Czy i w jakim zakresie księgowy może korzystać z praw autorskich

Renata Ziólkowska

Wzrost limitu kosztów autorskich od 1.01.2018 spowodował zwiększone zainteresowanie możliwością ich naliczania. Sprawdźmy zatem, jakie są możliwości zastosowania kosztów autorskich w biurze rachunkowym.

Koszty autorskie przysługują z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich, a artystów wykonawców – z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów lub rozporządzania przez nich tymi prawami. Na mocy art. 22 ust. 9 pkt 3 updof potrąca się je w wysokości 50% uzyskanego przychodu, obliczając od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (w części finansowanej przez ubezpieczonego) oraz chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód.

Od 1.01.2018 na mocy art. 22 ust. 9a updof koszty te w roku podatkowym nie mogą łącznie przekroczyć kwoty stanowiącej górną granicę I przedziału skali podatkowej, czyli 85 528 zł – limit dotyczy łącznej kwoty kosztów autorskich oraz kosztów naliczanych z tytułu:

  • zapłaty twórcy za przeniesienie prawa własności,
  • otrzymanej w pierwszym roku trwania licencji od pierwszej jednostki, z którą zawarto umowę licencyjną opłaty licencyjnej za przeniesienie prawa stosowania wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego.

Przedmiot prawa autorskiego

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z 4.02.1994 o prawie autorskim i prawach pokrewnych (DzU z 2017 poz. 880) przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). Ust. 2 tego przepisu zawiera przykładowe wyliczenie utworów. Są to w szczególności utwory:

  • wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
  • plastyczne,
  • fotograficzne,
  • lutnicze,
  • wzornictwa przemysłowego,
  • architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,
  • muzyczne i słowno-muzyczne,
  • sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,
  • audiowizualne (w tym filmowe).

Z kolei w art. 2 ust. 1 wskazano, że opracowanie cudzego utworu – w szczególności tłumaczenie, przeróbka, adaptacja – stanowi przedmiot prawa autorskiego bez uszczerbku dla prawa do utworu pierwotnego.

Z początkiem 2018 zaczął obowiązywać nowy art. 22 ust. 9b updof (zmodyfikowany z mocą wsteczną ustawą z 15.06.2018; DzU poz. 1291), zgodnie z którym koszty autorskie stosuje się do przychodów uzyskiwanych z tytułu działalności:

  • twórczej w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, inżynierii budowlanej, urbanistyki, literatury, sztuk plastycznych, wzornictwa przemysłowego, muzyki, fotografiki, twórczości audialnej i audiowizualnej, programów komputerowych, gier komputerowych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii, lutnictwa artystycznego, sztuki ludowej oraz dziennikarstwa,
  • artystycznej w dziedzinie sztuki aktorskiej, estradowej, tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki i instrumentalistyki,
  • produkcji audialnej i audiowizualnej,
  • publicystycznej,
  • muzealniczej w dziedzinie wystawienniczej, naukowej, popularyzatorskiej, edukacyjnej oraz wydawniczej,
  • konserwatorskiej,
  • generującej przychody z prawa zależnego do opracowania cudzego utworu w postaci tłumaczenia,
  • badawczo-rozwojowej, naukowo-dydaktycznej, naukowej oraz prowadzonej w uczelni działalności dydaktycznej.

Konieczne jest przy tym udokumentowanie zasadności korzystania z kosztów autorskich.

W efekcie koszty autorskie są dostępne dla każdego podatnika, jeżeli spełnione zostaną następujące warunki:

  • podatnik stworzy utwór w rozumieniu art. 1 prawa autorskiego,
  • działalność podatnika mieści się w zakresie określonym w art. 22 ust. 9b updof,
  • w umowie, na podstawie której działa podatnik (np. umowa o pracę lub dzieło), znajdzie się zapis o przeniesieniu praw autorskich,
  • z umowy wynika, jaką część wynagrodzenia stanowi honorarium.

Przeanalizujmy powyższe warunki w odniesieniu do księgowego. Najprościej oczywiście spełnić 2 ostatnie wymogi – bez problemu można wprowadzić do umowy o pracę lub cywilnoprawnej zapisy o prawach autorskich i wynagrodzeniu z tym związanym (honorarium). Niestety, samo to nie daje prawa do 50% kosztów. Konieczne jest rzeczywiste stworzenie utworu w rozumieniu prawa autorskiego.

Tymczasem praca księgowego w przeważającym zakresie nie jest twórcza (kreatywna księgowość może nawet skutkować odpowiedzialnością karną). Polega jedynie na opisywaniu rzeczywistości. Bilanse, listy płac czy deklaracje podatkowe z pewnością nie mogą być zaliczone do utworów, więc nie będą uprawiały do naliczenia 50% kosztów.

Niewątpliwie utworem może być natomiast artykuł (działalność publicystyczna). Jeżeli zatem księgowy publikuje np. na blogu kancelaryjnym, zastosowanie kosztów autorskich jest możliwe. Podobnie w przypadku, gdy biuro rachunkowe rozszerzy swoją działalność np. o działalność wydawniczą. Jeżeli jego pracownik napisze książkę dla pracodawcy, ten będzie mógł rozliczać się z nim w formie honorarium, a w konsekwencji możliwe będzie także zastosowanie kosztów autorskich.

Zdarza się też, że klient zleca przygotowanie opracowania dotyczącego danego zagadnienia (np. podatkowych konsekwencji konkretnego działania). Opinia jest niewątpliwie wyrażona słowem i stanowi wynik wiedzy i doświadczenia jej twórcy – tak naprawdę różni się tylko nieznacznie od artykułu zamieszczonego w prasie fachowej. Należy więc uznać, że zarówno opinia, jak i artykuł stanowią utwór w rozumieniu prawa autorskiego. Wprowadzenie katalogu zawartego w art. 22 ust. 9b updof spowodowało jednak, że naliczenie kosztów autorskich w przypadku opinii byłoby bardzo ryzykowne. Pisanie opinii trudno uznać za działalność publicystyczną czy dziennikarską. Prędzej można by się pokusić o stwierdzenie, że ma charakter naukowo-dydaktyczny, jednak organy podatkowe mogą nie podzielać takiego stanowiska.

Odrębną kwestią jest to, czy można korzystać z kosztów autorskich w przypadku szkoleń. Co prawda w katalogu przychodów uprawniających do kosztów autorskich są przychody z działalności dydaktycznej, ale ustawodawca ograniczył ich zakres wyłącznie do uczelni wyższych. Za możliwością stosowania kosztów autorskich do nauczycieli akademickich opowiedziało się także Ministerstwo Finansów w piśmie z 20.12.2017 (DD3.8223.361.2017). Działalność naukowo-dydaktyczna wymaga z kolei łączenia obu tych działalności (naukowej i dydaktycznej). W związku z tym w przypadku szkoleń bezpieczniej jest nie stosować kosztów autorskich.

w sprzedaży

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....