Cofnięcie zasiłku chorobowego skutkuje korektą składek

Magdalena Januszewska radca prawny

Niewłaściwe wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego przez przedsiębiorcę oznacza nie tylko utratę świadczenia, ale także konieczność opłacenia za ten okres pełnych należności ubezpieczeniowych.

Tak wynika z wyroku SN z 18.10.2018 (III UK 160/17).

  • usus – ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
  • SN – Sąd Najwyższy

Decyzją ZUS odmówiono panu X prawa do zasiłku chorobowego i zobowiązano do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za kilka okresów. Za te okresy X pomniejszał składki za część miesiąca, za którą otrzymał zwolnienie lekarskie, a gdy zwolnienie obejmowało cały miesiąc, nie płacił ich w ogóle. X twierdził, że spełniał warunki do przyznania zasiłku chorobowego, który został mu wypłacony, a dopiero w następstwie kontroli ZUS prawo to utracił, co nie pozbawia go uprawnienia do zmniejszenia najniższej podstawy wymiaru składek w trybie art. 18 ust. 9 i 10 usus.

Art. 18 ust. 9 usus stanowi, że za miesiąc, w którym nastąpiło odpowiednio objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi lub ich ustanie, i jeżeli trwały one tylko przez część miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniu.

Z kolei w myśl art. 18 ust. 10 usus zasady te stosuje się odpowiednio w przypadku niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca, jeżeli z tego tytułu ubezpieczony spełnia warunki do przyznania zasiłku. Proporcjonalne zmniejszenie podstawy wymiaru składki możliwe jest wyłącznie w stosunku do ubezpieczonych, którzy zadeklarowali najniższą podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej.

Stosując ww. przepisy, X zmniejszał podstawy wymiaru składek społecznych za okresy niezdolności do pracy, za które utracił prawo do zasiłku chorobowego.

Zdaniem SN miarkowanie takie nie było uzasadnione. Sąd argumentował, że ustawodawca łączy prawo do proporcjonalnego zmniejszenia podstawy wymiaru składki z trwającym przez część miesiąca okresem niezdolności do pracy i spełnieniem przez ubezpieczonego warunków przyznania zasiłku za ten okres, a nie z okresem, za jaki faktycznie przyznano i wypłacono zasiłek chorobowy. Art. 18 ust. 9 usus uniezależnia więc decyzję płatnika o zastosowaniu instytucji miarkowania podstawy wymiaru składek od istnienia i treści decyzji organu rentowego ws. realizacji prawa do zasiłku chorobowego, które z reguły zapadają w innym czasie.

Obowiązek obliczania i opłacania składek społecznych oraz ustalania prawa do świadczeń z tych ubezpieczeń i ich wypłaty to 2 różne aspekty podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Przedsiębiorca, rozliczając i opłacając składki na ubezpieczenia społeczne, musi zatem samodzielnie ocenić, czy spełnia kryteria miarkowania podstawy ich wymiaru. Bezzasadne zmniejszenie podstawy wymiaru składek sprawia, że zostają one opłacone w nienależytej wysokości. W myśl art. 14 ust. 2 pkt 1 usus skutkiem tego jest ustanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego przedsiębiorcy.

Mimo choroby oraz posiadania przez ubezpieczonego wymaganego okresu wyczekiwania (karencji) prawo do zasiłku może nie powstać, a powstałe może być utracone w razie wystąpienia któregoś ze zdarzeń opisanych w art. 15–17 ustawy zasiłkowej. Art. 17 stanowi, że ubezpieczony wykonujący pracę zarobkową w okresie orzeczonej niezdolności do pracy lub wykorzystujący zwolnienie od niej w sposób niezgodny z jego celem traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Natomiast zasiłek chorobowy nie przysługuje, gdy zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane. Utrata prawa do zasiłku dotyczy tylko okresu objętego zwolnieniem, w którym podjęto pracę zarobkową, a nie całego okresu zasiłkowego.

Art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej ma charakter represyjny – w przypadku zaistnienia nagannych zachowań w nim wskazanych przedsiębiorca traci prawo do zasiłku. Zostaje też pozbawiony możliwości zmniejszenia podstawy wymiaru składek w trybie art. 18 ust. 9 i 10 usus. Utrata prawa do zasiłku oznacza, że za cały okres zwolnienia chorobowego, w którym wykonywał pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z jego celem, nie miał on prawa do tego świadczenia. Późniejsza decyzja organu rentowego stwierdzająca ów fakt ma charakter deklaratywny. Nie tworzy ona nowego stanu prawnego, lecz potwierdza istniejący.

To płatnik w dacie obliczania, rozliczania i opłacania składek ocenia, czy zachodzą przesłanki zmniejszenia podstawy ich wymiaru w trybie tego przepisu, a więc czy w okresie przypadającej na część miesiąca niezdolności do pracy spełniał warunki przyznania z tego tytułu zasiłku, czyli czy poza ziszczeniem się pozytywnych kryteriów nie wystąpiły przesłanki negatywne powodujące, że prawo do świadczenia nie powstało, a powstałe uległo utracie.

Więcej na temat: „ZUS - działalność”
ZUS przedsiębiorcy

Niezawinione opóźnienie w zapłacie nie może skutkować utratą ulgi abolicyjnej

Magdalena Januszewska
Układ ratalny to umowa cywilnoprawna. Jeśli zatem przedsiębiorca narusza wskazany w nim termin zapłaty, należy to oceniać w kategoriach niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Może on zatem podnosić, że nie jest winny opóźnienia.

ZUS przedsiębiorcy

Wciąż można pozbyć się starego długu wobec ZUS

Krzysztof Tandecki
Przedsiębiorca, który otrzyma decyzję z naliczoną kwotą nieopłaconych składek na własne ubezpieczenia społeczne za okres od 1.01.1999 do 28.02.2009, nadal może wnioskować o ich umorzenie na podstawie ustawy abolicyjnej.

Taką możliwość mają również spadkobiercy i osoby trzecie odpowiadające za dług przedsiębiorcy. Czas na złożenie wniosku to 12 mies. od dnia uprawomocnienia się decyzji.

Ustawa z 9.11.2012 o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (DzU poz. 1551), nazywana ustawą abolicyjną, obowiązuje od 15.01.2013. Pozwoliła wielu przedsiębiorcom, a także ich spadkobiercom pozbyć się długu z tytułu nieopłaconych składek za okres od stycznia 1999 do końca lutego 2009.


Ulga „na start” a grunty rolne

Magdalena Januszewska
Posiadanie ziemi rolnej nie wyklucza zwolnienia z oskładkowania przez pierwsze 6 mies. prowadzenia działalności gospodarczej.

Przystąpienie do spółki z byłym pracodawcą nie pozbawia prawa do ulgowych składek

Magdalena Januszewska
Były pracownik spółki cywilnej, a obecnie jej wspólnik, może korzystać z preferencji składkowych.

Strażak-biznesmen zwolniony od składek ZUS

Magdalena Januszewska
Funkcjonariusz Państwowej Straży Pożarnej prowadzący działalność gospodarczą nie musi od niej odprowadzać składek społecznych.

ZUS przedsiębiorcy

Wolny zawód a „mały ZUS”

Magdalena Januszewska
Prowadzenie działalności zarejestrowanej w CEIDG otwiera drogę do skorzystania z ulgowej podstawy wymiaru składek także w przypadku wolnych zawodów i twórców.

ZUS przedsiębiorcy

Abolicja długu wobec ZUS a prawo do świadczenia wypadkowego

Magdalena Januszewska
Płatnik, który ma zadłużenie składkowe, ale korzysta z abolicji lub zawarł układ ratalny, może pobierać zasiłek chorobowy – jednak dopiero, gdy zwróci dług.

ZUS przedsiębiorcy

Właściwe ustawodawstwo ustalają instytucje ubezpieczeniowe

Magdalena Januszewska
Ostateczne ustalenie właściwego ustawodawstwa przez państwo miejsca zamieszkania ubezpieczonego jest dla wszystkich wiążące. Ew. zmiana wymaga kolejnego porozumienia między instytucjami ubezpieczeniowymi państw UE.

ZUS przedsiębiorcy

Najpierw preferencja dla początkujących, potem „mały ZUS”

Magdalena Januszewska
Nie można płacić obniżonych składek uzależnionych od przychodu, dopóki przedsiębiorcy przysługuje prawo do ulgowej podstawy wymiaru dla startujących w biznesie (przez pierwsze 24 mies. prowadzenia działalności).

ZUS przedsiębiorcy

Świadczenie rodzicielskie a ZUS z własnej firmy

Magdalena Januszewska
Kto decyduje się na otworzenie firmy podczas pobierania tzw. Kosiniakowego, musi się liczyć z obciążeniem składkami.

ZUS przedsiębiorcy

Preferencyjny ZUS w razie współpracy z byłym wspólnikiem spółki cywilnej

Magdalena Januszewska
Uprzednie zatrudnienie w spółce cywilnej nie stoi na przeszkodzie do podjęcia współpracy w ramach działalności gospodarczej z jej byłym wspólnikiem. Można wówczas opłacać ulgowe składki.

Temat miesiąca

Niższe składki ZUS – ulga „na start”, preferencyjne składki i mały ZUS

Barbara Staszyńska
Wyjaśniamy, kto może skorzystać z ulg w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, przez jaki okres i na jakich warunkach.

Zmierzając do uproszczenia formalności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, ustawodawca wprowadził pewne udogodnienia także w zakresie ubezpieczeń społecznych przedsiębiorców. Obniżono obciążenia przedsiębiorców rozpoczynających działalność (dodając do obowiązujących wcześniej preferencyjnych składek ulgę „na start”) a także tych, którzy prowadzą ją dłużej, ale na skalę mikro (tzw. mały ZUS).


ZUS przedsiębiorcy

Podjęcie w trakcie roku zawieszonej działalności gospodarczej – prawo do ulgi mały ZUS

Barbara Staszyńska
Przedsiębiorca prowadzi firmę od czerwca 2016. Przez 2 lata (bez przerw) opłacał preferencyjne składki ZUS. Od 1.07.2018 zawiesił działalność, ale w kwietniu 2019 planuje ją podjąć. Nie złożył w styczniu zgłoszenia na tzw. mały ZUS.
Czy po podjęciu działalności będzie miał prawo do opłacania niższych składek?

Prawo do opłacania niższych składek na ubezpieczenia społeczne w ramach małego ZUS jest uzależnione przede wszystkim od wielkości przychodów z działalności gospodarczej, jakie przedsiębiorca uzyskał w poprzednim roku.

Limit przychodów za 2018 wynosi 63 tys. zł (30-krotność najniższego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu 2018).

Przedsiębiorcy, którzy nie prowadzili działalności przez cały rok, limit ustalają proporcjonalnie do liczby dni, tj. 63 000 : 365 × liczba dni prowadzenia działalności.


ZUS przedsiębiorcy

Ulga „na start” w przypadku współpracy ze spółką powiązaną z byłym pracodawcą

Magdalena Januszewska
Powiązania osobowe nie muszą wykluczać prawa do nieopłacania składek społecznych (i zdrowotnej) przez pierwsze 6 mies. prowadzenia działalności gospodarczej.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....