Konkurencyjna działalność byłego pracownika może stać się przyczyną wielu sądowych sporów

Aleksander Woźniak

Nie można kwestionować prawa byłego pracownika do własnej oceny zachowania byłego pracodawcy i własnych odczuć co do jego intencji. Co innego jednak stawianie zarzutów - te muszą mieć potwierdzenie w dowodach. W przeciwnym razie może dojść do naruszenia dóbr osobistych.

To wniosek z wyroku SA w Krakowie (I ACa 908/15).

  • Kc – Kodeks cywilny
  • SA – Sąd Apelacyjny
  • SN – Sąd Najwyższy
  • So – sąd okręgowy

W tym przypadku spór toczył się aż na 4 płaszczyznach: o odszkodowanie za bezzasadne rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia (pozew byłego pracownika), przywłaszczenie autorstwa programów komputerowych i nieuczciwą konkurencję, naruszenie dóbr osobistych (oba pozwy byłego pracodawcy), a także przestępstwo pomówienia (pozew byłego pracownika).

Wyrok SA w Krakowie zapadł w sprawie o ochronę dóbr osobistych. W tym czasie 3 pozostałe sprawy były nadal w toku.

Przyczyna sporu

Tak zawiły konflikt, choć wydaje się niecodzienny, może się zdarzyć w każdym biurze rachunkowym, gdy tylko zaczną się psuć relacje między pracownikiem a pracodawcą. Tu pracodawcą była spółka z o.o., w zarządzie której zasiadał doradca podatkowy, a zarazem właściciel biura rachunkowego. Od czerwca 2010 do sierpnia 2012 spółka zatrudniała pracownika, którego zadaniem było tworzenie programów komputerowych i stron internetowych. Został on zwolniony dyscyplinarnie.

W tym czasie - bo już od grudnia 2011 - prowadził własną działalność gospodarczą, której przedmiotem było wykonywanie usług informatycznych i programistycznych. Zakwestionował jednak zwolnienie i złożył do sądu pracy pozew o odszkodowanie za bezzasadne rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Rok później doradca zamówił przez internet program komputerowy. Po złożeniu zamówienia dostał automatycznie wygenerowane potwierdzenie transakcji. Okazało się, że sprzedawcą był jego były pracownik. Ten, gdy tylko zorientował się, kto złożył zamówienie, odmówił jego wykonania. Jako powód podał konflikty prawne właścicieli konkurencyjnych firm.

Doradca zawarł więc umowę z innym przedsiębiorcą. Zamówił za 10 tys. zł usługi odpowiadające funkcją programowi komputerowemu oferowanemu przez byłego pracownika. Po odjęciu ceny samego programu (499 zł), wycenił swoją szkodę na 9501 zł i w takiej wysokości zażądał odszkodowania za odmowę realizacji zamówienia.

W odwecie we wrześniu 2013 były pracownik wysłał do Krajowej Izby Doradców Podatkowych (KIDP) pismo, w którym zarzucił doradcy działania niezgodne z prawem i etyką wykonywania zawodu, mające na celu zdyskredytowanie byłego podwładnego i usiłowanie pozyskania nienależnych pieniędzy. Temu właśnie - uważał - miało służyć zamówienie programu przez internet, a następnie żądanie 9501 zł tytułem odszkodowania za niewykonanie umowy.

Doradca zareagował na pismo pozwem o naruszenie dóbr osobistych. Uznał, że list naruszył jego dobre imię, wizerunek i godność osobistą, podważył jego pozycję zawodową i zmierzał do wymuszenia na KIDP (jako organie korporacyjnym), by ta wpłynęła na jego postępowanie.

Niezależnie od tego w listopadzie 2013 zawiadomił prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przez byłego podwładnego przestępstwa przywłaszczenia autorstwa cudzych utworów w postaci programu komputerowego (art. 115 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) i nieuczciwej konkurencji (art. 24 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji). A następnie wniósł do sądu subsydiarny akt oskarżenia.

Były pracownik nie pozostał dłużny i złożył pozew przeciwko doradcy o to, że ten, w lipcu 2013 w piśmie do 27 kontrahentów oraz w rozmowach z nimi pomówił go jako przedsiębiorcę. Miał bowiem twierdzić, że oferowany przez byłego pracownika program komputerowy jest plagiatem, a jego działalność narusza prawa autorskie i może mieć charakter przestępczy. Zwolniony pracownik uznał, że było to pomówienie mające na celu poniżenie go w opinii publicznej i narażenie na utratę zaufania potrzebnego do zajmowanego stanowiska (czyli przestępstwo z art. 212 Kodeksu karnego).

Naruszenie dóbr osobistych

W sumie więc do sądów trafiły aż 4 pozwy. Pierwszy zapadł wyrok w sprawie wytoczonej przez doradcę o naruszenie dóbr osobistych.

SO w Kielcach nakazał usunięcie skutków tego naruszenia (art. 24 Kc). Zobowiązał więc pozwanego do wysłania do KIDP oświadczenia. Złagodził przy tym nieco jego treść w stosunku do żądań doradcy. Ostatecznie więc pozwany miał napisać: Oświadczam, iż w piśmie z 23.09.2013 adresowanym do Państwa przedstawiłem nieprawdziwe, naruszające dobra osobiste pana X informacje o tym, że powód jako doradca podatkowy wykorzystuje swoją wiedzę i podejmuje działania godzące w zasady etyki doradcy podatkowego oraz że żąda ode mnie rzekomego odszkodowania, co jest usiłowaniem pozyskania nienależnych pieniędzy i wynika z nieuczciwości X.

Sąd oddalił natomiast powództwo w pozostałej części (doradca domagał się m.in. zapłaty 5 tys. zł na rzecz fundacji).

Z wyrokiem tym w całości zgodził się SA w Krakowie, oddalając apelację byłego pracownika.

Zarzuty niepotwierdzone dowodami

Oba sądy wzięły pod uwagę okoliczności tej sprawy - konflikt, który wywiązał się na tle konkurencyjnej działalności obu stron, liczne postępowania sądowe, wzajemne oskarżenia. Uznały więc, że pozwany miał powód, by we wrześniu 2013 napisać do KIDP. Jego wypowiedź mogła mieć cechy emocjonalnego zaangażowania, ale nie można kwestionować prawa pozwanego (byłego pracownika) do własnej oceny zachowania powoda (byłego pracodawcy) i własnych odczuć co do jego intencji - uznali sędziowie. Zgodzili się, że pozwany, pisząc do KIDP, działał w swoim mniemaniu w obronie własnych interesów. W tym zakresie więc nie doszło do naruszenia (zagrożenia) dóbr osobistych doradcy.

Naruszeniem tym były natomiast - zdaniem sądów - nieuprawnione zarzuty, które nie znalazły potwierdzenia w przedstawionych dowodach. Pozwany nie przedstawił bowiem dowodów na to, że doradca próbował wyłudzić od niego pieniądze, podejmował działania godzące w zasady etyki zawodowej i nieuczciwe. Nie można odczytać wystąpienia z pozwem o zapłatę (9501 zł) wprost jako próby wyłudzenia - orzekły sądy.

Naruszeniem tym były natomiast - zdaniem sądów - nieuprawnione zarzuty, które nie znalazły potwierdzenia w przedstawionych dowodach. Pozwany nie przedstawił bowiem dowodów na to, że doradca próbował wyłudzić od niego pieniądze, podejmował działania godzące w zasady etyki zawodowej i nieuczciwe. Nie można odczytać wystąpienia z pozwem o zapłatę (9501 zł) wprost jako próby wyłudzenia - orzekły sądy.

Sądy o ochronie dóbr osobistych przedsiębiorcy

  • Do dóbr osobistych przedsiębiorcy należy zaliczyć jego dobre imię, czyli jego reputację i renomę wypracowane wieloletnią rzetelną działalnością, oraz istniejące w obrocie gospodarczym przekonanie o wysokiej jakości świadczonych usług. Naruszeniem dobrego imienia jest zatem informowanie o prowadzonej działalności z powołaniem się na nieprawdziwe dane dotyczące: uczciwości, rzetelności, sposobu prowadzenia działalności, traktowania klientów, właściwości świadczonych usług (wyrok SO w Kielcach z 24.03.2015, I C 1680/14).
  • Wśród wypowiedzi naruszających cześć i dobre imię odróżnia się wypowiedzi opisowe (dotyczące faktów) i oceniające (wyrażające opinię). Tylko te pierwsze, czyli dotyczące faktów mogą podlegać weryfikacji z punktu widzenia kryterium prawdy lub fałszu. Przeprowadzenie wyraźnej linii demarkacyjnej pomiędzy obu postaciami wypowiedzi czasami nie jest możliwe. Odnosząc uwagi nt. bezprawności naruszenia dóbr osobistych do ww. podziału, należy zgodzić się, że nie będzie bezprawną zniesławiająca wypowiedź wskazująca prawdziwe fakty, jak też wypowiedź zawierająca rzeczową i konstruktywną ocenę krytyczną, która ma umocowanie w faktach (wyrok SA w Krakowie z 19.11.2015, I ACa 908/15).
  • O zniesławiającym charakterze wypowiedzi nie decyduje jej skutek w postaci reakcji społeczeństwa, a właściwie osób z otoczenia pokrzywdzonego, wyrażającej się zmianą nastawienia do niego. Chodzi wyłącznie o opinię społeczną znajdującą wyraz w poglądach ludzi rozsądnie i uczciwie myślących. Należy zatem badać każdorazowo, czy określona wypowiedź mogła nie tylko u adresata, ale u przeciętnego, rozsądnie zachowującego się człowieka wywołać negatywne oceny i odczucia (wyrok SN z 8.03.2012, V CSK 109/11).
  • Nie można nadużywać instrumentów prawnych właściwych tej ochronie (ochronie dóbr osobistych ­- przyp. red.) dla przypadków drobnych, incydentalnych, dotyczących wyłącznie subiektywnych przeżyć samego powoda (wyrok SN z 23.05.2002, IV CKN 1076/00).
Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Temat: „Biuro rachunkowe na wokandzie”

Biuro rachunkowe nie może odmówić wydania dokumentacji klienta

Aleksander Woźniak
Za odmowę wydania organom podatkowym dokumentacji klienta grozi biuru rachunkowemu kara porządkowa, nawet jeśli klient nie zapłacił za wykonane usługi.

Biuro rachunkowe

Zarzuty niezadowolonego klienta nie mogą być ogólnikowe ani gołosłowne

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe nie zapłaci za wynagrodzenie swego następcy, który na nowo wprowadził dokumenty księgowe i złożył skorygowane deklaracje, jeżeli nie wiadomo, jakiego okresu one dotyczyły i z czego ta korekta wynikała.

Biuro rachunkowe

Obowiązek wydania dokumentów księgowych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec klienta

Aleksander Woźniak
Organ egzekucyjny może żądać dokumentów księgowych od doradcy będącego pełnomocnikiem podatnika w postępowaniu egzekucyjnym. Jednak żądane informacje muszą być niezbędne do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Usługi księgowe są usługami ciągłymi

Aleksander Woźniak
Nie można samodzielnie decydować o momencie powstania przychodu ani pomijać żadnych wpłat klientów.

Tak orzekł NSA w wyroku z 3.10.2018 (II FSK 3070/16).

Od właściciela biura rachunkowego wymaga się szczególnej staranności i profesjonalizmu przy rozliczeniach podatkowych, w tym własnych. Orzeczenie NSA, podobnie jak i sądu I instancji wskazuje, że i w tej branży zdarzają się uchybienia.


Biuro rachunkowe

Brak winy zwalnia właściciela biura z odpowiedzialności

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe nie ponosi odpowiedzialności za brak zmiany zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, jeżeli klient swoimi działaniami dąży do zachowania dotychczasowego statusu ubezpieczeniowego – wynika z wyroku SO w Olsztynie z 7.11.2018 (IX Ca 724/18).

Biuro rachunkowe

Kara za przywłaszczenie mienia klienta i podrabianie jego dokumentów

Aleksander Woźniak
Pobranie od klienta kwot z tytułu zaliczek na podatek dochodowy i VAT i nieodprowadzenie ich na konto US to przywłaszczenie, a podpisywanie się za niego jego imieniem i nazwiskiem na deklaracjach podatkowych to podrabianie dokumentów. Oba czyny są zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 mies. do 5 lat.

Biuro rachunkowe

Umowa o świadczenie usług księgowych zawarta z przyszłym przedsiębiorcą

Aleksander Woźniak
Jeżeli klient biura rachunkowego ma dopiero zamiar rozpocząć działalność gospodarczą, to podpisana z nim umowa jest umową z konsumentem. To zaś oznacza większe rygory związane z ochroną praw konsumenckich.

Biuro rachunkowe

Sądowy finał awantury w biurze rachunkowym

Aleksander Woźniak
300 zł grzywny nałożył sąd na klienta biura rachunkowego za to, że krzyczał na właścicielkę biura, używał wobec niej obraźliwych słów, popychał ją i odmówił opuszczenia biura.

Biuro rachunkowe

Umowa ustna lub dorozumiana jest równie ważna jak pisemna

Aleksander Woźniak
Wniosek o dofinansowanie nie jest częścią sprawozdania finansowego i jego przygotowanie nie mieści się w obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Kto się jednak podejmie jego sporządzenia, choćby w sposób dorozumiany, musi ponieść konsekwencje własnych zaniedbań.

Biuro rachunkowe

Księgowanie nie jest dziełem

Aleksander Woźniak
Wykonywanie na zlecenie biura rachunkowego dużej liczby jednakowych, powtarzających się czynności, w długim okresie i w sposób ciągły, wskazuje na umowę zlecenia, a nie umowy o dzieło.

Biuro rachunkowe zatrudniało księgową (emerytkę), zawierając z nią liczne umowy o dzieło. Były one podpisywane cyklicznie – co 2 tygodnie lub co miesiąc – na kilkunastodniowe okresy. Wynagrodzenie określano kwotowo, a jego wysokość zależała od ilości dokumentacji do przeanalizowania. Wypłacano je na podstawie wystawionych rachunków.


Kontakty z urzędem

Niewydanie ksiąg nie zawsze jest wykroczeniem skarbowym

Aleksander Woźniak
Nie każdy księgowy lub doradca podatkowy popełnia wykroczenie skarbowe, gdy odmawia udostępnienia organom podatkowym dokumentacji podatkowej swojego klienta.

Sąd I instancji uznał doradcę podatkowego za winnego popełnienia wykroczenia skarbowego z art. 83 § 2 Kks. Przepis ten przewiduje grzywnę za nieokazanie księgi lub innego dokumentu dotyczącego prowadzonej działalności gospodarczej. Jest to traktowane jako udaremnianie lub utrudnianie wykonania czynności służbowej osobie uprawnionej do przeprowadzenia:


Biuro rachunkowe

Obowiązek wydania dokumentacji podatkowej klienta

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe musi udostępnić organom podatkowym dokumentację podatkową swojego klienta. Odmowa jest zagrożona karą do 2800 zł.

W tym wypadku mają zastosowanie art. 262 § 1 i § 3 Op. W świetle § 1 karą do 2800 zł mogą zostać ukarani: strona (podatnik), pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach.


Biuro rachunkowe

Podwyższenie składki wypadkowej na skutek pomyłki biura rachunkowego

Aleksander Woźniak
Pomyłka to nie powód, by wymierzać dotkliwą sankcję płatnikowi składek, zwłaszcza gdy przekazał on do biura rachunkowego prawidłowe dane.

Spółka zawarła z biurem rachunkowym umowę zlecenia na obsługę księgowo-płacową i na tej podstawie przekazuje mu wykazy pracowników z informacją o wysokości wynagrodzenia i przerw w pracy. Do obowiązków biura należy m.in. sporządzanie deklaracji ZUS IWA, przekazywanych do ZUS.


Biuro rachunkowe

Czy biuro rachunkowe może reprezentować przedsiębiorcę w sporze sądowym z ZUS

Aleksander Woźniak
Księgowy i doradca podatkowy mogą być pełnomocnikami procesowymi w sporze z ZUS tylko w tym zakresie, w którym stale obsługiwali klienta.

Biuro rachunkowe

Konflikt z biurem rachunkowym nie uzasadnia wstrzymania zapłaty

Aleksander Woźniak
Klient biura rachunkowego nie może jednostronnie, według własnego uznania, odmówić zapłaty wynagrodzenia za wykonane usługi, nawet jeśli ma zastrzeżenia do ich jakości – wynika z wyroku SR Szczecin – Centrum w Szczecinie.

Spór powstał pomiędzy księgową prowadzącą samodzielnie usługi księgowe a spółką z o.o., która werbowała pracowników i oddelegowywała ich do pracy za granicą. Praca polegała na opiekowaniu się pacjentami. Umowy z tymi ostatnimi podpisywała niemiecka firma, której polska spółka wystawiała faktury. Wynikające z nich należności obejmowały wynagrodzenie pracowników, należności publicznoprawne (podatki, składki ZUS) i koszty administracyjne.


Biuro rachunkowe

Odpowiedzialność za niezłożenie sprawozdania finansowego w KRS

Aleksander Woźniak
Czy właściciel biura rachunkowego może odpowiadać karnie za niezłożenie do sądu sprawozdania finansowego klienta?

Biuro rachunkowe

Od doradcy można wymagać więcej niż od przeciętnego obywatela

Aleksander Woźniak
Doradca podatkowy analizujący księgi rachunkowe nie może wykorzystywać zdobytej w ten sposób wiedzy do pomawiania osób zarządzających danym podmiotem.

Biuro rachunkowe

Niezłożenie VAT-UE przez przeoczenie nie jest wykroczeniem skarbowym

Aleksander Woźniak
Wykroczenie polegające na niezłożeniu informacji podsumowującej w ustawowym terminie może zostać popełnione tylko z winy umyślnej. Trudno w zwykłym przeoczeniu pracownika dopatrzyć się zamiaru popełnienia czynu zabronionego przez doradcę podatkowego.

Biuro rachunkowe

Zlecający obsługę księgową ma również obowiązki

Aleksander Woźniak
Powierzenie obsługi finansowo-księgowej biuru rachunkowemu nie zwalnia klienta z obowiązku dbałości o własne interesy, w tym przekazywania biuru danych oraz dokumentów.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....