Czy i w jakim zakresie księgowy może korzystać z praw autorskich

Renata Ziólkowska

Wzrost limitu kosztów autorskich od 1.01.2018 spowodował zwiększone zainteresowanie możliwością ich naliczania. Sprawdźmy zatem, jakie są możliwości zastosowania kosztów autorskich w biurze rachunkowym.

Koszty autorskie przysługują z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich, a artystów wykonawców – z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów lub rozporządzania przez nich tymi prawami. Na mocy art. 22 ust. 9 pkt 3 updof potrąca się je w wysokości 50% uzyskanego przychodu, obliczając od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (w części finansowanej przez ubezpieczonego) oraz chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód.

Od 1.01.2018 na mocy art. 22 ust. 9a updof koszty te w roku podatkowym nie mogą łącznie przekroczyć kwoty stanowiącej górną granicę I przedziału skali podatkowej, czyli 85 528 zł – limit dotyczy łącznej kwoty kosztów autorskich oraz kosztów naliczanych z tytułu:

  • zapłaty twórcy za przeniesienie prawa własności,
  • otrzymanej w pierwszym roku trwania licencji od pierwszej jednostki, z którą zawarto umowę licencyjną opłaty licencyjnej za przeniesienie prawa stosowania wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego.

Przedmiot prawa autorskiego

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z 4.02.1994 o prawie autorskim i prawach pokrewnych (DzU z 2017 poz. 880) przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). Ust. 2 tego przepisu zawiera przykładowe wyliczenie utworów. Są to w szczególności utwory:

  • wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
  • plastyczne,
  • fotograficzne,
  • lutnicze,
  • wzornictwa przemysłowego,
  • architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,
  • muzyczne i słowno-muzyczne,
  • sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,
  • audiowizualne (w tym filmowe).

Z kolei w art. 2 ust. 1 wskazano, że opracowanie cudzego utworu – w szczególności tłumaczenie, przeróbka, adaptacja – stanowi przedmiot prawa autorskiego bez uszczerbku dla prawa do utworu pierwotnego.

Z początkiem 2018 zaczął obowiązywać nowy art. 22 ust. 9b updof (zmodyfikowany z mocą wsteczną ustawą z 15.06.2018; DzU poz. 1291), zgodnie z którym koszty autorskie stosuje się do przychodów uzyskiwanych z tytułu działalności:

  • twórczej w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, inżynierii budowlanej, urbanistyki, literatury, sztuk plastycznych, wzornictwa przemysłowego, muzyki, fotografiki, twórczości audialnej i audiowizualnej, programów komputerowych, gier komputerowych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii, lutnictwa artystycznego, sztuki ludowej oraz dziennikarstwa,
  • artystycznej w dziedzinie sztuki aktorskiej, estradowej, tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki i instrumentalistyki,
  • produkcji audialnej i audiowizualnej,
  • publicystycznej,
  • muzealniczej w dziedzinie wystawienniczej, naukowej, popularyzatorskiej, edukacyjnej oraz wydawniczej,
  • konserwatorskiej,
  • generującej przychody z prawa zależnego do opracowania cudzego utworu w postaci tłumaczenia,
  • badawczo-rozwojowej, naukowo-dydaktycznej, naukowej oraz prowadzonej w uczelni działalności dydaktycznej.

Konieczne jest przy tym udokumentowanie zasadności korzystania z kosztów autorskich.

W efekcie koszty autorskie są dostępne dla każdego podatnika, jeżeli spełnione zostaną następujące warunki:

  • podatnik stworzy utwór w rozumieniu art. 1 prawa autorskiego,
  • działalność podatnika mieści się w zakresie określonym w art. 22 ust. 9b updof,
  • w umowie, na podstawie której działa podatnik (np. umowa o pracę lub dzieło), znajdzie się zapis o przeniesieniu praw autorskich,
  • z umowy wynika, jaką część wynagrodzenia stanowi honorarium.

Przeanalizujmy powyższe warunki w odniesieniu do księgowego. Najprościej oczywiście spełnić 2 ostatnie wymogi – bez problemu można wprowadzić do umowy o pracę lub cywilnoprawnej zapisy o prawach autorskich i wynagrodzeniu z tym związanym (honorarium). Niestety, samo to nie daje prawa do 50% kosztów. Konieczne jest rzeczywiste stworzenie utworu w rozumieniu prawa autorskiego.

Tymczasem praca księgowego w przeważającym zakresie nie jest twórcza (kreatywna księgowość może nawet skutkować odpowiedzialnością karną). Polega jedynie na opisywaniu rzeczywistości. Bilanse, listy płac czy deklaracje podatkowe z pewnością nie mogą być zaliczone do utworów, więc nie będą uprawiały do naliczenia 50% kosztów.

Niewątpliwie utworem może być natomiast artykuł (działalność publicystyczna). Jeżeli zatem księgowy publikuje np. na blogu kancelaryjnym, zastosowanie kosztów autorskich jest możliwe. Podobnie w przypadku, gdy biuro rachunkowe rozszerzy swoją działalność np. o działalność wydawniczą. Jeżeli jego pracownik napisze książkę dla pracodawcy, ten będzie mógł rozliczać się z nim w formie honorarium, a w konsekwencji możliwe będzie także zastosowanie kosztów autorskich.

Zdarza się też, że klient zleca przygotowanie opracowania dotyczącego danego zagadnienia (np. podatkowych konsekwencji konkretnego działania). Opinia jest niewątpliwie wyrażona słowem i stanowi wynik wiedzy i doświadczenia jej twórcy – tak naprawdę różni się tylko nieznacznie od artykułu zamieszczonego w prasie fachowej. Należy więc uznać, że zarówno opinia, jak i artykuł stanowią utwór w rozumieniu prawa autorskiego. Wprowadzenie katalogu zawartego w art. 22 ust. 9b updof spowodowało jednak, że naliczenie kosztów autorskich w przypadku opinii byłoby bardzo ryzykowne. Pisanie opinii trudno uznać za działalność publicystyczną czy dziennikarską. Prędzej można by się pokusić o stwierdzenie, że ma charakter naukowo-dydaktyczny, jednak organy podatkowe mogą nie podzielać takiego stanowiska.

Odrębną kwestią jest to, czy można korzystać z kosztów autorskich w przypadku szkoleń. Co prawda w katalogu przychodów uprawniających do kosztów autorskich są przychody z działalności dydaktycznej, ale ustawodawca ograniczył ich zakres wyłącznie do uczelni wyższych. Za możliwością stosowania kosztów autorskich do nauczycieli akademickich opowiedziało się także Ministerstwo Finansów w piśmie z 20.12.2017 (DD3.8223.361.2017). Działalność naukowo-dydaktyczna wymaga z kolei łączenia obu tych działalności (naukowej i dydaktycznej). W związku z tym w przypadku szkoleń bezpieczniej jest nie stosować kosztów autorskich.

Więcej na temat: „Biuro Rachunkowe”
Biuro rachunkowe

Zarzuty niezadowolonego klienta nie mogą być ogólnikowe ani gołosłowne

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe nie zapłaci za wynagrodzenie swego następcy, który na nowo wprowadził dokumenty księgowe i złożył skorygowane deklaracje, jeżeli nie wiadomo, jakiego okresu one dotyczyły i z czego ta korekta wynikała.

Biuro rachunkowe

Promocja biura rachunkowego na stronie internetowej

Monika Łada Piotr Ziarkowski
Właściwie zbudowana strona WWW to podstawowa przestrzeń prezentacji oferty biura rachunkowego.

Właściciele biur rachunkowych i zarządzający nimi stają przed wyzwaniem, jak prowadzić działania marketingowe, aby pozyskać nowych klientów. W artykule przedstawiono wyniki analizy zawartości ponad 120 stron internetowych biur rachunkowych działających w Polsce. Na tej podstawie autorzy wyselekcjonowali przykłady najlepszych praktyk i wskazali, na które elementy oferty warto zwrócić uwagę potencjalnego klienta, zamieszczając informacje na stronie WWW.


Biuro rachunkowe

Obowiązek wydania dokumentów księgowych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec klienta

Aleksander Woźniak
Organ egzekucyjny może żądać dokumentów księgowych od doradcy będącego pełnomocnikiem podatnika w postępowaniu egzekucyjnym. Jednak żądane informacje muszą być niezbędne do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Biuro rachunkowe

Informowanie Szefa KAS o schematach podatkowych – obowiązki biura rachunkowego

Czy biura rachunkowe muszą zgłaszać – w ramach nowej procedury informowania o schematach podatkowych – że klient wybiera ryczałt albo podatek liniowy lub że chce się rozliczyć wspólnie z małżonkiem?
Czy trzeba zawiadamiać o korzystaniu z ulgi na badania i rozwój lub z nowej ulgi patentowej IP Box? Co z pozostałymi ulgami, z których korzystają klienci biura, jak np. ulga prorodzinna, rehabilitacyjna? Czy biuro również musi o nich informować?

Zasadniczo biuro rachunkowe nie ma takiego obowiązku. Preferencje, o których mowa w pytaniu, dotyczą bowiem rozwiązań krajowych, a w tym wypadku mają znaczenie limity wskazane w art. 86a § 4 Op. Są one stosunkowo wysokie.

Nowe przepisy o informowaniu o schematach podatkowych (DzU z 2018 poz. 2193) weszły w życie 1.01.2019 i są zawarte w art. 86a–86o Op. MF 31.01.2019 wydał do nich urzędowe objaśnienia, na podstawie art. 14a § 1 pkt 2 Op. Zastosowanie się do nich powoduje objęcie ochroną przewidzianą w art. 14k–14m Op (objaśnienia mogą być w przyszłości uzupełniane o nowe zagadnienia i komentarze).


Usługi księgowe są usługami ciągłymi

Aleksander Woźniak
Nie można samodzielnie decydować o momencie powstania przychodu ani pomijać żadnych wpłat klientów.

Tak orzekł NSA w wyroku z 3.10.2018 (II FSK 3070/16).

Od właściciela biura rachunkowego wymaga się szczególnej staranności i profesjonalizmu przy rozliczeniach podatkowych, w tym własnych. Orzeczenie NSA, podobnie jak i sądu I instancji wskazuje, że i w tej branży zdarzają się uchybienia.


Biuro rachunkowe

Brak winy zwalnia właściciela biura z odpowiedzialności

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe nie ponosi odpowiedzialności za brak zmiany zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, jeżeli klient swoimi działaniami dąży do zachowania dotychczasowego statusu ubezpieczeniowego – wynika z wyroku SO w Olsztynie z 7.11.2018 (IX Ca 724/18).

Biuro rachunkowe

Kara za przywłaszczenie mienia klienta i podrabianie jego dokumentów

Aleksander Woźniak
Pobranie od klienta kwot z tytułu zaliczek na podatek dochodowy i VAT i nieodprowadzenie ich na konto US to przywłaszczenie, a podpisywanie się za niego jego imieniem i nazwiskiem na deklaracjach podatkowych to podrabianie dokumentów. Oba czyny są zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 mies. do 5 lat.

Biuro rachunkowe

Umowa o świadczenie usług księgowych zawarta z przyszłym przedsiębiorcą

Aleksander Woźniak
Jeżeli klient biura rachunkowego ma dopiero zamiar rozpocząć działalność gospodarczą, to podpisana z nim umowa jest umową z konsumentem. To zaś oznacza większe rygory związane z ochroną praw konsumenckich.

Księgowa działalność nieewidencjonowana

Paweł Ziółkowski Anna Koleśnik
Jestem księgową i pracuję na etacie. Chcę rozpocząć po godzinach własną działalność – biuro rachunkowe.
Czy w początkowej fazie działalność taka może być prowadzone w ramach działalności nieewidencjonowanej? Czy PKD 69.20Z wyklucza prowadzenie działalności nieewidencjonowanej?

Obowiązki biur rachunkowych związane z RODO

Biura rachunkowe znajdują się w specyficznej sytuacji, jeżeli chodzi o obowiązki wynikające z RODO. Po pierwsze działają – podobnie jak większość przedsiębiorców – jako administratorzy danych osobowych (w stosunku do danych własnych pracowników oraz klientów lub osób reprezentujących klientów). Po drugie działają jako tzw. procesorzy, czyli podmioty przetwarzające w rozumieniu art. 28 RODO w odniesieniu do danych przekazywanych przez klientów. Dotyczy to np. sytuacji, w których firma będąca klientem biura rachunkowego przekazuje mu dane swoich pracowników lub klientów.

Temat miesiąca

Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu – zadania biura rachunkowego

Renata Ziólkowska
Nowa ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wprowadza zmiany w procedurze postępowania tzw. instytucji obowiązanych, istotne m.in. dla biur rachunkowych, doradców podatkowych i biegłych rewidentów.

Chodzi o ustawę z 1.03.2018 (DzU poz. 723, dalej upft) zastępującą akt prawny o tym samym tytule z 16.11.2000. Większość jej przepisów obowiązuje od 13.07.2018. Na mocy regulacji przejściowych instytucje obowiązane (IO), w tym niektóre biura rachunkowe, doradcy i biegli, będą mieć 3 mies. na zapoznanie się z nowymi zasadami i wdrożenie stosownych reguł.


Biuro rachunkowe

Zakup sprzętu AGD i RTV przez biuro rachunkowe

Paweł Ziółkowski
Wyposażenie biura rachunkowego to nie tylko komputery i regały na segregatory w miejscu pracy. Konieczne jest również wyposażenie pomieszczeń socjalnych dla pracowników. Wydatki z tym związane stanowią co do zasady koszty uzyskania przychodów.

Biuro rachunkowe

Sądowy finał awantury w biurze rachunkowym

Aleksander Woźniak
300 zł grzywny nałożył sąd na klienta biura rachunkowego za to, że krzyczał na właścicielkę biura, używał wobec niej obraźliwych słów, popychał ją i odmówił opuszczenia biura.

Biuro rachunkowe

Umowa ustna lub dorozumiana jest równie ważna jak pisemna

Aleksander Woźniak
Wniosek o dofinansowanie nie jest częścią sprawozdania finansowego i jego przygotowanie nie mieści się w obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Kto się jednak podejmie jego sporządzenia, choćby w sposób dorozumiany, musi ponieść konsekwencje własnych zaniedbań.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....