Czy odszkodowanie za grunt wywłaszczony pod drogę jest objęte zwolnieniem z VAT

Tomasz Krywan doradca podatkowy

Przedsiębiorca otrzymał odszkodowanie za grunt należący do jego firmy, który jest przeznaczony pod budowę drogi. Dla gruntu nie istnieje plan zagospodarowania przestrzennego ani nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy.
Czy w takim przypadku można zastosować zwolnienie z VAT?

Z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT wynika, że przez dostawę towarów rozumie się też przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu, lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. W myśl ww. przepisu przedsiębiorca dokonał dostawy gruntu.

  • MF – Minister Finansów
  • IS – izba skarbowa
  • WSA – wojewódzki sąd administracyjny
  • NSA – Naczelny Sąd Administracyjny

Art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT zwalnia od podatku dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane. Z kolei art. 2 pkt 33 ustawy o VAT stanowi, że ilekroć w ustawie tej mowa jest o terenach budowlanych, rozumie się przez to grunty przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu – zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o których mowa w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Przyjmuje się przy tym, że na równi z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu należy traktować decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego (np. interpretacja IS w Łodzi z 2.05.2014, IPTPP1/443-127/14-4/RG). Jednocześnie z udzielanych przez organy podatkowe wyjaśnień wynika, że – wydawana na podstawie art. 11a ustawy z 10.04.2003 o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (DzU z 2018 poz. 1474) – decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej może zastępować decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego (interpretacja IS w Poznaniu z 10.09.2015, ILPP5/4512-1-133/15-4/KS).

Prawidłowość tego stanowiska potwierdzają sądy administracyjne, np. w wyroku WSA w Opolu z 22.05.2015 (I SA/Op 162/15) czytamy: ostateczna decyzja wojewody, na mocy której zezwolono na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie obwodnicy miasta, przesądza o charakterze wywłaszczonych gruntów, jako przeznaczonych pod zabudowę i to nawet w sytuacji takiej, jak w niniejszej sprawie, gdy dotychczasowe przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego tego gruntu było inne.

(...) Reasumując (…): podzielić należy stanowisko (…) przedstawione w zaskarżonej interpretacji i stwierdzić, że dostawa gruntów dokonana w formie przejęcia na rzecz województwa w zamian za odszkodowanie – art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT – jako przeznaczonych pod zabudowę, nie może korzystać ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT.

Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy wyrokiem NSA z 29.09.2017 (I FSK 1732/15).

Przyjęcie tego stanowiska oznaczałoby, że dostawa gruntu, o którym mowa w pytaniu, byłaby opodatkowana VAT wg stawki 23%. Można też jednak spotkać się z odmiennym poglądem – że w opisanym przypadku zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT ma zastosowanie. Co istotne, pogląd taki wyraził MF w odpowiedzi na interpelację poselską (patrz ramka na następnej stronie) dotyczącą nieruchomości z rolnych wywłaszczanych pod zabudowę.

Pismo to nie stanowi jednak interpretacji ogólnej, a w konsekwencji zastosowanie się do niego nie chroni podatników. Dopiero uzyskanie korzystnej interpretacji we własnej sprawie pozwoli zainteresowanym bezpiecznie zastosować wskazane zwolnienie.

VAT przy wywłaszczeniu gruntów rolnych – stanowisko MF

W odpowiedzi z 2.01.2019 na interpelację poselską nr 28039 (PT1.054.42.2018.PSG.952) MF odniósł się do kwestii opodatkowania VAT odszkodowania za wywłaszczenie gruntów rolnych na potrzeby budowy dróg, chodników i ścieżek rowerowych. Przypomniał, że wywłaszczenie gruntów podlega VAT, gdy grunty te są dostarczane przez podatnika (wywłaszczonego) działającego w takim charakterze. Odszkodowanie, które otrzymuje podatnik, stanowi wynagrodzenie z tytułu podlegającej VAT dostawy gruntu.

MF odniósł się także do możliwości zastosowania zwolnienia na mocy art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT. Wskazał na ww. przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ale też na jej art. 12 ust. 4, zgodnie z którym nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością:

  • Skarbu Państwa – w odniesieniu do dróg krajowych,
  • odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego – w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych

z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Jak czytamy w ww. piśmie, zgodnie z powyższym zmiana przeznaczenia wywłaszczanych nieruchomości z rolnych na przeznaczone pod zabudowę odbywa się w tym samym momencie, w którym te nieruchomości stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego. Zmiana ta nie wystąpiłaby, gdyby nie doszło do czynności wywłaszczenia. Nie znajdowałoby zatem uzasadnienia stwierdzenie, iż najpierw dokonano zmiany przeznaczenia nieruchomości, a następnie dokonano ich dostawy (wywłaszczenia) – już jako terenów budowlanych. W związku z powyższym wywłaszczana nieruchomość rolna powinna, w mojej ocenie, zostać opodatkowana na zasadach właściwych dla nieruchomości rolnej.

Więcej na temat: „VAT”
Rozliczenia

Nowe wzory deklaracji VAT od listopada 2019

Począwszy od rozliczenia za listopad/IV kwartał 2019, obowiązują nowe wzory deklaracji VAT-7, VAT-7K, VAT-8, VAT-9M oraz nowe objaśnienia do nich.

VAT

Płatność za wynajem lokalu użytkowego na rachunek osoby fizycznej nieujawniony w wykazie podatników VAT

Tomasz Krywan
Osoba fizyczna wynajmuje prywatnie dwa lokale użytkowe i jest z tego tytułu zarejestrowana jako czynny podatnik VAT. Nie prowadzi jednak działalności gospodarczej (nie jest przedsiębiorcą). W jej wpisie w wykazie podatników VAT nie ma informacji o numerze rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą, bo takiego nie posiada.
Czy płacąc jej czynsz za wynajem lokalu, spółka narazi się na ryzyko wyłączenia tych wydatków z kosztów uzyskania przychodów?

Czy adnotację „mechanizm podzielonej płatności” można zamieszczać na wszystkich fakturach

Tomasz Krywan
Od 1.11.2019 niektóre faktury trzeba oznaczać adnotacją „mechanizm podzielonej płatności”. Aby nie narażać się na sankcje i jednocześnie wyłączyć konieczność oceny w każdym przypadku, czy istnieje obowiązek zamieszczenia takiej adnotacji, chcielibyśmy oznaczać w ten sposób wszystkie faktury (bez względu na ich wartość oraz na to, jakich towarów lub usług dotyczą).
Czy możliwe jest przyjęcie takiego rozwiązania?

Rozliczenie VAT w przypadku wydobycia i sprzedaży kryptowaluty

Marcin Szymankiewicz
Spółka zamierza prowadzić platformę internetową (tzw. kopalnię), w ramach której będzie pozyskiwać („wydobywać”) kryptowaluty (np. Bitcoin), a następnie wymieniać je na inne bądź sprzedawać anonimowym (krajowym i zagranicznym nabywcom) na wirtualnej giełdzie wymiany kryptowalut.
Czy są to usługi zwolnione z VAT? W jaki sposób należy określić podstawę opodatkowania w celu ujęcia ich w deklaracji VAT?
Czy spółka może odliczać VAT od zakupów bezpośrednio związanych z wydobywaniem i sprzedażą kryptowaluty (w tym także od zakupu specjalnego sprzętu i oprogramowania komputerowego)?

Przesunięcie towarów z działalności męża do działalności żony – skutki w VAT

Krzysztof Hałub
Choć nieodpłatne przekazanie towarów z firmy prowadzonej przez jednego małżonka do firmy drugiego małżonka jest czynnością podlegającą VAT, to jednak nie powinno być dokumentowane fakturą. Jeśli małżonek ją wystawił, to drugi nie ma prawa do odliczenia wykazanego w niej podatku.

Zmiana interpretacji

Nie tylko polski, ale też unijny VAT jest neutralny dla rozliczenia podatku dochodowego

Anna Koleśnik
Podatek od wartości dodanej zapłacony do zagranicznego US, a także naliczony przy zakupach w innych krajach UE nie jest odpowiednio przychodem ani kosztem uzyskania przychodów polskich przedsiębiorców – to najnowsze stanowisko organów podatkowych. Wcześniej przez lata twierdziły co innego, wbrew orzecznictwu sądów administracyjnych.

W myśl updop i updof do przychodów podatkowych nie zalicza się należnego podatku od towarów i usług (VAT). Odpowiednio podatek naliczony (z pewnymi wyjątkami) nie jest kosztem uzyskania przychodów. Literalnie odczytując przepisy, organy podatkowe uważały jeszcze do niedawna, że wyłączenia te dotyczą tylko polskiego podatku od towarów i usług, który w ustawie o VAT jest zdefiniowany odrębnie od podatku od wartości dodanej obowiązującego w innych krajach UE (np. pisma KIS z 8.02.2019, 0111-KDIB1-1.4010.519.2018.2.SG, i 24.09.2018, KI0111-KDIB3-3.4018.5.2018.2.MS).


VAT

Obsługa krótkich wyjazdów służbowych – czy podlega procedurze VAT marża

Mateusz Kaczmarek
Ustawa o VAT nie definiuje pojęcia „usługi turystyczne”, co jest przyczyną sporów między podatnikami i organami podatkowymi, w sytuacjach gdy usługi związane z organizacją wyjazdów nie mają cech turystycznych w powszechnym tego słowa znaczeniu.

Zgodnie z art. 119 ust. 1–3 ustawy o VAT podstawą opodatkowania przy wykonywaniu usług turystyki jest kwota marży pomniejszona o kwotę należnego podatku. Przez marżę rozumie się różnicę między kwotą, którą ma zapłacić nabywca usługi, a faktycznymi kosztami poniesionymi przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług od innych podatników dla bezpośredniej korzyści turysty. Przez usługi dla bezpośredniej korzyści turysty rozumie się usługi stanowiące składnik świadczonej usługi turystyki, a w szczególności transport, zakwaterowanie, wyżywienie, ubezpieczenie.


VAT

Rozliczanie VAT przy sprzedaży felg samochodowych

Jak jest opodatkowana VAT działalność w zakresie sprzedaży felg samochodowych?

Zgodnie z nowym brzmieniem ustawy o VAT od 1.09.2019 podatnicy, których przedmiotem działalności gospodarczej jest m.in. handel felgami samochodowymi, nie mogą korzystać z tzw. zwolnienia podmiotowego w VAT do limitu obrotów 200 tys. zł rocznie (przysługującego na mocy art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT).


VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. II)

Tomasz Krywan
Nowa matryca stawek VAT, wprowadzenie wiążącej informacji stawkowej, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym przekształconym plikiem JPK_VAT oraz zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie pod koniec tego i na początku przyszłego roku.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw z:

  • 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Większość tych, które będą stosowane w 2019 r., została omówiona w pierwszej części niniejszego artykułu[4], z wyjątkami dotyczącymi zmiany stawek VAT na gazety, książki i czasopisma, oraz wiążącej informacji stawkowej, które są opisane dalej.


Podatki i prawo gospodarcze

Jaka stawka VAT przy sprzedaży mieszkania wykorzystywanego na biuro spółki

Mateusz Kaczmarek
Spółka była właścicielką lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 130 m2, znajdującego się w budynku mieszkalnym w Warszawie. Lokal stanowił odrębną własność. Spółka użytkowała go wyłącznie na potrzeby własnej działalności gospodarczej (jako biuro), wprowadziła go do ewidencji środków trwałych i amortyzowała. Od wydatków bieżących związanych z lokalem był odliczany VAT, a kwoty netto księgowano w koszty uzyskania przychodów. Niedawno spółka sprzedała lokal. Sprzedaż podlegała VAT. Nabywcą jest czynny podatnik VAT, a nabycie nastąpiło w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.
W prowadzonej dla lokalu księdze wieczystej jego przeznaczenie zostało oznaczone jako mieszkalne. Także z opisu lokalu w księdze wynika, że ma on charakter typowo mieszkalny. W księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości gruntowej, na której posadowiony jest budynek, w którym znajduje się ten lokal, jako sposób korzystania wpisano „tereny mieszkaniowe”. Status budynku także oznaczono jako mieszkalny, podobnie jak status kilkudziesięciu wyodrębnionych w nim lokali (takich jak lokal spółki).
Jaka stawka VAT była właściwa dla opisanej transakcji?

Procedury

Nowy wykaz podatników VAT

Łukasz Chłond Krzysztof Hałub
Od 1.09.2019 działa jeden elektroniczny wykaz podatników VAT, udostępniony przez Szefa KAS. Ma on ułatwić przedsiębiorcom weryfikację kontrahentów.

VAT

Moment ujęcia w rozliczeniu VAT usług medycznych w ramach nadwykonań

Marcin Szymankiewicz
Przychodnia lekarska – czynny podatnik VAT – świadczy m.in. usługi opieki medycznej na rzecz NFZ, objęte zwolnieniem z VAT. Zdarza się, że w ich ramach dochodzi do tzw. nadwykonań (ponad zakontraktowaną wartość świadczeń medycznych). Są to głównie usługi ratujące życie, ale zdarzają się także nadwykonania innych usług. Przychodnia na początku każdego roku podpisuje umowę z NFZ, w której zakontraktowany jest limit jednostek danego świadczenia na ten rok. Realizując usługi, nie ma pewności, czy NFZ ureguluje należność z tytułu nadwykonań. Mogą one nie zostać opłacone (Fundusz przedstawia propozycję ugody, na którą przychodnia może się nie zgodzić).
Czy usługi opieki medycznej świadczone w ramach nadwykonań powinny być ujęte w rozliczeniu VAT w dacie faktycznego ich wykonania (tzn. konieczna jest korekta rozliczenia wstecz), czy w dacie wystawienia faktury na NFZ, po uznaniu nadwykonanych usług?

Przekazanie nieruchomości na rzecz wspólników likwidowanej spółki kapitałowej – co z VAT i CIT

Ryszard Kubacki Anna Koleśnik
W związku z likwidacją spółki z o.o. zajmującej się obrotem nieruchomościami cały jej majątek (jedynie nieruchomości) zostanie przekazany przez likwidatora na rzecz wspólników likwidowanej spółki.
Czy to przekazanie będzie podlegało VAT? Czy spółka zostanie z tego tytułu obciążona podatkiem dochodowym?

VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. I)

Tomasz Krywan
Likwidacja odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych i wprowadzenie obowiązkowej podzielonej płatności VAT, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym plikiem JPK_VAT, zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP, wprowadzenie nowej definicji pierwszego zasiedlenia i ograniczenie zwolnienia podmiotowego to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie w najbliższych miesiącach.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw:

  • z 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • z 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Podatki i prawo gospodarcze

VAT od odszkodowania za przedłużające się prace budowlane

Marcin Szymankiewicz
Spółka i deweloper zawarli umowę przedwstępną sprzedaży i wykończenia lokalu niemieszkalnego. Spółka zawarła jednocześnie z inną firmą przedwstępną umowę najmu tego lokalu.
Umowa z deweloperem, przenosząca własność, miała być zawarta do końca stycznia 2019 r.
Inwestycja nie została jednak zrealizowana w terminie. Termin wydania lokalu zmieniono aneksem na 31.08.2019 r. Analogicznie zmieniono umowę najmu. Strony ustaliły, że deweloper od lutego 2019 r. do końca miesiąca, w którym podpisze akt notarialny przenoszący własność lokalu, będzie comiesięcznie wypłacał spółce równowartość miesięcznego czynszu najmu, w celu wynagrodzenia jej utraconych korzyści na skutek przesunięcia terminu świadczenia usług najmu (w zamian nie skorzysta ona z prawa odstąpienia od umowy i nie będzie żądać zapłaty kary przewidzianej w umowie przedwstępnej). Czy od otrzymanego od dewelopera odszkodowania spółka powinna odprowadzić VAT?

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....