 2018 kosztem bez ograniczeń

Anna Koleśnik
Zmiany, które nastąpiły od 1.01.2018 w zakresie zaliczania do kosztów podatkowych przez podatników PIT amortyzacji otrzymanych w darowiźnie środków trwałych i wnip, nie dotyczą składników majątku przyjętych do używania przed tą datą.

Nowelizacja PIT

Odpisy od środków trwałych nabytych w darowiźnie przed 2018 kosztem bez ograniczeń

Zmiany, które nastąpiły od 1.01.2018 w zakresie zaliczania do kosztów podatkowych przez podatników PIT amortyzacji otrzymanych w darowiźnie środków trwałych i wnip, nie dotyczą składników majątku przyjętych do używania przed tą datą.

Rachunkowość

Amortyzacja środków trwałych o wartości początkowej nieprzekraczającej 10 000 zł

Korzystając ze zmian ustawy o podatku dochodowym, chcielibyśmy zastosować poniższe rozwiązanie do środków trwałych, których wartość początkowa nie przekracza 10 000 zł. Środki trwałe o wartości początkowej do 3500 zł byłyby jednorazowo odpisywane w koszty. Natomiast te o wartości pomiędzy 3500 a 10 000 zł byłyby objęte ewidencją środków trwałych i podlegałyby amortyzacji, ale przyspieszonej (stawki z wykazu pomnożone przez współczynnik 2). Nie chcielibyśmy dokonywać jednorazowych odpisów, gdyż miałoby to negatywny wpływ na sytuację finansową naszej jednostki. Naszym zdaniem zaproponowane rozwiązanie zapewni rzetelny i jasny obraz sytuacji finansowej i majątkowej jednostki oraz jej wyniku finansowego.
Czy jest to prawidłowe w świetle uor? Czy będzie honorowane podatkowo?

Rachunkowość

Czy koszty przetargu zwiększają wartość początkową środka trwałego

Czy wynagrodzenie (faktura) specjalizowanej jednostki, która w naszym imieniu przeprowadziła postępowanie przetargowe na budowę obiektu, zwiększa wartość początkową środków trwałych wchodzących w skład tego obiektu? Ani uor, ani KSR 11 Środki trwałe nic nie mówią o przetargach.

Rachunkowość

Wartość początkowa środków trwałych otrzymanych nieodpłatnie przez państwową jednostkę budżetową

W myśl § 38 ust. 1 rozporządzenia RM w sprawie szczegółowego sposobu gospodarowania niektórymi składnikami majątku Skarbu Państwa[1] państwowa jednostka budżetowa (dalej pjb) może nieodpłatnie przekazać innej pjb lub jednostce samorządu terytorialnego (dalej jst) rzeczowe składniki majątku ruchomego.
W jakiej wartości jednostki te powinny przyjąć te składniki? Czy w wartości, w jakiej figurowały u przekazującego, wynikającej z dowodu PT, czy też w wartości rynkowej?
Na podstawie § 39 ust. 2 rozporządzenia z 4.04.2017 r. pjb może także darować składniki majątkowe.
W jakiej wartości jednostka otrzymująca darowiznę przyjmuje je do ksiąg?
W jakiej wartości pjb powinna przyjąć i ująć w ewidencji księgowej środki trwałe otrzymane nieodpłatnie od samorządowej jednostki budżetowej: na podstawie dowodu PT, w którym podano wartość brutto i dotychczasowe umorzenie środka trwałego wynikające z ksiąg rachunkowych jednostki przekazującej, czy na podstawie umowy darowizny?

Rachunkowość

Wycena ulepszenia

Jesteśmy czynnym podatnikiem VAT. Zmodernizowaliśmy budynek mieszkalny.
W jakiej wartości należy wprowadzić do ewidencji środków trwałych modernizację – w wartości netto czy brutto?

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....