Istotność w rachunkowości

Przemysław Kabalski dr hab., pracownik naukowy na Wydziale Zarządzania uniwersytetu Łódzkiego
Artykuł omawia problemy, jakie wiążą się ze stosowaniem zasady istotności (prawa do uproszczeń) w rachunkowości prowadzonej zgodnie z uor i MSSF.

Zasada istotności, w przeciwieństwie do wszystkich innych tzw. zasad nadrzędnych rachunkowości finansowej, ma charakter wyłącznie pragmatyczny, a nie koncepcyjny. U jej podstaw leży racjonalna przesłanka obniżania kosztów działania rachunkowości tak, żeby jej prowadzenie było tańsze. Upraszczać powinno się oczywiście w taki sposób, aby nie pogorszyło to wiarygodności i przydatności informacji zawartych w księgach rachunkowych i sprawozdaniach finansowych. Innymi słowy chodzi o to, aby uzyskać „jakość i przydatność za rozsądną cenę”.

[1] Gwoli ścisłości należy dodać, że w MSSF dla istotności używa się angielskiego określenia materiality, które w Polsce bywa tłumaczone czasami także jako „wartość znacząca” lub „materialność” (według Słownika Języka Polskiego pod redakcją M. Szymczaka, Warszawa 1998, materialny oznacza m.in. dotyczący samej rzeczy, jej istoty, treści, a nie formy). Nie będziemy jednak w tym opracowaniu zajmowali się wyjaśnianiem zawiłości językowych i translatorskich związanych z terminem „istotność”, bo praktycznie jest to bez znaczenia. Będziemy posługiwać się zakorzenionym w języku polskim terminem „istotność”.

Wierne odwzorowanie rzeczywistości w księgach i sprawozdaniach finansowych nie oznacza odzwierciedlenia idealnego. Takie bowiem byłoby bardzo trudne, o ile w ogóle możliwe. A przecież koszty przygotowania informacji dostarczanych przez rachunkowość nie powinny przewyższać korzyści, jakie przynoszą. Ten postulat, który zawarto w Założeniach koncepcyjnych MSFF[1], przyjął również nasz ustawodawca, w ślad za dyrektywą 2013/34/UE.

Na marginesie: niestety, taką filozofią nie kieruje się fiskus, któremu zdarza się kruszyć kopię o groszowe kwoty. Znane i słusznie wyśmiewane są sprawy, w których koszty samej korespondencji z podatnikiem, nie mówiąc już o innych kosztach całego postępowania, znacznie przekraczają kwotę roszczeń podatkowych.

W rachunkowości takie sytuacje nie powinny mieć miejsca. Art. 4 uor wprowadza pojęcie istotności i będącą jej skutkiem możliwość dokonywania uproszczeń.

  • MF – Minister Finansów
  • MSR – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości
  • MSSF – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej
  • uor – ustawa o rachunkowości
  • Kp – Kodeks pracy
  • KSR – Krajowe Standardy Rachunkowości

Stosując zasadę istotności przy prowadzeniu rachunkowości, przedsiębiorstwa lub inne organizacje powinny uwzględnić:

  • oczekiwania zewnętrznych odbiorców sprawozdań finansowych,
  • wymogi leżące u podstaw rozliczeń podatkowych z fiskusem,
  • potrzeby informacji i kontroli umożliwiające zarządowi sprawne kierowanie przedsiębiorstwem lub inną organizacją.

Żadna z tych 3 przesłanek nie powinna być naruszona, gdy jednostka decyduje się na uproszczenia.

Dalsze wywody poświęcono omówieniu istotności „na szczeblu” jednostki prowadzącej rachunkowość i będącej podatnikiem. Dotyczą one jednak odpowiednio także konsolidacji, choć w tym przypadku rolę odgrywają wyłącznie potrzeby użytkowników skonsolidowanych sprawozdań finansowych.

Wyświetlono 4% treści artykułu

w sprzedaży

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....