Korekta dochodu spowodowana ulgą na złe długi w przypadku kwartalnych wpłat zaliczek i ryczałtu oraz zaliczek uproszczonych

Aneta Szwęch

Prowadzę biuro rachunkowe, którego klientami są podatnicy CIT i PIT, w tym opłacający ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Mam wątpliwości związane ze stosowaniem nowych przepisów o zatorach płatniczych na etapie ustalania zaliczek na podatek oraz opłacania miesięcznego/kwartalnego ryczałtu. Kiedy powstaje obowiązek zmniejszenia lub zwiększenia dochodu/przychodu w trakcie roku podatkowego w związku z ulgą na złe długi w podatku dochodowym? Czy dotyczy wszystkich zaliczek na podatek, tj. „zwykłych” miesięcznych, kwartalnych i uproszczonych, a także zarówno miesięcznych, jak i kwartalnych wpłat ryczałtu?

Aby udzielić odpowiedzi na to pytanie, należy przyjrzeć się poszczególnym regulacjom updop, updof oraz uzpd.

  • updof – ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
  • updop – ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
  • uzpd – ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Najbardziej zrozumiałą i przejrzystą sytuację mają podatnicy CIT. Zgodnie z art. 25 ust. 19 updop zmniejszenia lub zwiększenia dochodu na etapie ustalania zaliczek na podatek dochodowy dotyczą zarówno „zwykłych” miesięcznych zaliczek na podatek, jak i zaliczek kwartalnych, o których mowa w art. 25 ust. 1–1g updop.

Korekty dochodu o zły dług na etapie ustalania zaliczek na podatek nie będą natomiast robić podatnicy CIT (wierzyciele i dłużnicy) opłacający miesięczne zaliczki na podatek w formie uproszczonej, o których mowa w art. 25 ust. 6 i 6a updop (złe długi rozliczają oni dopiero w rocznym zeznaniu podatkowym).

Bardziej skomplikowany stan prawny występuje u podatników PIT. Z art. 44 ust. 17 updof wynika, że zmniejszenia lub zwiększenia dochodu na etapie ustalania zaliczek na podatek dochodowy dotyczą „zwykłych” miesięcznych zaliczek na podatek, o których mowa w art. 44 ust. 3, 3a, 3c, 3d i 3f updof, tj. miesięcznych zaliczek opłacanych zarówno przez podatników opodatkowanych na zasadach ogólnych (według skali podatkowej), jak i podatkiem liniowym. Ustawodawca pominął tym samym zaliczki kwartalne, o których mowa w art. 44 ust. 3g i 3h updof, oraz zaliczki uproszczone, o których mowa w art. 44 ust. 6b updof.

Z kolei u podatników opłacających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych zmniejszenia lub zwiększenia przychodów dokonuje się przy obliczaniu ryczałtu za poszczególne miesiące (art. 21 ust. 3f uzpd).

Taki stan prawny oznaczałby, że w trakcie roku podatkowego wierzyciele i dłużnicy będący podatnikami:

  • CIT – dokonują zmniejszenia lub odpowiednio zwiększenia dochodu, gdy opłacają „zwykłe” zaliczki miesięczne bądź zaliczki kwartalne; nie dokonują natomiast takiej korekty, jeśli opłacają miesięczne zaliczki w formie uproszczonej,
  • PIT – dokonują zmniejszenia lub odpowiednio zwiększenia dochodu, gdy opłacają „zwykłe” zaliczki miesięczne; nie dokonują zaś takiej korekty, opłacając zaliczki kwartalne bądź uproszczone,
  • ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych – dokonują zmniejszenia lub odpowiednio zwiększenia przychodów, gdy wpłacają ryczałt co miesiąc; nie dokonują zaś takiej korekty, jeśli opłacają ryczałt kwartalnie.

Jak widać, zastosowanie się do literalnego brzmienia wskazanych regulacji powoduje, że sytuacja poszczególnych podatników podatku dochodowego jest różna, w zależności od rodzaju opłacanych przez nich w trakcie roku podatkowego zaliczek na podatek.

Tymczasem z uzasadnienia do projektu ustawy zmieniającej (druk sejmowy 3475), która wprowadziła do ustaw o podatku dochodowym przepisy o ograniczaniu zatorów płatniczych, wynika, że zbieżność przepisów dotyczących tzw. złych długów w podatku dochodowym między poszczególnymi ustawami regulującymi opodatkowanie podatkiem dochodowym jest warunkiem sine qua non poprawnego funkcjonowania ww. mechanizmu w obrocie gospodarczym.

Przyjęcie takiego założenia oznacza, że skoro podatnicy CIT dokonują w trakcie roku podatkowego zmniejszeń i zwiększeń dochodu zarówno w przypadku opłacania „zwykłych” miesięcznych zaliczek na podatek, jak i zaliczek kwartalnych, to taki sam skutek powinien wystąpić u podatników PIT, w tym także u opłacających miesięczny i kwartalny ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Niestety, w zakresie kwartalnych zaliczek/kwartalnego ryczałtu, z updof oraz uzpd nie wynika wprost taka możliwość/obowiązek. Jednak wypowiadając się na łamach prasy, resort finansów wskazuje, że zmniejszenia i zwiększenia dochodu dokonywane w trakcie roku podatkowego dotyczą także tych podatników PIT, którzy opłacają kwartalne zaliczki lub kwartalny ryczałt. Eliminowałoby to na pewno rozbieżności pomiędzy podatnikami CIT i PIT. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że podatnicy mają obowiązek stosować się do przepisów prawa.

Prawo/obowiązek rozliczenia „złego” długu w trakcie roku podatkowego przez wierzyciela lub dłużnika w zależności od trybu opłacania zaliczek na podatek lub ryczałtu

Wyszczególnienie podatników Tryb płatności zaliczki/ryczałtu
„Zwykłe” miesięczne zaliczki/miesięczny ryczałt Kwartalne zaliczki/kwartalny ryczałt Zaliczki uproszczone
Podatnik CIT Tak Tak Nie (rozliczenie następuje dopiero w zeznaniu podatkowym)
Podatnik PIT opodatkowany na zasadach ogólnych (według skali podatkowej) lub podatkiem liniowym Przepisy nie wskazują wprost na takie prawo/obowiązek
Podatnik PIT opodatkowany w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych Nie dotyczy

O ile niezrozumiałe jest pominięcie u podatników PIT możliwości/obowiązku rozliczania złych długów przy opłacaniu kwartalnych zaliczek/kwartalnego ryczałtu, to za zasadny należy uznać brak prawa (u wierzycieli) oraz brak obowiązku (u dłużników) do korekty złego długu w przypadku opłacania w trakcie roku miesięcznych zaliczek w formie uproszczonej, co dotyczy zarówno podatników CIT, jak i PIT.

Wysokość zaliczki uproszczonej jest kalkulowana zgodnie z art. 25 ust. 6 i 6a updop oraz art. 44 ust. 6b updof, tj. na podstawie podatku należnego/dochodu wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym w roku poprzedzającym dany rok podatkowy lub w roku poprzedzającym dany rok podatkowy o 2 lata. Przy jej ustalaniu nie jest więc brana pod uwagę kwota bieżącego dochodu.

Zatem podatnicy, którzy w trakcie roku opłacali zaliczki uproszczone, mają prawo (wierzyciele) lub odpowiednio obowiązek (dłużnicy) skorygowania o zły dług podstawy opodatkowania lub straty podatkowej, wynikającej z zeznania podatkowego za ten rok. Nie mogą natomiast dokonywać korekt w trakcie roku podatkowego.

Temat: „Złe długi”
Wyrok TSUE

Ulga na złe długi w VAT także, gdy kontrahent jest w upadłości lub w likwidacji

Polskie przepisy o VAT są niezgodne z regulacjami unijnymi w zakresie, w jakim uniemożliwiają skorygowanie VAT w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności, z uwagi na status kontrahenta.

Tak wynika z wyroku TSUE z 15.10.2020 (C-335/19). Art. 89a ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o VAT ogranicza prawo do skorzystania przez wierzyciela z ulgi na złe długi w VAT (polegającej na obniżeniu VAT należnego), stawiając warunki, by:

CIT

Zagraniczne zakupy a ulga na złe długi w CIT

Spółka z o.o. zaopatruje się za granicą w materiały do produkcji. Zdarza się, że płaci za nie z dużym opóźnieniem, przekraczającym 90 dni.
Czy jest obowiązana do zwiększania podstawy opodatkowania CIT o wartość nieuregulowanych zobowiązań?

Od 1.01.2020 obowiązują przepisy nakładające na dłużników obowiązek zwiększania podstawy opodatkowania (zmniejszania straty podatkowej) w przypadku nieuregulowanych świadczeń pieniężnych. Są to art. 18f oraz art. 25 ust. 19–26 updop.

Podatki 2020

Ograniczanie zatorów płatniczych (cz. II) – porównanie rozwiązań przyjętych w podatku dochodowym i VAT oraz ewidencja księgowa

Uldze w podatku dochodowym dla wierzycieli i sankcji dla dłużników nieregulujących zobowiązań odpowiada analogicz‑ na ulga i sankcja w VAT. Niekoniecznie oznacza to jednak, że do korekty rozliczeń z tytułu obu podatków dojdzie w tym samym momencie. Różne będzie też ujęcie tych korekt w ewidencji księgowej.

Od 1.01.2020 r. weszły w życie przepisy ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych, które na potrzeby podatku dochodowego (CIT oraz PIT) wprowadziły nowy mechanizm rozliczenia należności nieopłaconej przez nabywcę w określonym terminie. Regulacje te – dotyczące zarówno wierzyciela, jak i dłużnika – nie są jednak nowością, ponieważ rozwiązania przyjęte w ustawach o podatku dochodowym w dużej mierze zostały oparte na tzw. uldze na złe długi, znanej czynnym podatnikom VAT od 1.06.2005 r.

W sposobie rozliczenia „złego” długu na potrzeby obu podatków oprócz wielu podobieństw można zaobserwować istotne różnice.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Złe długi – zasady korekty ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych

Od 1.01.2020 obowiązują przepisy wprowadzające zasady korygowania wyniku podatkowego w przypadku tzw. złych długów. Dotyczą one także wierzycieli i dłużników rozliczających podatek w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Przepisy te zostały wprowadzone ustawą z 19.07.2019 o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (DzU poz. 1649). Mają zastosowanie do transakcji handlowych (co do zasady dostaw towarów i świadczenia usług między przedsiębiorcami), których termin zapłaty upływa po 31.12.2019.

Ponieważ w ryczałcie nie ustala się kosztów uzyskania przychodów, a podatek obliczany jest zasadniczo od przychodów, to skutki złego długu (u wierzyciela i dłużnika będącego „ryczałtowcem”) wywierają wpływ wyłącznie na przychody. Korekta – która jest prawem wierzyciela i obowiązkiem dłużnika – może nastąpić zarówno na etapie obliczania miesięcznego ryczałtu, jak i w zeznaniu podatkowym (PIT-28).

Podatki

Ograniczanie zatorów płatniczych (cz. I) – ulga w podatku dochodowym dla wierzycieli i sankcja dla dłużników

Od 1.01.2020 r., jeżeli minie 90 dni od upływu terminu zapłaty za dostarczone towary lub wykonaną usługę, wierzyciel ma prawo, a dłużnik obowiązek skorygowania podstawy opodatkowania CIT bądź PIT. Przepisy wprowadzające tę ulgę i sankcję są dość skomplikowane, a ich właściwa interpretacja może sprawiać problem.

Sprzedaż bezgotówkowa z odroczonym terminem zapłaty jest niemal standardem wśród przedsiębiorców. Jednak brak zapłaty w uzgodnionym terminie może być przyczyną kłopotów finansowych w firmie wierzyciela, zwłaszcza jeżeli skala należności nieuregulowanych przez dłużników jest duża. Zaleganie z płatnościami działa jak zator lodowy na rzece, powodując piętrzenie się problemów płatniczych u kolejnych przedsiębiorców. Wierzyciel, który sam nie otrzymał zapłaty, nie ma środków na uregulowanie własnych zobowiązań.

Zatory płatnicze

Nowe terminy zapłaty w transakcjach handlowych i przeciwdziałanie opóźnionym płatnościom

1.01.2020 r. weszły w życie istotne dla przedsiębiorców zmiany dotyczące postępowania w przypadku nieterminowej zapłaty za zakupione towary bądź usługi.

Zmiany zaczynają się już na poziomie nazwy regulującego te kwestie aktu prawnego – ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych zmieniła nazwę na ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (dalej upno).

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....