Czy i w jakim zakresie księgowy może korzystać z praw autorskich

Renata Ziólkowska

Wzrost limitu kosztów autorskich od 1.01.2018 spowodował zwiększone zainteresowanie możliwością ich naliczania. Sprawdźmy zatem, jakie są możliwości zastosowania kosztów autorskich w biurze rachunkowym.

Koszty autorskie przysługują z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich, a artystów wykonawców – z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów lub rozporządzania przez nich tymi prawami. Na mocy art. 22 ust. 9 pkt 3 updof potrąca się je w wysokości 50% uzyskanego przychodu, obliczając od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (w części finansowanej przez ubezpieczonego) oraz chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód.

Od 1.01.2018 na mocy art. 22 ust. 9a updof koszty te w roku podatkowym nie mogą łącznie przekroczyć kwoty stanowiącej górną granicę I przedziału skali podatkowej, czyli 85 528 zł – limit dotyczy łącznej kwoty kosztów autorskich oraz kosztów naliczanych z tytułu:

  • zapłaty twórcy za przeniesienie prawa własności,
  • otrzymanej w pierwszym roku trwania licencji od pierwszej jednostki, z którą zawarto umowę licencyjną opłaty licencyjnej za przeniesienie prawa stosowania wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego.

Przedmiot prawa autorskiego

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z 4.02.1994 o prawie autorskim i prawach pokrewnych (DzU z 2017 poz. 880) przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). Ust. 2 tego przepisu zawiera przykładowe wyliczenie utworów. Są to w szczególności utwory:

  • wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
  • plastyczne,
  • fotograficzne,
  • lutnicze,
  • wzornictwa przemysłowego,
  • architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,
  • muzyczne i słowno-muzyczne,
  • sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,
  • audiowizualne (w tym filmowe).

Z kolei w art. 2 ust. 1 wskazano, że opracowanie cudzego utworu – w szczególności tłumaczenie, przeróbka, adaptacja – stanowi przedmiot prawa autorskiego bez uszczerbku dla prawa do utworu pierwotnego.

Z początkiem 2018 zaczął obowiązywać nowy art. 22 ust. 9b updof (zmodyfikowany z mocą wsteczną ustawą z 15.06.2018; DzU poz. 1291), zgodnie z którym koszty autorskie stosuje się do przychodów uzyskiwanych z tytułu działalności:

  • twórczej w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, inżynierii budowlanej, urbanistyki, literatury, sztuk plastycznych, wzornictwa przemysłowego, muzyki, fotografiki, twórczości audialnej i audiowizualnej, programów komputerowych, gier komputerowych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii, lutnictwa artystycznego, sztuki ludowej oraz dziennikarstwa,
  • artystycznej w dziedzinie sztuki aktorskiej, estradowej, tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki i instrumentalistyki,
  • produkcji audialnej i audiowizualnej,
  • publicystycznej,
  • muzealniczej w dziedzinie wystawienniczej, naukowej, popularyzatorskiej, edukacyjnej oraz wydawniczej,
  • konserwatorskiej,
  • generującej przychody z prawa zależnego do opracowania cudzego utworu w postaci tłumaczenia,
  • badawczo-rozwojowej, naukowo-dydaktycznej, naukowej oraz prowadzonej w uczelni działalności dydaktycznej.

Konieczne jest przy tym udokumentowanie zasadności korzystania z kosztów autorskich.

W efekcie koszty autorskie są dostępne dla każdego podatnika, jeżeli spełnione zostaną następujące warunki:

  • podatnik stworzy utwór w rozumieniu art. 1 prawa autorskiego,
  • działalność podatnika mieści się w zakresie określonym w art. 22 ust. 9b updof,
  • w umowie, na podstawie której działa podatnik (np. umowa o pracę lub dzieło), znajdzie się zapis o przeniesieniu praw autorskich,
  • z umowy wynika, jaką część wynagrodzenia stanowi honorarium.

Przeanalizujmy powyższe warunki w odniesieniu do księgowego. Najprościej oczywiście spełnić 2 ostatnie wymogi – bez problemu można wprowadzić do umowy o pracę lub cywilnoprawnej zapisy o prawach autorskich i wynagrodzeniu z tym związanym (honorarium). Niestety, samo to nie daje prawa do 50% kosztów. Konieczne jest rzeczywiste stworzenie utworu w rozumieniu prawa autorskiego.

Tymczasem praca księgowego w przeważającym zakresie nie jest twórcza (kreatywna księgowość może nawet skutkować odpowiedzialnością karną). Polega jedynie na opisywaniu rzeczywistości. Bilanse, listy płac czy deklaracje podatkowe z pewnością nie mogą być zaliczone do utworów, więc nie będą uprawiały do naliczenia 50% kosztów.

Niewątpliwie utworem może być natomiast artykuł (działalność publicystyczna). Jeżeli zatem księgowy publikuje np. na blogu kancelaryjnym, zastosowanie kosztów autorskich jest możliwe. Podobnie w przypadku, gdy biuro rachunkowe rozszerzy swoją działalność np. o działalność wydawniczą. Jeżeli jego pracownik napisze książkę dla pracodawcy, ten będzie mógł rozliczać się z nim w formie honorarium, a w konsekwencji możliwe będzie także zastosowanie kosztów autorskich.

Zdarza się też, że klient zleca przygotowanie opracowania dotyczącego danego zagadnienia (np. podatkowych konsekwencji konkretnego działania). Opinia jest niewątpliwie wyrażona słowem i stanowi wynik wiedzy i doświadczenia jej twórcy – tak naprawdę różni się tylko nieznacznie od artykułu zamieszczonego w prasie fachowej. Należy więc uznać, że zarówno opinia, jak i artykuł stanowią utwór w rozumieniu prawa autorskiego. Wprowadzenie katalogu zawartego w art. 22 ust. 9b updof spowodowało jednak, że naliczenie kosztów autorskich w przypadku opinii byłoby bardzo ryzykowne. Pisanie opinii trudno uznać za działalność publicystyczną czy dziennikarską. Prędzej można by się pokusić o stwierdzenie, że ma charakter naukowo-dydaktyczny, jednak organy podatkowe mogą nie podzielać takiego stanowiska.

Odrębną kwestią jest to, czy można korzystać z kosztów autorskich w przypadku szkoleń. Co prawda w katalogu przychodów uprawniających do kosztów autorskich są przychody z działalności dydaktycznej, ale ustawodawca ograniczył ich zakres wyłącznie do uczelni wyższych. Za możliwością stosowania kosztów autorskich do nauczycieli akademickich opowiedziało się także Ministerstwo Finansów w piśmie z 20.12.2017 (DD3.8223.361.2017). Działalność naukowo-dydaktyczna wymaga z kolei łączenia obu tych działalności (naukowej i dydaktycznej). W związku z tym w przypadku szkoleń bezpieczniej jest nie stosować kosztów autorskich.

Temat: „Biuro Rachunkowe”

Umowa o świadczenie usług doradczych nie może być wypowiedziana znienacka

Aleksander Woźniak
Klient, który wypowie umowę bez ważnego powodu i z naruszeniem umówionego terminu, ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą. Szkoda odpowiada wysokości wynagrodzenia utraconego przez drugą stronę.

Tak orzekł SA w Lublinie w wyroku z 24.09.2019 (I ACa 558/18).

Chodziło o spółkę doradztwa podatkowego, która zobowiązała się do reprezentowania powiatu w postępowaniu o zwrot nadpłaty VAT za lata 2006–2015. Miało to związek z powiatową inwestycją dotyczącą rewitalizacji zespołu pałacowo-parkowego.


Księgowy może ostrzec klienta przed praniem brudnych pieniędzy

Paweł Ziółkowski
Od 30.11.2019 zaszła zmiana w obowiązkach biur rachunkowych związanych ze zwalczaniem prania brudnych pieniędzy.

Tego dnia weszła w życie ustawa z 16.10.2019 o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (DzU poz. 2088). Jest ona efektem postępowania sprawdzającego, przeprowadzonego przez Komisję Europejską, a dotyczącego regulacji zawartych w przepisach nowelizowanej ustawy (z 1.03.2018, DzU z 2019 poz. 1115, dalej uppp), będącej wdrożeniem przepisów dyrektywy 2015/849. Część tych regulacji wzbudziła wątpliwości KE.


Biuro rachunkowe nie może odmówić wydania dokumentacji klienta

Aleksander Woźniak
Za odmowę wydania organom podatkowym dokumentacji klienta grozi biuru rachunkowemu kara porządkowa, nawet jeśli klient nie zapłacił za wykonane usługi.

Biuro rachunkowe

Standardowe ubezpieczenie OC biura rachunkowego nie chroni przed błędną poradą prawną

Aleksander Woźniak
Ubezpieczenie OC biura rachunkowego nie obejmuje czynności zastrzeżonych dla doradców podatkowych, adwokatów, radców prawnych i biegłych rewidentów – przypomniał Sąd Okręgowy w Bydgoszczy w wyroku z 10.04.2019 (VIII Ga 277/18).

Biuro rachunkowe

Zarzuty niezadowolonego klienta nie mogą być ogólnikowe ani gołosłowne

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe nie zapłaci za wynagrodzenie swego następcy, który na nowo wprowadził dokumenty księgowe i złożył skorygowane deklaracje, jeżeli nie wiadomo, jakiego okresu one dotyczyły i z czego ta korekta wynikała.

Biuro rachunkowe

Promocja biura rachunkowego na stronie internetowej

Monika Łada Piotr Ziarkowski
Właściwie zbudowana strona WWW to podstawowa przestrzeń prezentacji oferty biura rachunkowego.

Właściciele biur rachunkowych i zarządzający nimi stają przed wyzwaniem, jak prowadzić działania marketingowe, aby pozyskać nowych klientów. W artykule przedstawiono wyniki analizy zawartości ponad 120 stron internetowych biur rachunkowych działających w Polsce. Na tej podstawie autorzy wyselekcjonowali przykłady najlepszych praktyk i wskazali, na które elementy oferty warto zwrócić uwagę potencjalnego klienta, zamieszczając informacje na stronie WWW.


Biuro rachunkowe

Obowiązek wydania dokumentów księgowych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec klienta

Aleksander Woźniak
Organ egzekucyjny może żądać dokumentów księgowych od doradcy będącego pełnomocnikiem podatnika w postępowaniu egzekucyjnym. Jednak żądane informacje muszą być niezbędne do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Biuro rachunkowe

Informowanie Szefa KAS o schematach podatkowych – obowiązki biura rachunkowego

Czy biura rachunkowe muszą zgłaszać – w ramach nowej procedury informowania o schematach podatkowych – że klient wybiera ryczałt albo podatek liniowy lub że chce się rozliczyć wspólnie z małżonkiem?
Czy trzeba zawiadamiać o korzystaniu z ulgi na badania i rozwój lub z nowej ulgi patentowej IP Box? Co z pozostałymi ulgami, z których korzystają klienci biura, jak np. ulga prorodzinna, rehabilitacyjna? Czy biuro również musi o nich informować?

Zasadniczo biuro rachunkowe nie ma takiego obowiązku. Preferencje, o których mowa w pytaniu, dotyczą bowiem rozwiązań krajowych, a w tym wypadku mają znaczenie limity wskazane w art. 86a § 4 Op. Są one stosunkowo wysokie.

Nowe przepisy o informowaniu o schematach podatkowych (DzU z 2018 poz. 2193) weszły w życie 1.01.2019 i są zawarte w art. 86a–86o Op. MF 31.01.2019 wydał do nich urzędowe objaśnienia, na podstawie art. 14a § 1 pkt 2 Op. Zastosowanie się do nich powoduje objęcie ochroną przewidzianą w art. 14k–14m Op (objaśnienia mogą być w przyszłości uzupełniane o nowe zagadnienia i komentarze).


Usługi księgowe są usługami ciągłymi

Aleksander Woźniak
Nie można samodzielnie decydować o momencie powstania przychodu ani pomijać żadnych wpłat klientów.

Tak orzekł NSA w wyroku z 3.10.2018 (II FSK 3070/16).

Od właściciela biura rachunkowego wymaga się szczególnej staranności i profesjonalizmu przy rozliczeniach podatkowych, w tym własnych. Orzeczenie NSA, podobnie jak i sądu I instancji wskazuje, że i w tej branży zdarzają się uchybienia.


Biuro rachunkowe

Brak winy zwalnia właściciela biura z odpowiedzialności

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe nie ponosi odpowiedzialności za brak zmiany zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, jeżeli klient swoimi działaniami dąży do zachowania dotychczasowego statusu ubezpieczeniowego – wynika z wyroku SO w Olsztynie z 7.11.2018 (IX Ca 724/18).

Biuro rachunkowe

Kara za przywłaszczenie mienia klienta i podrabianie jego dokumentów

Aleksander Woźniak
Pobranie od klienta kwot z tytułu zaliczek na podatek dochodowy i VAT i nieodprowadzenie ich na konto US to przywłaszczenie, a podpisywanie się za niego jego imieniem i nazwiskiem na deklaracjach podatkowych to podrabianie dokumentów. Oba czyny są zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 mies. do 5 lat.

Biuro rachunkowe

Umowa o świadczenie usług księgowych zawarta z przyszłym przedsiębiorcą

Aleksander Woźniak
Jeżeli klient biura rachunkowego ma dopiero zamiar rozpocząć działalność gospodarczą, to podpisana z nim umowa jest umową z konsumentem. To zaś oznacza większe rygory związane z ochroną praw konsumenckich.

Księgowa działalność nieewidencjonowana

Paweł Ziółkowski Anna Koleśnik
Jestem księgową i pracuję na etacie. Chcę rozpocząć po godzinach własną działalność – biuro rachunkowe.
Czy w początkowej fazie działalność taka może być prowadzone w ramach działalności nieewidencjonowanej? Czy PKD 69.20Z wyklucza prowadzenie działalności nieewidencjonowanej?

Obowiązki biur rachunkowych związane z RODO

Biura rachunkowe znajdują się w specyficznej sytuacji, jeżeli chodzi o obowiązki wynikające z RODO. Po pierwsze działają – podobnie jak większość przedsiębiorców – jako administratorzy danych osobowych (w stosunku do danych własnych pracowników oraz klientów lub osób reprezentujących klientów). Po drugie działają jako tzw. procesorzy, czyli podmioty przetwarzające w rozumieniu art. 28 RODO w odniesieniu do danych przekazywanych przez klientów. Dotyczy to np. sytuacji, w których firma będąca klientem biura rachunkowego przekazuje mu dane swoich pracowników lub klientów.

Temat miesiąca

Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu – zadania biura rachunkowego

Renata Ziólkowska
Nowa ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wprowadza zmiany w procedurze postępowania tzw. instytucji obowiązanych, istotne m.in. dla biur rachunkowych, doradców podatkowych i biegłych rewidentów.

Chodzi o ustawę z 1.03.2018 (DzU poz. 723, dalej upft) zastępującą akt prawny o tym samym tytule z 16.11.2000. Większość jej przepisów obowiązuje od 13.07.2018. Na mocy regulacji przejściowych instytucje obowiązane (IO), w tym niektóre biura rachunkowe, doradcy i biegli, będą mieć 3 mies. na zapoznanie się z nowymi zasadami i wdrożenie stosownych reguł.


Biuro rachunkowe

Zakup sprzętu AGD i RTV przez biuro rachunkowe

Paweł Ziółkowski
Wyposażenie biura rachunkowego to nie tylko komputery i regały na segregatory w miejscu pracy. Konieczne jest również wyposażenie pomieszczeń socjalnych dla pracowników. Wydatki z tym związane stanowią co do zasady koszty uzyskania przychodów.

Biuro rachunkowe

Sądowy finał awantury w biurze rachunkowym

Aleksander Woźniak
300 zł grzywny nałożył sąd na klienta biura rachunkowego za to, że krzyczał na właścicielkę biura, używał wobec niej obraźliwych słów, popychał ją i odmówił opuszczenia biura.

Biuro rachunkowe

Umowa ustna lub dorozumiana jest równie ważna jak pisemna

Aleksander Woźniak
Wniosek o dofinansowanie nie jest częścią sprawozdania finansowego i jego przygotowanie nie mieści się w obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Kto się jednak podejmie jego sporządzenia, choćby w sposób dorozumiany, musi ponieść konsekwencje własnych zaniedbań.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....