Czy odszkodowanie za grunt wywłaszczony pod drogę jest objęte zwolnieniem z VAT

Tomasz Krywan doradca podatkowy

Przedsiębiorca otrzymał odszkodowanie za grunt należący do jego firmy, który jest przeznaczony pod budowę drogi. Dla gruntu nie istnieje plan zagospodarowania przestrzennego ani nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy.
Czy w takim przypadku można zastosować zwolnienie z VAT?

Z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT wynika, że przez dostawę towarów rozumie się też przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu, lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. W myśl ww. przepisu przedsiębiorca dokonał dostawy gruntu.

  • MF – Minister Finansów
  • IS – izba skarbowa
  • WSA – wojewódzki sąd administracyjny
  • NSA – Naczelny Sąd Administracyjny

Art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT zwalnia od podatku dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane. Z kolei art. 2 pkt 33 ustawy o VAT stanowi, że ilekroć w ustawie tej mowa jest o terenach budowlanych, rozumie się przez to grunty przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu – zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o których mowa w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Przyjmuje się przy tym, że na równi z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu należy traktować decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego (np. interpretacja IS w Łodzi z 2.05.2014, IPTPP1/443-127/14-4/RG). Jednocześnie z udzielanych przez organy podatkowe wyjaśnień wynika, że – wydawana na podstawie art. 11a ustawy z 10.04.2003 o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (DzU z 2018 poz. 1474) – decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej może zastępować decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego (interpretacja IS w Poznaniu z 10.09.2015, ILPP5/4512-1-133/15-4/KS).

Prawidłowość tego stanowiska potwierdzają sądy administracyjne, np. w wyroku WSA w Opolu z 22.05.2015 (I SA/Op 162/15) czytamy: ostateczna decyzja wojewody, na mocy której zezwolono na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie obwodnicy miasta, przesądza o charakterze wywłaszczonych gruntów, jako przeznaczonych pod zabudowę i to nawet w sytuacji takiej, jak w niniejszej sprawie, gdy dotychczasowe przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego tego gruntu było inne.

(...) Reasumując (…): podzielić należy stanowisko (…) przedstawione w zaskarżonej interpretacji i stwierdzić, że dostawa gruntów dokonana w formie przejęcia na rzecz województwa w zamian za odszkodowanie – art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT – jako przeznaczonych pod zabudowę, nie może korzystać ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT.

Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy wyrokiem NSA z 29.09.2017 (I FSK 1732/15).

Przyjęcie tego stanowiska oznaczałoby, że dostawa gruntu, o którym mowa w pytaniu, byłaby opodatkowana VAT wg stawki 23%. Można też jednak spotkać się z odmiennym poglądem – że w opisanym przypadku zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT ma zastosowanie. Co istotne, pogląd taki wyraził MF w odpowiedzi na interpelację poselską (patrz ramka na następnej stronie) dotyczącą nieruchomości z rolnych wywłaszczanych pod zabudowę.

Pismo to nie stanowi jednak interpretacji ogólnej, a w konsekwencji zastosowanie się do niego nie chroni podatników. Dopiero uzyskanie korzystnej interpretacji we własnej sprawie pozwoli zainteresowanym bezpiecznie zastosować wskazane zwolnienie.

VAT przy wywłaszczeniu gruntów rolnych – stanowisko MF

W odpowiedzi z 2.01.2019 na interpelację poselską nr 28039 (PT1.054.42.2018.PSG.952) MF odniósł się do kwestii opodatkowania VAT odszkodowania za wywłaszczenie gruntów rolnych na potrzeby budowy dróg, chodników i ścieżek rowerowych. Przypomniał, że wywłaszczenie gruntów podlega VAT, gdy grunty te są dostarczane przez podatnika (wywłaszczonego) działającego w takim charakterze. Odszkodowanie, które otrzymuje podatnik, stanowi wynagrodzenie z tytułu podlegającej VAT dostawy gruntu.

MF odniósł się także do możliwości zastosowania zwolnienia na mocy art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT. Wskazał na ww. przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ale też na jej art. 12 ust. 4, zgodnie z którym nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością:

  • Skarbu Państwa – w odniesieniu do dróg krajowych,
  • odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego – w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych

z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Jak czytamy w ww. piśmie, zgodnie z powyższym zmiana przeznaczenia wywłaszczanych nieruchomości z rolnych na przeznaczone pod zabudowę odbywa się w tym samym momencie, w którym te nieruchomości stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego. Zmiana ta nie wystąpiłaby, gdyby nie doszło do czynności wywłaszczenia. Nie znajdowałoby zatem uzasadnienia stwierdzenie, iż najpierw dokonano zmiany przeznaczenia nieruchomości, a następnie dokonano ich dostawy (wywłaszczenia) – już jako terenów budowlanych. W związku z powyższym wywłaszczana nieruchomość rolna powinna, w mojej ocenie, zostać opodatkowana na zasadach właściwych dla nieruchomości rolnej.

Więcej na temat: „VAT”
Zmiana prawa

Nowości w VAT od września 2019

Krzysztof Hałub
Nowa definicja pierwszego zasiedlenia, ograniczenie stosowania zwolnienia podmiotowego i ułatwienia dla nabywców produktów rolnych od rolników ryczałtowych to niektóre z licznych zmian w ustawie o VAT, wchodzących w życie od 1.09.2019.

VAT

Dokumenty potwierdzające WDT pobrane z portalu internetowego firmy spedycyjnej

Ewelina Majewska-Howis
Spółka dokonuje licznych WDT. Transport najczęściej odbywa się za pośrednictwem firmy spedycyjnej, która udostępnia dane dotyczące przesyłki na swoim portalu (tzw. parcel tracking). Po wpisaniu numeru przesyłki istnieje możliwość wygenerowania automatycznego raportu zawierającego następujące informacje: data nadania i odbioru, adres i dane firmy odbierającej.
Czy taki raport (niezawierający podpisów, pieczątek ani innych danych autoryzacyjnych) może stanowić potwierdzenie WDT dla celów zastosowania zerowej stawki VAT?

VAT

Rozliczenie faktury korygującej do faktury „odwrotne obciążenie”

Tomasz Krywan
W lipcu 2019 przedsiębiorca (czynny podatnik VAT) wystawił fakturę korygującą zmniejszającą do faktury „odwrotne obciążenie” z grudnia 2018.
Czy w związku z tym powinien skorygować deklarację VAT-7 za grudzień 2018, czy uwzględnić tę fakturę w bieżącej deklaracji?

VAT

Ujęcie usług finansowych w deklaracji VAT

Ewelina Majewska-Howis
Spółka udziela podmiotom powiązanym oprocentowanych pożyczek. Noty odsetkowe wystawiane są kwartalnie.
W jaki sposób wykazać te noty w deklaracji VAT-7 (podatek rozliczany miesięcznie)?

VAT

Odszkodowanie z tytułu likwidacji parkingu – czy podlega VAT

Ryszard Kubacki
Spółka użytkuje parking samochodowy, który wybudowała na gruncie należącym do gminy. Gmina zaplanowała w tej samej lokalizacji inwestycję.
Czy odszkodowanie, które zostanie wypłacone przez gminę na rzecz spółki z tytułu likwidacji parkingu, będzie podlegało VAT?

Podatki i prawo gospodarcze

Zapłata w formie potrącenia należności za produkty rolne kupione od rolnika ryczałtowego a prawo do odliczenia VAT

Ryszard Kubacki Anna Koleśnik
Spółdzielnia skupuje mleko od rolników ryczałtowych, będących jej członkami.
Z kwot wypłat na rachunek bankowy rolnika potrąca różnego rodzaju należności, np. z tytułu udziałów członkowskich w spółdzielni (zgodnie ze statutem) czy też wpłat na Fundusz Wzajemnej Pomocy (działający na zasadach kasy zapomogowo-pożyczkowej, powstały z osobistych środków finansowych dostawców mleka; źródłem finansowania funduszu są kwoty pieniężne potrącane z należności za dostarczane mleko oraz ewidencjonowane na osobistych kontach rozrachunkowych członków spółdzielni).
Czy dokonując tych potrąceń, spółdzielnia zachowuje prawo do odliczenia VAT z faktur VAT-RR z tytułu dostaw mleka?

Podatki i prawo gospodarcze

Wydanie części zamiennych do przechowania kontrahentowi, który w przyszłości je nabędzie – czy podlega VAT

Marcin Szymankiewicz
Spółka produkuje specjalistyczny sprzęt dla zakładów produkcyjnych. Części zamienne (niezbędne do usuwania jego awarii) przekazuje kontrahentom do bezpłatnego przechowania. W tym czasie pozostają one do dyspozycji spółki i są jej własnością. W razie awarii wymagającej ich użycia upoważniony pracownik pobiera je z magazynu, po uprzednim uzyskaniu zgody spółki. Wystawia ona wówczas fakturę na pobraną część, a kontrahent za nią płaci.
Czy spółka prawidłowo rozlicza VAT dopiero w momencie pobrania części do usunięcia awarii, a nie wydania ich do przechowania kontrahentowi?

„Biała lista” podatników VAT i zapłata na figurujący w niej rachunek jako warunek potrącenia kosztu

Łukasz Chłond
1.09.2019 r. wejdzie w życie kolejna nowelizacja[1] przepisów podatkowych, która ma na celu uszczelnienie systemu poboru podatku VAT, a jednocześnie ułatwia podatnikom zachowanie należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów.

Nie tylko wprowadza uproszczenia, lecz także nakłada na podatników dodatkowe obowiązki. Szczególnie uciążliwa będzie konieczność każdorazowego sprawdzenia numeru rachunku bankowego dostawcy w rejestrze VAT, aby się upewnić, że przelewane na jego rzecz pieniądze trafią na konto zgłoszone do US.


VAT

Anulowanie faktury zaliczkowej po odstąpieniu od umowy i zwrocie zaliczki

Ewelina Majewska-Howis
Po otrzymaniu zaliczki na poczet usługi wystawiliśmy fakturę zaliczkową. Zgodnie z umową kontrahent miał 14 dni na ew. odstąpienie od umowy bez utraty zaliczki (pobieramy wtedy opłatę administracyjną w wysokości 5%). Skorzystał z tego prawa i poprosił nas o anulowanie otrzymanej faktury oraz zwrot zaliczki.
W jaki sposób rozliczyć to podatkowo (w zakresie VAT)?

VAT

Anulowanie faktury zaliczkowej, gdy nie doszło do wpłaty zaliczki

Krzysztof Hałub
Nie jest możliwe anulowanie faktury zaliczkowej wystawionej – zgodnie z umową stron – przed dokonaniem wpłaty zaliczki, mimo że wpłata nie nastąpiła, a kontrahent odesłał fakturę.

VAT

Usługi transportowe świadczone w sposób ciągły – rozliczenie VAT

Aleksander Woźniak
Firma wykonuje usługi transportowe. Z niektórymi klientami zawiera kontrakty na cykliczny transport, na podstawie pojedynczych zleceń przewozowych. Zlecenia wpływają na bieżąco, zależnie od potrzeb kontrahenta. Ze względu na ich częstotliwość firma umawia się z nim, że wykonane usługi będą rozliczane co 45 dni. Tak też będzie płacone wynagrodzenie. Przewozy nie są takimi usługami jak najem czy dostawa prądu. Można określić, kiedy dany przewóz się zaczyna, a kiedy kończy. Są to więc świadczenia jednorazowe.
Czy mimo tego można je rozliczać dopiero po upływie okresu rozliczeniowego, czyli 45 dni?

VAT

Rozpoczęcie przez wynajmującego działalności gospodarczej w trakcie roku – limit zwolnienia podmiotowego z VAT

Tomasz Krywan
Osoba fizyczna niebędąca podatnikiem VAT wynajęła 25.01.2019 „prywatnie” mieszkanie (najem wyłącznie na cele mieszkaniowe). Od września zamierza rozpocząć działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług budowlanych. Chce przy tym skorzystać ze zwolnienia podmiotowego od VAT (z uwagi na niewielkie obroty).
Jak obliczyć obowiązujący ją limit tego zwolnienia?

Podatki i prawo gospodarcze

Wydanie bankowi samochodu będącego przedmiotem zastawu rejestrowego – skutki w VAT

Tomasz Krywan
Spółka, będąca czynnym podatnikiem VAT, zawarła z bankiem umowę pożyczki w celu sfinansowania zakupu samochodu ciężarowego. Umowa została zabezpieczona zastawem rejestrowym ustanowionym na samochodzie. Na skutek utraty płynności finansowej spółka zaprzestała spłacania rat pożyczki, w związku z czym bank wypowiedział jej umowę i wezwał do wydania mu samochodu.
Czy takie wydanie stanowi czynność podlegającą VAT? Czy spółka jest obowiązana do korekty części lub całości VAT odliczonego z faktury zakupu pojazdu?

Podatki i prawo gospodarcze

Miejsce opodatkowania VAT usług typu fulfilment

Marcin Szymankiewicz
Spółka zawarła z francuskim kontrahentem (tamtejszym podatnikiem VAT) umowę o świadczenie usług typu fulfilment (pakowania zamówień, w tym na prezent, wysyłki przesyłek do odbiorców). Usługi fizycznie są wykonywane w Polsce. Spółka nie magazynuje produktów, nie kontroluje ich jakości, nie prowadzi inwentaryzacji ani nie świadczy usług transportowych na rzecz francuskiego kontrahenta – te są zlecane innym podmiotom.
Czy prawidłowo uznała, że jej usługi nie podlegają VAT w Polsce, lecz w kraju siedziby usługobiorcy, czyli we Francji?

Zgodnie z zasadą terytorialności VAT podlega m.in. odpłatne świadczenie usług, ale tylko gdy miejscem ich świadczenia jest terytorium Polski (art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy o VAT).


VAT

Przełomowe orzeczenie TSUE w sprawie momentu wykonania usługi budowlanej

Krzysztof Hałub Aleksander Woźniak
W przypadku usług budowlanych i budowlano-montażowych obowiązek podatkowy może – pod pewnymi warunkami – powstać dopiero z chwilą podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....