Czego oczekują czytelnicy sprawozdania finansowego

Magdalena Turulska samodzielny konsultant w Dziale Doradztwa Rachunkowego w KPMG
Marek Żyliński menedżer w Dziale Doradztwa Rachunkowego w KPMG
Monika Wambier partner w Dziale Doradztwa Rachunkowego dla Przedsiębiorstw Sektora Niefinansowego w KPMG
Sprawozdawczość finansowa zgodna z MSSF stanowi dla sporządzających sprawozdania finansowe podwójne wyzwanie – z jednej strony stawia przed nimi określone wymogi warunkujące jakość sprawozdań, z drugiej natomiast postać i treść sprawozdań (a w szczególności dobór odpowiednich informacji) powinny spełnić oczekiwania odbiorców.

Sprawozdanie finansowe (sf) jest – jak wiadomo – podstawowym źródłem informacji o kondycji i działalności przedsiębiorstwa oraz jej skutkach finansowych. Na jego podstawie decyzje gospodarcze podejmują obecni i potencjalni inwestorzy, wierzyciele, a także inne podmioty.

W ostatnich kilkunastu latach zmieniły się warunki funkcjonowania przedsiębiorstw na rynku i sposoby prowadzenia działalności. Stosowane są coraz bardziej wyrafinowane formy pozyskiwania finansowania, powstają coraz bardziej złożone struktury kapitałowe, uczestniczące w coraz bardziej skomplikowanych transakcjach.

Podstawowy cel sprawozdawczości finansowej pozostaje jednak niezmienny – dostarczenie odbiorcom sf informacji użytecznych, tj. przydatnych przy podejmowaniu przez nich decyzji.

  • MSR – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości
  • MSSF – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej
  • IAASB – Rada Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej i Usług Atestacyjnych (International Auditing and Assurance Standards Board), agenda IFAC, autor MSRF
  • KNF – Komisja Nadzoru Finansowego

W dobie coraz powszechniejszego stosowania najnowszych technologii oraz natłoku docierających zewsząd informacji kryterium użyteczności informacji nabiera kluczowego znaczenia. Znalazło to odzwierciedlenie w pracach IASB, która we wrześniu 2010 r. zaktualizowała rozdz. 1 Założeń koncepcyjnych MSSF, wyraźnie stawiając przed sprawozdawczością finansową cel – ma ona być użyteczna.

W rozdz. 3 Założeń zdefiniowano na nowo cechy użytecznych informacji. Są nimi przydatność i wierne przedstawienie, które zastąpiły dotychczasowe cechy: zrozumiałość, wiarygodność, porównywalność. Użyteczność informacji wzrasta, jeśli są one dodatkowo porównywalne, sprawdzalne, podane w odpowiednim czasie i zrozumiałe.

Prace IASB nad weryfikacją Założeń koncepcyjnych MSSF, mające na celu zwiększenie jakości wytycznych dotyczących sporządzania sf, uzupełniają opracowywane równolegle zasady ujawniania informacji, tzw. disclosure initiative (inicjatywa ws. ujawnień).

Potrzebę podjęcia takiej inicjatywy trafnie naświetlił Hans Hoogervorst, prezes IASB, w przemówieniu na konferencji w Amsterdamie w czerwcu 2013 r. Myśl przewodnią jego wystąpienia stanowiło przesłanie: „odejdźmy od szablonowych wzorów sprawozdań” (break the boilerplate).

Potrzebna jest zdecydowana poprawa jakości ujawnień w sf. Prezes IASB podkreślił, że sprawozdania finansowe pęcznieją jak balony, jakkolwiek ilość przydatnych informacji w nich zawartych nie wzrasta w analogicznym tempie. Wskazał, że istnieje ryzyko, że raporty roczne przedsiębiorstw staną się dokumentami formalnymi, w których dąży się do spełnienia wszystkich wymogów dotyczących ujawnień, zamiast narzędziem komunikacji z odbiorcami.

Sf stają się coraz dłuższe, coraz trudniejsze do zrozumienia, a ich nadmierna szczegółowość utrudnia niejednokrotnie dostrzeżenie informacji istotnych. Zdaniem Hoogervorsta przyczynami problemów są m.in. zbyt rygorystyczne sformułowania standardów dotyczące obowiązkowych ujawnień, a także podejście jednostek sporządzających sprawozdania, które zamiast uwypuklić informacje istotne, skupiają się na przygotowaniu wszystkich ujawnień przewidzianych we wszystkich standardach (również nieistotnych pod względem ilościowym czy jakościowym i w związku z tym niezwiększających wartości użytkowej sprawozdań). Swoje wystąpienie prezes IASB zakończył prezentacją planu działań, wyznaczających kierunki prac IASB i mających na celu wzrost użyteczności sf.

Rzetelność i przejrzystość

Jednym z głównych celów sprawozdawczości finansowej jest przedstawienie sytuacji jednostki w sposób rzetelny i jasny. Osiągnięcie tego celu jest możliwe m.in. dzięki stosowaniu właściwych standardów (zasad) rachunkowości do wyceny i ujmowania skutków odpowiednich transakcji oraz zapewnieniu odpowiednich ujawnień. W przypadku sprawozdawczości sporządzanej zgodnie z MSSF wymagania dotyczące ujawnień są zawarte w poszczególnych standardach. Rozwiązanie takie nakłada na jednostki obowiązek dbałości o zgodność z wymogami wszystkich MSSF i MSR zastosowanych podczas sporządzania sf, co w praktyce może powodować wzrost objętości sf. W wielu przypadkach zmniejsza to jednak przejrzystość sf i ich użyteczność dla odbiorców.

Prace IASB nad inicjatywą ws. ujawnień objęły kilka obszarów. Bardzo istotne zmiany nastąpiły m.in. w MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych. Planowany jest też przegląd wymagań w zakresie ujawnień przewidzianych w poszczególnych standardach.

Zmiany wprowadzone do MSR 1, które weszły w życie od początku 2016 r., na pierwszy rzut oka nie są duże – nie zmieniają się ani wymagany zakres sf, ani zasady jego sporządzania, pozostaje wymóg ujawnienia stosowanych zasad (polityki) rachunkowości, a także zawarcia w sprawozdaniu ujawnień wymaganych standardami. Zmiany mają raczej charakter wyjaśnień intencji IASB, leżących u podstaw dotychczasowych założeń MSR 1 oraz MSSF jako całokształtu zasad rachunkowości.

Koncepcja istotności

Zmiany MSR 1 sprowadzają się przede wszystkim do położenia nacisku na stosowanie koncepcji istotności, i to nie tylko w odniesieniu do głównych części sf, takich jak sprawozdanie z sytuacji finansowej (bilans) czy też sprawozdanie z całkowitych dochodów (rozszerzony rachunek zysków i strat), lecz także w odniesieniu do poszczególnych not (objaśnień) wymaganych przez każdy z zastosowanych do sporządzenia sprawozdania standardów.

W praktyce oznacza to, że zgodnie z intencją twórców standardów, przygotowując noty objaśniające, należy ujawniać tylko te wymagane przez standard informacje, które są istotne dla użytkowników sf. Nie trzeba automatycznie ujawniać każdej informacji przewidzianej w danym standardzie. Wymaga to oczywiście osądu przez sporządzających sf – muszą ocenić, co jest istotne dla odbiorcy sprawozdania, a co nie.

Dodatkową przesłanką przemawiającą za wdrożeniem takiego podejścia jest wyrażone przez IASB przekonanie, że informacje nieistotne mogą czasem w sprawozdaniu przesłaniać informacje ważne. Podkreślono zarazem, że pozycje wskazane w MSR 1 jako wymagane (np. wymagany minimalny zakres szczegółowości w sprawozdaniu z sytuacji finansowej) mogą być dodatkowo uszczegóławiane już w głównych częściach sf, jeśli prowadzi to do jaśniejszego przedstawienia sytuacji finansowej. Zmieniono również te sformułowania standardu, które – w ocenie IASB – były dotychczas interpretowane jako narzucenie kolejności przedstawiania not w sf.

Wyświetlono 43% treści artykułu

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Nowe artykuły na naszych stronach:
VAT

Rozliczanie VAT od transakcji wewnątrzwspólnotowych (cz. I)

Mateusz Kaczmarek
Od 1.01.2020 r. w związku ze zmianą regulacji unijnych[1] zajdą zmiany w zasadach opodatkowania VAT transakcji transgranicznych dokonywanych na terenie UE[2]. Opiszemy je na naszych łamach, gdy już zostaną uchwalone krajowe przepisy w tym zakresie[3], a na razie przypominamy reguły obowiązujące do końca 2019 r., które – w większości – pozostaną aktualne również w roku przyszłym.

Artykuł zawiera omówienie (wraz z przykładami) przepisów regulujących opodatkowanie VAT transakcji wewnątrzwspólnotowych. Zajmiemy się wyłącznie transakcjami podlegającymi opodatkowaniu, dokonywanymi pomiędzy czynnymi podatnikami VAT. Pominiemy specyfikę magazynu konsygnacyjnego, tzw. sprzedaży wysyłkowej oraz obrotu nowymi środkami transportu, towarami akcyzowymi i bonami, a także dostaw związanych z importem, dostaw towarów na pokładach środków transportu, towarów przeznaczonych dla niektórych sił zbrojnych, dla placówek i personelu dyplomatycznego, dostaw dotyczących statków i samolotów oraz dostaw towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków.


Zawód księgowego

Nie bójmy się robotów

Stanisław Hońko
Czy informacje prasowe przepowiadające schyłek profesji związanych z rachunkowością są oparte na wiarygodnych przesłankach? Czym są roboty księgowe i jakie funkcje wykonują obecnie? Czy automatyzacja rachunkowości spowoduje drastyczne zmniejszenie zatrudnienia? Artykuł daje odpowiedzi na te pytania, dowodząc, że przewidywania agonii zawodu księgowego są przedwczesne.

Co pewien czas pojawiają się pogłoski, że roboty zabiorą pracę księgowym. Roboty są nieomylne, nie chodzą na zwolnienia lekarskie, pracują non stop i nigdy nie są w złym humorze. Mają wiele cech, które pozwalają skutecznie konkurować na rynku pracy. Księgowych nie trzeba przekonywać, że te doniesienia nie są niczym więcej niż medialną sensacją, której życie jest krótkie.


Sprawozdanie finansowe

Użyteczność sprawozdania finansowego jednostki małej

Artur Hołda Anna Staszel
Celem artykułu jest podjęcie dyskusji nt. zawartości informacyjnej sprawozdania finansowego sporządzonego zgodnie z załącznikiem nr 5 do uor.

Do jednostek małych zalicza się – począwszy od 1.01.2019 r. – jednostki, które w roku obrotowym i poprzedzającym nie przekroczyły co najmniej dwóch z trzech wielkości:

  • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego – 25,5 mln zł,
  • przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy – 51 mln zł,
  • średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty – 50 osób.

Audytor

Wybór pozycji do badania (cz. I)

Waldemar Lachowski
W artykule przedstawiono przesłanki ustalania liczby i wyboru pozycji do badania jako źródła dowodów rewizyjnych (celowość, zakres, poziom pewności wyników, powiązanie z modelem ryzyka i istotnością) ze szczególnym uwzględnieniem próbkowania.

Biegły rewident, badając sprawozdanie finansowe (sf), może stosować różne techniki i narzędzia. Część z nich ma zastosowanie do badania całych zbiorów danych, a część – do wybranej ze zbioru, bardziej lub mniej reprezentatywnej, próbki jednostek (pozycji) wchodzących w jego skład.


Audytor

Nowelizacja ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich i nadzorze publicznym

Maciej Chorostkowski
Opracowanie przedstawia nową – zawartą w znowelizowanej uobr – koncepcję nadzoru publicznego nad usługami audytorskimi i jej wpływ na rolę nowego organu nadzoru (PANA), PIBR, biegłych rewidentów i firmy audytorskie.

Po ponad półrocznym procesie legislacyjnym 5.09.2019 r. weszła w życie ustawa z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw. Wynikające z niej zmiany w zdecydowanej większości obowiązują jednak dopiero od 1.01.2020 r.


VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. II)

Tomasz Krywan
Nowa matryca stawek VAT, wprowadzenie wiążącej informacji stawkowej, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym przekształconym plikiem JPK_VAT oraz zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie pod koniec tego i na początku przyszłego roku.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw z:

  • 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Większość tych, które będą stosowane w 2019 r., została omówiona w pierwszej części niniejszego artykułu[4], z wyjątkami dotyczącymi zmiany stawek VAT na gazety, książki i czasopisma, oraz wiążącej informacji stawkowej, które są opisane dalej.


VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. I)

Tomasz Krywan
Likwidacja odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych i wprowadzenie obowiązkowej podzielonej płatności VAT, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym plikiem JPK_VAT, zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP, wprowadzenie nowej definicji pierwszego zasiedlenia i ograniczenie zwolnienia podmiotowego to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie w najbliższych miesiącach.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw:

  • z 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • z 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....