Czy odszkodowanie za grunt wywłaszczony pod drogę jest objęte zwolnieniem z VAT

Tomasz Krywan doradca podatkowy

Przedsiębiorca otrzymał odszkodowanie za grunt należący do jego firmy, który jest przeznaczony pod budowę drogi. Dla gruntu nie istnieje plan zagospodarowania przestrzennego ani nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy.
Czy w takim przypadku można zastosować zwolnienie z VAT?

Z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT wynika, że przez dostawę towarów rozumie się też przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu, lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. W myśl ww. przepisu przedsiębiorca dokonał dostawy gruntu.

  • MF – Minister Finansów
  • IS – izba skarbowa
  • WSA – wojewódzki sąd administracyjny
  • NSA – Naczelny Sąd Administracyjny

Art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT zwalnia od podatku dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane. Z kolei art. 2 pkt 33 ustawy o VAT stanowi, że ilekroć w ustawie tej mowa jest o terenach budowlanych, rozumie się przez to grunty przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu – zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o których mowa w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Przyjmuje się przy tym, że na równi z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu należy traktować decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego (np. interpretacja IS w Łodzi z 2.05.2014, IPTPP1/443-127/14-4/RG). Jednocześnie z udzielanych przez organy podatkowe wyjaśnień wynika, że – wydawana na podstawie art. 11a ustawy z 10.04.2003 o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (DzU z 2018 poz. 1474) – decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej może zastępować decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego (interpretacja IS w Poznaniu z 10.09.2015, ILPP5/4512-1-133/15-4/KS).

Prawidłowość tego stanowiska potwierdzają sądy administracyjne, np. w wyroku WSA w Opolu z 22.05.2015 (I SA/Op 162/15) czytamy: ostateczna decyzja wojewody, na mocy której zezwolono na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie obwodnicy miasta, przesądza o charakterze wywłaszczonych gruntów, jako przeznaczonych pod zabudowę i to nawet w sytuacji takiej, jak w niniejszej sprawie, gdy dotychczasowe przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego tego gruntu było inne.

(...) Reasumując (…): podzielić należy stanowisko (…) przedstawione w zaskarżonej interpretacji i stwierdzić, że dostawa gruntów dokonana w formie przejęcia na rzecz województwa w zamian za odszkodowanie – art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT – jako przeznaczonych pod zabudowę, nie może korzystać ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT.

Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy wyrokiem NSA z 29.09.2017 (I FSK 1732/15).

Przyjęcie tego stanowiska oznaczałoby, że dostawa gruntu, o którym mowa w pytaniu, byłaby opodatkowana VAT wg stawki 23%. Można też jednak spotkać się z odmiennym poglądem – że w opisanym przypadku zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT ma zastosowanie. Co istotne, pogląd taki wyraził MF w odpowiedzi na interpelację poselską (patrz ramka na następnej stronie) dotyczącą nieruchomości z rolnych wywłaszczanych pod zabudowę.

Pismo to nie stanowi jednak interpretacji ogólnej, a w konsekwencji zastosowanie się do niego nie chroni podatników. Dopiero uzyskanie korzystnej interpretacji we własnej sprawie pozwoli zainteresowanym bezpiecznie zastosować wskazane zwolnienie.

VAT przy wywłaszczeniu gruntów rolnych – stanowisko MF

W odpowiedzi z 2.01.2019 na interpelację poselską nr 28039 (PT1.054.42.2018.PSG.952) MF odniósł się do kwestii opodatkowania VAT odszkodowania za wywłaszczenie gruntów rolnych na potrzeby budowy dróg, chodników i ścieżek rowerowych. Przypomniał, że wywłaszczenie gruntów podlega VAT, gdy grunty te są dostarczane przez podatnika (wywłaszczonego) działającego w takim charakterze. Odszkodowanie, które otrzymuje podatnik, stanowi wynagrodzenie z tytułu podlegającej VAT dostawy gruntu.

MF odniósł się także do możliwości zastosowania zwolnienia na mocy art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT. Wskazał na ww. przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ale też na jej art. 12 ust. 4, zgodnie z którym nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością:

  • Skarbu Państwa – w odniesieniu do dróg krajowych,
  • odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego – w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych

z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Jak czytamy w ww. piśmie, zgodnie z powyższym zmiana przeznaczenia wywłaszczanych nieruchomości z rolnych na przeznaczone pod zabudowę odbywa się w tym samym momencie, w którym te nieruchomości stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego. Zmiana ta nie wystąpiłaby, gdyby nie doszło do czynności wywłaszczenia. Nie znajdowałoby zatem uzasadnienia stwierdzenie, iż najpierw dokonano zmiany przeznaczenia nieruchomości, a następnie dokonano ich dostawy (wywłaszczenia) – już jako terenów budowlanych. W związku z powyższym wywłaszczana nieruchomość rolna powinna, w mojej ocenie, zostać opodatkowana na zasadach właściwych dla nieruchomości rolnej.

Więcej na temat: „VAT”
VAT

Przełomowe orzeczenie TSUE w sprawie momentu wykonania usługi budowlanej

Krzysztof Hałub Aleksander Woźniak
W przypadku usług budowlanych i budowlano-montażowych obowiązek podatkowy może – pod pewnymi warunkami – powstać dopiero z chwilą podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego.

Orzeczenie TSUE

Odliczenie VAT od usług noclegowych i gastronomicznych w branży turystycznej

Krzysztof Hałub
Podatnik świadczący usługi turystyki może odliczać VAT zawarty w cenie nabywanych usług noclegowych i gastronomicznych, refakturowanych następnie na rzecz innych podatników – wynika z wyroku TSUE z 2.05.2019 w sprawie Grupy Lotos (C-225/18).

W związku z tym orzeczeniem Ministerstwo Finansów wydało 27.05.2019 komunikat, w którym – biorąc pod uwagę przedstawione przez Trybunał wskazówki – stwierdziło, że prawo do odliczenia VAT naliczonego zależy od celu nabywanych usług noclegowych lub gastronomicznych.


VAT

Stawka VAT przy najmie lokalu mieszkalnego, w którym najemca zorganizował bursę

Iwona Czauderna
Podatnik (osoba fizyczna) wynajmuje lokal mieszkalny. Najemca otworzył w nim bursę – w wynajętym lokalu świadczy na rzecz szkół usługi, które w ustawie o VAT są określone jako usługi zakwaterowania, a nie wynajmu na cele mieszkaniowe.
Czy wynajem lokalu, przeznaczonego przez najemcę na cele mieszkalne uczniów (w ramach bursy), podlega zwolnieniu z VAT?

VAT

Nagrody pieniężne przeznaczone dla sprzedawców

Ryszard Kubacki
Spółka prowadzi hurtową sprzedaż materiałów budowlanych. W celu aktywizacji sprzedaży przewiduje nagrody pieniężne dla najlepszych przedstawicieli regionalnych (oddzielne podmioty, z którymi zawierane są umowy o pośrednictwo w sprzedaży).
Czy te nagrody będą podlegać VAT?

VAT

Spóźnione rozliczenie zakupu usług reklamowych z zagranicy

Edyta Głębicka
Przedsiębiorca (osoba fizyczna), niezarejestrowany jako czynny podatnik VAT (korzystający ze zwolnienia podmiotowego), prowadzący pkpir, kupił w 2018 usługi reklamowe z zagranicy – od podmiotów z Irlandii (Google, Facebook). Daty wystawionych przez nie faktur to 30.09.2018, 24.10.2018 i 31.10.2018. Kwoty są mało istotne, żadna nie przekracza 40 zł. Faktury nie zostały ujęte w rozliczeniach VAT i PIT.
Jak rozliczyć zakup tych usług, gdyby zdecydowano się na to teraz? Przedsiębiorca ma certyfikaty rezydencji podatkowej obu podmiotów.

VAT

Protokół zakończenia budowy ma znaczenie dla ustalenia momentu rozliczenia podatku

Przemysław Powierza
Po wielu latach sporu wyjaśniła się wreszcie rola protokołu odbioru prac przy rozliczeniu VAT od usług budowlanych i budowlano-montażowych. Może to być istotne także dla innych branż (np. IT), których specyfiką jest ustalenie wysokości wynagrodzenia dopiero po odbiorze przez zamawiającego wykonanych prac.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej 2.05.2019 r. wydał istotny nie tylko dla branży budowlanej wyrok w polskiej sprawie, rozstrzygając spór spółki Budimex S.A. z MF (C-224/18). Spółka zamierzała rozliczać VAT z tytułu wykonywanych usług budowlanych i budowlano-montażowych w dacie podpisania przez zamawiającego protokołu odbioru prac. MF był tymczasem zdania[1], że data podpisania protokołu jest bez znaczenia, bo decyduje dzień rzeczywistego wykonania prac.


Podatki i prawo gospodarcze

Kserokopia faktury to nie duplikat

Ewelina Majewska-Howis
Kontrahent upomniał się o płatność za wykonaną usługę. Wówczas okazało się, że jego faktura nigdy do nas nie dotarła (wysłał ją na błędny adres). Poprosiliśmy o duplikat faktury, a kontrahent przysłał nam kserokopię oryginału z adnotacją „duplikat”.
Czy możemy potraktować tę kopię na równi z duplikatem?

Niestety, nie. Duplikat podlega ścisłym regulacjom prawnym, ponieważ ma taką samą moc jak faktura pierwotna. Prawidłowo wystawiony duplikat zawiera słowo „duplikat” oraz datę jego wystawienia.


Podatki i prawo gospodarcze

Rozliczenie transakcji jako WNT, gdy unijny kontrahent nie posłużył się numerem VAT UE

Marcin Szymankiewicz
Spółka (zarejestrowany czynny podatnik VAT i podatnik VAT-UE) nabyła towary (podzespoły elektroniczne) w innym państwie UE, które w wyniku dostawy zostały przewiezione do Polski. Od unijnego kontrahenta (podatnika podatku od wartości dodanej) otrzymała fakturę potwierdzającą dostawę. Wystawiając ją, kontrahent nie posłużył się numerem VAT UE.
Czy mimo to spółka powinna rozliczyć WNT?

Interpretacja MF

Komornik sądowy nie jest już podatnikiem VAT

Krzysztof Hałub
W świetle przepisów obowiązujących od 1.01.2019 komornicy sądowi nie wykonują samodzielnie działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, a więc nie są podatnikami tego podatku.

VAT

Wybór zwolnienia podmiotowego przez podatnika świadczącego usługi organizacji kolonii i obozów

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca prowadzi działalność w zakresie organizacji kolonii i obozów. W związku z tym korzysta z procedury opodatkowania marży.
Czy może wybrać zwolnienie podmiotowe? Jeżeli tak, to czy przy ustalaniu prawa do tego zwolnienia może brać pod uwagę tylko marżę?

VAT

Co z VAT od należności zapłaconych po przejściu z metody kasowej na zwolnienie podmiotowe

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca zarejestrowany jako czynny podatnik VAT i rozliczający podatek metodą kasową zamierza od czerwca wybrać zwolnienie podmiotowe z VAT (z uwagi na to, że jego sprzedaż za rok ubiegły zmieściła się w limicie 200 tys. zł). Po wyborze zwolnienia przez pewien czas będzie otrzymywał zapłatę należności za usługi wykonane przed rezygnacją z metody kasowej, opodatkowane 23% stawką VAT.
Jak traktować te płatności? Czy powinien rozliczyć od nich VAT?

Podatki i prawo gospodarcze

Skutki wystawienia duplikatu po upływie 90 dni od określonego na pierwotnej fakturze terminu płatności

Ewelina Majewska-Howis
W kwietniu otrzymaliśmy duplikat faktury z 2018 r. Kontrahent nie zmienił pierwotnego terminu płatności, który wynosił 7 dni od daty wystawienia tamtej faktury. Niestety, w lutym 2019 r. minął termin 90 dni od daty płatności. Faktura z oczywistych względów nie została wtedy zapłacona (nie dotarła do nas), natomiast płatność uregulowaliśmy drugiego dnia roboczego po otrzymaniu duplikatu.
Czy – z uwagi na przepisy o VAT dotyczące tzw. ulgi na złe długi – mamy obowiązek skorygować VAT naliczony w deklaracji za luty (in minus), a następnie za kwiecień (in plus)? VAT z duplikatu faktury odliczyliśmy w tej deklaracji.

Podatki i prawo gospodarcze

Skutki przedwczesnego wystawienia faktur zaliczkowych

Tomasz Krywan
Spółka wystawia faktury zaliczkowe przed otrzymaniem zaliczek. Najczęściej pieniądze wpływają w ciągu 30 dni od daty wystawienia takiej faktury, zdarza się jednak, że później.
Czy konieczne jest wówczas korygowanie wystawionych faktur zaliczkowych?

Podatki i prawo gospodarcze

Import usług montażu maszyn i linii produkcyjnych – rozliczenie VAT

Marcin Szymankiewicz
Spółka świadczy usługi montażu, instalowania linii i ciągów technologicznych w różnych krajach UE, często korzystając z usług miejscowych podwykonawców. Montowane linie produkcyjne są trwale związane z podłożem budynku, poprzez kotwienie i przykręcanie ich za pomocą śrub do posadzki lub fundamentów. Istnieje możliwość zdemontowania elementów linii, jednak część z nich ulegnie uszkodzeniu i nie będzie się nadawała do powtórnego montażu. Demontaż może naruszyć konstrukcję fundamentu lub budynku. Każda linia produkcyjna jest opisana w indywidualnej dokumentacji projektowej.
Czy miejscem świadczenia usług przez spółkę i jej podwykonawców jest miejsce położenia nieruchomości? Czy spółka powinna wykazać import usług z tytułu zakupu usług montażu od unijnych podwykonawców?

Podatki i prawo gospodarcze

Powstanie obowiązku podatkowego w VAT z tytułu ustanowienia służebności przesyłu

Tomasz Krywan
Przedsiębiorca 26.03.2019 r. zawarł z firmą energetyczną umowę o ustanowieniu służebności przesyłu, 28.03.2019 r. otrzymał zapłatę (przed terminem płatności, który w umowie wskazano na 10.04.2019 r.), a 4.04.2019 r. wystawił fakturę.
Kiedy powstał obowiązek podatkowy w VAT?

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....