Jak liczyć 3-letni okres przedawnienia względem ubezpieczyciela

Aleksander Woźniak

Szkoda klienta biura rachunkowego powstaje dopiero z chwilą doręczenia mu decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w wyższej wysokości niż zadeklarowana. Wcześniej klient nie ma podstaw, by przypuszczać, że biuro nieprawidłowo go rozlicza.
  • NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
  • Kc – Kodeks cywilny
  • SA – Sąd Apelacyjny

Spór rozstrzygnięty wyrokiem SA w Szczecinie (I ACa 994/14) toczył się między klientami biura rachunkowego a towarzystwem ubezpieczeniowym (TU). Nie chciało ono wypłacić odszkodowania z 2 względów. Przede wszystkim twierdziło, że roszczenie powstało z chwilą sporządzenia przez biuro rachunkowe w imieniu klientów zeznań rocznych na PIT. Biuro uczyniło to w 2015, tymczasem umowę z tym TU zawarło tylko na 2014. Ew. odpowiedzialność odszkodowawczą powinien zatem ponosić już inny ubezpieczyciel - twierdziło TU.

Podnosiło też zarzut przedawnienia, bo powstanie szkody wiązało z momentem sporządzenia przez biuro zeznań podatkowych za 2014.

Ponadto uważało, że winę za zaniżenie zobowiązania z tytułu PIT ponoszą sami klienci, bo to oni nie dostarczyli właściwych dokumentów potwierdzających zakupy.

Zarzuty te obaliły sądy obu instancji. Stwierdziły jednoznacznie, że szkoda wynikła z wadliwego wykonania umowy przez biuro rachunkowe. To ono bowiem przez lata utwierdzało swoich klientów w przekonaniu, że przyjęta praktyka dokumentowania zakupów jest prawidłowa. Gdyby biuro odmówiło księgowania nieprawidłowych dokumentów i wskazało, w jaki sposób prawidłowo udokumentować zakupy, nie doszłoby do zaniżenia podstawy opodatkowania.

Sądy zwróciły też uwagę na poprzedzające ich rozstrzygnięcia wyroki sądów administracyjnych (WSA w Gorzowie Wlkp. i NSA) - oba oddalające skargi klientów biura jako podatników. Żaden z sądów nie zakwestionował rzeczywistego poniesienia wydatków. Nie było natomiast dokumentów, które by to prawidłowo potwierdzały.

SO w Gorzowie Wlkp. i SA w Szczecinie jednoznacznie dopatrzyły się w tym winy biura, czyli braku należytej staranności w zakresie prowadzonej profesjonalnej działalności (art. 355 § 2 Kc).

Nie zgodziły się też z TU, że jako początek 3-letniego terminu przedawnienia należy uznać datę rozliczenia podatków za 2004, czyli moment złożenia zeznania rocznego (co nastąpiło w pierwszych miesiącach 2005). Sądy zwróciły uwagę na obowiązujący wówczas art. 819 § 2 Kc, wskazujący moment rozpoczęcia biegu przedawnienia - był to dzień, w którym nastąpiło zdarzenie objęte ubezpieczeniem.

Przepis ten został uchylony, przez co do roszczeń z tytułu umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej stosuje się art. 4421 Kc w zw. z art. 819 § 3 Kc. To oznacza, że roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o niej i osobie obowiązanej do jej naprawienia (jednak termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę).

W rozpatrywanej sprawie sądy zastosowały jeszcze art. 819 § 2 Kc, ale ich uwagi są aktualne tym bardziej w odniesieniu do bieżącego stanu prawnego. Ubezpieczony nie może żądać od ubezpieczyciela wykonania umowy ubezpieczenia dopóty, dopóki nie zaktualizują się przesłanki jego odpowiedzialności wobec poszkodowanego - stwierdził SA. W przeciwnym razie - dodał - zostałyby naruszone elementarne względy sprawiedliwości. Ochrona ubezpieczeniowa byłaby jedynie iluzoryczna, bo termin przedawnienia mógłby upłynąć zanim jeszcze by powstała (zaktualizowała się) odpowiedzialność odszkodowawcza ubezpieczonego.

To oznacza - potwierdził SA - że roszczenie odszkodowawcze w tej sprawie powstało dopiero z chwilą wydania przez organ I instancji (dyrektora urzędu kontroli skarbowej) decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w PIT. Dopiero z tej decyzji klienci biura rachunkowego dowiedzieli się o nienależytym wykonaniu umowy przez biuro, będących podstawą do roszczeń wobec niego. Wcześniej nie mieli podstaw, by przypuszczać, że umowa została wykonana nienależycie i że zostaną zobowiązani do dopłacenia podatku - orzekł SA.

Sąd wskazał przy tym na 2-krotne w tej sprawie przerwanie biegu terminu przedawnienia. Po raz pierwszy, gdy klienci biura zgłosili szkodę TU (art. 819 § 4 Kc). Po raz drugi bieg przerwano przez zawezwanie do próby ugodowej. Pozwy natomiast zostały wniesione do sądu przed upływem ponownie biegnącego terminu przedawnienia.

Przedawnienie roszczeń z umowy ubezpieczenia według Kc

Art. 819 § 1. Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem 3 lat.

§ 2. (uchylony).

§ 3. W wypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym lub wynikłą z niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania.

§ 4. Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia.

Temat: „Biuro rachunkowe na wokandzie”

Biuro rachunkowe nie może odmówić wydania dokumentacji klienta

Aleksander Woźniak
Za odmowę wydania organom podatkowym dokumentacji klienta grozi biuru rachunkowemu kara porządkowa, nawet jeśli klient nie zapłacił za wykonane usługi.

Biuro rachunkowe

Zarzuty niezadowolonego klienta nie mogą być ogólnikowe ani gołosłowne

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe nie zapłaci za wynagrodzenie swego następcy, który na nowo wprowadził dokumenty księgowe i złożył skorygowane deklaracje, jeżeli nie wiadomo, jakiego okresu one dotyczyły i z czego ta korekta wynikała.

Biuro rachunkowe

Obowiązek wydania dokumentów księgowych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec klienta

Aleksander Woźniak
Organ egzekucyjny może żądać dokumentów księgowych od doradcy będącego pełnomocnikiem podatnika w postępowaniu egzekucyjnym. Jednak żądane informacje muszą być niezbędne do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Usługi księgowe są usługami ciągłymi

Aleksander Woźniak
Nie można samodzielnie decydować o momencie powstania przychodu ani pomijać żadnych wpłat klientów.

Tak orzekł NSA w wyroku z 3.10.2018 (II FSK 3070/16).

Od właściciela biura rachunkowego wymaga się szczególnej staranności i profesjonalizmu przy rozliczeniach podatkowych, w tym własnych. Orzeczenie NSA, podobnie jak i sądu I instancji wskazuje, że i w tej branży zdarzają się uchybienia.


Biuro rachunkowe

Brak winy zwalnia właściciela biura z odpowiedzialności

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe nie ponosi odpowiedzialności za brak zmiany zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, jeżeli klient swoimi działaniami dąży do zachowania dotychczasowego statusu ubezpieczeniowego – wynika z wyroku SO w Olsztynie z 7.11.2018 (IX Ca 724/18).

Biuro rachunkowe

Kara za przywłaszczenie mienia klienta i podrabianie jego dokumentów

Aleksander Woźniak
Pobranie od klienta kwot z tytułu zaliczek na podatek dochodowy i VAT i nieodprowadzenie ich na konto US to przywłaszczenie, a podpisywanie się za niego jego imieniem i nazwiskiem na deklaracjach podatkowych to podrabianie dokumentów. Oba czyny są zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 mies. do 5 lat.

Biuro rachunkowe

Umowa o świadczenie usług księgowych zawarta z przyszłym przedsiębiorcą

Aleksander Woźniak
Jeżeli klient biura rachunkowego ma dopiero zamiar rozpocząć działalność gospodarczą, to podpisana z nim umowa jest umową z konsumentem. To zaś oznacza większe rygory związane z ochroną praw konsumenckich.

Biuro rachunkowe

Sądowy finał awantury w biurze rachunkowym

Aleksander Woźniak
300 zł grzywny nałożył sąd na klienta biura rachunkowego za to, że krzyczał na właścicielkę biura, używał wobec niej obraźliwych słów, popychał ją i odmówił opuszczenia biura.

Biuro rachunkowe

Umowa ustna lub dorozumiana jest równie ważna jak pisemna

Aleksander Woźniak
Wniosek o dofinansowanie nie jest częścią sprawozdania finansowego i jego przygotowanie nie mieści się w obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Kto się jednak podejmie jego sporządzenia, choćby w sposób dorozumiany, musi ponieść konsekwencje własnych zaniedbań.

Biuro rachunkowe

Księgowanie nie jest dziełem

Aleksander Woźniak
Wykonywanie na zlecenie biura rachunkowego dużej liczby jednakowych, powtarzających się czynności, w długim okresie i w sposób ciągły, wskazuje na umowę zlecenia, a nie umowy o dzieło.

Biuro rachunkowe zatrudniało księgową (emerytkę), zawierając z nią liczne umowy o dzieło. Były one podpisywane cyklicznie – co 2 tygodnie lub co miesiąc – na kilkunastodniowe okresy. Wynagrodzenie określano kwotowo, a jego wysokość zależała od ilości dokumentacji do przeanalizowania. Wypłacano je na podstawie wystawionych rachunków.


Kontakty z urzędem

Niewydanie ksiąg nie zawsze jest wykroczeniem skarbowym

Aleksander Woźniak
Nie każdy księgowy lub doradca podatkowy popełnia wykroczenie skarbowe, gdy odmawia udostępnienia organom podatkowym dokumentacji podatkowej swojego klienta.

Sąd I instancji uznał doradcę podatkowego za winnego popełnienia wykroczenia skarbowego z art. 83 § 2 Kks. Przepis ten przewiduje grzywnę za nieokazanie księgi lub innego dokumentu dotyczącego prowadzonej działalności gospodarczej. Jest to traktowane jako udaremnianie lub utrudnianie wykonania czynności służbowej osobie uprawnionej do przeprowadzenia:


Biuro rachunkowe

Obowiązek wydania dokumentacji podatkowej klienta

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe musi udostępnić organom podatkowym dokumentację podatkową swojego klienta. Odmowa jest zagrożona karą do 2800 zł.

W tym wypadku mają zastosowanie art. 262 § 1 i § 3 Op. W świetle § 1 karą do 2800 zł mogą zostać ukarani: strona (podatnik), pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach.


Biuro rachunkowe

Podwyższenie składki wypadkowej na skutek pomyłki biura rachunkowego

Aleksander Woźniak
Pomyłka to nie powód, by wymierzać dotkliwą sankcję płatnikowi składek, zwłaszcza gdy przekazał on do biura rachunkowego prawidłowe dane.

Spółka zawarła z biurem rachunkowym umowę zlecenia na obsługę księgowo-płacową i na tej podstawie przekazuje mu wykazy pracowników z informacją o wysokości wynagrodzenia i przerw w pracy. Do obowiązków biura należy m.in. sporządzanie deklaracji ZUS IWA, przekazywanych do ZUS.


Biuro rachunkowe

Czy biuro rachunkowe może reprezentować przedsiębiorcę w sporze sądowym z ZUS

Aleksander Woźniak
Księgowy i doradca podatkowy mogą być pełnomocnikami procesowymi w sporze z ZUS tylko w tym zakresie, w którym stale obsługiwali klienta.

Biuro rachunkowe

Konflikt z biurem rachunkowym nie uzasadnia wstrzymania zapłaty

Aleksander Woźniak
Klient biura rachunkowego nie może jednostronnie, według własnego uznania, odmówić zapłaty wynagrodzenia za wykonane usługi, nawet jeśli ma zastrzeżenia do ich jakości – wynika z wyroku SR Szczecin – Centrum w Szczecinie.

Spór powstał pomiędzy księgową prowadzącą samodzielnie usługi księgowe a spółką z o.o., która werbowała pracowników i oddelegowywała ich do pracy za granicą. Praca polegała na opiekowaniu się pacjentami. Umowy z tymi ostatnimi podpisywała niemiecka firma, której polska spółka wystawiała faktury. Wynikające z nich należności obejmowały wynagrodzenie pracowników, należności publicznoprawne (podatki, składki ZUS) i koszty administracyjne.


Biuro rachunkowe

Odpowiedzialność za niezłożenie sprawozdania finansowego w KRS

Aleksander Woźniak
Czy właściciel biura rachunkowego może odpowiadać karnie za niezłożenie do sądu sprawozdania finansowego klienta?

Biuro rachunkowe

Od doradcy można wymagać więcej niż od przeciętnego obywatela

Aleksander Woźniak
Doradca podatkowy analizujący księgi rachunkowe nie może wykorzystywać zdobytej w ten sposób wiedzy do pomawiania osób zarządzających danym podmiotem.

Biuro rachunkowe

Niezłożenie VAT-UE przez przeoczenie nie jest wykroczeniem skarbowym

Aleksander Woźniak
Wykroczenie polegające na niezłożeniu informacji podsumowującej w ustawowym terminie może zostać popełnione tylko z winy umyślnej. Trudno w zwykłym przeoczeniu pracownika dopatrzyć się zamiaru popełnienia czynu zabronionego przez doradcę podatkowego.

Biuro rachunkowe

Zlecający obsługę księgową ma również obowiązki

Aleksander Woźniak
Powierzenie obsługi finansowo-księgowej biuru rachunkowemu nie zwalnia klienta z obowiązku dbałości o własne interesy, w tym przekazywania biuru danych oraz dokumentów.

Biuro rachunkowe

Konkurencyjna działalność byłego pracownika może stać się przyczyną wielu sądowych sporów

Aleksander Woźniak
Nie można kwestionować prawa byłego pracownika do własnej oceny zachowania byłego pracodawcy i własnych odczuć co do jego intencji. Co innego jednak stawianie zarzutów - te muszą mieć potwierdzenie w dowodach. W przeciwnym razie może dojść do naruszenia dóbr osobistych.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....