Czy biuro rachunkowe może reprezentować przedsiębiorcę w sporze sądowym z ZUS

Aleksander Woźniak

Księgowy i doradca podatkowy mogą być pełnomocnikami procesowymi w sporze z ZUS tylko w tym zakresie, w którym stale obsługiwali klienta.
  • Kpc – Kodeks postępowania cywilnego
  • SA – Sąd Apelacyjny
  • SN – Sąd Najwyższy
  • So – sąd okręgowy

Biuro rachunkowe zawarło z przedsiębiorcą (płatnikiem składek) umowę dotyczącą spraw związanych rozliczeniami z ZUS. Księgowa prowadząca biuro wniosła do sądu w imieniu klienta odwołanie od decyzji ZUS. Chodziło o ustalenie prawidłowej wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracownika zatrudnionego przez przedsiębiorcę.

SO w Łodzi odrzucił odwołanie (wyrok z 20.04.2017, VIII U 1923/16). Powodem był brak umocowania księgowej do reprezentowania płatnika składek w charakterze pełnomocnika w procesie cywilnym.

Kto może być pełnomocnikiem w sporze cywilnym

SO przypomniał, że zgodnie z art. 87 ustawy z 17.11.1964 – Kodeks postępowania cywilnego (DzU z 2016 poz. 1822, dalej Kpc) pełnomocnikiem może być:

  • adwokat lub radca prawny,
  • w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy,
  • w sprawach restrukturyzacji i upadłości także osoba mająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego, a ponadto
  • osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony,
  • osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia,
  • współuczestnik sporu,
  • rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.

Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy (w tym nieposiadającego osobowości prawnej) może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego (art. 87 § 2 i art. 465 § 11 Kpc).

Pełnomocnikiem pracownika lub ubezpieczonego może być także przedstawiciel związku zawodowego lub inspektor pracy albo pracownik zakładu pracy, w którym mocodawca jest lub był zatrudniony, a ubezpieczonego – także przedstawiciel organizacji zrzeszającej emerytów i rencistów (art. 465 § 1 Kpc).

W tej sprawie w grę mogło wchodzić ew. reprezentowanie klienta przez właściciela biura rachunkowego jako „osoby pozostającej ze stroną w stałym stosunku zlecenia”. Problem polegał na tym, że – jak zauważył SO – księgowa prowadząca biuro rachunkowe nie mogła reprezentować klienta (płatnika składek) jako osoba pozostająca z nim w stałym stosunku zlecenia. Przedmiot sprawy nie wchodził bowiem w zakres tego zlecenia. Przedmiotem umowy między biurem rachunkowym a klientem było jedynie:

  • sporządzanie deklaracji rozliczeniowych ZUS na podstawie listy płac,
  • sporządzanie dokumentów do zwolnień lekarskich zatrudnionych pracowników i składanie ich w oddziale ZUS,
  • przekazywanie zleceniodawcy wysłanych dokumentów/deklaracji wraz z potwierdzeniem oraz potwierdzonych kopii złożonych zwolnień lekarskich wraz z dokumentacją.

Nie można zatem uznać, że księgowa była uprawniona do zaskarżenia decyzji organu rentowego, której przedmiotem było ustalenie wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracownika zatrudnionego przez przedsiębiorcę (klienta biura rachunkowego) – orzekł SO.

Podkreślił, że ani księgowy, ani doradca podatkowy tylko z racji wykonywanej profesji nie są uprawnieni do występowania w procesie cywilnym na podstawie art. 87 i art. 465 Kpc. Zakres tego pełnomocnictwa musiałby wynikać ze stałego stosunku zlecenia.

Stały stosunek zlecenia

Istotne znaczenie miała w tym zakresie uchwała SN z 23.09.2010 (II CZP 52/10). Wprawdzie SO w Łodzi jej nie przywołał, należy jednak przypomnieć, że SN potwierdził w niej możliwość ustanowienia pełnomocnikiem osoby pozostającej ze stroną w stałym stosunku zlecenia, pod warunkiem że w zakres tego zlecenia wchodzi przedmiot postępowania sądowego.

SN podkreślił, że celowo w art. 87 Kpc ustawodawca posłużył się sformułowaniem „stały stosunek zlecenia”, a nie „umowa zlecenia”. Zlecenie prowadzenia w sądzie rejonowym konkretnej sprawy sądowej nie stanowi nawiązania między zleceniodawcą a zleceniobiorcą stałego stosunku zlecenia w rozumieniu art. 87 § 1 Kpc (uchwała SN z 10.05.1994, I PZP 21/94). Z tej przyczyny umowa zlecenia przewidująca wyłącznie reprezentowanie dającego zlecenie (mocodawcy) przed sądami nie może być podstawą udzielenia pełnomocnictwa procesowego, które w takim przypadku przybrałoby postać pełnomocnictwa procesowego ogólnego, przewidzianego w art. 88 Kpc (uchwała SN z 21.02.1992, III CZP 4/92).

Także w wyroku z 18.08.2009 (I PK 51/09) SN stwierdził, że nie może stanowić podstawy pełnomocnictwa procesowego udzielonego przyjmującemu zlecenie przez zleceniodawcę umowa stałego stosunku zlecenia, obejmująca jedynie reprezentowanie interesów majątkowych przed sądami lub prowadzenie w sądzie rejonowym konkretnej sprawy sądowej.

Z tego względu umowa zlecenia obejmująca stałe prowadzenie obsługi prawnej mocodawcy, w tym reprezentowanie go przed sądem, może być podstawą pełnomocnictwa procesowego tylko wtedy, gdy przedmiot sprawy obejmuje określoną w tej umowie czynność prawną, faktyczną lub usługę – stwierdził SN w uchwale z 23.09.2010.

Ograniczone uprawnienia doradcy podatkowego

Dotyczy to również doradcy podatkowego. Jak czytamy w postanowieniu SA w Szczecinie z 6.11.2013, III AUz 468/13, doradca podatkowy z racji zawodu i wpisu na listę doradców podatkowych nie uzyskuje szerszych uprawnień do reprezentacji, niż na gruncie podatkowym. (…) Także art. 41 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 5.07.1996 o doradztwie podatkowym (DzU z 2016 poz. 794, dalej udp) nie daje doradcy podatkowemu uprawnień do działania w imieniu strony w postępowaniu sądowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wskazany art. 41 ust. 1 udp przewiduje bowiem uprawnienie doradcy podatkowego do działania w cudzym imieniu, ale tylko w sprawach w postępowaniu przed organami administracji publicznej, zawężonych dodatkowo do spraw z zakresu podatku, ceł, egzekucji administracyjnej. W myśl także art. 41 ust. 2 udp doradca podatkowy jest uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych, lecz tylko dotyczących spraw, o których mowa w ust. 1, a zatem spraw z zakresu podatków, ceł, egzekucji administracyjnej.

Zdaniem sądu przywołane przepisy udp i Kpc są jednoznaczne i nie pozostawiają wątpliwości, że doradca podatkowy nie jest uprawniony do występowania w procesie cywilnym, w szczególności w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (także na gruncie art. 465 § 1 Kpc). Nie ulega również wątpliwości, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych nie mieszczą się w kategorii spraw podatkowych, celnych czy z zakresu egzekucji administracyjnej.

Podsumowując: umowa stałego zlecenia może być podstawą pełnomocnictwa procesowego wyłącznie wtedy, gdy w jej ramach księgowy lub doradca podatkowy rzeczywiście pomagali zleceniodawcy w prowadzeniu/załatwieniu sprawy, która stała się następnie przedmiotem postępowania sądowego.

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Temat: „Biuro rachunkowe na wokandzie”

Biuro rachunkowe nie może odmówić wydania dokumentacji klienta

Aleksander Woźniak
Za odmowę wydania organom podatkowym dokumentacji klienta grozi biuru rachunkowemu kara porządkowa, nawet jeśli klient nie zapłacił za wykonane usługi.

Biuro rachunkowe

Zarzuty niezadowolonego klienta nie mogą być ogólnikowe ani gołosłowne

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe nie zapłaci za wynagrodzenie swego następcy, który na nowo wprowadził dokumenty księgowe i złożył skorygowane deklaracje, jeżeli nie wiadomo, jakiego okresu one dotyczyły i z czego ta korekta wynikała.

Biuro rachunkowe

Obowiązek wydania dokumentów księgowych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec klienta

Aleksander Woźniak
Organ egzekucyjny może żądać dokumentów księgowych od doradcy będącego pełnomocnikiem podatnika w postępowaniu egzekucyjnym. Jednak żądane informacje muszą być niezbędne do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Usługi księgowe są usługami ciągłymi

Aleksander Woźniak
Nie można samodzielnie decydować o momencie powstania przychodu ani pomijać żadnych wpłat klientów.

Tak orzekł NSA w wyroku z 3.10.2018 (II FSK 3070/16).

Od właściciela biura rachunkowego wymaga się szczególnej staranności i profesjonalizmu przy rozliczeniach podatkowych, w tym własnych. Orzeczenie NSA, podobnie jak i sądu I instancji wskazuje, że i w tej branży zdarzają się uchybienia.


Biuro rachunkowe

Brak winy zwalnia właściciela biura z odpowiedzialności

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe nie ponosi odpowiedzialności za brak zmiany zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, jeżeli klient swoimi działaniami dąży do zachowania dotychczasowego statusu ubezpieczeniowego – wynika z wyroku SO w Olsztynie z 7.11.2018 (IX Ca 724/18).

Biuro rachunkowe

Kara za przywłaszczenie mienia klienta i podrabianie jego dokumentów

Aleksander Woźniak
Pobranie od klienta kwot z tytułu zaliczek na podatek dochodowy i VAT i nieodprowadzenie ich na konto US to przywłaszczenie, a podpisywanie się za niego jego imieniem i nazwiskiem na deklaracjach podatkowych to podrabianie dokumentów. Oba czyny są zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 mies. do 5 lat.

Biuro rachunkowe

Umowa o świadczenie usług księgowych zawarta z przyszłym przedsiębiorcą

Aleksander Woźniak
Jeżeli klient biura rachunkowego ma dopiero zamiar rozpocząć działalność gospodarczą, to podpisana z nim umowa jest umową z konsumentem. To zaś oznacza większe rygory związane z ochroną praw konsumenckich.

Biuro rachunkowe

Sądowy finał awantury w biurze rachunkowym

Aleksander Woźniak
300 zł grzywny nałożył sąd na klienta biura rachunkowego za to, że krzyczał na właścicielkę biura, używał wobec niej obraźliwych słów, popychał ją i odmówił opuszczenia biura.

Biuro rachunkowe

Umowa ustna lub dorozumiana jest równie ważna jak pisemna

Aleksander Woźniak
Wniosek o dofinansowanie nie jest częścią sprawozdania finansowego i jego przygotowanie nie mieści się w obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Kto się jednak podejmie jego sporządzenia, choćby w sposób dorozumiany, musi ponieść konsekwencje własnych zaniedbań.

Biuro rachunkowe

Księgowanie nie jest dziełem

Aleksander Woźniak
Wykonywanie na zlecenie biura rachunkowego dużej liczby jednakowych, powtarzających się czynności, w długim okresie i w sposób ciągły, wskazuje na umowę zlecenia, a nie umowy o dzieło.

Biuro rachunkowe zatrudniało księgową (emerytkę), zawierając z nią liczne umowy o dzieło. Były one podpisywane cyklicznie – co 2 tygodnie lub co miesiąc – na kilkunastodniowe okresy. Wynagrodzenie określano kwotowo, a jego wysokość zależała od ilości dokumentacji do przeanalizowania. Wypłacano je na podstawie wystawionych rachunków.


Kontakty z urzędem

Niewydanie ksiąg nie zawsze jest wykroczeniem skarbowym

Aleksander Woźniak
Nie każdy księgowy lub doradca podatkowy popełnia wykroczenie skarbowe, gdy odmawia udostępnienia organom podatkowym dokumentacji podatkowej swojego klienta.

Sąd I instancji uznał doradcę podatkowego za winnego popełnienia wykroczenia skarbowego z art. 83 § 2 Kks. Przepis ten przewiduje grzywnę za nieokazanie księgi lub innego dokumentu dotyczącego prowadzonej działalności gospodarczej. Jest to traktowane jako udaremnianie lub utrudnianie wykonania czynności służbowej osobie uprawnionej do przeprowadzenia:


Biuro rachunkowe

Obowiązek wydania dokumentacji podatkowej klienta

Aleksander Woźniak
Biuro rachunkowe musi udostępnić organom podatkowym dokumentację podatkową swojego klienta. Odmowa jest zagrożona karą do 2800 zł.

W tym wypadku mają zastosowanie art. 262 § 1 i § 3 Op. W świetle § 1 karą do 2800 zł mogą zostać ukarani: strona (podatnik), pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach.


Biuro rachunkowe

Podwyższenie składki wypadkowej na skutek pomyłki biura rachunkowego

Aleksander Woźniak
Pomyłka to nie powód, by wymierzać dotkliwą sankcję płatnikowi składek, zwłaszcza gdy przekazał on do biura rachunkowego prawidłowe dane.

Spółka zawarła z biurem rachunkowym umowę zlecenia na obsługę księgowo-płacową i na tej podstawie przekazuje mu wykazy pracowników z informacją o wysokości wynagrodzenia i przerw w pracy. Do obowiązków biura należy m.in. sporządzanie deklaracji ZUS IWA, przekazywanych do ZUS.


Biuro rachunkowe

Konflikt z biurem rachunkowym nie uzasadnia wstrzymania zapłaty

Aleksander Woźniak
Klient biura rachunkowego nie może jednostronnie, według własnego uznania, odmówić zapłaty wynagrodzenia za wykonane usługi, nawet jeśli ma zastrzeżenia do ich jakości – wynika z wyroku SR Szczecin – Centrum w Szczecinie.

Spór powstał pomiędzy księgową prowadzącą samodzielnie usługi księgowe a spółką z o.o., która werbowała pracowników i oddelegowywała ich do pracy za granicą. Praca polegała na opiekowaniu się pacjentami. Umowy z tymi ostatnimi podpisywała niemiecka firma, której polska spółka wystawiała faktury. Wynikające z nich należności obejmowały wynagrodzenie pracowników, należności publicznoprawne (podatki, składki ZUS) i koszty administracyjne.


Biuro rachunkowe

Odpowiedzialność za niezłożenie sprawozdania finansowego w KRS

Aleksander Woźniak
Czy właściciel biura rachunkowego może odpowiadać karnie za niezłożenie do sądu sprawozdania finansowego klienta?

Biuro rachunkowe

Od doradcy można wymagać więcej niż od przeciętnego obywatela

Aleksander Woźniak
Doradca podatkowy analizujący księgi rachunkowe nie może wykorzystywać zdobytej w ten sposób wiedzy do pomawiania osób zarządzających danym podmiotem.

Biuro rachunkowe

Niezłożenie VAT-UE przez przeoczenie nie jest wykroczeniem skarbowym

Aleksander Woźniak
Wykroczenie polegające na niezłożeniu informacji podsumowującej w ustawowym terminie może zostać popełnione tylko z winy umyślnej. Trudno w zwykłym przeoczeniu pracownika dopatrzyć się zamiaru popełnienia czynu zabronionego przez doradcę podatkowego.

Biuro rachunkowe

Zlecający obsługę księgową ma również obowiązki

Aleksander Woźniak
Powierzenie obsługi finansowo-księgowej biuru rachunkowemu nie zwalnia klienta z obowiązku dbałości o własne interesy, w tym przekazywania biuru danych oraz dokumentów.

Biuro rachunkowe

Konkurencyjna działalność byłego pracownika może stać się przyczyną wielu sądowych sporów

Aleksander Woźniak
Nie można kwestionować prawa byłego pracownika do własnej oceny zachowania byłego pracodawcy i własnych odczuć co do jego intencji. Co innego jednak stawianie zarzutów - te muszą mieć potwierdzenie w dowodach. W przeciwnym razie może dojść do naruszenia dóbr osobistych.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....