Co nowego w prawie

źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 9/2019

Umowa podatkowa ze Sri Lanką

14.06.2019 r. weszła w życie Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Demokratyczno-Socjalistycznej Republiki Sri Lanki w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w Kolombo 6.10.2015 r. (DzU poz. 1333 i 1334).

Po stronie Polski dotyczy PIT i CIT, a w przypadku Sri Lanki podatku dochodowego, w tym od obrotu przedsiębiorstw. Podatek u źródła od dywidend nie może przekroczyć 10% kwoty dywidend brutto. Wprowadzono opodatkowanie u źródła odsetek stawką 10%. Należności licencyjne obejmują także oprogramowanie komputerowe oraz opłaty za usługi techniczne.

Umowa wprowadza tzw. klauzulę nieruchomościową. Zyski z przeniesienia własności akcji lub innych praw udziałowych w spółce, której ponad 50% wartości pochodzi z majątku nieruchomego, położonego w drugim państwie, mogą być tam opodatkowane.

Ustanowiono szczególne zasady opodatkowania osób fizycznych wykonujących wolny zawód lub inną działalność o samodzielnym charakterze. Uregulowano także kwestie wynagrodzeń zarządzających z tytułu członkostwa w radzie dyrektorów, zarządzie, radzie nadzorczej bądź innym podobnym organie spółki, z siedzibą w drugim państwie (tam mogą być opodatkowane).

Unikanie podwójnego opodatkowania zapewnia metoda zaliczenia proporcjonalnego, właściwa dla wszystkich kategorii dochodów.

Od 14.06.2019 r. stosowane są nowa procedura wzajemnego porozumiewania się oraz wymiana informacji. 1.01.2020 r. przestaną być stosowane pozostałe postanowienia starej umowy ze Sri Lanką (z 25.04.1980 r.) i utraci ona moc obowiązującą.

Towarowe domy maklerskie

Od 18.07.2019 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z 10.07.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie trybu i warunków postępowania towarowych domów maklerskich (DzU poz. 1338). Znosi obowiązek stosowania przez nie pieczęci.

Domy te pozostawiają kopię umowy o ustanowieniu zabezpieczenia, zaopatrzoną jedynie w podpis upoważnionego pracownika oraz datę.

Rejestr zastawów

19.07.2019 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 9.07.2019 r. w sprawie warunków organizacyjno-technicznych dotyczących formy wniosków i dokumentów oraz ich składania do sądów prowadzących rejestr zastawów i do centralnej informacji o zastawach rejestrowych, a także orzeczeń, odpisów, zaświadczeń i informacji doręczanych wnioskodawcom przez sądy oraz centralną informację za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (DzU poz. 1345). Powtarza dotychczasową regulację z tego zakresu, uwzględniając nowe warunki techniczne prowadzenia rejestru i składania do niego wniosków.

Klasyfikacja dochodów

Rozporządzenie MF z 16.07.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (DzU poz. 1363) weszło w życie 23.07.2019 r. Zmiany dotyczą m.in. świadczeń wychowawczych, podatku od wydobycia niektórych kopalin, szkolnictwa wyższego, przychodów jednostek samorządu terytorialnego.

Kontrole podatkowe

Od 26.07.2019 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 19.07.2019 r. w sprawie wzoru zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej (DzU poz. 1380). Zawiera nowy formularz ZAW-K. Uwzględnia możliwość posługiwania się elektronicznym podpisem osobistym.

Z kolei od 31.07.2019 r. wprowadzono nowy wzór upoważnienia dla kontrolerów – KON-W. Wynika z rozporządzenia MF z 24.07.2019 r. w sprawie wzoru imiennego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej (DzU poz. 1414).

Zgłoszenie przewozu

Rozporządzenie MF z 29.07.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zgłoszeń przewozu towarów (DzU poz. 1418) określa sposób przesyłania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia oraz sposób uwierzytelniania zarejestrowanego użytkownika Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (PUESC).

Z 1.08.2019 na 1.02.2020 r. przesunięto termin uwierzytelnienia podmiotu odbierającego w celu uzupełniania zgłoszenia o informację o odbiorze towaru przez podanie numeru identyfikacyjnego użytkownika PUESC. Zawiera też nowe dane dokumentu zastępującego zgłoszenie. Weszło w życie 31.07.2019 r.

Zwolnienie z PIT dla młodych pracowników

Obowiązująca od 1.08.2019 r. ustawa z 4.07.2019 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU poz. 1394) przewiduje zwolnienie z PIT przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy oraz umów zlecenia, otrzymanych przez podatnika do ukończenia 26. roku życia.

Roczny limit wynosi 85 528 zł, wyjątkowo w 2019 r. – 35 636,67 zł. Nadwyżka jest opodatkowana według skali, na ogólnych zasadach, w tym z uwzględnieniem tzw. kwoty wolnej oraz preferencyjnych zasad obliczania podatku przewidzianych dla małżonków i osób samotnie wychowujących dzieci. Więcej na ten temat pisaliśmy w „Rachunkowości” nr 8/2019.

Rachunkowość BFG

Od 1.08.2019 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 28.06.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad rachunkowości Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (DzU poz. 1329). Ujednolicono terminologię rachunkową, doprecyzowano warunki korekty sprawozdania finansowego, wyceny należności oraz zobowiązań finansowych, sposób ujęcia odpisów aktualizujących i należności z tytułu obowiązkowych składek. Nowe zasady należy stosować po raz pierwszy do rocznego sprawozdania finansowego BFG za rok obrotowy kończący się 31.12.2019 r.

Waloryzacja refundacji wynagrodzeń młodocianych

1.08.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MRPiPS z 24.07.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie refundowania ze środków Funduszu Pracy wynagrodzeń wypłacanych młodocianym pracownikom (DzU poz. 1395). Przewidziano, że pracodawca, który ma zawarte z OHP umowy o refundację na cały okres kształcenia, może wnioskować o zmianę kwoty refundacji, jeśli w międzyczasie dojdzie do podwyższenia stawek wynagrodzeń pracowników młodocianych. Ma na to 30 dni od wejścia w życie nowych przepisów o podwyżce – wtedy otrzyma zwiększoną refundację wstecznie. Jeśli złoży wniosek później, zmiana jej wysokości obejmie tylko czas od złożenia wniosku.

Formularze KRS

17.08.2019 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 15.07.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wzorów urzędowych formularzy wniosków o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego oraz sposobu i miejsca ich udostępniania (DzU poz. 1496). Ze względu na konieczność składania sprawozdań finansowych wyłącznie elektronicznie, uchylono formularze KRS-Z30 i KRS-ZM, zmodyfikowano też pozostałe.

Wielka nowelizacja Kpc

Ustawa z 4.07.2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1469) to obszerna nowelizacja procedury cywilnej. Wskazujemy na niektóre z wprowadzanych zmian.

  • W postępowaniach procesowych nie trzeba będzie stosować formularzy.
  • Wprowadzono doręczenie pism przez komornika. Jeżeli pozwany pomimo powtórzenia zawiadomienia nie odebrał pozwu, a w sprawie nie doręczono mu wcześniej żadnego pisma w sposób przewidziany w Kpc i nie ma zastosowania przepis szczególny przewidujący skutek doręczenia, przewodniczący zawiadamia o tym powoda, przesyłając mu przy tym odpis pisma dla pozwanego i zobowiązując do doręczenia tego pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika. Powód, w terminie 2 mies. od doręczenia mu powyższego zobowiązania, składa do akt potwierdzenie doręczenia pisma pozwanemu przez komornika albo zwraca pismo i wskazuje aktualny adres pozwanego lub dowód, że pozwany przebywa pod adresem wskazanym w pozwie. Po bezskutecznym upływie terminu 2 mies. sąd może zawiesić postępowanie. Za doręczenia pism trzeba zapłacić komornikowi 60 zł od doręczenia na jeden adres, a 40 zł od wniosku o podjęcie czynności zmierzających do ustalenia adresu zamieszkania adresata.
  • Postanowienia mają być zasadniczo wydawane na posiedzeniach niejawnych. Ich uzasadnienia sporządza się tylko wówczas, gdy podlegają one zaskarżeniu oraz na wniosek strony. Sąd może odstąpić od uzasadnienia, gdy w całości uwzględnia zawarty w piśmie procesowym wniosek strony.
  • Ograniczono możliwość podnoszenia zarzutu potrącenia – chodzi tylko o wierzytelności, które są niesporne lub udowodnione dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego, względnie wierzytelności powstałe z tego samego stosunku prawnego, co wierzytelność dochodzona pozwem.
  • Wprowadzono nowe zasady tzw. organizacji postępowania, polegające m.in. na tym, że pozwany będzie musiał złożyć odpowiedź na pozew pod rygorem wydania wyroku zaocznego.
  • Będą się odbywały tzw. posiedzenia przygotowawcze – odformalizowane, na których sędzia będzie nakłaniał do ugody albo sporządzi plan rozprawy. Obie strony będą musiały do tego czasu zgłosić wszystkie twierdzenia i dowody.
  • Wprowadzono rozwiązania mające przeciwdziałać przewlekaniu procesu.
  • Jeśli pismo nie będzie spełniać warunków pozwu, sąd będzie mógł je zwrócić.
  • Jeśli strona nadużywa prawa procesowego, sąd będzie mógł nałożyć na nią sankcje, np. grzywnę, zwiększoną partycypację w kosztach procesu.
  • Warunkiem wniesienia apelacji będzie złożenie wniosku o doręczenie orzeczenia z pisemnym uzasadnieniem, ze wskazaniem, czy żąda się uzasadnienia wyroku w całości, czy w części. Wniosek taki podlega opłacie w wysokości 100 zł. Opłata będzie zaliczana na poczet środka zaskarżenia, jeśli strona go wniesie.
  • Przywrócono odrębne postępowanie w sprawach gospodarczych, jednocześnie wprowadzając w nim znaczny rygoryzm, np. dowód z zeznań świadków ma być wyjątkiem po wyczerpaniu innych możliwości. Strony mogą się umówić na wyłączenie określonych dowodów w postępowaniu w sprawie z określonego stosunku prawnego powstałego na podstawie umowy (umowa dowodowa). Sprawa może być jednak rozpoznana w zwykłym trybie na wniosek przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną.

Obszerne zmiany dotyczą też ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

  • W razie rozszerzenia powództwa w sposób powodujący wzrost wartości przedmiotu sporu, trzeba będzie wnieść uzupełniającą opłatę.
  • Rosną opłaty sądowe za wniesienie pozwu. Przy wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia wynoszącej:
    • do 500 zł – 30 zł,
    • ponad 500 zł do 1500 zł – 100 zł,
    • ponad 1500 zł do 4000 zł – 200 zł,
    • ponad 4000 zł do 7500 zł – 400 zł,
    • ponad 7500 zł do 10 000 zł – 500 zł,
    • ponad 10 000 zł do 15 000 zł – 750 zł,
    • ponad 15 000 zł do 20 000 zł – 1000 zł,
    • ponad 20 000 zł – 5% tej wartości, nie więcej jednak niż 200 000 zł.

Zrezygnowano z odrębnego uregulowania opłat stałych w postępowaniu uproszczonym.

Nowelizacja wchodzi w życie 7.11.2019 r., ale część przepisów w innych terminach. Przepisy dotyczące kosztów i część z Kpc obowiązują od 21.08.2019 r.

Zmiany w VAT

1.09.219 r. weszła w życie ustawa z 4.07.2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1520).

Zmiany w opłacie recyklingowej

Ustawa z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1579) m.in. uszczelnia system poboru opłaty recyklingowej. Od 1.09.2019 r. zostały nią objęte nie tylko lekkie, ale także pozostałe torby na zakupy z tworzywa sztucznego o grubości materiału 50 mikrometrów i większej. Stawka opłaty nadal wynosi 20 gr (rozporządzenie Ministra Środowiska z 27.08.2019 r. w sprawie stawki opłaty recyklingowej, DzU poz. 1639). Inspekcja handlowa za jej niepobieranie może nałożyć karę od 500 zł do 20 tys. zł.

Opłaty pobrane w 2020 r. trzeba będzie odprowadzać do marszałka województwa kwartalnie, do 15. dnia kolejnego miesiąca po zakończeniu kwartału. Od 2020 r. konieczne też będzie prowadzenie ewidencji (w formie elektronicznej lub papierowej), oddzielnej w każdym sklepie, wskazującej liczbę nabytych i wydanych toreb. Okres jej przechowywania wynosi 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, którego informacje dotyczą.

Handlowcy będą także składać marszałkowi województwa roczne sprawozdania nt. liczby nabytych i wydanych toreb objętych opłatą recyklingową – do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy. Od 2020 r. będzie to możliwe poprzez Bazę danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO). Pierwsze sprawozdanie należy złożyć już za 2019 r. Podmioty, które jeszcze nie są zarejestrowane w BDO, muszą uzyskać wpis do 31.12.2019 r. Za brak wpisu grożą kary od 5 tys. zł do 1 mln zł.

Telekonferencja zamiast zgromadzenia wspólników

Od 3.09.2019 r. obowiązuje ustawa z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych (DzU poz. 1543), która dopuszcza zdalny udział w zgromadzeniu wspólników w przypadku spółki z o.o. Wspólnicy muszą przewidzieć taką możliwość w umowie spółki, wprowadzając do niej postanowienia, że udział w zgromadzeniu wspólników może się odbywać przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poprzez:

  • transmisję obrad zgromadzenia wspólników w czasie rzeczywistym,
  • dwustronną komunikację w czasie rzeczywistym, w ramach której wspólnicy mogą się wypowiadać w toku obrad zgromadzenia wspólników, przebywając w miejscu innym niż miejsce obrad zgromadzenia,
  • wykonywanie osobiście lub przez pełnomocnika prawa głosu przed zgromadzeniem wspólników lub w jego toku.

Konieczne będzie też wprowadzenie wymogów i ograniczeń niezbędnych do identyfikacji wspólników oraz zapewnienia bezpieczeństwa komunikacji elektronicznej.

W wypadku takiego zdalnego udziału w zgromadzeniu do protokołu zgromadzenia trzeba dodatkowo dołączyć listę wspólników głosujących przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej. Do księgi protokołów załącza się też – jak dotychczas – listę obecności z podpisami wspólników oraz dowody zwołania zgromadzenia wspólników.

Elektroniczny list przewozowy

Protokół dodatkowy do Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) dotyczący elektronicznego listu przewozowego, sporządzony w Genewie 20.02.2008 r. (DzU poz. 1487 oraz Oświadczenie rządowe poz. 1488) w stosunku do Polski obowiązuje od 11.09.2019 r. Polscy przewoźnicy mogą zatem korzystać z e-CMR, co umożliwia monitorowanie przewozu ładunków. Dostęp do zapisanych tam danych mają także spedytorzy, odbiorcy. Strony mogą przekazywać sobie tą drogą instrukcje, zgłaszać reklamacje i wystawiać rachunki. Stronami protokołu są: Białoruś, Bułgaria, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Hiszpania, Iran, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Mołdawia, Holandia, Rosja, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Turcja.

Wsparcie dla kredytobiorców

Ustawa z 4.07.2019 r. o zmianie ustawy o wsparciu kredytobiorców znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1358) wprowadza łagodniejsze kryteria udzielania wsparcia. Przewiduje m.in. wydłużenie okresu pomocy z 18 do 36 mies. oraz zwiększenie wysokości maksymalnego wsparcia z 1500 do 2000 zł miesięcznie (w sumie do 72 000 zł). Kredytobiorca może wystąpić do Rady Funduszu Wsparcia Kredytobiorców z wnioskiem o dodatkową weryfikację wniosku o udzielenie wsparcia lub pożyczki na spłatę zadłużenia – w przypadku jego odrzucenia przez kredytodawcę. Zmiany dotyczą też ustaw podatkowych. Z PIT zostały zwolnione dochody kredytobiorców z tytułu umorzonych należności otrzymanych na podstawie nowelizowanej ustawy, a także z tytułu niepodlegających zwrotowi kwot pokrywanych ze środków kredytodawcy za okres dodatkowej weryfikacji.

W przypadku CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów dwóch nowych kategorii wydatków – wpłat na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców i kwot pokrywanych ze środków kredytodawcy za okres dodatkowej weryfikacji.

Wchodzi w życie 1.01.2020 r.

Likwidacja obciążeń regulacyjnych

Kolejna obszerna nowelizacja obejmująca wiele aktów prawnych to ustawa z 31.07.2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych (DzU poz. 1495). Wejdzie w życie 1.01.2020 r., ale niektóre jej przepisy zaczną obowiązywać w innych terminach. Poniżej opis części z wprowadzonych zmian.

  • W Prawie przedsiębiorców wprowadzono tzw. prawo do błędu, ale tylko dla tych wpisanych do CEIDG, którzy prowadzą działalność gospodarczą pierwszy rok. Zamiast kary administracyjnej dostaną pouczenie.
  • Działalność rzemieślniczą można będzie wykonywać w formie spółki.
  • W odniesieniu do przedsiębiorstw w spadku nie tylko zmieniono nazwę ustawy na ,,o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw”, lecz także rozszerzono jej treść. Przewidziano m.in., że nabywca przedsiębiorstwa może złożyć do organu administracji publicznej, który wydał decyzję związaną z przedsiębiorstwem, wniosek o przeniesienie na niego tej decyzji w terminie 3 mies. od dnia nabycia. Określono też zasady zarządu, gdy umrze małżonek przedsiębiorcy, a mienie przedsiębiorstwa należało wyłącznie do małżonków. W zakresie zarządu sukcesyjnego dokonano m.in. nowelizacji ustawy o VAT, updof, updop, uor, Op, usus.
  • Sprawozdania finansowe można będzie podpisywać kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo osobistym.

Postępowanie egzekucyjne w administracji

Ustawa z 4.07.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1553) wejdzie w życie 20.03.2021 r., ale niektóre przepisy zaczną obowiązywać wcześniej.

Za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej trzeba będzie zapłacić 40 zł, natomiast z chwilą wszczęcia egzekucji administracyjnej opłata wzrośnie do 100 zł. W miejsce opłaty za czynności egzekucyjne wprowadzono maksymalną opłatę egzekucyjną – 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych, pomniejszonych o koszty egzekucyjne, jednak nie więcej niż 40 tys. zł. Mniej zapłaci ten, kto dobrowolnie uiści zaległość – 5% uzyskanej należności pieniężnej, jednak nie więcej niż 20 tys. zł.

Do wydatków egzekucyjnych zaliczono także: opłaty od wpisu w księdze wieczystej i KRS, koszty uzyskania dokumentów i informacji, przesłania pism organu egzekucyjnego oraz udzielania pomocy lub asystowania przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych m.in. przez Policję, Służbę Ochrony Państwa, Straż Graniczną, ABW, AW, Żandarmerię Wojskową, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego, CBA.

Przesłanką umorzenia kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego będzie ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, natomiast kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela korzystającego z egzekucji sądowej przejętej przez organ egzekucyjny w wyniku zbiegu – ważny interes tego wierzyciela, a w przypadku wierzyciela, na wniosek którego wszczęto egzekucję administracyjną – interes publiczny. Organ może umorzyć koszty egzekucyjne z urzędu, gdy są niższe niż 4-krotność kosztów upomnienia.

Obowiązek zapłaty kosztów upomnienia przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek. Bieg terminu przedawnienia nie ulega przerwaniu i zawieszeniu. Obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek; jeśli obciążają wierzyciela – 3 lat, licząc od dnia, w którym postanowienie w sprawie wysokości tych kosztów stało się ostateczne.

W Op zmodyfikowano art. 108 § 4, stanowiąc, że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna, odstąpiono od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych albo nie przystąpiono do egzekucji administracyjnej w wyniku uprawdopodobnienia przez organ egzekucyjny braku możliwości uzyskania w toku egzekucji administracyjnej kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne (dotychczas wydatki egzekucyjne).

W DzU z 2019 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw:
    • o podatku dochodowym od osób fizycznych (poz. 1387),
    • o podatku od sprzedaży detalicznej (poz. 1433),
    • o podatku od czynności cywilnoprawnych (poz. 1519),
    • o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (poz. 1352),
    • o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (poz. 1482),
    • o czasie pracy kierowców (poz. 1412),
    • o ochronie przeciwpożarowej (poz. 1372),
    • o Krajowym Rejestrze Sądowym (poz. 1500),
    • o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (poz.1291),
    • Prawo przedsiębiorców (poz. 1292),
    • Kodeks postępowania cywilnego (poz. 1460),
    • o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (poz. 1421),
    • o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (poz. 1440),
    • o partnerstwie publiczno-prywatnym (poz. 1445),
    • o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (poz. 1314),
    • o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (poz. 1438),
    • o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (poz. 1373),
  • rozporządzeń:

MRiF w sprawie:

    • szczegółowego zakresu danych przekazywanych w informacji o grupie podmiotów oraz sposobu jej wypełniania (poz. 1339),
    • sprawozdawczości budżetowej (poz. 1393),

MF w sprawie zakresu informacji wykazywanych w sprawozdaniach finansowych i skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych, wymaganych w prospekcie emisyjnym dla emitentów z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dla których właściwe są polskie zasady rachunkowości (poz. 1449),

Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wzorców dotyczących spółki z ograniczoną odpowiedzialnością udostępnionych w systemie teleinformatycznym (poz. 1483).

źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 8/2019

Znaki akcyzy

20.06.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 7.06.2019 r. w sprawie oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy (DzU poz. 1147). Stosowanie legalizacyjnych znaków akcyzy na wyroby tytoniowe o wymiarze 45 × 22 mm przedłużono do końca 2019 r. Ponadto do rozporządzenia tego przeniesiono z innego, uchylonego aktu prawnego, przepisy określające, że znaki akcyzy na płyn do papierosów elektronicznych i wyroby nowatorskie będzie można stosować od 1.07.2020 r.

Sprawozdania ubezpieczycieli

Od 27.06.2019 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 18.06.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dodatkowych sprawozdań finansowych i statystycznych zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji (DzU poz. 1187). Sprawozdania mają być sporządzane w postaci elektronicznej i opatrywane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub osobistym przez osoby do tego uprawnione. Nie trzeba załączać dokumentów, które są zamieszczane w repozytorium dokumentów finansowych, z wyjątkiem informacji o wartości składki przypisanej brutto, która będzie sporządzana w postaci elektronicznej przez zakłady ubezpieczeń działające w formie towarzystw ubezpieczeń wzajemnych.

CIT u źródła - kolejne odroczenie poboru

Od stycznia 2019 r. weszły w życie rozporządzenia MF odraczające – do 30.06.2019 r. – termin stosowania nowych zasad poboru podatku u źródła (CIT i PIT) od dochodów przekraczających 2 mln zł (zob. „Rachunkowość” nr 2/2019).

Od 28.06.2019 r. obowiązuje zaś rozporządzenie MF z 27.06.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyłączenia lub ograniczenia stosowania art. 26 ust. 2e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU poz. 1203).

Wydłuża z 30.06.2019 do 31.12.2019 r. termin stosowania wyłączenia nowych zasad poboru – tym razem tylko CIT u źródła – w odniesieniu do dochodów z dywidend, odsetek oraz należności licencyjnych wypłacanych na rzecz podmiotów, z którymi Polska ma możliwość wymiany informacji podatkowych, oraz należności z tytułu dywidend i innych przychodów (dochodów) z udziału w zyskach osób prawnych, wypłacanych na rzecz polskich rezydentów podatkowych.

Exit tax dopiero po realizacji zysków

Od 1.01.2019 r. zasadą jest, że podatnik składa do US deklaracje o wysokości dochodu z niezrealizowanych zysków do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym łączna wartość rynkowa przenoszonych składników majątku przekroczyła ustawowy próg, oraz w tym terminie wpłaca podatek należny. Termin złożenia ww. deklaracji za miesiące od stycznia do maja został jednak przedłużony do 7.07.2019 r. Najpóźniej tego dnia zapłacie miał podlegać podatek (PIT lub CIT) za te okresy (rozporządzenie MF z 31.01.2019 r. w sprawie przedłużenia niektórych terminów w zakresie podatku od dochodów z niezrealizowanych zysków, DzU poz. 197).

MF odroczył jednak płatność zobowiązania do czasu realizacji zysków byłego rezydenta (tzw. extended tax liability). Rozporządzeniem z 27.06.2019 r. w sprawie przedłużenia terminu do wpłaty przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych podatku należnego od dochodów z niezrealizowanych zysków (DzU poz. 1204) przedłużył ten termin do:

  • 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik utraci w całości lub w części składnik majątku będącego przedmiotem opodatkowania tym podatkiem, w przypadku gdy utrata tego składnika nastąpiła przed 1.12.2021 r., lub
  • 31.12.2021 r. – w pozostałych przypadkach.

Utrata może przybrać formę zbycia, umorzenia, wykupu, darowizny.

Dłuższy termin dotyczy podatku od dochodów z niezrealizowanych zysków wynikającego z miesięcznych deklaracji składanych za okresy rozliczeniowe od 1.01.2019 do 30.11.2021 r.

Obowiązuje od 29.06.2019 r.

Formularz CIT-14

29.06.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 7.06.2019 r. w sprawie wzoru deklaracji o wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od wypłat odsetek i dyskonta zrealizowanych w ramach emisji danej serii obligacji (DzU poz. 1107), które zawiera formularz CIT-14. Termin na złożenie pierwszej deklaracji CIT-14 upłynął 31.07.2019 r.

Deklaracja CIT-14 złożona w tym terminie powinna obejmować przychody odpowiadające łącznej kwocie wypłat z tytułu odsetek oraz dyskonta, dokonanych od 1.01.2014 do 30.06.2019 r., opodatkowanych zryczałtowanym CIT w wysokości 3%.

Do składania deklaracji uprawnieni są podatnicy CIT, którzy wybrali opodatkowanie kwot wypłat odsetek i dyskonta z emisji obligacji dokonanych przed 1.01.2019 r. oraz po tym dniu (tj. zarówno emisji zakończonych, jak i trwających), na zasadach określonych w art. 19–21 ustawy z 23.10.2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2193 ze zm.).

Nowe świadectwo pracy

Od 4.05.2019 r. pracodawcy nie mogą pozyskiwać od osób ubiegających się o zatrudnienie, a tym samym również od pracowników, danych osobowych w postaci imion ich rodziców. Od 29.06.2019 r. obowiązuje rozporządzenie MRPiPS z 18.06.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadectwa pracy (DzU poz. 1197), które wprowadza nowy wzór tego dokumentu.

Pracownik, który dostał świadectwo pracy sporządzone między 4.05.2019 a 28.06.2019 r., zawierające informację o imionach jego rodziców, mógł złożyć wniosek do pracodawcy o wydanie nowego świadectwa pracy z pominięciem tych informacji. Wniosek mogła złożyć też osoba przez niego upoważniona, a w razie śmierci pracownika – małżonek lub inna osoba uprawniona do ubiegania się o rentę rodzinną bądź spadkobierca. Wniosek należało złożyć w postaci papierowej lub elektronicznej do 30.07.2019 r. Pracodawca ma na wystawienie nowego świadectwa 7 dni.

Rezygnacja z PPK

29.06.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 12.06.2019 r. w sprawie deklaracji o rezygnacji z dokonywania wpłat do pracowniczych planów kapitałowych (DzU poz. 1102), które określa wzór stosownego dokumentu. Deklaracja obejmuje:

  • dane dotyczące uczestnika PPK: imiona i nazwisko, PESEL, numer dowodu tożsamości w wypadku obcokrajowców,
  • nazwę podmiotu zatrudniającego,
  • oświadczenie uczestnika PPK o posiadaniu przez niego wiedzy o konsekwencjach złożenia deklaracji.

Deklarację należy złożyć pracodawcy.

Stałe ceny prądu

Obowiązująca od 29.06.2019 r. ustawa z 13.06.2019 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw, ustawę o efektywności energetycznej oraz ustawę o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (DzU poz. 1210) wskazuje m.in., że przez cały 2019 r. przedsiębiorstwo energetyczne określa ceny i stawki opłat za energię elektryczną w wysokości cen stosowanych 31.12.2018 r. i nie wyższej niż ceny i stawki stosowane 30.06.2018 r.

Statystyczna karta wypadku

29.06.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MRPiPS z 4.06.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie statystycznej karty wypadku przy pracy (DzU poz. 1106). Zawiera jej nowy wzór Z-KW. Stare karty można stosować do końca 2019 r.

Wirtualne waluty bez PCC

Z obowiązującego od 30.06.2019 r. rozporządzenia MF z 24.06.2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zaniechania poboru podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży lub zamiany waluty wirtualnej (DzU poz. 1184) wynika, że przedłużono termin tego zaniechania z 30.06.2019 do 31.12.2019 r.

Deklaracje na podatki od nieruchomości, rolny i leśny

1.07.2019 r. weszły w życie nowe rozporządzenia MF z:

  • 30.05.2019 r. w sprawie wzorów informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz deklaracji na podatek od nieruchomości (DzU poz. 1104), wprowadzające nowe wzory:
    • informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych (IN-1), wraz z załącznikami (ZIN-1, ZIN-2, ZIN-3),
    • deklaracji na podatek od nieruchomości (DN-1), wraz z załącznikami (ZDN-1, ZDN-2);
  • 30.05.2019 r. w sprawie wzorów informacji o gruntach i deklaracji na podatek rolny (DzU poz. 1105), zawierające nowe wzory:
    • informacji o gruntach (IR-1), wraz z załącznikami (ZIR-1, ZIR-2, ZIR-3),
    • deklaracji na podatek rolny (DR-1) wraz z załącznikami (ZDR-1, ZDR-2);
  • 3.06.2019 r. w sprawie wzorów informacji o lasach i deklaracji na podatek leśny (DzU poz. 1126), zawierające nowe wzory:
    • informacji o lasach (IL-1), wraz z załącznikami (ZIL 1, ZIL-2, ZIL-3),
    • deklaracji na podatek leśny (DL-1), wraz z załącznikami (ZDL-1, ZDL-2).

Informacje oraz deklaracje na te podatki można wysyłać z wykorzystaniem ePUAP lub innego systemu teleinformatycznego udostępnionego na stronie BIP właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego. Można je opatrywać kwalifikowanym podpisem elektronicznym, osobistym lub zaufanym.

Wynika to z obowiązujących od 1.07.2019 r. rozporządzeń MF: z 6.06.2019 r. w sprawie sposobu przesyłania informacji o gruntach oraz deklaracji na podatek rolny za pomocą środków komunikacji elektronicznej (DzU poz. 1153) oraz w sprawie sposobu przesyłania informacji o lasach oraz deklaracji na podatek leśny za pomocą środków komunikacji elektronicznej (DzU poz. 1154), a także z 18.06.2019 r. w sprawie sposobu przesyłania informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz deklaracji na podatek od nieruchomości za pomocą środków komunikacji elektronicznej (DzU poz. 1185).

Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Mongolią

Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Mongolią o zabezpieczeniu społecznym, podpisana w Warszawie 24.01.2018 r. (DzU poz. 1189), dotyczy m.in. emerytur, rent, zasiłków, świadczeń w razie choroby i macierzyństwa. Przewiduje, że świadczenia mogą być transferowane między krajami. Zasadniczo pracownik (lub osoba prowadząca działalność gospodarczą) podlega ubezpieczeniom w państwie wykonywania pracy.

Szczegóły stosowania zasad umownych określa Porozumienie administracyjne w sprawie stosowania Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Mongolią o zabezpieczeniu społecznym, podpisane w Warszawie 24.01.2018 r. (DzU poz. 1191). Obowiązuje od 1.07.2019 r., co wynika z Oświadczenia rządowego z 17.05.2019 r. w sprawie mocy obowiązującej Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Mongolią o zabezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie 24.01.2018 r. (DzU poz. 1190).

Nabycie domu maklerskiego

2.07.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 18.06.2019 r. w sprawie dokumentów załączanych do zawiadomień o zamiarze nabycia albo objęcia akcji lub praw z akcji domu maklerskiego lub o zamiarze stania się podmiotem dominującym domu maklerskiego (DzU poz. 1219). Zawiera długą listę dokumentów, które nabywca powinien złożyć, m.in. oświadczenie zawierające dane osobowe, odpis KRS, kopie statutu, umowy spółki lub inne dokumenty poświadczające przedmiot działalności podmiotu składającego zawiadomienie, dane członków zarządu, informacje z KRK, kopię zeznania podatkowego PIT, zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach i składkach, a także wiele różnych oświadczeń.

Zagraniczne doręczenia w postępowaniu administracyjnym

Nadanie pisma w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim UE, Szwajcarii i państwie EFTA – strony umowy o EOG, zostało zrównane w skutkach z nadaniem pisma w polskiej placówce pocztowej. Oznacza to, że pełnomocnika do doręczeń w Polsce musi wskazywać strona, która ma miejsce zamieszkania, zwykłego pobytu lub siedzibę w innych państwach.

Do pism pozostawionych w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia albo nadanych przed dniem wejścia ustawy w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Wynika to z obowiązującej od 3.07.2019 r. ustawy z 16.05.2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (DzU poz. 1133).

Opłaty RTV

W 2020 r. miesięczna opłata za używanie radia wynosi 7 zł, a radia i telewizora – 22,70 zł. Płacąc z góry za dłuższe okresy, można zyskać do 10% zniżki. Stawki i zniżki pozostają więc na dotychczasowym poziomie. Określa je obowiązujące od 10.07.2019 r. rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 4.06.2019 r. w sprawie wysokości opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz zniżek za ich uiszczanie z góry za okres dłuższy niż jeden miesiąc w 2020 r. (DzU poz. 1174).

Wynagrodzenie za tworzenie PPK

13.07.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 13.06.2019 r. w sprawie sposobu ustalania stopy referencyjnej i szczegółowego sposobu obliczania wynagrodzenia za osiągnięty wynik, pobieranego przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych, powszechne towarzystwa emerytalne, pracownicze towarzystwa emerytalne lub zakłady ubezpieczeń, umieszczone w Ewidencji Pracowniczych Planów Kapitałowych (DzU poz. 1198).

Wynagrodzenie zależy od stopy referencyjnej, na której wysokość wpływa m.in. stopa zwrotu z papierów wartościowych wyemitowanych przez Skarb Państwa, o okresie zapadalności 5 lat, obliczonej za okres od 1 września do 30 listopada roku kalendarzowego poprzedzającego okres rozliczeniowy.

Dane o rentowności ma publikować Polski Fundusz Rozwoju. Instytucja, która osiągnie odpowiedni wynik, może liczyć na wynagrodzenie, którego sposób obliczania wskazuje rozporządzenie.

Podatek od instytucji finansowych

Od 1.08.2019 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 3.06.2019 r. w sprawie wzoru deklaracji w sprawie podatku od niektórych instytucji finansowych (DzU poz. 1118), zawierające nowy wzór FIN-1 wraz z objaśnieniem co do sposobu wypełniania oraz terminu i miejsca składania deklaracji.

Stosuje się go po raz pierwszy do rozliczenia podatku za lipiec 2019 r.

W DzU z 2019 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw:
    • Kodeks cywilny (poz. 1145),
    • Prawo celne (poz. 1169),
    • o podatkach i opłatach lokalnych (poz. 1170),
    • o podatku rolnym (poz. 1256),
    • o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (poz. 1205),
    • o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (poz. 1172),
    • o służbie medycyny pracy (poz. 1175),
    • o Państwowej Inspekcji Pracy (poz. 1251),
    • o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (poz. 1115),
    • Prawo budowlane (poz. 1186),
    • o prawie autorskim i prawach pokrewnych (poz. 1231);
  • rozporządzeń:
    • MPiPS w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (poz. 1218),
    • MF w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (poz. 1279).
źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 7/2019

Praca na morzu

Celem Poprawek z 2016 r. do Konwencji o pracy na morzu, przyjętej w Genewie 23.02.2006 r., przyjętych przez Konferencję Ogólną Międzynarodowej Organizacji Pracy w Genewie 9.06.2016 r. (DzU poz. 962) było wyeliminowanie molestowania i zastraszania na statku, a także umożliwienie przedłużenia ważności Morskiego Certyfikatu Pracy na kolejny okres nieprzekraczający 5 lat, gdy po zakończeniu inspekcji, przeprowadzonej w celu jego odnowienia, okaże się, że dany statek nadal spełnia wymogi prawa krajowego lub inne służące realizacji wymagań omawianej Konwencji, a nowy certyfikat nie może zostać natychmiast wydany i udostępniony na pokładzie danego statku. Poprawki te weszły w życie w stosunku do stron Konwencji, w tym Polski, 8.01.2019 r.

Mówi o tym obowiązujące od 22.05.2019 r. Oświadczenie rządowe z 11.04.2019 r. w sprawie mocy obowiązującej Poprawek z 2016 r. do Konwencji o pracy na morzu, przyjętej w Genewie 23.02.2006 r., przyjętych przez Konferencję Ogólną Międzynarodowej Organizacji Pracy w Genewie 9.06.2016 r. (DzU poz. 963).

Dane dla BFG

Rozporządzenie MF z 27.05.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie informacji niezbędnych do opracowania, aktualizacji i oceny wykonalności planów przymusowej restrukturyzacji i grupowych planów przymusowej restrukturyzacji (DzU poz. 996) uwzględnia zmiany unijnych przepisów z tego zakresu. Ponadto rozszerzono katalog informacji, jakich może żądać Bankowy Fundusz Gwarancyjny od podmiotów rynku finansowego, a także dookreślono poziom konsolidacji przekazywanych informacji i wprowadzono możliwość pozyskania danych bezpośrednio od banku spółdzielczego lub skok. Obowiązuje od 30.05.2019 r.

Zapobieganie erozji podatkowej

30.05.2019 r. weszły w życie oświadczenia rządowe z 19.04.2019 r. w sprawie mocy obowiązującej tzw. Konwencji MLI w relacjach między Polską a Finlandią (DzU poz. 1005) oraz Irlandią (DzU poz. 1006). Stroną Konwencji Finlandia stała się 1.06.2019 r., a Irlandia – 1.05.2019 r.

Informatyzacja postępowania sądowoadministracyjnego

Od 31.05.2019 r. nastąpiła elektronizacja postępowania przed sądami administracyjnymi. Jednym z aktów prawnych, które to umożliwiają, jest ustawa z 12.04.2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 934).

Wprowadza możliwość doręczania pism w formie dokumentu elektronicznego (na wniosek strony), zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu – trzeba więc informować sąd także o zmianie adresu elektronicznego.

Strona może wnieść do sądu administracyjnego pismo w formie elektronicznej (skrytka NSA na ePUAP: /Nsa/SkrytkaESP; elektroniczne skrzynki podawcze wszystkich sądów administracyjnych również są dostępne na ePUAP). Taką formę komunikacji z sądem można zainicjować w każdej chwili. Można też z niej zrezygnować i wówczas sąd będzie wysyłać tradycyjne pisma (pocztą).

Datą doręczenia pisma jest data podpisania przez adresata urzędowego poświadczenia odbioru. W przypadku nieodebrania pisma po upływie 7 dni na adres elektroniczny adresata zostanie wysłane powtórne zawiadomienie o możliwości jego odebrania. Po upływie 14 dni od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia nieodebrana korespondencja sądowa będzie uważana za doręczoną.

Także akta sprawy będzie można prowadzić w formie elektronicznej i w ten sposób je udostępniać. W tym celu utworzono Portal Akt Sądowych Sądów Administracyjnych (Passa) dostępny na stronie portal.nsa.gov.pl.

Szczegółowe informacje nt. elektronizacji można znaleźć na stronie internetowej NSA.

Pismo składane na rozprawie będzie traktowane nie jako pismo procesowe, ale załącznik do protokołu, co ma odzwierciedlać zasadę ustności procesu. Ponadto w pierwszym piśmie procesowym trzeba wskazać swój numer PESEL, KRS, REGON lub NIP.

Prezes NSA będzie wprowadzał wzory dokumentów elektronicznych, które mogą być wykorzystywane w postępowaniach w sprawach sądowoadministracyjnych.

Do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że strona może się zdecydować na elektroniczną formę komunikacji.

Techniczne szczegóły tworzenia i przekazywania akt między organami administracji i sądami administracyjnymi zawierają rozporządzenia Prezydenta RP z 27.05.2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (DzU poz. 1003) oraz w sprawie sposobu postępowania z aktami spraw sądowoadministracyjnych w wojewódzkich sądach administracyjnych i Naczelnym Sądzie Administracyjnym (DzU poz. 1004).

Nowe formularze VAT i PCC

Od 1.06.2019 r. obowiązują nowe wzory formularzy VAT-21, VAT-22 i VAT-23. Wprowadzają je rozporządzenia MF z:

  • 30.05.2019 r. w sprawie wzoru zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego o wyborze lub rezygnacji z wyboru miejsca opodatkowania w przypadku sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju (DzU poz. 1021),
  • 30.05.2019 r. w sprawie wzoru dokumentu potwierdzającego wywóz przez nabywcę nowego środka transportu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na terytorium innego państwa członkowskiego (DzU poz. 1022),
  • 27.05.2019 r. w sprawie wzoru informacji o wewnątrzwspólnotowym nabyciu środka transportu (DzU poz. 1007).

Do końca 2019 r. można wykorzystywać stare wzory, z tym że nie trzeba stosować pieczątki podatnika lub osoby go reprezentującej.

Od 1.07.2019 r. obowiązuje nowy formularz PCC-4 wraz z załącznikami, określony rozporządzeniem MF z 27.05.2019 r. w sprawie wzoru zbiorczej deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych (DzU poz. 1069).

Służy do składania zbiorczych deklaracji, gdy podatnik dokonuje więcej niż 3 transakcji obciążonych PCC (np. pożyczek) w ciągu miesiąca. Deklaracji PCC nie trzeba już składać dla każdej czynności odrębnie. Zmianę tę wprowadzono ustawą z 9.11.2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym (DzU poz. 2244).

Rozliczanie ulgi na zakup kasy fiskalnej on-line

Od 1.05.2019 r. zmieniły się zasady rozliczania ulgi z tytułu zakupu kasy fiskalnej (która od tej daty przysługuje jedynie na zakup kas on-line).

Gdy kwota ulgi jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty VAT należnego, podatnik ma prawo do zwrotu różnicy lub do odliczenia jej od podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe (bez obowiązkowego podziału na części), pod warunkiem że zakup kas nastąpił nie później niż w terminie 6 mies. od dnia rozpoczęcia prowadzenia ewidencji.

W związku z tym od 1.06.2019 r. zmieniły się objaśnienia do deklaracji VAT-7 i VAT-7K. Nowe wprowadza rozporządzenie MF z 30.05.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów deklaracji dla podatku od towarów i usług (DzU poz. 1023). Stosuje się je od rozliczenia za maj lub za II kwartał 2019 r.

Podatnicy, którzy przed 1.05.2019 r. zakupili kasy rejestrujące z elektronicznym lub papierowym zapisem kopii, stosują dotychczasowe objaśnienia (bo rozliczają ulgę na starych zasadach).

Sprzedaż dodatkowa bonów skarbowych

Od 1.06.2019 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 22.05.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków emitowania bonów skarbowych (DzU poz. 1002).

Zlikwidowano przetargi uzupełniające, a wprowadzono pozaprzetargowy tryb – sprzedaż dodatkową – z tym że do nabywania bonów w ten sposób mają prawo tylko Dealerzy Skarbowych Papierów Wartościowych (DSPW). Ma to przynieść pozytywny efekt także dla inwestorów – więcej możliwości kupna bonów.

Kredytowanie nabycia nieruchomości

Rozporządzenie MF z 22.05.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie udzielania przez Bank Gospodarstwa Krajowego pomocy publicznej w formie gwarancji spłaty kredytów w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014–2020 (DzU poz. 1015) uszczegóławia koszty kwalifikowalne związane z nabyciem prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz własności nieruchomości (zabudowanych i niezabudowanych), w zależności od celu nabycia.

Ma to ułatwić przedsiębiorcom uzyskanie pomocy na spłatę kredytu. Weszło w życie 3.06.2019 r.

Exit tax – formularze

Odpowiednio 11.06.2019 i 13.06.2019 r. weszły w życie rozporządzenia MF z 30.05.2019 r. w sprawie wzorów deklaracji o wysokości dochodu z niezrealizowanych zysków i informacji o wysokości wartości rynkowej składnika majątku określonej w państwie członkowskim Unii Europejskiej do celów opodatkowania podatkiem równoważnym do podatku od dochodów z niezrealizowanych zysków, obowiązujących w zakresie podatku dochodowego od osób:

  • prawnych (DzU poz. 1070),
  • fizycznych (DzU poz. 1089).

Deklaracje mają symbol CIT-NZ, PIT-NZ, a także PIT-NZS (dla przedsiębiorstwa w spadku), a informacje – CIT/NZI i PIT/NZI.

Stosuje się je do dochodów osiągniętych od 1.01.2019 r. Wtedy bowiem weszły w życie przepisy dotyczące tzw. exit tax.

Przypomnijmy, że termin złożenia ww. deklaracji za miesiące od stycznia do maja został wydłużony do 7.07.2019 r. Najpóźniej tego dnia należało też zapłacić podatek (PIT lub CIT) za te okresy (rozporządzenie MF z 31.01.2019 r., DzU poz. 197).

Opłaty kancelaryjne

W związku z elektronizacją postępowania sądowoadministracyjnego 13.06.2019 r., o której była mowa powyżej, weszło w życie rozporządzenie RM z 3.06.2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (DzU poz. 1090). Uzupełnia ono dotychczasowe przepisy o odpłatność za wydruki dokumentów elektronicznych, doręczane stronom niekorzystającym z rozwiązań informatycznych przed sądami administracyjnymi.

Za wydruki pism i załączników wniesionych w formie dokumentu elektronicznego opłata wynosi 0,50 zł za każdą stronę A4 wydruku czarno-białego oraz 1 zł za wydruk kolorowy. Im większy format, tym wyższe stawki. Gdy złożony elektronicznie dokument wymaga usunięcia danych osobowych, stawki są wyższe o połowę od standardowych.

Rozliczanie wpływów PPK

Od 19.06.2019 r. obowiązuje rozporządzenie MRPiPS z 21.05.2019 r. w sprawie określenia zakresu danych zawartych w dokumencie płatniczym przekazywanym przez instytucję finansową do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz sposobu i trybu przeliczania przekazanych kwot na podstawę wymiaru świadczenia (DzU poz. 1034).

Wskazuje sposób rozliczania się z ZUS przez podmiot prowadzący PPK. Informacja o składkach na ubezpieczenie, wpływająca na wysokość przyszłej emerytury, w części opartej na PPK, musi być zindywidualizowana dla każdego ubezpieczonego.

Pomoc publiczna

Od 22.06.2019 r. obowiązuje ustawa z 12.04.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (DzU poz. 1063).

Podmioty udzielające pomocy będą przekazywać sprawozdania albo informacje – bezpośrednio, bez pośrednictwa podmiotów nadzorujących, drogą elektroniczną (w aplikacji SHRIMP) udostępnionej przez Prezesa UOKiK, a w odniesieniu do organów KAS – przez MF. Ustawa wprowadza też aktualne nazewnictwo organów UE.

Nowy protokół powypadkowy

25.06.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MRPiPS z 24.05.2019 r. w sprawie wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy (DzU poz. 1071).

Zawiera nowy wzór protokołu. Stary można stosować do końca 2019 r. Nie trzeba stawiać pieczątek. Podaje się też mniej danych – bez REGON pracodawcy, a także bez NIP, imienia ojca i miejsca urodzenia poszkodowanego.

Zmiany w PPK

Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) jeszcze na dobre nie ruszyły, a przepisy ich dotyczące już są nowelizowane. 25.06.2019 r. weszła w życie ustawa z 16.05.2019 r. o zmianie ustawy o pracowniczych planach kapitałowych, ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz ustawy – Prawo bankowe (DzU poz. 1074).

  • Zniesiono limit 30-krotności średniego wynagrodzenia jako podstawy wpłat w PPK.
  • Maksymalny roczny limit wpłat i dopłat na wszystkie rachunki PPK uczestnika PPK ograniczono do 50 tys. USD według średniego kursu NBP na ostatni dzień roboczy poprzedzający 31 grudnia danego roku kalendarzowego.
  • Osoby na zasiłkach macierzyńskich będą traktowane jak zatrudnione.
  • Uczestnicy PPK mogą zasięgać informacji przez system informatyczny instytucji finansowej, a gdy nie będzie to możliwe – na wniosek uczestnika PPK – w postaci papierowej.
  • Pracodawcy będą wzywani do zawierania umów o zarządzanie. Ci, którzy są z tego obowiązku wyłączeni, muszą przekazać tę informację do Polskiego Funduszu Rozwoju, aby uniknąć kolejnych wezwań.
  • Podmiot zarządzający PPK może pobierać wynagrodzenia za uzyskany wynik, jeśli osiągnie stopę zwrotu przez fundusz inwestycyjny, fundusz emerytalny lub subfundusz na poziomie nie niższym niż 75% najwyższych stóp zwrotu w ramach funduszy tej samej zdefiniowanej daty (przepisy te nie będą miały zastosowania przez 2 lata od utworzenia funduszu).

Dotacja na bary mleczne

27.06.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 7.06.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dotacji przedmiotowych do posiłków sprzedawanych w barach mlecznych (DzU poz. 1092).

Składając wniosek o wypłatę dotacji bezpośrednio do US, nie trzeba używać pieczęci, należy tylko podać nazwę przedsiębiorcy i miejsce prowadzenia działalności.

Szkolenia bhp

Rozporządzenie MRPiPS z 29.05.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (DzU poz. 1099) zawiera nowe wzory:

  • karty szkolenia wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • zaświadczenia o ukończeniu szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pracodawca nie musi się w nich posługiwać pieczęcią. Stare wzory można stosować do końca 2019 r. Ponadto w rozporządzeniu dokonano zmian uwzględniających zmiany ustawowe z zakresu bhp, które nastąpiły w ostatnim czasie.

Obowiązuje od 28.06.2019 r.

Przekształcenie spółdzielni w spółkę

Ustawa z 16.05.2019 r. o zmianie ustawy – Prawo spółdzielcze (DzU poz. 1100) uchyla przepisy pozwalające na przekształcenie spółdzielni pracy w spółkę prawa handlowego w jednej, wieloetapowej procedurze.

Członkowie spółdzielni pracy będą musieli przeprowadzić osobne procedury – zlikwidować spółdzielnię pracy i utworzyć spółkę handlową. To skutek wyroku TK z 16.06.2015 r (K 25/12) i postanowienia TK z 15.07.2015 r. (S 5/15).

Do procesów przekształcenia spółdzielni pracy w spółkę handlową – wszczętych i niezakończonych dokonaniem wpisu spółki handlowej do KRS – stosuje się przepisy dotychczasowe.

Nowe weszły w życie 28.06.2019 r.

Podatek od kopalin

Ustawa z 12.04.2019 r. o zmianie ustawy o podatku od wydobycia niektórych kopalin (DzU poz. 968) obniżyła ten podatek w wypadku miedzi i srebra przez wprowadzenie niższych współczynników. Obowiązuje od 1.07.2019 r.

Nowy wykaz podatników VAT

1.09.2019 r. wchodzi w życie ustawa z 12.04.2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1018) wprowadzająca tzw. białą listę podatników VAT, obowiązek zapłaty na wskazany na tej liście rachunek bankowy/w skok przy transakcjach między przedsiębiorcami, przekraczających 15 tys. zł – pod rygorem wyłączenia wydatku z kosztów podatkowych i solidarnej odpowiedzialności nabywcy za zobowiązania w VAT. Zmiany w PIT, CIT i Op wchodzą w życie 1.01.2020 r.

Więcej na ten temat napiszemy w „Rachunkowości” nr 8/2019.

Łatwiej będzie udowodnić dyskryminację i dostać świadectwo pracy

Od 7.09.2019 r., ustawą z 16.05.2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1043), wprowadzono kilka zmian w Kp, dotyczących m.in. dochodzenia roszczeń z tytułu mobbingu, sprostowania świadectwa pracy i ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy.

Więcej na ten temat napiszemy w „Rachunkowości” nr 8/2019.

W DzU z 2019 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw:
    • o opłacie skarbowej (poz. 1000),
    • o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (poz. 1010),
    • Kodeks pracy (poz. 1040),
    • o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (poz. 1079),
  • rozporządzeń MF w sprawie:
    • zwolnienia z obowiązku złożenia zabezpieczenia akcyzowego (poz. 923),
    • warunków emitowania obligacji skarbowych oferowanych w sieci sprzedaży detalicznej (poz. 944),
    • określenia wzorcowego planu kont dla banków (poz. 946),
    • szczególnych zasad rachunkowości banków (poz. 957),
    • wzoru wniosku o wydanie wiążącej informacji akcyzowej (poz. 985).
źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 6/2019

Śledzenie wyrobów tytoniowych

19.04.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 12.04.2019 r. w sprawie elementów zabezpieczenia umieszczanego na opakowaniu jednostkowym wyrobów tytoniowych sprzedawanych w wolnych obszarach celnych podróżnym udającym się do krajów trzecich (DzU poz. 716).

Wiąże się to z tym, że po 20.05.2019 r. w UE obowiązuje system śledzenia ruchu i pochodzenia wyrobów tytoniowych. Producenci i importerzy tego typu wyrobów muszą więc stosować następujące zabezpieczenia odporne na ingerencję:

  • gilosz – element jawny,
  • mikrodruk, papier nieaktywny w UV oraz włókna zabezpieczające (aktywne w promieniach UV 365 nm) – elementy częściowo ukryte,
  • antystokes (up-converter) – element ukryty.

Dofinansowanie stanowiska pracy w spółdzielni socjalnej

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przewiduje możliwość przyznania spółdzielniom socjalnym jednorazowego wsparcia na utworzenie stanowiska pracy dla skierowanej osoby niepełnosprawnej zarejestrowanej w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotna albo poszukująca pracy, a także środków na finansowanie kosztów wynagrodzenia dla tej osoby.

Jeśli umowa o dofinansowanie utworzenia stanowiska dotyczy zatrudniania przez co najmniej 12 mies., to dofinansowanie można dostać do kwoty 6-krotności, a jeśli co najmniej 24 mies. – do 15-krotności przeciętnego wynagrodzenia.

Dofinansowanie jest proporcjonalne do wymiaru czasu pracy osoby niepełnosprawnej i obejmuje tylko te koszty (w tym VAT), które nie zostały sfinansowane z innego typu pomocy publicznej. Wymaga zawarcia umowy ze starostą, w której spółdzielnia musi się zobowiązać do zatrudnienia osoby niepełnosprawnej przez określony okres, a także przez kolejne 12 mies. Trzeba też przedłożyć dokumenty potwierdzające poniesienie wydatków. Koszty wynagrodzenia są rekompensowane po każdym miesiącu, za który zostały poniesione.

Warunki udzielenia tej pomocy określa obowiązujące od 20.04.2019 r. rozporządzenie MRPiPS z 12.04.2019 r. w sprawie przyznania spółdzielni socjalnej środków na utworzenie stanowiska pracy i finansowanie kosztów wynagrodzenia osób niepełnosprawnych (DzU poz. 723).

Obrót instrumentami finansowymi

Nowelizacja ustawy o obrocie instrumentami finansowymi (ustawa z 1.03.2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw, DzU poz. 685) spowodowała utratę mocy obowiązującej niektórych rozporządzeń oraz konieczność wprowadzenia nowych aktów wykonawczych.

  • Rynek regulowany

22.04.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 12.04.2019 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakie musi spełniać rynek regulowany oraz platforma aukcyjna (DzU poz. 726). Na spółki prowadzące rynek regulowany nałożono dodatkowe obowiązki, m.in. polegające na ustanowieniu odpowiednich zasad, systemów i procedur związanych z umożliwieniem bezpośredniego dostępu elektronicznego, oraz obowiązek wprowadzenia zasad usług kolokacji (umieszczenia serwerów w zewnętrznej firmie). Działające w Polsce podmioty (GPW S.A., TGE S.A., BondSpot S.A.) muszą się dostosować do nowych wymagań, w tym przepisów unijnych. Nie zmieniły się warunki, jakie powinna spełniać platforma aukcyjna.

  • System obrotu

Także 22.04.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 12.04.2019 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać prowadzone przez firmę inwestycyjną alternatywny system obrotu lub zorganizowana platforma obrotu (DzU poz. 734). Określa informacje, jakie powinny się znaleźć w regulaminie systemu (ASO) lub platformy (OFT), oraz zasady dostępu do tych systemów przez członków, uczestników i klientów. Ma zwiększyć bezpieczeństwo obrotu w ASO lub na OTF oraz ułatwić nadzór. Dotyczy podmiotów prowadzących ASO, tzn. NewConnect, Catalyst, Treasury BondSpot.

  • Giełda papierów wartościowych

Od 30.04.2019 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 25.04.2019 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakie musi spełniać rynek oficjalnych notowań oraz emitenci papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na tym rynku (DzU poz. 803). Określa wymogi stawiane papierom wartościowym (akcjom, obligacjom i kwitom depozytowym), aby mogły zostać dopuszczone do obrotu na rynku oficjalnych notowań. Sam rynek musi monitorować, aby dopuszczane do obrotu papiery spełniały te warunki, a także ustanawiać procedurę postępowania, gdy przestaną je spełniać. Dotyczy Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. oraz notowanych tam spółek.

  • Zarządzający na rynku

25.05.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 25.04.2019 r. w sprawie szczegółowych kryteriów dla członków zarządu i rady nadzorczej spółki prowadzącej rynek regulowany (DzU poz. 874). Na przykład kryterium posiadania wiedzy przez członka zarządu spółki jest spełnione, gdy wykazuje on szczegółową znajomość zagadnień związanych ze swoim zakresem obowiązków oraz zrozumienie zasad prowadzonej przez spółkę działalności i ryzyka związanego z tą działalnością. Musi też posiadać odpowiednie kwalifikacje, np. certyfikaty Chartered Financial Analyst (CFA), Certified International Investment Analyst (CIIA), Association of Chartered Certified Accountants (ACCA), a także wiedzę np. w zakresie rachunkowości i sprawozdawczości finansowej.

„Trzynastka” dla emerytów

Od 25.04.2019 r. obowiązuje ustawa z 4.04.2019 r. o jednorazowym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów w 2019 r. (DzU poz. 743). Przewiduje wypłatę w maju (częściowo w czerwcu i lipcu) dodatkowej kwoty 1100 zł brutto dla każdej osoby pobierającej świadczenie o charakterze emerytalno-rentowym. Jest ona opodatkowana tak jak emerytura lub renta. Kwoty jednorazowego świadczenia pieniężnego nie wlicza się do dochodu na potrzeby różnych świadczeń o charakterze socjalnym (np. świadczeń rodzinnych i pomocy społecznej). Nie będzie też ona wliczana do przychodu powodującego zawieszenie prawa do renty socjalnej. Ponadto nie można z niego dokonywać potrąceń i egzekucji.

Więcej czasu na rozliczenie CIT

Podatnicy CIT mogą zakończyć w określonych sytuacjach rok podatkowy przed upływem przyjętego przez siebie okresu. Oznacza to, że w trakcie 2019 r. mogą być obowiązani do złożenia zeznania podatkowego. Z obowiązującego od 27.04.2019 r. rozporządzenia MF z 25.04.2019 r. w sprawie przedłużenia terminu do złożenia zeznania o wysokości dochodu osiągniętego (straty poniesionej) w roku podatkowym i wpłaty należnego podatku dochodowego od osób prawnych (DzU poz. 788) wynika, że podatnicy CIT, których rok podatkowy rozpoczął się po 31.12.2018 r. i zakończył przed 1.07.2019 r., mają wydłużony do 31.10.2019 r. czas na:

  • złożenie zeznania o wysokości dochodu osiągniętego (straty poniesionej) w roku podatkowym (CIT-8 oraz CIT-8AB),
  • wpłatę podatku należnego albo różnicy między podatkiem należnym od dochodu wykazanego w zeznaniu a sumą należnych zaliczek za okres od początku roku.

Bez PIT od nagrody za wybicie chorego stada

Osobom, które przyczyniły się do szybkiej likwidacji choroby zakaźnej zwierząt hodowlanych, wojewódzki lekarz weterynarii, na wniosek lekarza powiatowego, może przyznać nagrodę ze środków budżetu państwa. Dotyczy to także tych, którym za wybicie stada nie przysługuje odszkodowanie (bo np. posiadacz stada nie zastosował się do obowiązków związanych z rejestracją zwierząt).

Obowiązujące od 30.04.2019 r. rozporządzenie MF z 29.04.2019 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów (przychodów) z tytułu nagród za przyczynienie się do szybkiej likwidacji choroby zakaźnej zwierząt (DzU poz. 815) przewiduje, że nie będzie pobierany PIT od nagród uzyskanych przez podatników w latach 2018–2019.

Samo odszkodowanie również jest zwolnione z opodatkowania.

Zezwolenia na działalność akcyzową

1.05.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 12.04.2019 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności w zakresie podatku akcyzowego (DzU poz. 745), które zastępuje dotychczasową regulację z tego zakresu.

Zawiera nowe wzory wniosków o wydanie zezwoleń, które uwzględniają aktualne kody Nomenklatury Scalonej (CN) w opisach wyrobów energetycznych, zgodnie z obowiązującymi regulacjami Prawa celnego. Ponadto szacunkowe ilości wyrobów akcyzowych wnioskodawca ma podawać w jednostkach miary stosowanych przy obliczaniu akcyzy.

Obrót wyrobami tytoniowymi

Obowiązujące od 1.05.2019 r. rozporządzenie MF z 25.04.2019 r. w sprawie wniosków dotyczących rejestracji pośredniczących podmiotów tytoniowych (DzU poz. 810) określa:

  • wzór wniosku o wpis do rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych,
  • wzór wniosku o zmianę wpisu,
  • wykaz dokumentów, które należy dołączyć do tych wniosków.

Podmiot krajowy dołącza:

  • informację z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności osób, które kierują podmiotem, za przestępstwo przeciwko: wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, lub przestępstwo skarbowe,
  • zaświadczenie o niezaleganiu z zapłatą składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,
  • oświadczenie podmiotu, że w ostatnich 3 latach, licząc od dnia złożenia wniosku, nie zostało cofnięte żadne z udzielonych mu zezwoleń i koncesji,
  • oświadczenie, że nie jest wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, likwidacyjne lub upadłościowe.

Więcej dokumentów musi złożyć przedsiębiorca zagraniczny.

Kasy fiskalne on-line

1.05.2019 r. weszły w życie rozporządzenia MF z 29.04.2019 r. w sprawie:

  • kas rejestrujących (DzU poz. 816) oraz
  • odliczania lub zwrotu kwot wydanych na zakup kas rejestrujących oraz zwrotu tych kwot przez podatnika (DzU poz. 820).

Są one skutkiem ustawy z 15.03.2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo o miarach (DzU poz. 675), wprowadzającej tzw. kasy on-line (jej regulacje zostały opisane w „Rachunkowości” nr 5/2019).

Kwotę wydaną na zakup kasy on-line (a ściślej 90% ceny zakupu, nie więcej jednak niż 700 zł) podatnicy VAT mogą odliczyć w deklaracji VAT za okres rozliczeniowy, w którym rozpoczęto prowadzenie ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kasy, lub za okresy następne. Zwolnieni od VAT otrzymają zwrot na konto, na podstawie wniosku do naczelnika US. W celu skorzystania z ulgi nie jest już konieczne złożenie zawiadomienia do US.

Kasę on-line można też wynająć (na wynajęte urządzenie ulga jednak nie przysługuje). Wynajmujący musi każdorazowo wymienić pamięć fiskalną i pamięć chronioną.

Kas on-line nie trzeba ewidencjonować u naczelnika US, bo przez połączenie z Centralnym Repozytorium Kas fiskalizacja odbędzie się automatycznie.

Rozporządzenie w sprawie kas rejestrujących zawiera też wzór wniosku dla podatnika ws. uzyskania zgody na przesyłanie danych z kasy on-line w określonych odstępach czasowych, gdy z niezależnych od niego przyczyn nie jest możliwe ich stałe przesyłanie.

Podatnik musi wystawić i wydać nabywcy paragon – bez jego żądania – najpóźniej z chwilą przyjęcia należności. Wyświetlacz ma być widoczny dla nabywcy. W razie sprzedaży w automatach, nabywca musi mieć możliwość zapoznania się z treścią paragonu na wyświetlaczu urządzenia (wtedy paragon nie musi być wydany nabywcy).

W przypadku zaliczek:

  • otrzymanych w gotówce (także kartą płatniczą) – paragon trzeba wystawić z chwilą otrzymania zapłaty,
  • bezgotówkowych, np. przelewu – z chwilą uznania tej należności na rachunku podatnika, jednak nie później niż z końcem miesiąca, w którym należność została uznana na jego rachunku, a jeżeli przed końcem tego miesiąca dokonano sprzedaży – nie później niż z chwilą jej dokonania.

Przedsiębiorca, zatrudniający inne osoby do obsługi sprzedaży, musi pobrać od nich – przed dopuszczeniem do obsługi kasy – oświadczenia o zapoznaniu się z zasadami rejestrowania sprzedaży i wystawiania paragonu fiskalnego oraz z konsekwencjami nieprzestrzegania tych zasad.

Obsługujący kasy przed wprowadzeniem tego obowiązku powinni byli złożyć takie oświadczenia do końca maja 2019 r.

„Na sztywno” przypisano właściwe stawki VAT do oznaczeń literowych (litery od „A” do „G”). Podatnicy prowadzący dotychczas ewidencję w kasach rejestrujących, muszą wprowadzić stosowne zmiany do końca lipca 2019 r.

Firmę serwisującą kasę będzie można zmienić bez zgody podmiotu prowadzącego serwis główny (a jedynie za jego powiadomieniem w terminie 5 dni od dokonania zmiany).

Jednak jeszcze do końca czerwca 2019 r. zmiana serwisanta, niewynikająca z naruszenia warunków prowadzenia serwisu, wymaga uzyskania zgody. Prowadzący serwis główny nie może jej odmówić, jeżeli warunki cenowe i miejsca świadczenia serwisu są dla podatnika korzystniejsze od dotychczasowych.

Publiczny wykaz serwisantów prowadzi Szef KAS. Podmioty prowadzące serwis główny wyślą do niego dane swoich serwisantów. To nie podatnik, a serwis będzie informować naczelnika US o zmianie serwisanta. Wyeliminowano obowiązek obecności pracownika US przy odczycie zawartości pamięci fiskalnej kas.

Aby wyrejestrować kasę, trzeba będzie się posłużyć wnioskiem. Ten i inne wzory stanowią załączniki do rozporządzenia w sprawie kas rejestrujących.

Zapobieganie erozji podatkowej

15.05.2019 r. weszły w życie dwa oświadczenia rządowe z 5.04.2019 r., dotyczące prawa podatkowego w sprawie mocy obowiązującej tzw. Konwencji MLI w relacjach między Polską a Maltą (DzU poz. 909) i Singapurem (DzU poz. 910). Malta i Singapur zostały stronami Konwencji od 1.04.2019 r.

Środki finansowe poza budżetem

Od 16.05.2019 r. obowiązuje rozporządzenie RM z 30.04.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu środków publicznych niezaliczanych do środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5c i 6 ustawy o finansach publicznych (DzU poz. 906). Rozszerzyło wykaz o środki pochodzące z Funduszu Solidarności Unii Europejskiej przeznaczone na usuwanie skutków burz z sierpnia 2017 r. Ich beneficjentami są jednostki samorządu terytorialnego z województw: kujawsko-pomorskiego, pomorskiego i wielkopolskiego, które wówczas poniosły straty.

Platforma Elektronicznego Fakturowania – nie tylko faktury

24.05.2019 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z 25.04.2019 r. w sprawie listy innych ustrukturyzowanych dokumentów elektronicznych, które mogą być przesyłane za pośrednictwem platformy elektronicznego fakturowania służącej do przesyłania ustrukturyzowanych faktur elektronicznych oraz innych ustrukturyzowanych dokumentów elektronicznych (DzU poz. 856).

Chodzi o dokumenty związane z realizacją zamówień publicznych, koncesją na roboty budowlane lub usługi oraz partnerstwem publiczno-prywatnym. Są to: zlecenie dostawy (zamówienie), awizo dostawy, potwierdzenie odbioru, faktura korygująca, nota księgowa. Uznano, że wprowadzenie ustrukturyzowanej faktury elektronicznej w zamówieniach publicznych, umożliwiającej jej automatyczne przetwarzanie przez systemy informatyczne, docelowo wymaga elektronizacji wszystkich dokumentów, które wraz z nią występują w obrocie.

Kary KNF

Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) może kontrolować podmioty uczestniczące w procesach sekurytyzacji, aby sprawdzić, czy działają zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2402 z 12.12.2017 r. w sprawie ustanowienia ogólnych ram dla sekurytyzacji oraz utworzenia szczególnych ram dla prostych, przejrzystych i standardowych sekurytyzacji. KNF może zastosować różne sankcje i kary, np. osobie odpowiedzialnej za naruszenie zakazać pełnienia funkcji członka zarządu lub kierowniczych przez okres od miesiąca do roku albo nałożyć karę sięgającą 20 869 500 zł.

Decyzje są natychmiast wykonalne, a w niektórych wypadkach – publikowane. Informacje dotyczące imion i nazwisk osób, na które została nałożona sankcja, KNF udostępnia przez rok na swojej stronie internetowej.

KNF może udzielać informacji klientom banku lub domu maklerskiego na potrzeby postępowania cywilnego w wypadku upadłości bądź likwidacji tych podmiotów.

Wynika to z obowiązującej od 26.05.2019 r. ustawy z 15.03.2019 r. o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 875).

VAT-13

1.06.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 23.04.2019 r. w sprawie wzoru deklaracji dla podatku od towarów i usług przedstawiciela podatkowego (DzU poz. 883). Nowy wzór VAT-13 obowiązuje do rozliczeń za czerwiec–grudzień 2019 r. Nowością jest to, że nie trzeba stosować pieczątki.

Licencja doradcy restrukturyzacyjnego

Działalności doradcy restrukturyzacyjnego przyjrzy się nie tylko sąd i sędzia-komisarz, lecz także minister sprawiedliwości. Może on np. zawiesić lub cofnąć licencję, zwizytować działalność doradcy, przejrzeć akta spraw prowadzonych przez doradcę. W najbardziej skomplikowanych sprawach restrukturyzacyjnych i upadłościowych funkcje nadzorcy sądowego, zarządcy lub syndyka będą powierzane doradcom restrukturyzacyjnym o najwyższych kwalifikacjach i największym doświadczeniu.

Wprowadzono też tytuł kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego – dla tych, którzy mają największe doświadczenie i kompetencje. Tylko takiego doradcę sąd będzie mógł wyznaczyć w sprawach, które dotyczą przedsiębiorstw mających istotne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa lub obywateli, gospodarki narodowej oraz rynku pracy.

Wprowadzająca te zasady ustawa z 4.04.2019 r. o zmianie ustawy o licencji doradcy restrukturyzacyjnego oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 912) wejdzie w życie 1.01.2020 r., przy czym niektóre jej przepisy zaczną obowiązywać w innych terminach.

W DzU z 2019 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

ustaw:

    • o podatku dochodowym od osób prawnych (poz. 865),
    • Ordynacja podatkowa (poz. 900),
    • o Krajowej Administracji Skarbowej (poz. 768),
    • o podatku akcyzowym (poz. 864),
    • o podatku leśnym (poz. 888),
    • o pracowniczych programach emerytalnych (poz. 850),
    • o finansach publicznych (poz. 869),
    • o odpadach (poz. 701),
    • Prawo o stowarzyszeniach (poz. 713),
    • o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (poz. 785),
  • rozporządzeń:

MF w sprawie:

    • miejsca świadczenia usług oraz zwrotu kwoty podatku naliczonego jednostce dokonującej nabycia (importu) towarów lub usług (poz. 714),
    • ewidencji i innych dokumentacji dotyczących wyrobów akcyzowych i znaków akcyzy (poz. 843),
    • wzoru dokumentów potwierdzających zapłatę akcyzy na terytorium kraju od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo lub brak obowiązku zapłaty tej akcyzy (poz. 887),

MPiPS w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (poz. 757),

Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie udzielania pomocy de minimis oraz pomocy publicznej w ramach programów Europejskiej Współpracy Terytorialnej na lata 2014–2020 (poz. 838).

źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 5/2019

Zapach i kolor to także znaki towarowe

16.03.2019 r. weszła w życie ustawa z 20.02.2019 r. o zmianie ustawy – Prawo własności przemysłowej (DzU poz. 501). To obszerna nowelizacja, która wdraża m.in. dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2436 z 16.12.2015 r. Ma ułatwić rejestrację i ochronę znaków towarowych oraz zarządzanie nimi w UE.

Zmieniono definicję „znaku towarowego”. Dotychczas musiał dać się przedstawić w formie graficznej. Obecnie może być to także np. dźwięk, zapach lub hologram.

Dla przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy wystarczy wnieść opłatę za kolejny okres ochrony. Nie trzeba składać wniosku w tej sprawie, a Urząd Patentowy nie musi wydawać decyzji. Ma natomiast obowiązek informować uprawnionych o zbliżającym się terminie uiszczenia opłaty za kolejny okres ochrony.

Nowelizacja ogranicza możliwości obrotu „podróbkami”. Uprawniony może zakazać umieszczania oznaczenia identycznego ze swoim znakiem towarowym lub podobnego, np. na metkach, etykietach, a także zakazać oferowania itd. Można pociągnąć do odpowiedzialności osoby, które wprowadzają do obrotu oznaczone znakiem towarowym towary, jeżeli nie pochodzą one od uprawnionego albo osoby, która miała jego zezwolenie na używanie znaku, albo osobę, z której usług korzystano przy naruszeniu prawa do znaku (np. w wypadku wynajmu powierzchni handlującym „podróbkami” – ścigać można zarówno handlarza, jak i wynajmującego).

Jeśli umowa licencyjna nie stanowi inaczej, licencjobiorca może wystąpić z powództwem o naruszenie prawa ochronnego na znak towarowy, wyłącznie za zgodą uprawnionego. Licencjobiorca wyłączny najpierw musi wezwać uprawnionego do wystąpienia z takim powództwem, a gdy to nie poskutkuje – dopiero wystąpić samodzielnie (dotychczas nie było takiej konieczności). Licencjobiorcy mogą też wstępować do sprawy o naruszenie prawa ochronnego wszczętej przez uprawnionego.

Zmiany dotyczą także procedury zgłoszeń międzynarodowych znaków towarowych.

Raport o opakowaniach

W rozporządzeniu Ministra Środowiska z 14.03.2019 r. w sprawie wzoru zbiorczego sprawozdania o produktach w opakowaniach, opakowaniach i o gospodarowaniu odpadami opakowaniowymi za rok 2018 (DzU poz. 513) wskazano obowiązujący w tym roku formularz. Weszło w życie 19.03.2019 r.

Kto złoży CIT-8 do końca października

23.03.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 21.03.2019 r. w sprawie przedłużenia terminu do złożenia zeznania przez niektórych podatników osiągających dochody wolne od podatku dochodowego od osób prawnych (DzU poz. 549).

Od 1.01.2019 r. zeznanie składane przez podatnika CIT, niezależnie od jego wielkości i zakresu działania, powinno mieć formę elektroniczną i być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, co jest kłopotliwe zwłaszcza dla małych podmiotów. Rozporządzenie wydłuża termin złożenia CIT-8 – do 31.10.2019 r. – dla podatników, których rok podatkowy rozpoczął się po 31.12.2017 i zakończy przed 1.07.2019 r., osiągających wyłącznie dochody wolne od podatku (na podstawie art. 17 ust. 1 updop) i w roku podatkowym, za który składają zeznanie, nieskładających deklaracji ani informacji PIT (np. w związku z zatrudnieniem pracowników). Dotyczy to np. organizacji pozarządowych.

Nowe formularze CIT

Od 27.03.2019 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 21.03.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wzorów deklaracji, zeznania, oświadczenia oraz informacji podatkowych obowiązujących w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (DzU poz. 570). Zawiera nowe wzory: CIT-8, CIT-8AB, CIT-8/O, CIT/BR, CIT/MIT, CIT/8S, CIT/8SP, CIT/PGK. Mają one zastosowanie do dochodów/strat uzyskanych/poniesionych od 1.01.2018 r., z tym że do 1.04.2019 r. mogły być stosowane stare wzory. Podatnicy, których rok podatkowy jest inny niż kalendarzowy i rozpoczął się przed 1.01.2018 r., stosują stare wzory.

Bilans budżetu państwa

W związku z reformą systemu budżetowego, 30.03.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 23.03.2019 r. w sprawie zmiany rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (DzU poz. 589).

Przesunięto termin sporządzania po raz pierwszy bilansu budżetu państwa – za 2021 r., zamiast za 2018 r.

Raje podatkowe

Rajami podatkowymi są: Księstwo Andory, Anguilla, Antigua i Barbuda, Sint-Maarten, Curaçao, Królestwo Bahrajnu, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Wyspy Cooka, Wspólnota Dominiki, Grenada, Sark, Hongkong, Republika Liberii, Makau, Republika Malediwów, Republika Wysp Marshalla, Republika Mauritiusu, Księstwo Monako, Republika Nauru, Niue, Republika Panamy, Niezależne Państwo Samoa, Republika Seszeli, Saint Lucia, Królestwo Tonga, Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych, Republika Vanuatu. Tę aktualną listę zawierają obowiązujące od 30.03.2019 r. rozporządzenia MF z 28.03.2019 r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (DzU poz. 599) oraz w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (DzU poz. 600).

Właściwość US dla spółek z PGK

1.04.2019 r. weszły w życie rozporządzenia MF z 15.03.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie niektórych podatników i płatników, w odniesieniu do których zadania są wykonywane przez naczelnika urzędu skarbowego innego niż właściwy miejscowo (DzU poz. 550), oraz z 28.03.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie właściwości organów podatkowych (DzU poz. 601). Spółki wchodzące w skład podatkowych grup kapitałowych (PGK) zaliczono do podatników i płatników o istotnym znaczeniu gospodarczym lub społecznym. W związku z tym wyznaczono im jako właściwego naczelnika wyspecjalizowanego US. Dotyczy to 457 podmiotów, które przyporządkowano do 20 tzw. wyspecjalizowanych US. Dotychczas rozliczały się w ten sposób PGK, a spółki je tworzące – tylko pod pewnymi warunkami. Teraz spółki należące do PGK będą objęte właściwością jednego US – ze względu na siedzibę spółki dominującej.

Obowiązki raportowe firm inwestycyjnych

4.04.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 22.02.2019 r. w sprawie zakresu, trybu i formy oraz terminów przekazywania Komisji Nadzoru Finansowego informacji przez firmy inwestycyjne, banki, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, i banki powiernicze (DzU poz. 531), zastępujące dotychczasową regulację z tego zakresu.

Umożliwia uzyskiwanie przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) informacji pozwalających na identyfikowanie podmiotów prowadzących działalność maklerską, spełniających jednocześnie definicję jednostek zainteresowania publicznego. Uwzględniono także zmiany wynikające z uobr (np. obowiązek informowania KNF o rozwiązaniu umowy o badanie sprawozdań finansowych) oraz ustawy z 29.07.2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (tekst jedn. DzU z 2018 r. poz. 2286).

Dom maklerski, biuro maklerskie, bank, firma inwestycyjna oraz zagraniczna osoba prawna muszą przekazywać KNF kwartalne sprawozdania z działalności sprzedażowej. Informują też o zatrudnianiu określonych osób, np. o umowie z inspektorem nadzoru, z osobą odpowiedzialną za sprawowanie funkcji zarządzania ryzykiem, maklerem, doradcą inwestycyjnym. Rozporządzenie stosuje się po raz pierwszy do informacji przekazywanych za okresy sprawozdawcze rozpoczynające się w 2019 r., dla których termin przekazania przypada po dniu wejścia w życie rozporządzenia.

Opłata za PPK

Obowiązujące od 16.04.2019 r. rozporządzenie MF z 21.03.2019 r. w sprawie opłaty za prowadzenie Ewidencji Pracowniczych Planów Kapitałowych oraz realizację obowiązków, o których mowa w art. 8 ust. 4 i 5 ustawy o pracowniczych planach kapitałowych (DzU poz. 613), wskazuje, że wysokość tej opłaty wynosi 0,01% w skali roku łącznej wartości aktywów netto wszystkich funduszy zdefiniowanej daty zarządzanych przez wybraną instytucję finansową na ostatni dzień miesiąca, za który należna jest opłata. Należy ją wnieść do 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który jest należna. Przejściowo, do 30.06.2022 r., jej wysokość oblicza się jako iloczyn kwoty 0,18 zł i liczby rachunków Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK) prowadzonych przez wybraną instytucję finansową na ostatni dzień miesiąca, za który należna jest opłata. Pieniądze te zasilą Polski Fundusz Rozwoju S.A.

Rekompensata dla pracodawcy za powołanego do wojska

17.04.2019 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 15.03.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy posiadających nadany przydział kryzysowy za okres odbywania przez tych żołnierzy ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej oraz żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową rotacyjnie (DzU poz. 616). Zawiera nowy wzór wniosku, który zainteresowany pracodawca powinien złożyć do szefa wojewódzkiego sztabu wojskowego. Nie trzeba go opieczętowywać, bo wystarczy własnoręczny, czytelny podpis. Można też podpisać go elektronicznie – kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem zaufanym.

Naklejka na tytoń

Gdyby ktokolwiek miał wątpliwości, czym jest nośnik fizyczny z umieszczonym niepowtarzalnym identyfikatorem, MF wyjaśnia, że ma postać naklejki samoprzylepnej o długości 20,5 mm i szerokości 12,7 mm. Tak wynika z obowiązującego od 19.04.2019 r. rozporządzenia MF z 5.04.2019 r. w sprawie określenia postaci niepowtarzalnego identyfikatora w formie nośnika fizycznego (DzU poz. 657). Nośnik służy do oznaczania opakowań produktów tytoniowych. Ma związek z unijnymi przepisami dotyczącymi śledzenia ruchu i pochodzenia tych wyrobów.

Producenci i importerzy, zamawiając niepowtarzalne identyfikatory opakowania jednostkowego wyrobów tytoniowych, mogą wybrać jako opcję ich fizyczną dostawę, w postaci naklejek samoprzylepnych. Jak wskazuje obowiązujące od 10.04.2019 r. rozporządzenie MF z 5.04.2019 r. w sprawie wyznaczenia podmiotu wydającego identyfikatory (DzU poz. 663), jest to zadanie Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych S.A.

Wymiana informacji podatkowych

Ustawa z 4.04.2019 r. o zmianie ustawy o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 694) modyfikuje obowiązki m.in. instytucji finansowych (przede wszystkim w zakresie automatycznej wymiany informacji o rachunkach raportowanych) i dotyczące jednostek wchodzących w skład grup podmiotów. Obejmuje też działania trustów.

Jeśli chodzi o automatyczną wymianę informacji podatkowych o jednostkach wchodzących w skład grupy podmiotów (raportowanie według krajów, CbCR), to wprowadzono autonomiczną definicję „grupy podmiotów”, tzn. zrezygnowano z odwoływania się do uor. W myśl znowelizowanych przepisów rozumie się przez to grupę kapitałową:

  • dla której jest sporządzane skonsolidowane sprawozdanie finansowe zgodnie z obowiązującymi tę grupę zasadami rachunkowości albo takie sprawozdanie byłoby sporządzane, gdyby udziały kapitałowe w co najmniej jednej jednostce wchodzącej w skład tej grupy były przedmiotem obrotu na rynku regulowanym,
  • w której skład wchodzą co najmniej dwie jednostki mające siedzibę lub zarząd w różnych państwach bądź na różnych terytoriach albo w której skład wchodzi jednostka, mająca siedzibę lub zarząd w jednym państwie bądź na jednym terytorium, a prowadzi działalność przez zagraniczny zakład położony w innym państwie lub na innym terytorium,
  • której skonsolidowane przychody przekroczyły w poprzednim roku obrotowym kwotę progową określoną zgodnie z ust. 2 i 3.

Kwotę progową określono w euro (750 mln euro) i jej równowartość w złotych (3,25 mld zł). Instytucje finansowe muszą dokonać dodatkowej weryfikacji rachunków finansowych otwartych w okresie od 1.01.2016 do 30.04.2017 r., tzn. wystąpić do swoich klientów z żądaniem złożenia oświadczenia o rezydencji podatkowej na dzień otwarcia rachunku. Ponadto wprowadzono zmianę w Op. W wypadku ubiegania się o interpretację podatkową z elementem międzynarodowym, tzn. gdy stan faktyczny obejmuje udział podmiotu, który ma miejsce zamieszkania, siedzibę za granicą lub tam prowadzi przynajmniej część działalności gospodarczej, a transakcja ma skutki transgraniczne, to wnioskodawca musi wskazać odpowiednio państwa lub terytorium miejsca zamieszkania, siedziby, zarządu, położenia zakładu. Nie ma takiego wymogu dla wniosków o wydanie interpretacji dotyczących wyłącznie indywidualnej sprawy osoby fizycznej, a także akcyzy i VAT.

W zakresie wykonywania umowy FACTA w stosunkach z USA wydłużono zwolnienie z obowiązku raportowania informacji o amerykańskim NIP oraz wprowadzono obowiązek składania oświadczenia o rezydencji podatkowej pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Większość przepisów obowiązuje od 30.04.2019 r.

Kasy fiskalne on-line

1.05.2019 r. weszła w życie ustawa z 15.03.2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo o miarach (DzU poz. 675). Wprowadza obowiązek stosowania w sprzedaży kas rejestrujących on-line. Taka kasa będzie wysyłała do Centralnego Repozytorium Kas, prowadzonego przez Szefa KAS, z określoną częstotliwością, informacje o dokonanych transakcjach.

Opłata skarbowa w telekomunikacji

Za wydanie decyzji ws. rezerwacji częstotliwości trzeba wnieść opłatę skarbową w wysokości 100 zł. Wynika to z obowiązującej od 6.05.2019 r. ustawy z 15.03.2019 r. o zmianie ustawy – Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 643).

Łagodzenie skutków twardego brexitu

Sejm przyjął ustawy, które znajdą zastosowanie przy wyjściu Wielkiej Brytanii z UE w wariancie twardego brexitu. Wejdą bowiem w życie z dniem wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE bez zawarcia umowy o warunkach tego wystąpienia (o której mowa w art. 50 ust. 2 zdanie 2 Traktatu o Unii Europejskiej).

1. Ustawa z 15.03.2019 r. o zasadach prowadzenia działalności przez niektóre podmioty rynku finansowego w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 50 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (DzU poz. 620).

Zapewnia ona kontynuację prowadzonej działalności i zawartych umów przez banki mające siedzibę w Wielkiej Brytanii, a prowadzące działalność gospodarczą w Polsce. Przykładowo bank zagraniczny będzie mógł kontynuować wykonywanie umów kredytu zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy przez siebie jako instytucję kredytową, prowadzącą działalność na terytorium Polski przez 24 mies. W tym czasie nie może jednak zawierać nowych umów ani zmieniać dotychczasowych.

Podobnie jest w przypadku innych usług bankowych, dla których przewidziano okresy przejściowe na wykonywanie określonych czynności, np. 12 mies. przy usługach płatniczych. Analogiczne okresy przejściowe dotyczą usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych. Dla usług maklerskich okres przejściowy to 12 mies., a dla funduszy inwestycyjnych – 6 mies.

2. Ustawa z 15.03.2019 r. o uregulowaniu niektórych spraw związanych z uznawaniem kwalifikacji zawodowych w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 50 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (DzU poz. 621).

Określa sytuację obywateli Polski i innych państw UE, którzy nabyli kwalifikacje zawodowe w Wielkiej Brytanii. Przewiduje m.in., że zachowają moc wydane decyzje o uznaniu w RP kwalifikacji zawodowych do wykonywania zawodu regulowanego albo do podejmowania lub wykonywania działalności regulowanej oraz decyzje o uznaniu kwalifikacji zawodowych w celu przyznania częściowego dostępu do zawodu regulowanego, nabyte w Wielkiej Brytanii. Wygasną decyzje o uznaniu kwalifikacji zawodowych usługodawcy, których stroną jest obywatel Zjednoczonego Królestwa albo członek jego rodziny. Stracą ważność europejskie legitymacje zawodowe wydane obywatelom Zjednoczonego Królestwa oraz członkom ich rodzin.

3. Ustawa z 15.03.2019 r. o uregulowaniu niektórych spraw w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 50 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (DzU poz. 622).

Dotyczy statusu pobytowego Brytyjczyków i ich rodzin na terytorium Polski. Do 31.12.2020 r. ich pobyt w Polsce zasadniczo będzie uznawany za legalny. Ci, którzy mieli prawo pobytu na terytorium RP, mogą w tym czasie wnioskować o zezwolenie na pobyt czasowy do 5 lat, a ci z prawem stałego pobytu – na pobyt stały na czas nieoznaczony. Zwolniono ich z obowiązku ponoszenia opłat skarbowych za udzielenie zezwoleń dotyczących ich statusu pobytowego. Mogą w tym czasie w Polsce pracować, pobierać przyznany zasiłek dla bezrobotnych.

Ustawa dotyczy też kwestii świadczeń z ubezpieczeń społecznych, w tym kontynuowania stosowania zasad wynikających z unijnych przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, tj. rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/04 i 987/09.

W DzU z 2019 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw:
    • Prawo upadłościowe (poz. 498),
    • Kodeks spółek handlowych (poz. 505),
    • o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (poz. 542),
    • o spłacie niektórych niezaspokojonych należności przedsiębiorców, wynikających z realizacji udzielonych zamówień publicznych (poz. 580),
    • o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (poz. 623),
    • o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (poz. 628),
    • o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (poz. 645),
    • o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami (poz. 648),
    • o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy (poz. 669),
    • o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (poz. 681),
    • o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (poz. 688);
  • rozporządzeń:
    • MF w sprawie zasad tworzenia rezerw na ryzyko związane z działalnością banków (poz. 520),
    • Ministra Gospodarki w sprawie sposobu monitorowania jakości paliw ciekłych, biopaliw ciekłych, a także wzorów raportów dotyczących tych paliw oraz gazu skroplonego (LPG) i sprężonego gazu ziemnego (CNG) (poz. 640).
źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 4/2019

Unikanie opodatkowania – egzekucja

Od 28.02.2019 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 22.02.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia obowiązków pozostających we właściwości naczelnika urzędu skarbowego uprawnionego do żądania ich wykonania w drodze egzekucji administracyjnej oraz właściwości miejscowej tego naczelnika urzędu skarbowego (DzU poz. 380).

Przewiduje, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień wydanych przez Szefa KAS, w toku postępowania podatkowego o unikanie opodatkowania (art. 119g § 1 i 3 Op), jest – analogicznie jak w przypadku orzeczeń naczelnika UCS – naczelnik US właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub adres siedziby zobowiązanego w dniu wydania decyzji/postanowienia. Jeżeli w tym czasie zobowiązany nie ma w Polsce miejsca zamieszkania ani siedziby, właściwy jest naczelnik US ze względu na miejsce siedziby Szefa KAS.

Akcyza na paliwo rolne

1.03.2019 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 27.02.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie przekazywania gminom dotacji celowej na postępowanie w sprawie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej i jego wypłatę (DzU poz. 398). Nowością są zasady dokonywania zwrotu akcyzy producentom bydła – na podstawie średniej rocznej liczby dużych jednostek przeliczeniowych bydła.

Rozporządzenie zawiera też nowe wzory składanych przez gminy do wojewody okresowych i rocznych, a także zbiorczych sprawozdań rzeczowo-finansowych z realizacji wypłat producentom rolnym zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystanego do produkcji rolnej.

Świadczenie „matka 4+”

Od 1.03.2019 r. można się ubiegać o rodzicielskie świadczenie uzupełniające. Przysługuje matkom, które wychowały co najmniej czworo dzieci (własnych, małżonka, przysposobionych lub przyjętych na wychowanie w ramach rodziny zastępczej niezawodowej), a także ojcom, którzy wychowali co najmniej czworo dzieci – w przypadku śmierci matki dziecka albo porzucenia przez nią dzieci lub w razie długotrwałego zaprzestania przez nią wychowywania dzieci.

Wniosek należy złożyć do ZUS lub KRUS, załączając akty urodzenia dzieci lub orzeczenia sądu o powierzeniu sprawowania pieczy zastępczej nad dzieckiem, informację o numerach PESEL dzieci oraz oświadczenie o sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej i materialnej oraz innych okolicznościach, których ustalenie jest niezbędne do przyznania świadczenia.

Trzeba osiągnąć wiek emerytalny i co najmniej 10 lat mieszkać w Polsce.

Świadczenie ma charakter uznaniowy. Nie może być wyższe od najniższej emerytury. W przypadku osoby uprawnionej do emerytury lub renty, stanowi dopełnienie jej wysokości do wysokości najniższej emerytury. Ma być corocznie waloryzowane tak jak emerytury.

Świadczenie podlega PIT, a osoba je pobierająca jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Nie dostanie specjalnego zasiłku opiekuńczego ani świadczenia pielęgnacyjnego z ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Tak wynika z obowiązującej od 1.03.2019 r. ustawy z 31.01.2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (DzU poz. 303).

Zmieniono także przepisy innych ustaw. W updof dodano kolejne zwolnienie od podatku – dla odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego uzyskanych od 1.01.2019 r.

Zgłoszenia akcyzowe

Rozporządzenie MF z 22.02.2019 r. w sprawie danych umieszczanych w Systemie oraz trybu postępowania w przypadku przemieszczania wyrobów akcyzowych przy użyciu Systemu (DzU poz. 404) objęło systemem EMCS przemieszczenia wyrobów zwolnionych z akcyzy i z zerową stawką – za elektronicznym dokumentem dostawy.

Zasadniczo powiela ono dotychczasową regulację z tego zakresu. Weszło w życie 2.03.2019 r.

Deklaracja importowa VAT

Od 6.03.2019 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 27.02.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie deklaracji importowej dla podatku od towarów i usług (DzU poz. 415). Zawiera nowy wzór formularza tej deklaracji (VAT-IM).

Zwrot akcyzy na paliwo

Obowiązująca od 6.03.2019 r. ustawa z 22.02.2019 r. o zmianie ustawy o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (DzU poz. 428) naprawia błąd dotyczący oleju napędowego B7. Zwrot części podatku przysługuje producentom rolnym przy zakupie oleju napędowego oznaczonego kodami od CN 2710 19 43 do CN 2710 19 48 oraz kodem CN 3826 00, a także oleju napędowego B7 klasyfikowanego do CN 2710 20 11. Przez jego pominięcie, od 1.01.2019 r. nabywcom tego oleju nie przysługiwał zwrot akcyzy.

2019 r. pierwszy termin do złożenia wniosku o zwrot podatku, rozpoczynający się od 1 lutego, upłynął 31 marca. Można liczyć na zwrot akcyzy za 6 mies. poprzedzających luty 2019 r., w terminie od 1.04.2019 do 1.05.2019 r. Ci, którzy już dostali odmowy zwrotu, mogli do 31.03.2019 r. wnioskować o zmianę decyzji.

BFG – przymusowa restrukturyzacja

7.03.2019 r. weszła w życie ustawa z 17.01.2019 r. o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 326). Wprowadza dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2399 z 12.12.2017 r. zmieniającą dyrektywę Parlamentu i Rady 2014/59/UE w odniesieniu do stopnia uprzywilejowania niezabezpieczonych instrumentów dłużnych w hierarchii roszczeń w postępowaniu upadłościowym (dyrektywa BCH). Realizuje też zobowiązania Polski wobec Komisji Europejskiej związane z programem pomocowym dla skok (skok mogą być przejmowane także przez instytucje kredytowe) i usprawnia regulacje dotyczące przymusowej restrukturyzacji oraz systemu gwarantowania depozytów.

W Prawie upadłościowym wprowadzono nowe kategorie należności podlegających zaspokojeniu z funduszy masy upadłości banków, tj. należności z tytułu obligacji oraz zobowiązań podporządkowanych niezaliczanych do funduszy własnych banku. Ochroną gwarancyjną objęto środki gromadzone na rachunkach dla rad rodziców działających przy szkołach.

Działalność brokerska

Z obowiązującego od 7.03.2019 r. rozporządzenia MF z 6.02.2019 r. w sprawie sprawozdania z działalności brokerskiej (DzU poz. 329) wynika, że brokerzy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni będą sporządzać takie sprawozdanie i przedstawiać je KNF. Dotychczas przygotowywali je na żądanie organu nadzoru. Nowe informacje, które należy uwzględnić, to:

  • wykaz pracowników, przy pomocy których broker nie wykonywał czynności brokerskich,
  • informacje o reklamacjach związanych z wykonywaną działalnością brokerską (dotyczy brokerów ubezpieczeniowych),
  • informacje o szkoleniach osób wykonujących czynności brokerskie,
  • dane i informacje dotyczące umów reasekuracji finansowej zawieranych za pośrednictwem brokera reasekuracyjnego.

Blokada środków

15.03.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 22.02.2019 r. w sprawie zawieszania wypłaty środków gwarantowanych deponentom w przypadku blokady środków zdeponowanych na rachunku (DzU poz. 389). Gdy środki na rachunku zostały zablokowane na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu lub została dokonana blokada rachunku podmiotu kwalifikowanego na podstawie Op, zawiesza się wypłatę środków gwarantowanych. Następnie środki te nie korzystają z ochrony w części, co do której orzeczono przepadek (gdy pochodziły ze stwierdzonego wyrokiem przestępstwa itp.).

BFG musi niezwłocznie przekazać deponentowi informację o zawieszeniu wypłaty środków gwarantowanych. Prowadzi też rejestr zawieszonych wypłat środków gwarantowanych.

Blokada rachunku bankowego przez KAS

Szef KAS może wydać postanowienie o blokadzie rachunku podmiotu kwalifikowanego (np. osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej) na okres nie dłuższy niż 72 godz., jeżeli posiadane informacje wskazują, że podmiot może wykorzystywać działalność banków lub skok do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi lub do czynności zmierzających do wyłudzenia skarbowego, a blokada rachunku jest konieczna, aby temu przeciwdziałać.

Obowiązujące od 20.03.2019 r. rozporządzenie MF z 27.02.2019 r. w sprawie upoważnienia innych organów Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej dotyczących blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego (DzU poz. 422) wskazuje właściwe organy fiskusa w tej procedurze. Właściwi miejscowo naczelnicy UCS mogą przekazywać żądania blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego na okres nie dłuższy niż 72 godz., ograniczenia jej zakresu i jej uchylenia oraz wydawać postanowienia o przedłużeniu blokady na okres do 3 mies. Natomiast odwołania należy składać do dyrektorów izb administracji skarbowej.

PPK – koszty instytucji

Z obowiązującego od 20.03.2019 r. rozporządzenia MF z 22.02.2019 r. w sprawie wysokości opłaty za utworzenie i prowadzenie portalu PPK oraz wysokości stawki opłaty za udział w tym portalu (DzU poz. 416) wynika, że opłata za utworzenie wynosi 700 tys. zł dla jednego towarzystwa funduszy inwestycyjnych, powszechnego towarzystwa emerytalnego, pracowniczego towarzystwa emerytalnego lub zakładu ubezpieczeń.

Portal ma na celu gromadzenie i udzielanie informacji o funkcjonowaniu Pracowniczych Planów Kapitałowych. Wysokość rocznej opłaty za udział w portalu PPK wynosi 0,05% (wartość aktywów podmiotu pomnożona przez 0,05%). Podmiot wnosi ją do końca marca następnego roku.

Oświadczenia do tworzenia PPK

26.03.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 5.03.2019 r. w sprawie dokumentów dołączanych do oświadczenia o spełnianiu warunków koniecznych do umieszczenia w Ewidencji Pracowniczych Planów Kapitałowych (DzU poz. 467). Są to m.in. ostatnie zatwierdzone roczne sprawozdanie finansowe towarzystwa funduszy inwestycyjnych, powszechnego towarzystwa emerytalnego, pracowniczego towarzystwa emerytalnego lub zakładu ubezpieczeń oraz ostatnie zatwierdzone roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe grupy kapitałowej, w skład której wchodzi dany podmiot, sprawozdanie z jego działalności oraz sprawozdanie z działalności tej grupy kapitałowej, poświadczone przez podmiot odpisy uchwał o zatwierdzeniu tych sprawozdań i podziale zysku lub pokryciu straty, a także sprawozdanie z badania przeprowadzonego przez biegłego rewidenta.

Wśród dokumentów wymieniono też oświadczenie podmiotu o łącznej wartości aktywów spełniających cechy środków płynnych, a także ostatnie zatwierdzone sprawozdanie o wypłacalności i kondycji finansowej zakładu ubezpieczeń oraz ostatnie zatwierdzone sprawozdanie o wypłacalności i kondycji finansowej na poziomie grupy – w przypadku oświadczenia składanego przez zakład ubezpieczeń.

Zarządzanie mieniem państwowym

Obowiązująca od 29.03.2019 r. ustawa z 21.02.2019 r. o zmianie ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 492) rozszerza kompetencje Prezesa RM do koordynowania wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa w spółkach. Wiąże się to m.in. ze zmianą w Op (art. 66).

Szczególnym przypadkiem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego jest przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych na rzecz Skarbu Państwa – w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu państwa, a także gminy, powiatu lub województwa – w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody ich budżetów.

Przeniesienie na rzecz Skarbu Państwa następuje na wniosek podatnika na podstawie umowy zawartej, za zgodą właściwego naczelnika US, między starostą wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej a podatnikiem. Jeżeli przedmiotem umowy jest przeniesienie akcji lub udziałów, zgody udzieli Prezes RM.

W DzU z 2019 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw o:
    • rachunkowości (poz. 351),
    • systemie ubezpieczeń społecznych (poz. 300),
    • ubezpieczeniu społecznym rolników (poz. 299),
    • specjalnych strefach ekonomicznych (poz. 482),
    • nadzorze nad rynkiem finansowym (poz. 298),
    • ochronie konkurencji i konsumentów (poz. 369),
    • przewozie towarów niebezpiecznych (poz. 382),
    • ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (poz. 466);
  • rozporządzeń:
    • RM w sprawie warunków udzielania zwolnień z podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych, stanowiących regionalną pomoc inwestycyjną, pomoc na kulturę i zachowanie dziedzictwa kulturowego, pomoc na infrastrukturę sportową i wielofunkcyjną infrastrukturę rekreacyjną oraz pomoc na infrastrukturę lokalną (poz. 297),
    • MRiF w sprawie wyznaczenia dyrektorów Izb Administracji Skarbowej w Gdańsku, Poznaniu, Szczecinie, Warszawie i Wrocławiu do prowadzenia niektórych spraw celnych (poz. 338).
źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 3/2019

Ustawa budżetowa

1.02.2019 r. z mocą od 1.01.2019 r. weszła w życie ustawa budżetowa na rok 2019 z 16.01.2019 r. (DzU poz. 198).

Wskazano w niej m.in., że:

  • prognozowane przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej wynosi 4765 zł (od niego zależy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i jest wyższe niż ubiegłoroczne),
  • prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem wynosi 102,3%, a dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów – 102,6% (czyli tyle co w ubiegłym roku),
  • składka na FP wynosi 2,30% podstawy wymiaru, a więc mniej niż dotychczas (2,45%); jednak pojawiła się nowa składka na Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych w wysokości 0,15% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,
  • na niezmienionym poziomie określono składkę na FGŚP – 0,1% podstawy wymiaru.

Konwencja podatkowa MLI – Japonia

Z Oświadczenia rządowego z 11.12.2018 r. w sprawie mocy obowiązującej w relacjach między Rzecząpospolitą Polską a Japonią Konwencji wielostronnej implementującej środki traktatowego prawa podatkowego mające na celu zapobieganie erozji podstawy opodatkowania i przenoszeniu zysku, sporządzonej w Paryżu 24.11.2016 r., oraz jej zastosowania w realizacji postanowień Umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Japonią o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Tokio 20.02.1980 r. (DzU z 2019 r. poz. 145), wynika, że Japonia stała się 1.01.2019 r. stroną Konwencji.

Podobne oświadczenia wydano w stosunku do:

W stosunku do nich Konwencję stosuje się także od 1.01.2019 r.

O innych państwach, które ratyfikowały tę Konwencję, pisaliśmy w poprzednich numerach „Rachunkowości”.

Wwożenie pieniędzy

Rozporządzenie MF z 11.01.2019 r. w sprawie informacji o wwożonych lub wywożonych środkach pieniężnych, krajowych środkach płatniczych i wartościach dewizowych (DzU poz. 64) wskazuje, że organy Straży Granicznej oraz naczelnicy UCS drogą elektroniczną zawiadamiają Generalnego Inspektora Informacji Finansowej o deklaracjach dotyczących przewozu środków pieniężnych o wartości 10 tys. euro lub wyższej przez granice UE. Informacje są opatrywane odpowiednimi podpisami elektronicznymi. Obowiązuje od 14.01.2019 r.

Księgowość u gospodyń wiejskich

1.02.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 21.12.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień (DzU poz. 96). Z VAT zwolniony jest import – dokonany przez Dowództwo Sojusznicze – towarów przeznaczonych do jego wyłącznego użytku, w tym na zaopatrzenie kantyn, mes i stołówek. Dotyczy to także rzeczy osobistego użytku oraz służących do użytku domowego lub zawodowego, stanowiących własność uprawnionych członków Dowództwa Sojuszniczego.

Nie ma limitu liczby pojazdów prywatnych, które mogą zostać zaimportowane przez uprawniony personel oraz członków rodziny tego uprawnionego personelu, jednak pojazdy te mogą zostać jedynie powrotnie wywiezione do czasu zakończenia służby lub odprzedane (zbyte) uprawnionym członkom Dowództwa Sojuszniczego. Pojazdy mogą też trafić do organizacji pożytku publicznego na cele charytatywne, jeżeli przekazanie nastąpi po upływie 3 lat od momentu ich importu.

Zwolnienie z VAT dotyczy też importu rzeczy osobistego użytku stanowiących własność członków personelu Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex). Jeśli członek będzie przesiedlany, to zwolnienie będzie obowiązywać mimo braku upływu odpowiednich terminów.

Zwolnienia z VAT

1.02.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 21.12.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień (DzU poz. 96). Z VAT zwolniony jest import – dokonany przez Dowództwo Sojusznicze – towarów przeznaczonych do jego wyłącznego użytku, w tym na zaopatrzenie kantyn, mes i stołówek. Dotyczy to także rzeczy osobistego użytku oraz służących do użytku domowego lub zawodowego, stanowiących własność uprawnionych członków Dowództwa Sojuszniczego.

Nie ma limitu liczby pojazdów prywatnych, które mogą zostać zaimportowane przez uprawniony personel oraz członków rodziny tego uprawnionego personelu, jednak pojazdy te mogą zostać jedynie powrotnie wywiezione do czasu zakończenia służby lub odprzedane (zbyte) uprawnionym członkom Dowództwa Sojuszniczego. Pojazdy mogą też trafić do organizacji pożytku publicznego na cele charytatywne, jeżeli przekazanie nastąpi po upływie 3 lat od momentu ich importu.

Zwolnienie z VAT dotyczy też importu rzeczy osobistego użytku stanowiących własność członków personelu Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex). Jeśli członek będzie przesiedlany, to zwolnienie będzie obowiązywać mimo braku upływu odpowiednich terminów.

Terminy przekazywania sprawozdań budżetowych

1.02.2019 r. weszły w życie rozporządzenia MF z 22.01.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sprawozdawczości budżetowej w układzie zadaniowym (DzU poz. 137) oraz z 21.01.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sprawozdawczości budżetowej (DzU poz. 138). Wydłużają one terminy przekazywania sprawozdań. Dotychczas terminy ich sporządzania w układach tradycyjnym i zadaniowym były zbieżne. Zróżnicowano je i przesunięto – zarówno jedne, jak i drugie – jednocześnie wydłużając czas na sporządzenie sprawozdań. Stosuje się je pierwszy raz do sprawozdań za 2018 r.

Deklaracje VAT

Od 1.02.2019 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 21.01.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów deklaracji dla podatku od towarów i usług (DzU poz. 193), zawierające nowe wzory formularzy:

  • VAT-7,
  • VAT-7K,
  • Objaśnienia do deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7 i VAT-7K).

Stosuje się je, począwszy od rozliczenia za pierwszy okres rozliczeniowy 2019 r. Starych wzorów można używać nie dłużej niż do rozliczenia za ostatni okres rozliczeniowy 2019 r., z tym że bez konieczności załączania wniosku o zwrot podatku (VAT-ZZ) oraz wniosku o przyspieszenie terminu zwrotu podatku (VAT-ZT).

Więcej czasu na podatek od dochodów z niezrealizowanych zysków

Podatnicy PIT i CIT (z ograniczonym i nieograniczonym obowiązkiem podatkowym) muszą składać US deklaracje o wysokości dochodu z niezrealizowanych zysków. Zasadniczo termin na złożenie deklaracji i zapłatę to 7. dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał dochód z niezrealizowanych zysków. Nie ma jednak jeszcze rozporządzeń, które określałyby dokładnie zasady wpłat. Z tego względu na mocy obowiązującego od 1.02.2019 r. rozporządzenia MF z 31.01.2019 r. w sprawie przedłużenia niektórych terminów w zakresie podatku od dochodów z niezrealizowanych zysków (DzU poz. 197) wskazano 7.07.2019 r. jako termin złożenia odpowiednich dokumentów i zapłaty podatku za okresy od stycznia do maja 2019 r.

Statystyka publiczna

2.02.2019 r. weszło w życie rozporządzenie RM z 21.12.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie programu badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2018 (DzU poz. 149). Wprowadza zmiany odnośnie do wielu obszarów gromadzenia informacji. Przykładowo urzędy gmin muszą przekazać więcej danych (sprawozdanie z wykonania obiektów małej retencji wodnej). Mniej danych (dotyczących odszkodowań łowieckich) prześlą z kolei urzędy wojewódzkie. Podmioty lecznicze funkcjonujące w formie spółek, w których podmiot publiczny ma co najmniej 51% udziałów w kapitale zakładowym tych spółek, muszą przekazywać więcej danych (chodzi o sprawozdanie o finansach samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej).

Klasyfikacja dochodów

12.02.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 5.02.2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (DzU poz. 257).

Zmiany objęły m.in.:

  • szkolnictwo wyższe w związku z wprowadzeniem Konstytucji dla Nauki – wprowadzono nowy „Dział 730 – Szkolnictwo wyższe i nauka”,
  • wyodrębnienie rozdziału „73015 – Działalność dydaktyczna w zakresie związanym z obroną narodową”,
  • utworzenie rozdziału „60018 – Działalność Funduszu Dróg Samorządowych”,
  • utworzenie rozdziału „75030 – Działalność Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców”,
  • zmianę objaśnienia do rozdziału „85214 – Zasiłki okresowe, celowe i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe” w ustanowieniu wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2019–2023,
  • wyodrębnienie Solidarnościowego Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych i Środków Funduszu Pracy na pracownicze plany kapitałowe.

Koszty nadzoru bankowego

Obowiązujące od 12.02.2019 r. rozporządzenie Prezesa RM z 8.02.2019 r. w sprawie wpłat na pokrycie kosztów nadzoru bankowego (DzU poz. 258) zawiera algorytm do wyliczania rocznej opłaty przez banki. Oblicza się ją na podstawie danych zawartych w sprawozdaniach finansowych banków za rok obrotowy poprzedzający o 2 lata rok wpłaty oraz kosztów nadzoru poniesionych w danym roku. Deklaracje składane przez banki mają mieć formę elektroniczną. Opłatę oblicza sam bank i uiszcza w terminie do 15 marca danego roku kalendarzowego na rachunek bankowy Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego.

Nagroda premiera wolna od PIT

Ustawa z 31.01.2019 r. o zmianie ustawy o Radzie Ministrów oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 271) przewiduje, że premier może w szczególnie uzasadnionych przypadkach, w tym za wybitne osiągnięcia naukowe, sportowe lub z zakresu kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, po zasięgnięciu opinii właściwego ministra, przyznać osobie fizycznej, z rezerwy ogólnej budżetu państwa, nagrodę specjalną Prezesa RM. Ze znowelizowanej updof wynika, że nagroda ta jest zwolniona z podatku. Obowiązuje od 13.02.2019 r.

Korzystanie z portalu podatkowego

Od 15.02.2019 r. KAS udostępnia na Portalu Podatkowym zeznania podatkowe dla podatników PIT i ryczałtowców. Podatnik może je składać (bez modyfikacji lub po wprowadzeniu zmian), odrzucać, przeglądać. Nie jest do tego potrzebne konto na portalu. Można użyć:

  • NIP i daty urodzenia podatnika albo PESEL, kwoty przychodu wykazanego w złożonym przez podatnika zeznaniu za rok bezpośrednio poprzedzający rok podatkowy,
  • kwoty przychodu zawartej w jednej z informacji podatkowych, która została uwzględniona przez organ podatkowy w udostępnionym podatnikowi zeznaniu,
  • profilu zaufanego.

Wynika to z obowiązującego od 15.02.2019 r. rozporządzenia MF z 13.02.2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zakresu i warunków korzystania z portalu podatkowego (DzU poz. 290).

Wzmocnienie zakazu anatocyzmu

Zasadniczo w polskim prawie obowiązuje zakaz anatocyzmu, czyli umawiania się na zapłatę odsetek od zaległych odsetek. Zgodnie z art. 482 § 1 Kc od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy. Był jeszcze jeden wyjątek (w § 2) – instytucje kredytowe mogły pobierać odsetki od zaległych odsetek należnych od pożyczek długoterminowych. Od 15.02.2019 r. zniesiono to uprzywilejowanie instytucji kredytowych, co wynika z ustawy z 6.12.2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (DzU z 2019 r. poz. 80).

Podatek od kopalin

20.02.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 14.01.2019 r. w sprawie kontroli celno-skarbowej wydobycia niektórych kopalin (DzU poz. 214). Dotyczy urobku rudy miedzi, produkcji koncentratu, wydobycia gazu ziemnego i ropy naftowej. Kontrola jest wykonywana doraźnie i polega na bezpośrednim uczestniczeniu w czynnościach wydobycia oraz na kontroli dokumentacji prowadzonej przez podatnika. Rozporządzenie powiela dotychczasowe rozwiązania.

Znaki akcyzowe

21.02.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 31.12.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy (DzU poz. 225).

Na płyn do papierosów elektronicznych i wyroby nowatorskie nałożono akcyzę. W związku z tym konieczne jest oznaczanie ich znakami akcyzy. Regulacje dotyczące znaków akcyzy rozszerzono więc o 2 nowe wyroby, opisując kształt i rodzaj banderol. Nowe wzory znaków akcyzy na płyn do papierosów elektronicznych i wyroby nowatorskie będą stosowane od 1.07.2020 r., gdyż wydłużono okres obowiązywania na nie zerowej stawki akcyzy – do 30.06.2020 r.

Rozporządzenie zawiera także:

  • wzory banderol podatkowych i banderol legalizacyjnych na opakowania jednostkowe, importowanych, nabywanych wewnątrzwspólnotowo i wyprodukowanych na terytorium kraju wyrobów tytoniowych (papierosów, tytoniu), spirytusowych, winiarskich, suszu tytoniowego, płynu do papierosów elektronicznych oraz wyrobów nowatorskich,
  • kryteria jakościowe znaków akcyzy,
  • sposoby nanoszenia banderol na opakowania jednostkowe wyrobów akcyzowych,
  • wniosek o wskazanie sposobu nanoszenia banderol na nietypowe opakowania jednostkowe wyrobów akcyzowych,
  • wniosek o zdjęcie banderol z opakowań jednostkowych wyrobów akcyzowych lub z wyrobów akcyzowych,
  • wstępne zapotrzebowanie na banderole podatkowe i legalizacyjne,
  • wysokość należności z tytułu sprzedaży banderol legalizacyjnych na opakowania jednostkowe wyrobów tytoniowych (papierosów, tytoniu), spirytusowych, winiarskich, suszu tytoniowego, płynu do papierosów elektronicznych oraz wyrobów nowatorskich,
  • wniosek o wydanie banderol podatkowych lub sprzedaż banderol legalizacyjnych oraz o wydanie upoważnienia do odbioru banderol,
  • upoważnienie do odbioru banderol podatkowych i legalizacyjnych.

Lokaty strukturyzowane

22.02.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 21.01.2019 r. w sprawie świadczenia przez banki usług w odniesieniu do lokat strukturyzowanych (DzU poz. 231). Zawiera szczegółową regulację ograniczającą możliwość oferowania tego typu lokat.

W DzU z 2019 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw:
    • o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (poz. 63),
    • o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (poz. 118),
    • o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (poz. 152),
    • Prawo dewizowe (poz. 160),
    • o informowaniu o cenach towarów i usług (poz. 178),
    • o dopłatach do oprocentowania kredytów eksportowych o stałych stopach procentowych (poz. 208),
    • o zatrudnieniu socjalnym (poz. 217),
    • Prawo restrukturyzacyjne (poz. 243),
    • o związkach zawodowych (poz. 263),
    • o doradztwie podatkowym (poz. 283);
  • rozporządzeń RM w sprawie:
    • pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom działającym na podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenach specjalnych stref ekonomicznych (poz. 121),
    • wniosku o udzielenie poręczenia lub gwarancji oraz trybu udzielania przez Skarb Państwa poręczenia i gwarancji (poz. 133),
  • MRiF w sprawie urzędów celno-skarbowych oraz podległych im oddziałów celnych, w których są dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego w zależności od rodzaju towarów lub procedur celnych, którymi mogą być obejmowane towary (poz. 130),
  • MF w sprawie wykazów towarów do celów poboru podatku od towarów i usług w imporcie (poz. 132),
  • MPiPS w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców (poz. 154),
  • MRPiPS w sprawie ustalenia wzorów deklaracji składanych Zarządowi Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przez pracodawców zobowiązanych do wpłat na ten Fundusz (poz. 172).
źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 2/2019

Sprawozdawczość w jednostkach samorządu terytorialnego

30.12.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 27.12.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (DzU poz. 2471).

Wprowadzono obowiązek sporządzania łącznego sprawozdania finansowego przez kierowników jednostek będących dysponentami środków budżetu państwa II stopnia. Zasady są analogiczne do zasad dotyczących sporządzania – przez jednostki nadrzędne – łącznego sprawozdania finansowego. Obejmuje ono dane tych jednostek oraz jednostek im podległych lub przez nie nadzorowanych.

Dłużej stara PKWiU w podatkach

O rok (tj. do 31.12.2019 r.) przedłużono stosowanie starej „PKWiU 2008” do celów opodatkowania VAT, CIT, PIT i zryczałtowanym podatkiem dochodowym w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych oraz karty podatkowej. Wynika to z obowiązującego od 31.12.2018 r. rozporządzenia RM z 20.12.2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (DzU poz. 2440).

W innych dziedzinach obowiązuje PKWiU 2015.

Nadal bez akcyzy na elektroniczne papierosy

Zerowa stawka akcyzy na płyn do papierosów elektronicznych oraz wyroby nowatorskie będzie obowiązywać dłużej, niż dotychczas planowano, bo do 30.06.2020 r. (pierwotnie do końca 2018 r.). Przez ten czas płatnicy mają się dostosować do nowej regulacji, np. uzyskać zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego czy złożyć zabezpieczenie akcyzowe. Po tym terminie konieczne będzie oznaczanie legalizacyjnymi znakami akcyzy płynu do papierosów elektronicznych oraz wyrobów nowatorskich, wyprodukowanych na terytorium kraju, nabywanych wewnątrzwspólnotowo lub importowanych. Wynika to z obowiązującej od 31.12.2018 r. ustawy z 22.11.2018 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (DzU poz. 2404).

Nadal wyższe stawki VAT

1.01.2019 r. weszła w życie ustawa z 22.11.2018 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (DzU poz. 2392). Utrzymuje ona podwyższone stawki VAT na kolejne lata (23 i 8%), a także stawkę zryczałtowanego zwrotu podatku rolnikom ryczałtowym w wysokości 7% oraz stawkę ryczałtu dla podatników świadczących usługi taksówek osobowych – 4%.

VAT od bonów

Obowiązująca od 1.01.2019 r. ustawa z 22.11. 2018 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (DzU poz. 2433) dotyczy m.in. opodatkowania obrotu bonami na towary i usługi.

Po Dunajcu z paragonem

Na podstawie rozporządzenia MF z 28.12.2018 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (DzU poz. 2519) przedłużono o kolejne 3 lata (tj. do 31.12.2021 r.) zwolnienia z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących, przysługujące w 2018 r.

Nadal obowiązuje kryterium obrotu na poziomie <20 tys. zł dla kontynuujących działalność (dla rozpoczynających proporcjonalnie niższe). Zlikwidowano natomiast (ze skutkiem na 1.06.2019 r.) zwolnienia przedmiotowe, obejmujące:

  • transport drogowy pasażerski pojazdami napędzanymi siłą mięśni ludzkich lub ciągnionymi przez zwierzęta (PKWiU 49.39.35.0),
  • usługi związane z utrzymaniem porządku w budynkach i zagospodarowywaniem terenów zieleni z wyłączeniem usług związanych z zagospodarowywaniem terenów zieleni (PKWiU 81.30.10.0),
  • usługi w zakresie transportu osób na rzece Dunajec przez flisaków pienińskich.

Zwolniono z kas fiskalnych koła gospodyń wiejskich, prowadzące uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów na podstawie art. 24 ustawy o kołach gospodyń wiejskich. Rozporządzenie weszło w życie 1.01.2019 r.

Elektroniczny podpis JPK_VAT

Osoby fizyczne nadal mogą przesłać plik JPK_VAT opatrzony jedynie swoimi podstawowymi danymi (imię i nazwisko, data urodzenia, NIP) oraz kwotą przychodu z PIT, bez konieczności zakupu kwalifikowanego podpisu elektronicznego ani nawet posiadania profilu zaufanego. Możliwość tę przewidziano bezterminowo, co wynika z obowiązującego od 1.01.2019 r. rozporządzenia MF z 27.12.2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej ksiąg podatkowych oraz wymagań technicznych dla informatycznych nośników danych, na których te księgi mogą być zapisane i przekazywane (DzU poz. 2501).

Podmioty powiązane – ceny transferowe

Od 2019 r. obowiązują nowe przepisy (dodany rozdz. 4b updof i rozdz. 1a updop) dotyczące cen transferowych. Wprowadziła je ustawa z 23.10.2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2193).

Do 30.06.2019 r. Polska musi wdrożyć przepisy dyrektywy Rady (UE) 2017/1852 z 10.10.2017 r. w sprawie mechanizmów rozstrzygania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania w Unii Europejskiej (dyrektywa DRM). Polska przystąpiła do Konwencji w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania w przypadku korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych (Konwencja arbitrażowa) oraz związana jest Kodeksem postępowania wspierającego skuteczne wykonanie Konwencji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w przypadku korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych. Przepisów tych nie stosuje się bezpośrednio, dlatego reguły te wprowadza się do polskich aktów prawnych.

W DzU ukazały się rozporządzenia wykonawcze z tego obszaru (obowiązują od 1.01.2019 r.).

Sposób i tryb korekty dochodów

W celu wyeliminowania podwójnego opodatkowania dochodów podmiotów powiązanych, MF na wniosek podmiotu krajowego może dokonać korekty dochodów tego podatnika. W tym celu zainteresowany musi złożyć do ministra wniosek o wszczęcie procedury wzajemnego porozumiewania w sprawie korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych – nie później niż przed upływem 3 lat od dnia doręczenia podatnikowi lub podmiotowi z nim powiązanemu protokołu kontroli albo decyzji podatkowej, które prowadzą do podwójnego opodatkowania. O podjęciu tej procedury MF powinien poinformować w ciągu miesiąca, a zakończyć ją w ciągu 2 lat od daty wszczęcia.

Procedurę określają rozporządzenia MF z 21.12.2018 r. w sprawie sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (DzU poz. 2474) oraz w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (DzU poz. 2499). Zastępują dotychczasową regulację z tego zakresu.

Dokumentacja cen transferowych

Rozporządzenie MF z 21.12.2018 r. w sprawie dokumentacji cen transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (DzU poz. 2479), dostosowując polskie regulacje do Wytycznych OECD, szczegółowo wskazuje, co powinna zawierać lokalna, a co grupowa dokumentacja. Przewidziano m.in., że:

  • podatnik może skorzystać z dokumentacji sporządzonej przez inny podmiot z grupy,
  • w analizie porównawczej nie trzeba (ale można) stosować danych porównywalnych podmiotów mających siedzibę lub zarząd na terytorium Polski.

Podobną regulację zawiera rozporządzenie MF z 21.12. 2018 r. w sprawie dokumentacji cen transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (DzU poz. 2509).

Metody weryfikacji cen transferowych

Rozporządzenia MF z 21.12.2018 r. w sprawie cen transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (DzU poz. 2491) oraz w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (DzU poz. 2502) dotyczą oceny zgodności warunków ustalonych przez podmioty powiązane z warunkami, jakie ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane (badanie porównywalności), oraz określania wysokości dochodu (straty) podatnika w drodze oszacowania. W aktach tych m.in.:

  • przewidziano możliwość aktualizowania przez organ podatkowy ceny transferowej trudnych do wyceny wartości niematerialnych z uwzględnieniem określonych okoliczności następujących ex post,
  • określono sposób przeprowadzenia wyceny za pomocą techniki wyceny,
  • przewidziano możliwość skompensowania niższego dochodu, uzyskanego z transakcji kontrolowanych w jednym roku obrotowym, z wyższym dochodem – z takich transakcji w kolejnych latach,
  • zastrzeżono, że ani organ podatkowy, ani podatnik w badaniu porównywalności nie mogą wykorzystywać danych nieujawnionych drugiej stronie; w odniesieniu do zewnętrznych danych porównawczych nie można stosować danych, które nie są powszechnie dostępne,
  • określono kryteria ustalania tzw. exit fee.

Informacja o cenach transferowych

Rozporządzenia MF z 21.12.2018 r. w sprawie informacji o cenach transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (DzU poz. 2487) oraz w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (DzU poz. 2515) zawierają obszerne objaśnienia nt. sposobu jej sporządzenia. Informacja o cenach transferowych (CIT-TP, PIT-TP) będzie składana w formie elektronicznej (XML). Obejmie jedynie dane, które podatnicy i tak muszą zebrać na potrzeby sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych.

Pobór podatku u źródła

Ustawa z 23.10.2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2193) wprowadziła zmiany dotyczące poboru podatku u źródła, znacznie ograniczając możliwość odstąpienia płatników od poboru tego podatku bądź zastosowania niższych stawek, określonych w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania (upo). Od 2019 r. zwolnienie z zapłaty podatku już w momencie wypłaty należności przez płatnika dotyczy tylko wypłat nieprzekraczających łącznie w roku podatkowym 2 mln zł. Od nadwyżki płatnik pobiera podatek.

Wzory wniosków i oświadczeń

Płatnicy oraz podatnicy (PIT i CIT) ubiegający się o zwrot tego podatku przesyłają stosowny wniosek drogą elektroniczną, w sposób podany na stronie BIP Ministerstwa Finansów. Należy go opatrzyć kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Tak wynika z obowiązujących od 1.01.2019 r. rozporządzeń MF z 28.12.2018 r. w sprawie sposobu przesyłania wniosku o zwrot podatku dochodowego od osób prawnych za pomocą środków komunikacji elektronicznej (DzU poz. 2504) oraz w sprawie sposobu przesyłania wniosku o zwrot podatku dochodowego od osób fizycznych za pomocą środków komunikacji elektronicznej (DzU poz. 2516).

Po przekroczeniu limitu 2 mln zł płatnik może nadal stosować zwolnienie bądź stawkę z upo, o ile złoży oświadczenie WH-OSC (przy CIT) lub WH-OSP (przy PIT), informując, że:

  • posiada dokumenty wymagane przez przepisy prawa podatkowego dla zastosowania stawki podatku albo zwolnienia lub niepobrania podatku, wynikających z przepisów szczególnych lub upo,
  • po przeprowadzeniu weryfikacji – z zachowaniem należytej staranności – nie ma wiedzy o okolicznościach wykluczających możliwość zastosowania stawki podatku albo zwolnienia lub niepobrania podatku, wynikających z przepisów szczególnych lub upo.

Z pobrania podatku od dyskonta i odsetek od niektórych obligacji zwalnia także oświadczenie złożone przez emitenta, że dochował należytej staranności w poinformowaniu podmiotów z nim powiązanych o warunkach zwolnienia.

Oświadczenie emitenta należy przesyłać przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego, a oświadczenia płatnika oraz zgłoszenie potwierdzające, że oświadczenie to zostało złożone przez wszystkich zobowiązanych – przez interfejs Ministerstwa Finansów.

Wynika to z obowiązujących od 1.01.2019 r. rozporządzeń MF z 28.12.2018 r. w sprawie sposobu przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej oświadczenia emitenta, oświadczenia płatnika oraz zgłoszenia w podatku dochodowym od osób prawnych (DzU poz. 2542), a także w sprawie sposobu przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej oświadczenia płatnika, oświadczenia emitenta oraz zgłoszenia w podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU poz. 2544).

Rozporządzenie MF z 28.12.2018 r. w sprawie sposobu przesyłania wniosku o wydanie opinii o stosowaniu zwolnienia, o którym mowa w art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU poz. 2539), wskazuje, że wniosek ten (WH-WOP) ma być składany drogą elektroniczną przez portal Ministerstwa Finansów. Chodzi o wydanie opinii o stosowaniu zwolnienia z podatku ryczałtowego m.in. od odsetek, praw autorskich, znaków towarowych, dywidend, udziałów w zyskach.

Wzory ww. wniosków i oświadczeń są dostępne na stronie www.mf.gov.pl/krajowa-administracja-skarbowa/dzialalnosc/struktury-wht.

Odroczenie stosowania nowych zasad poboru podatku u źródła

Z kolei obowiązujące od 1.01.2019 r. rozporządzenia MF z 31.12.2018 r. w sprawie wyłączenia lub ograniczenia stosowania art. 41 ust. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU poz. 2541) oraz w sprawie wyłączenia lub ograniczenia stosowania art. 26 ust. 2e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU poz. 2545) czasowo zawieszają nowe zasady poboru podatku u źródła, w stosunku do niektórych należności wypłacanych podatnikom krajowym i pochodzącym z państwa będącego stroną zawartej z Polską upo, której przepisy określają zasady opodatkowania takich dochodów.

Stosowanie nowych zasad zostało odroczone:

  • do 30.06.2019 r. – w przypadku należności z tytułu dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych, wypłacanych na rzecz podatników krajowych i zagranicznych, a także usług niematerialnych i odsetek wypłacanych na rzecz ww. podatników zagranicznych,
  • do 31.12.2019 r. – m.in. w przypadku należności licencyjnych i z tytułu usług transportu morskiego i lotniczego, wypłacanych na rzecz ww. podatników zagranicznych.

Konwencja podatkowa MLI – Słowacja

Z Oświadczenia rządowego z 29.11.2018 r. w sprawie mocy obowiązującej w relacjach między Polską a Słowacją tzw. konwencji MLI (DzU z 2019 r. poz. 40) wynika, że Słowacja 1.01.2019 r. stała się jej stroną.

Szerzej nt. konwencji MLI była mowa w „Rachunkowości” nr 12/2018, natomiast o innych państwach, które ją ratyfikowały, pisaliśmy w nr 9/2018 i 11/2018.

Normy szacunkowe przy produkcji rolnej

Obowiązujące od 1.01.2019 r. rozporządzenie MF z 11.12.2018 r. w sprawie norm szacunkowych dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej (DzU poz. 2362) zawiera nieco wyższe stawki niż obowiązujące w ubiegłym roku. Przykładowo w przypadku upraw w szklarniach ogrzewanych o powierzchni powyżej 25 m2 norma za m2 wzrosła z 11,12 do 12,07 zł. W wypadku chowu poza gospodarstwem rolnym krów powyżej 50 szt. – stawka wzrosła z 317,97 do 345 zł za szt., a tuczników powyżej 50 szt. – z 39,76 do 43,14 zł.

Karta podatkowa – formularze

Obowiązujące od 1.01.2019 r. rozporządzenie MF z 21.12.2018 r. w sprawie określenia wzoru wniosku o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej (DzU poz. 2522) zawiera nowy formularz PIT-16/PIT-16S. Wiąże się z nim obowiązujące od tej samej daty rozporządzenie MF z 27.12.2018 r. w sprawie określenia wzoru informacji o zmianach we wniosku o zastosowanie karty podatkowej lub likwidacji prowadzonej działalności (DzU poz. 2535), które zawiera formularz PIT-16Z/PIT-16ZS.

Więcej kontrolowanych przy akcyzie

Rozporządzenie MF z 31.12.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kontroli celno-skarbowej niektórych wyrobów akcyzowych (DzU poz. 2547) weszło w życie 1.01.2019 r. Uwzględnia, że płyn do papierosów elektronicznych i wyroby nowatorskie podlegają obecnie kontroli celno-skarbowej. Fakultatywna, stała kontrola może dotyczyć podmiotów zwolnionych od akcyzy w wypadku alkoholu etylowego skażonego mieszaniną alkoholu izopropylowego (propan-2-ol) i benzoesanu denatonium lub mieszaniną alkoholu tert-butylowego i benzoesanu denatonium, lub alkoholem izopropylowym. Wówczas przybędzie tym podmiotom (głównie producentom środków biobójczych) obowiązków informacyjnych. Dotyczy to także producentów piw smakowych.

EMCS i elektroniczne dokumenty dostawy

W 2019 r. można nadal stosować papierowy dokument dostawy do przemieszczeń na terytorium kraju poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od podatku akcyzowego ze względu na ich przeznaczenie oraz wyrobów akcyzowych wymienionych w zał. nr 2 do ustawy akcyzowej, opodatkowanych zerową stawką akcyzy ze względu na ich przeznaczenie. To rozwiązanie dla tych, którzy nie radzą sobie z obsługą systemu EMCS (np. w wypadku paliwa lotniczego i gazu LPG). Można też stosować dokument elektroniczny (eDD). Korzystanie z papierowego dokumentu dostawy wyłączono w przypadku przemieszczenia wyrobów węglowych przeznaczonych do celów opałowych.

Tak wynika z ustawy z 14.12.2018 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy – Prawo celne (DzU poz. 2511). Obowiązuje od 1.01.2019 r.

Przewóz paliwa do statków

Na mocy obowiązującego od tej samej daty rozporządzenia MF z 31.12.2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyłączenia niektórych obowiązków w zakresie zgłoszeń przewozu towarów (DzU poz. 2546), przy przewozie paliwa do statków powietrznych albo morskich nie trzeba składać informacji o odbiorze towaru, również gdy przemieszczanie towaru będzie się odbywać na podstawie e-DD, pod warunkiem potwierdzenia jego odbioru.

Niedostępność sytemu

1.01.2019 r. weszło też w życie rozporządzenie MF z 20.12.2018 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających oraz organów podatkowych w przypadku niedostępności Systemu oraz po przywróceniu jego dostępności (DzU poz. 2450).

Informacja o niedostępności Systemu EMCS PL 2 będzie zamieszczana na Platformie Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (PUESC). Informacja o przywróceniu dostępności również będzie podana na Platformie PUESC (dotychczas była też na stronie Ministerstwa Finansów).

Ponadto z obowiązującego od 1.01.2019 r. rozporządzenia MF z 14.12.2018 r. w sprawie wyznaczenia organu właściwego do potwierdzania niedostępności Systemu (DzU poz. 2406) wynika, że nadal jest to Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. Do niego trzeba się zwrócić z dokumentacją, gdy nie działa EMCS PL2. System jest niedostępny, jeśli użytkownik to zgłosi, a Dyrektor potwierdzi niedostępność.

Kara za naruszenie obsługi EMCS PL2

Oprócz wykonywania czynności związanych z poborem, ewidencjonowaniem i dokonywaniem rozliczeń zabezpieczeń przy podatku akcyzowym Naczelnik US w Nowym Targu będzie pobierał nowy rodzaj kary w wysokości 5 tys. zł, która grozi użytkownikowi EMCS PL2 za niesporządzenie projektu raportu odbioru z elektronicznego systemu lub dokumentu (gdy system nie działa). Tak wynika z obowiązującego od 1.01.2019 r. rozporządzenia MF z 20.12.2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organów Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań Krajowej Administracji Skarbowej oraz określenia terytorialnego zasięgu ich działania (DzU poz. 2480).

Zwolnienia z akcyzy

Rozporządzenie MF z 12.12.2018 r. w sprawie warunków stosowania niektórych zwolnień od podatku akcyzowego (DzU poz. 2379) opiera się na zmienionej delegacji ustawowej. Uwzględnia, że przemieszczenie w kraju wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie oraz wymienionych

w zał. nr 2 do ustawy akcyzowej, opodatkowanych zerową stawką od akcyzy, ze względu na ich przeznaczenie, zostało objęte systemem teleinformatycznym (EMCS), stosowanym dotąd w przypadku wyrobów akcyzowych objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy.

Z tych też względów zostało wydane nowe rozporządzenie MF w sprawie zabezpieczeń akcyzowych – z 21.12.2018 r. (DzU poz. 2543).

Z kolei w rozporządzeniu MF z 28.12.2018 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (DzU poz. 2525) – w stosunku do poprzedniej regulacji z tego zakresu – wskazano progi ilościowe dla korzystania ze zwolnień od akcyzy dla nowej grupy wyrobów akcyzowych, tzn. płynu do papierosów elektronicznych oraz wyrobów nowatorskich. Jako właściwego w zakresie zwolnień od akcyzy wskazano Naczelnika US Kraków-Nowa Huta (dotychczas Naczelnik US Kraków-Śródmieście).

Wszystkie weszły w życie 1.01.2019 r.

Formularze akcyzowe

21.12.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 20.12.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów deklaracji podatkowych dla podatku akcyzowego oraz deklaracji w sprawie przedpłaty akcyzy (DzU poz. 2394). Do końca marca 2019 r. można składać elektroniczne deklaracje sporządzone wg wzorów określonych w rozporządzeniu MRiF z 17.02.2017 r. (DzU poz. 384), ale z wyłączeniem deklaracji o wysokości podatku akcyzowego od płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów nowatorskich.

Z kolei od 1.01.2019 r. nastąpiła kolejna nowelizacja tego samego aktu – rozporządzeniem MF z 14.12.2018 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wzorów deklaracji podatkowych dla podatku akcyzowego oraz deklaracji w sprawie przedpłaty akcyzy (DzU poz. 2401). Zawiera nowe deklaracje (stosowane od 1.01.2019 r.) – AKC-4/H (dla energii elektrycznej) i AKC-EN (dla nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej). Przejściowo, do 30.06.2019 r., można stosować dotychczasowe wzory.

Również od 1.01.2019 r. obowiązują zmienione formularze: AKC-R, AKC-PR i AKC-Z. Wprowadza je rozporządzenie MF z 20.12.2018 r. w sprawie wzorów dokumentów związanych z rejestracją w zakresie podatku akcyzowego (DzU poz. 2442).

Zwrot akcyzy w rolnictwie

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20.12.2018 r. w sprawie wzoru wniosku o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (DzU poz. 2466) zawiera odpowiedni formularz, który stosuje się od 1.01.2019 r.

Ceny prądu

31.12.2018 r., z mocą od 1.01.2019 r., weszła w życie ustawa z 28.12.2018 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2538), mająca na celu niedopuszczenie do skokowego wzrostu cen prądu. Jednym z rozwiązań jest obniżenie akcyzy w odniesieniu do energii elektrycznej do 5 zł/MWh (było 20 zł/MWh). Obniżona została też tzw. opłata przejściowa.

Bez podatku od sprzedaży detalicznej w 2019 r.

Od 1.01.2019 r. obowiązuje ustawa z 22.11.2018 r. o zmianie ustawy o podatku od sprzedaży detalicznej (DzU poz. 2402), która zawiesza stosowanie tego podatku w 2019 r. To kolejne już przesunięcie wejścia w życie przepisów wynika ze sporu między Polską a Komisją Europejską o dopuszczalność wprowadzenia podatku od sprzedaży detalicznej.

Deklaracje na podatek transportowy

Rozporządzenie MF z 13.12.2018 r. w sprawie wzoru deklaracji na podatek od środków transportowych (DzU poz. 2436) określa nowe wzory formularzy DT-1 i DT-1/A stosowane od 1.01.2019 r.

Nowe formularze NIP

Rozporządzenie MF z 27.12.2018 r. w sprawie wzorów formularzy zgłoszeń identyfikacyjnych i zgłoszeń aktualizacyjnych oraz zgłoszeń w zakresie danych uzupełniających (DzU poz. 2496) wprowadziło od 1.01.2019 r. nowe wzory zgłoszeń: NIP-2, NIP-7, ZAP-3 i NIP-8.

Informacja o schemacie podatkowym

Z rozporządzenia MF z 28.12.2018 r. w sprawie sposobu przesyłania informacji o schemacie podatkowym za pomocą środków komunikacji elektronicznej (DzU poz. 2534) wynika, że należy ją przesłać przez stronę internetową Ministerstwa Finansów i podpisać podpisem elektronicznym albo zaufanym. Następnie jako dowód doręczenia należy odebrać urzędowe poświadczenie odbioru. Weszło w życie 1.01.2019 r. Strona już działa: mdr.mf.gov.pl.

Nowe formularze ZUS

Od 1.01.2019 r. obowiązują nowe wzory 23 deklaracji, oświadczeń, zgłoszeń, raportów i informacji składanych w ZUS. Niektóre dokumenty są zupełnie nowe, np. oświadczenie ZUS OSW składane w związku z możliwym skróceniem do 10 lat okresu przechowywania dokumentacji pracowniczej, a także deklaracja ZUS DRA część II, dotycząca osób wykonujących działalność gospodarczą na mniejszą skalę, których podstawa wymiaru składek zależy od przychodu i w przypadku których stosowane są też nowe kody 05 90 (gdy przedsiębiorca nie ma prawa do renty) i 05 92 (gdy ma prawo do renty).

Wprowadziło je rozporządzenie MRPiPS z 20.12. 2018 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika składek, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, raportów informacyjnych, oświadczeń o zamiarze przekazania raportów informacyjnych oraz innych dokumentów (DzU poz. 2495).

Dokumentacja pracownicza

1.01.2019 r. weszło w życie wiele przepisów Kp oraz usus, zmieniających zasady przechowywania dokumentacji pracowniczej (ustawa z 10.01.2018 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze skróceniem okresu przechowywania akt pracowniczych oraz ich elektronizacją, DzU poz. 357). Towarzyszy temu zmiana przepisów wykonawczych, wprowadzona na mocy obowiązującego od tej samej daty rozporządzenia MRPiPS z 10.12.2018 r. w sprawie dokumentacji pracowniczej (DzU poz. 2369).

Zmieniły się zasady prowadzenia akt pracowniczych. Oprócz dotychczasowych części A, B i C pojawiła się część D, w której należy przechowywać odpis zawiadomienia o ukaraniu oraz inne dokumenty związane z ponoszeniem przez pracownika odpowiedzialności porządkowej lub określonej w odrębnych przepisach, przewidujących zatarcie kary po upływie określonego czasu. Możliwe stało się dzielenie części na mniejsze, np. A1 – dokumenty przedłożone w związku z ubieganiem się o zatrudnienie, A2 – skierowania na badania lekarskie i orzeczenia lekarskie, B1 – dokumenty związane z nawiązaniem stosunku pracy, B2 – potwierdzenia zapoznania się pracownika z dokumentami, C1 – oświadczenia o rozwiązaniu stosunku pracy, C2 – wnioski o sprostowanie lub uzupełnienie świadectwa pracy.

Rozporządzenie określa szczegółowo, jakie dokumenty trzeba przechowywać w aktach, a także jakim zasadom musi odpowiadać dokumentacja w formie elektronicznej. Gdy do dokumentacji tej ma być dołączony dokument papierowy, pracodawca sporządza jego odwzorowanie cyfrowe, opatruje kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną i umieszcza w dokumentacji.

Rozporządzenie wskazuje też zasady przenoszenia dokumentacji pracowniczej do innego systemu.

Pracodawcy od 2019 r. mają obowiązek – przy rozwiązywaniu umowy o pracę – informować pracownika o terminie przechowywania jego dokumentacji. Rozporządzenie określa zasady powiadamiania (osobiście, przez upoważnioną osobę, pocztą, elektronicznie, za pośrednictwem pracownika). Wskazuje też zasady sporządzania kopii z dokumentacji i form przekazywania jej pracownikom.

Nowe przepisy stosuje się do zatrudnianych od 1.01. 2019 r. Do zatrudnionych wcześniej również się je stosuje, ale od 1.01.2019 r., co oznacza, że za wcześniejsze okresy dokumentacja jest sporządzana na starych zasadach. Pracodawca może w stosunku do tych pracowników sporządzić dokumentację na nowych zasadach, także za wsteczne okresy, jednak nie ma takiego obowiązku.

Urlop związkowca

1.01.2019 r. weszło w życie rozporządzenie RM z 3.12.2018 r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego pracownikowi powołanemu do pełnienia z wyboru funkcji związkowej poza zakładem pracy oraz sposobu postępowania w przypadku wygaśnięcia mandatu do pełnienia z wyboru funkcji związkowej przez pracownika korzystającego z urlopu bezpłatnego (DzU poz. 2358), które zastąpiło poprzednią regulację z tego zakresu.

Sprecyzowano, że z wnioskiem o udzielenie urlopu bezpłatnego występuje do pracodawcy właściwy statutowo organ organizacji związkowej, w której pracownik ma pełnić daną funkcję związkową (np. członkowie zarządu organizacji związkowej upoważnieni do wspólnej reprezentacji związku zawodowego). Do wniosku trzeba załączyć wyciąg ze statutu, z którego wynika, jaki jest ten właściwy statutowo organ.

Rozporządzenie wskazuje również elementy wniosku oraz inne dokumenty, jakie należy do niego dołączyć, w tym oświadczenie pracownika o zgodzie na udzielenie urlopu bezpłatnego oraz wyciąg ze statutu organizacji związkowej, wskazujący na obowiązek wypełniania funkcji związkowej w charakterze pracownika.

Organ związkowy występuje z wnioskiem o udzielenie urlopu bezpłatnego co najmniej 14 dni przed proponowanym terminem jego rozpoczęcia, a pracodawca rozpatruje go w ciągu 7 dni od dnia złożenia. Jeśli mandat pracownika wygaśnie, to związek musi o tym poinformować pracodawcę w ciągu 7 dni, a podwładny musi się zgłosić do pracy.

Wynagrodzenia menedżerów

Z obowiązującej od 1.01.2019 r. ustawy z 9.11. 2018 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2019 (DzU poz. 2435) wynika m.in., że w 2019 r. podstawą wymiaru ustalania wynagrodzenia osób kierujących niektórymi spółkami jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w IV kwartale 2016 r., czyli 4403,78 zł (w największych spółkach najwyższe wynagrodzenie zasadnicze to 15-krotność tej kwoty).

Rachunkowość u komornika

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 18.12. 2018 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad prowadzenia biurowości, rachunkowości i ewidencji operacji finansowych kancelarii komorniczych (DzU poz. 2517) uwzględnia zmiany wynikające m.in. z ustawy o komornikach sądowych, dotyczące zasad finansowania egzekucji sądowej. Opłaty egzekucyjne przestały być przychodem komornika, a stało się nim wynagrodzenie prowizyjne. Obowiązuje od 1.01.2019 r.

Sprawozdania fundacji

1.01.2019 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 15.12.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowego zakresu sprawozdania z działalności fundacji (DzU poz. 2458). Fundacje muszą podać więcej danych dotyczących swoich przychodów i wydatków. Wskazują m.in. informację o przyjęciu lub dokonaniu przez siebie płatności w gotówce równej lub przekraczającej równowartość 10 tys. euro, bez względu na to, czy płatność jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane. Przekroczenie tej kwoty powoduje bowiem nałożenie na fundację zadań tzw. instytucji obowiązanej, tzn. podejmowania działań w związku z przeciwdziałaniem praniu brudnych pieniędzy.

Sprawozdanie o opakowaniach

Przedsiębiorcy, którzy np. wprowadzają na rynek opakowania, muszą składać roczne sprawozdania. Wzór sprawozdania za ubiegły rok zawiera obowiązujące od 1.01.2019 r. rozporządzenie Ministra Środowiska z 13.12.2018 r. w sprawie wzoru formularza sprawozdania o produktach w opakowaniach, opakowaniach i o gospodarowaniu odpadami opakowaniowymi za rok 2018 (DzU poz. 2526).

Wysokości opłat za korzystanie ze środowiska wskazano w obowiązującym od tej samej daty rozporządzeniu Ministra Środowiska z 13.12.2018 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (DzU poz. 2527).

Opłata za szacowanie ryzyka wyłudzeń skarbowych

1.01.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 21.12.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłaty za ustalanie wskaźnika ryzyka (DzU poz. 2490). Wprowadzono ją na początku 2018 r., zobowiązując Szefa KAS do analizowania ryzyka wykorzystywania działalności banków i skoków do wyłudzeń skarbowych. Wskaźnik ryzyka ustala izba rozliczeniowa w systemie teleinformatycznym (STIR) i przekazuje również bankom i skok, które za to płacą. Od 2019 r. zmniejszono tę opłatę z 0,67 (bez VAT) do 0,35 zł rocznie za każdy rachunek podmiotu kwalifikowanego. Należy ją wnieść z góry, zasadniczo do 31 stycznia danego roku.

Więcej informacji dla KAS

Ustawa o zmianie ustawy z 9.11.2018 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2354) m.in. poszerza uprawnienia do pozyskiwania informacji przez fiskusa. Szef KAS oraz naczelnik UCS mogą występować o informacje do instytucji finansowych nie tylko podczas kontroli, lecz także poza tą procedurą. W ramach KAS więcej osób będzie mieć dostęp do danych. KAS może również korzystać z danych zgromadzonych w bazach, rejestrach itp. (prowadzonych przez inne organy), które będą przetwarzane w Centralnym Rejestrze Danych Podatkowych.

KAS przybyło też uprawnień. Może ścigać sprawców przestępstw przeciwko działalności instytucji państwowych i samorządu terytorialnego.

Ma także więcej uprawnień kontrolnych, m.in. możliwość:

  • prowadzenia kontroli także pod nieobecność kontrolowanego – wystarczy obecność pracownika kontrolowanego lub przywołanie odpowiedniego świadka,
  • wręczania kontrolowanemu zawiadomienia o uwzględnieniu korekty deklaracji, co kończy kontrolę celno-skarbową,
  • kontrolowania na podstawie stałego upoważnienia, m.in. na drogach publicznych, w zakresie posiadania, produkcji i dystrybucji automatów do gier, stosowania znaków akcyzy, znakowania wyrobów energetycznych, parametrów paliw silnikowych,
  • kontrolowania spółek wchodzących w skład podatkowej grupy kapitałowej, która utraciła status podatnika, oraz byłych wspólników spółki cywilnej i spółek osobowych, w razie ich rozwiązania w trakcie kontroli.

Do ustawy o KAS przeniesiono przepisy rozporządzenia dotyczącego oceny wykorzystania środków budżetowych przeznaczonych na cele specjalne.

Ustawa modyfikuje także zasady pracy w Służbie Celno-Skarbowej. Weszła w życie 2.01.2019 r., choć niektóre jej przepisy obowiązują od innych dat.

Zmiany tej ustawy uwzględniono w przepisach wykonawczych. 2.01.2019 r. weszły też w życie rozporządzenia MF z:

  • 21.12.2018 r. w sprawie wzorów upoważnień do wykonywania kontroli celno-skarbowej (DzU poz. 2520),
  • 31.12.2018 r. w sprawie zamknięć urzędowych (DzU z 2019 r. poz. 1),
  • 31.12.2018 r. w sprawie urzędowego sprawdzenia (DzU z 2019 r. poz. 2); uwzględnia, że urzędowemu sprawdzeniu podlega obecnie także działalność związana z produkcją i obrotem automatami do gier hazardowych.

Kontrola automatów do gier

Produkcja automatów do gier hazardowych i obrót nimi są poddane kontroli celno-skarbowej. Jej zasady określiło obowiązujące od 2.01.2019 r. rozporządzenie MF z 31.12.2018 r. w sprawie kontroli celno-skarbowej wykonywanej w zakresie produkcji automatów do gier hazardowych i obrotu tymi automatami (DzU z 2019 r. poz. 3). Polega ona na bezpośrednim uczestniczeniu kontrolującego w czynnościach związanych z działalnością, kontroli dokumentacji i automatów oraz porównaniu stanu rzeczywistego automatów ze stanem ewidencyjnym. Producent automatów lub handlujący nimi musi przesyłać fiskusowi miesięczne informacje o liczbie automatów wyprodukowanych, magazynowanych, nabytych, wraz ze wskazaniem dostawców, a także dane o imporcie i eksporcie.

Były wspólnik bez klauzuli

Od 5.01.2019 r. obowiązuje zmiana w Kpc. Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce jawnej, partnerskiej, komandytowej lub ska sąd nadaje klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczenia całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, a także gdy jest oczywiste, że egzekucja taka będzie bezskuteczna.

Regulację uzupełniono o zastrzeżenie, że nie dotyczy to osoby, która w chwili wszczęcia postępowania w sprawie, w której został wydany tytuł egzekucyjny przeciwko spółce, nie była już jej wspólnikiem.

To nowe brzmienie będzie stosowane także w przypadkach, gdy postępowanie klauzulowe wszczęto przed 5.01.2019 r., ale jeszcze się nie zakończyło. Wynika to z ustawy z 9.11.2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (DzU poz. 2385).

Pracodawca w egzekucji alimentów

Ustawa z 6.12.2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych (DzU poz. 2432) dotyczy różnych aktów prawnych.

Ułatwia przepływ informacji między instytucjami a komornikami, w tym o podjęciu zatrudnienia przez dłużników alimentacyjnych, np. drogą elektroniczną.

Wolne od egzekucji jest jedynie 50% kwot diet przysługujących z tytułu podróży służbowych – gdy egzekwowane są alimenty lub należności wypłacone dziecku z funduszu alimentacyjnego.

Ustawa obowiązuje od 11.01.2019 r., ale niektóre jej przepisy wchodzą w życie w innych terminach. Zmiany dotyczące wykroczeń w Kp zaczną obowiązywać od 1.12.2020 r. Wzrosną wtedy sankcje za nielegalne zatrudnianie pracowników będących dłużnikami alimentacyjnymi. Jeśli pracodawca nie potwierdzi na piśmie umowy o pracę dłużnika alimentacyjnego, który zalega ze spełnieniem ww. świadczeń za okres dłuższy niż 3 mies. – pracodawcy grozi grzywna od 1,5 tys. do 45 tys. zł. Sankcja ta obejmie także pracodawcę, który wypłaci dłużnikowi alimentacyjnemu więcej, niż powinien otrzymać po potrąceniach.

Grzywna wymierzana przez komornika pracodawcy, który nie wykonuje obowiązków związanych z egzekucją świadczeń alimentacyjnych od pracownika, wzrośnie z 2 tys. do 5 tys. zł. Taka kara grozi np. pracodawcy, który nie prześle dokumentów zajęcia wynagrodzenia nowemu pracodawcy dłużnika. Dalsze uchylanie się pracodawcy spowoduje nałożenie kolejnej grzywny.

Dokumentacja w hazardzie

22.01.2019 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 28.12.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dokumentacji prowadzonej przez podmioty prowadzące działalność w zakresie gier hazardowych (DzU z 2019 r. poz. 26). Nie trzeba już stosować pieczątek imiennych osób do dokonywania wpisów w księdze eksploatacji automatów do gier oraz pieczątek nagłówkowych w rejestrze napiwków w kasynach. Przewidziano też nowy wzór formularza rejestru napiwków.

Zwolnienia podatkowe w offsecie

Rozporządzenie MF z 7.01.2019 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów uzyskanych w następstwie wykonania umów offsetowych (DzU poz. 41) dotyczy dochodów polskich beneficjentów umów offsetowych, w związku z otrzymaniem nieodpłatnie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (technologii, licencji i know-how) oraz prawa do korzystania z tych wartości, usług szkoleniowych, pozostających w związku z produkcją broni, amunicji lub materiałów wojennych, pod warunkiem że produkty te zostaną przeznaczone wyłączenie na cele wojskowe.

Dotyczy umów offsetowych z 23.03.2018 r. zawartych z Lockheed Martin Global Inc. i Raytheon Company, a także umowy z 11.12.2013 r. z Nammo Raufoss AS. Weszło w życie 24.01.2019 r., ale ma zastosowanie do dochodów z 2018 i 2019 r.

Podwyżki emerytur i rent oraz ubezpieczenia społeczne doktorantów

Wchodząca w życie 1.03.2019 r. ustawa z 14.12.2018 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2019 r. poz. 39) przewiduje wzrost świadczeń emerytalno-rentowych. Podwyżki dotyczą świadczeń wypłacanych przez ZUS, KRUS i tzw. mundurowych.

Zawiera też przepis, że doktoranci, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Podpis osobisty potwierdzany dowodem

Dowody osobiste mają zyskać tzw. warstwę elektroniczną. Będą w nie wbudowane certyfikaty, dzięki którym będzie można:

  • uwierzytelnić się w systemach teleinformatycznych (certyfikat identyfikacji i uwierzytelnienia),
  • potwierdzić obecność w określonym miejscu i czasie (certyfikat potwierdzania obecności),
  • złożyć podpis osobisty, czyli podpis elektroniczny (certyfikat podpisu osobistego),
  • zamieścić kwalifikowany certyfikat podpisu elektronicznego wydawany przez dostawców komercyjnych.

Dowody będą stopniowo wymieniane, a proces ten ma się zakończyć za 10 lat. Podpisem osobistym będzie można się posługiwać podobnie jak podpisem zaufanym.

Wynika to z obowiązującej od 4.03.2019 r. ustawy z 6.12.2018 r. o zmianie ustawy o dowodach osobistych oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2019 r. poz. 60). Część przepisów wchodzi w życie w innych terminach.

Krajowy Rejestr Zadłużonych

Ustawa z 6.12.2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (DzU z 2019 r. poz. 55) przewiduje stworzenie jawnego rejestru z danymi osób, wobec których:

  • prowadzi się postępowania restrukturyzacyjne i upadłościowe,
  • była prowadzona egzekucja, którą umorzono z powodu bezskuteczności.

Będzie on pełnił funkcję Centralnego Rejestru Restrukturyzacji i Upadłości. Umożliwi sprawdzenie przez internet, czy podmiot jest niewypłacalny, zagrożony niewypłacalnością lub czy umorzono wobec niego bezskuteczną egzekucję.

Postępowanie upadłościowe i restrukturyzacyjne ma być w całości elektroniczne, łącznie ze składaniem pism do sądu (na określonych formularzach) i ich doręczaniem przez sąd. Wierzyciele będą mogli przez internet zajrzeć do akt tych postępowań. Osoby, takie jak pracownicy, wierzyciele alimentacyjni, zachowują jednak prawo do składania wniosków na piśmie lub ustnie w biurze podawczym każdego sądu.

Stworzenie ogólnodostępnego portalu internetowego wyeliminuje konieczność dokonywania obwieszczeń w MSiG.

Elektronizacja umożliwi przygotowywanie sprawozdań okresowych oraz końcowych, zawierających raporty generowane z prowadzonego w systemie teleinformatycznym i na bieżąco aktualizowanego spisu masy upadłości oraz spisu wierzytelności.

Ustawa wskazuje terminy przechowywania danych w rejestrze – zasadniczo jest to 10 lat od dnia prawomocnego zakończenia lub umorzenia postępowania, którego dotyczą. Krócej, bo 7 lat, będą przechowywane dane o podmiotach, wobec których umorzono prowadzoną przez US albo ZUS egzekucję sądową lub administracyjną z uwagi na to, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Termin ten dotyczy też dłużników alimentacyjnych.

Ustawa wchodzi w życie zasadniczo 1.12.2020 r., ale część jej regulacji zacznie obowiązywać w innych terminach. O zmianach w składaniu sprawozdań finansowych w KRS piszemy na s. 42.

W DzU ogłoszono teksty jednolite:

  • ustawy o podatku tonażowym (DzU z 2019 r. poz. 31),
  • rozporządzenia MF w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług, oraz warunków stosowania stawek obniżonych (DzU z 2018 r. poz. 2350).
źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 1/2019

Powołanie zarządcy sukcesyjnego u notariusza

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22.11.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (DzU poz. 2196) określa maksymalne stawki za czynności związane z wprowadzeniem zarządu sukcesyjnego – w zależności od rodzaju czynności jest to 50 lub 100 zł. Obowiązuje od 25.11.2018 r.

Przekazanie znaków akcyzy

Rozporządzenie MF z 22.11.2018 r. w sprawie trybu przekazania znaków akcyzy (DzU poz. 2199) reguluje przypadki, gdy znaki te są przekazywane następcom prawnym lub podmiotom przekształconym: jednemu z następców prawnych zmarłego przedsiębiorcy, który wstąpił w prawa i obowiązki wynikające z decyzji oraz zezwoleń akcyzowych, a także przedsiębiorstwu w spadku w przypadku ustanowienia zarządu sukcesyjnego po śmierci przedsiębiorcy. Przekazujący musi pisemnie powiadomić właściwego naczelnika US nie później niż 3 dni przed przekazaniem znaków akcyzy. Z czynności przekazania trzeba zaś sporządzić protokół, a jeden z jego trzech egzemplarzy przesłać również naczelniko-wi US. Obowiązuje od 25.11.2018 r.

Konwencja celna

Z obowiązującego od 26.11.2018 r. oświadczenia rządowego z 15.11.2018 r. w sprawie mocy obowiązującej Konwencji w sprawie scentralizowanej odprawy celnej dotyczącej podziału krajowych kosztów poboru, które są zatrzymywane, gdy tradycyjne zasoby własne są udostępniane budżetowi UE, sporządzonej w Brukseli 10.03.2009 r., wynika, że Prezydent RP ratyfikował ją 13.12.2011 r., a wchodzi ona w życie 16.01.2019 r. Konwencja określa m.in. procedury, jakie powinny być stosowane w przypadku scentralizowanej odprawy celnej. Ma ułatwiać przedsiębiorcom obrót międzynarodowy i rozliczenia dochodu z ceł między państwami i budżetem unijnym.

Pomoc dla poszkodowanych przez wichury 8.12.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 30.11.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych przychodów (dochodów) otrzymanych na łagodzenie zagrożenia bezpieczeństwa publicznego, w tym zagrożenia pożarowego, w zdewastowanych lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa (DzU poz. 2283). Chodzi o pomoc przeznaczaną dla poszkodowanych żywiołem w sierpniu 2017 r. W myśl znowelizowanego przepisu zwolnienie obejmie przychody z dłuższego okresu, bo uzyskane od 24.08.2017 do 31.12.2021 r., a nie do końca 2018 r., jak było pierwotnie.

Pomoc dla poszkodowanych przez wichury

8.12.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 30.11.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych przychodów (dochodów) otrzymanych na łagodzenie zagrożenia bezpieczeństwa publicznego, w tym zagrożenia pożarowego, w zdewastowanych lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa (DzU poz. 2283). Chodzi o pomoc przeznaczaną dla poszkodowanych żywiołem w sierpniu 2017 r. W myśl znowelizowanego przepisu zwolnienie obejmie przychody z dłuższego okresu, bo uzyskane od 24.08.2017 do 31.12.2021 r., a nie do końca 2018 r., jak było pierwotnie.

Niepełnosprawny w spółdzielni socjalnej

14.12.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MRPiPS z 12.12.2018 r. w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo działalności w formie spółdzielni socjalnej (DzU poz. 2342). Uwzględnia, że osoba niepełnosprawna może otrzymać z PFRON środki na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo działalności w formie spółdzielni socjalnej, na jednego członka założyciela spółdzielni oraz na jednego członka przystępującego do spółdzielni po jej założeniu, a nie jak dotychczas tylko na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej.

Zaświadczenia o wygranych w grach hazardowych

28.12.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 7.12. 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zaświadczeń o uzyskanej wygranej oraz ewidencji zaświadczeń i ewidencji wypłaconych (wydanych) wygranych (DzU poz. 2325). Zmienia się sposób prowadzenia ewidencji zaświadczenia o uzyskanej wygranej. Może mieć nie tylko formę książkową, lecz także elektroniczną. Ewidencję elektroniczną prowadzi się w taki sposób, aby umożliwiała wgląd w treść dokonywanych wpisów oraz zapewniała ochronę zapisanych informacji przed zniszczeniem lub utratą, zapewniała ochronę przed nieuprawnionym dostępem, umożliwiała wydruk wpisów i raportów z dokonanych wpisów, zapewniała identyfikację osoby dokonującej zmiany, uniemożliwiała usuwanie wpisów i zmianę zamieszczonych informacji bez wykrycia tego zdarzenia przez program.

Naczelnik US przed rozpoczęciem prowadzenia ewidencji dokonuje jej poświadczenia przez:

  • zarejestrowanie i opatrzenie przeszycia zamknięciem urzędowym – w przypadku ewidencji w postaci książkowej,
  • zarejestrowanie – w przypadku ewidencji prowadzonej w postaci elektronicznej.

Do już istniejących ewidencji stosuje się dotychczasowe przepisy.

Wiele zmian w podatkach

1.01.2019 r. weszły w życie nowelizacje przepisów podatkowych, które omawiamy na s. 17. Chodzi o ustawy z:

  • 23.10.2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2193) – dotyczy m.in. cen transferowych,
  • 9.11.2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (DzU poz. 2246) – dotyczy termomodernizacji.

Nowe formularze podatkowe

Od 1.01.2019 r. zaczęły obowiązywać nowe formularze podatkowe, co wynika z kilku rozporządzeń MF z:

  • 22.11.2018 r. w sprawie określenia niektórych wzorów oświadczeń, deklaracji i informacji podatkowych obowiązujących w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (DzU poz. 2237); określa wzory oświadczeń PIT-2, PIT-2A, PIT-3, deklaracji PIT-4R, PIT-6, PIT-8AR, informacji PIT-8C, PIT-11, PIT-R, IFT-1/IFT-1R; mają one zastosowanie do przychodów, dochodów (strat) uzyskanych (poniesionych) od 1.01.2018 r., przy czym oświadczenia, deklaracje i informacje, złożone przez płatnika jeszcze przed tą datą na dotychczasowych formularzach, pozostają w mocy,
  • 23.11.2018 r. w sprawie wzorów zeznań podatkowych obowiązujących w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (DzU poz. 2236); wprowadza nowe formularze: PIT-36/PIT-36S, PIT-36L/PIT-36LS, PIT-37, PIT-38, PIT-39 wraz z zał.: PIT/B, PIT/BR, PIT/D, PIT/DS (informacja o wysokości dochodu (straty) z działów specjalnych produkcji rolnej), PIT/M, PIT/MIT (informacja o środkach trwałych oraz przychodach składana przez podatnika obowiązanego do zapłaty podatku minimalnego), PIT/O, PIT/Z, PIT/ZG; wzory stosuje się do przychodów, dochodów (strat) uzyskanych (poniesionych) od 1.01.2018 r.,
  • 23.11.2018 r. w sprawie określenia wzorów zeznania, deklaracji i informacji podatkowych obowiązujących w zakresie zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (DzU poz. 2238); wprowadza nowe formularze: PIT-28/PIT-28S, PIT-16A, PIT-19A, PIT-28/A, PIT-28/B, PIT/O, PIT/D; wzory stosuje się do przychodów uzyskanych od 1.01.2018 r. i dokonanych od tego dnia odliczeń,
  • 23.11.2018 r. w sprawie wzoru rocznego obliczenia podatku wraz z informacją o wysokości dochodu, do sporządzenia których obowiązane są organy rentowe (DzU poz. 2239); określa nowy wzór PIT-40A/11A, który ma zastosowanie do dochodów uzyskanych od 1.01.2018 r.

Danina solidarnościowa

Ustawa z 23.10.2018 r. o Solidarnościowym Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych (DzU poz. 2192) od 1.01.2019 r. wprowadziła nową składkę i podatek.

Wysokość składki określi ustawa budżetowa (ma to być 0,15% podstawy wymiaru składki na FP). Płatnik oblicza ją na zasadach przewidzianych dla składek na FP, łącznie z tymi składkami, w wysokości sumy stóp procentowych tych składek i wykazuje w deklaracji rozliczeniowej w łącznej kwocie. Potem nastąpi rozdzielenie zebranych środków na 2 Fundusze – Pracy i Solidarnościowy.

Osoby fizyczne zapłacą daninę solidarnościową w wysokości 4% od nadwyżki ponad 1 mln zł sumy dochodów podlegających opodatkowaniu skalą lub stawką 19% po ew. odliczeniach składek. Miesięcznie trzeba więc osiągać dochody powyżej 86 tys. zł. Pierwszy raz będzie płatna od dochodów (przychodów) uzyskanych od 1.01.2019 do 30.04.2020 r. Więcej nt. tej daniny na s. 18.

Celem Solidarnościowego Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych jest wsparcie społeczne, zawodowe lub zdrowotne osób niepełnosprawnych realizowane m.in. przez programy rządowe.

Uproszczenia dla przedsiębiorców

Ustawa z 9.11.2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym (DzU poz. 2244) to obszerna nowelizacja obejmująca wiele ustaw, która weszła w życie 1.01.2019 r. Dotyczy także PIT, CIT, PCC i rachunkowości, które to zmiany zostały omówione na s. 17, 48 i 50.

W tym miejscu wskazujemy na inne, warte odnotowania nowe regulacje.

Reprezentacja osoby prawnej

Jedna z nich (art. 39 Kc) przewiduje potwierdzanie przez osoby prawne czynności dokonanych przez organ niemający umocowania lub z jego przekroczeniem. Wówczas ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę prawną, w której imieniu umowa została zawarta. W tym celu druga strona może wyznaczyć osobie prawnej odpowiedni termin do potwierdzenia umowy i staje się wolna po bezskutecznym jego upływie. Jeśli potwierdzenie nie nastąpi, to ten, kto zawarł umowę, jest obowiązany do zwrotu tego, co otrzymał, oraz naprawienia szkody.

Jednostronna czynność prawna dokonana przez działającego jako organ osoby prawnej bez umocowania albo z przekroczeniem jego zakresu jest nieważna. Jednak gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie woli, zgodził się na działanie bez umocowania, stosuje się ww. zasady dotyczące umów. Ta zmiana obowiązuje od 1.03.2019 r.

Bhp

Ograniczono wynikający z Kp obowiązek przeprowadzania szkoleń okresowych bhp dla pracowników administracyjno-biurowych w branżach do 3. kategorii ryzyka (nadal obowiązują wstępne szkolenia). Gdy u pracodawcy zwiększy się kategoria ryzyka ponad 3. kategorię, musi przeprowadzić szkolenie okresowe w terminie nie dłuższym niż 6 mies., licząc od dnia ustalenia wyższej kategorii ryzyka.

Poza tym pracodawca nie musi powoływać oddzielnej służby bhp i może sam wypełniać jej funkcje, jeśli zatrudnia do 10 pracowników albo zatrudnia do 50 (dotychczas 20) pracowników i jest zakwalifikowany do grupy działalności, dla której ustalono nie wyższą niż 3. kategorię ryzyka.

Opłata za zezwolenie na alkohol

Ułatwienie we wnoszeniu opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych polega na tym, że można ją zapłacić jednorazowo do 31 stycznia, a nie tylko w 3 równych ratach, w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego (jak dotychczas). Poza tym ubieganie się o zezwolenie na obrót napojami alkoholowymi ma być mniej sformalizowane.

Podatki lokalne

Ujednolicono wzory formularzy w zakresie podatków lokalnych: rolnego, od nieruchomości i leśnego. Nie będą ich określać rady gminy, lecz MF. Ponadto informacje o gruntach oraz deklaracje na podatek rolny będzie można składać drogą elektroniczną. Minister określi w rozporządzeniu (a nie rada gminy w uchwale) sposób przesyłania tych informacji i deklaracji oraz rodzaje podpisu elektronicznego, którym powinny być opatrzone. To samo dotyczy informacji o nieruchomościach, obiektach budowlanych i lasach, a także deklaracji na: podatek od nieruchomości, podatek od środków transportowych, opłatę reklamową, podatek leśny. Zmiany w odpowiednich ustawach podatkowych obowiązują od 1.07.2019 r.

Ewidencja podatników

W zgłoszeniu identyfikacyjnym podatnika prowadzącego działalność gospodarczą (bez względu na formę) oprócz dotychczasowych danych trzeba będzie podawać nie tylko miejsce przechowywania ksiąg rachunkowych, lecz także dane prowadzącego dokumentację rachunkową, w tym jego NIP.

Szef KAS prowadzący Centralny Rejestr Podmiotów Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP) zyskuje dodatkowe uprawnienia w zakresie pozyskiwania informacji o podatniku. Jeśli np. osoba zostanie zarejestrowana w systemie PESEL, to do CRP KEP musi zostać przekazana informacja nie tylko o nazwisku, imieniu, numerze PESEL i dacie zgonu, lecz także o dacie znalezienia zwłok, numerach PESEL rodziców albo ich imionach i nazwiskach rodowych. Szef KAS i naczelnik US mogą aktualizować w CRP KEP nazwę podmiotu i adres jego siedziby na podstawie danych ujawnionych w KRS lub otrzymanych z tego rejestru za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

Kontrola zwolnień lekarskich

W ustawie zasiłkowej wprowadzono regulację zmieniającą formę zawiadamiania o kontrolnym badaniu przez lekarza orzeczenia ZUS w toku kontroli zwolnienia lekarskiego. ZUS będzie mógł łatwiej „ścigać” chorego. Dotychczas konieczne było wezwanie ubezpieczonego za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Obecnie ZUS zyskał więcej swobody. Może wysłać pisemne zawiadomienie pocztą, ale przekazać je e-mailem lub telefonicznie przez pracownika ZUS albo pracodawcę. Zawiadomienie przekazane telefonicznie ma skutek doręczenia, jeżeli rozmowa była rejestrowana, a ubezpieczony wyraził zgodę na nagranie. Zawiadomienie przekazane za pomocą środków komunikacji elektronicznej ma skutek doręczenia, jeżeli doręczający dostał potwierdzenie jego otrzymania przez ubezpieczonego.

Przy wystawianiu zwolnienia chory musi podać swój adres pobytu w czasie choroby, bo właśnie na ten adres trafi zawiadomienie (w wypadku formy pisemnej). W razie zmiany miejsca pobytu w czasie choroby, trzeba o tym w ciągu 3 dni poinformować pracodawcę i ZUS (pod rygorem skuteczności doręczenia na poprzedni adres).

Zmiany w Ksh

Nowelizacja Ksh dotyczy wielu różnych kwestii, m.in.:

  • w skład zarządu spółki partnerskiej mogą obecnie wchodzić, oprócz partnerów, osoby trzecie, ale w zarządzie spółki musi być co najmniej jeden partner,
  • komplementariusz może wypowiedzieć umowę spółki komandytowej lub wystąpić z niej, na zasadach dotyczących spółki jawnej,
  • określono, w jakiej formie powinna być zmieniona umowa spółki z o.o. w organizacji – zmiana powinna nastąpić w drodze zawarcia umowy przez wspólników, co wymaga jednomyślności; zasady tej nie stosuje się do spółek zawiązywanych przy wykorzystaniu wzorca umowy,
  • rozwiązano dylemat, co wówczas, gdy ani wspólnicy, ani zarząd nie podjęli decyzji o faktycznej wypłacie dywidendy zatwierdzonej do wypłaty albo podejmują ją bez wskazania daty (co może krzywdzić mniejszościowych wspólników); przewidziano, że jeżeli uchwała zgromadzenia wspólników nie określa dnia dywidendy, jest nim dzień powzięcia uchwały o podziale zysku; jeśli zaś zgromadzenie wspólników nie określi terminu wypłaty dywidendy, jej wypłata powinna nastąpić niezwłocznie po dniu dywidendy,
  • spółka z o.o. może żądać od wspólnika zwrotu wypłaconej zaliczki na zysk, gdy odnotowała stratę bądź mniejszy zysk, niż pierwotnie przewidywano; wówczas wspólnik ma obowiązek zwrócić różnicę między zyskiem przypadającym mu za dany rok a wysokością otrzymanej zaliczki; dotychczas nie było takiej możliwości,
  • określono, komu ma składać rezygnację jedyny (także ostatni) członek zarządu spółki kapitałowej lub wszyscy członkowie jednocześnie; w spółce z o.o. oświadczenie ma być kierowane do wspólników w taki sposób, że ustępujący zwołuje ich nadzwyczajne zgromadzenie; oświadczenie jest skuteczne z dniem następującym po dniu, w którym miało się odbyć zwoływane zgromadzenie, bez względu na to, czy doszło ono do skutku; do zaproszeń dołączane jest oświadczenie o rezygnacji, co gwarantuje, że dotrze ono do wszystkich wspólników spółki,
  • w spółce akcyjnej zasadą jest obowiązek składania radzie nadzorczej oświadczenia o rezygnacji; gdy jednak rada nie została prawidłowo obsadzona, wystarczy, że oświadczenie odbierze jeden jej członek; gdy w radzie nadzorczej są wyłącznie wakaty, członek zarządu składa oświadczenie o rezygnacji, w dowolnej formie, akcjonariuszom i jest ono skuteczne z dniem następującym po dniu, w którym miało się odbyć zwoływane zgromadzenie, bez względu na to, czy doszło ono do skutku,
  • możliwe stało się przegłosowanie w trybie obiegowym uchwał, które powinny być podjęte na zwyczajnym zgromadzeniu wspólników spółki z o.o. (a nie tylko nadzwyczajnym),
  • organ, który zwołał zgromadzenie wspólników, może je odwołać; jeśli byli to wspólnicy, którzy zażądali zwołania nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników, to tylko oni mają wyłączne prawo je odwołać,
  • pełnomocnictwo udziałowca lub akcjonariusza do udziału w zgromadzeniu powinno być udzielone na piśmie pod rygorem nieważności; kopię pełnomocnictwa dołącza się do księgi protokołów; dotychczas żądano oryginału, ale w praktyce najczęściej tego typu pełnomocnictwa występują w 1 egz., a pełnomocnik korzysta z nich więcej niż raz,

  • sposób reprezentacji spółki w likwidacji powinien być określony w umowie spółki, uchwale wspólników albo orzeczeniu sądu; może je zmienić sąd (np. wskazać likwidatora),

  • spółka wydzielona przy podziale może wykonywać prawa procesowe wobec należącego do niej składnika majątkowego, bez konieczności uzyskiwania zgody przeciwnika procesowego; z kolei spółka dzielona odpowiada solidarnie za zobowiązania ze spółkami powstałymi w wyniku jej podzielania, co ma zabezpieczyć interesy wierzycieli.

E-faktura w zamówieniach publicznych

Ustawa z 9.11.2018 r. o elektronicznym fakturowaniu w zamówieniach publicznych, koncesjach na roboty budowlane lub usługi oraz partnerstwie publiczno-prywatnym (DzU poz. 2191) wdraża dyrektywę PE i Rady 2014/55/UE z 16.04.2014 r. w sprawie fakturowania elektronicznego w zamówieniach publicznych (DzUrz UE L 133 z 06.05.2014 r.). Chodzi o zmniejszenie barier w handlu transgranicznym, ale też o zmniejszenie liczby fałszywych faktur. Określono zasady przesyłania drogą elektroniczną ustrukturyzowanych faktur elektronicznych oraz innych dokumentów związanych z realizacją zamówień publicznych, koncesji na roboty budowlane lub usługi oraz partnerstwa publiczno-prywatnego. Ustrukturyzowana faktura elektroniczna składa się co najmniej z danych wymaganych przepisami o VAT oraz zawierających informacje dotyczące odbiorcy płatności i wskazanie umowy zamówienia publicznego.

Funkcjonowanie systemu ma zapewnić platforma obsługiwana przez ministra właściwego ds. gospodarki (www.efaktura.gov.pl). Ma ona umożliwić przesyłanie ustrukturyzowanych faktur i innych dokumentów za swoim pośrednictwem, a także przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługiwanego przez OpenPEPPOL (stowarzyszenie międzynarodowe z siedzibą w Brukseli, którego celem jest zapewnienie europejskim przedsiębiorcom komunikacji elektronicznej z podmiotami sektora publicznego w procesach związanych z udzielaniem i realizacją zamówień publicznych, koncesji na roboty budowlane lub usługi oraz partnerstwa publiczno-prywatnego). Zamawiający i wykonawcy muszą się zalogować do systemu, aby przesyłać i pobierać faktury. Ma on ruszyć w dniu wejścia ustawy, tzn. 18.04.2019 r., przy czym przepisy dotyczące tworzenia platformy obowiązują od 1.01.2019 r.

Pracownicze plany kapitałowe (PPK)

Po złych doświadczeniach z OFE przyjdzie się zmierzyć z kolejnym rozwiązaniem z zakresu alternatywnego wobec ZUS oszczędzania na emeryturę. 1.01.2019 r. weszła w życie ustawa z 4.10.2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (DzU poz. 2215).

Pracodawcy obowiązkowo mają przystępować do planów (nawet jeśli zatrudniają tylko jednego pracownika lub zleceniobiorcę). Środki zgromadzone w PPK mają być prywatną własnością uczestników.

Będą zawierane 2 rodzaje umów:

  • o zarządzanie PPK – między pracodawcą i instytucją finansową (fundusz inwestycyjny zarządzany przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych, fundusz emerytalny zarządzany przez Powszechne Towarzystwo Emerytalne (PTE) albo pracownicze towarzystwo emerytalne lub zakład ubezpieczeń); będzie zawierana w postaci elektronicznej i wpisywana do ewidencji PPK prowadzonej przez Polski Fundusz Rozwoju S.A.,
  • o prowadzenie PPK – między zatrudnionym i instytucją finansową.

Obowiązek zawierania umów jest wprowadzany stopniowo, tzn. w przypadku zatrudniania:

  • 250 osób, wg stanu na 31.12.2018 r. – od 1.07.2019 r.,
  • 50 osób, wg stanu na 30.06.2019 r. – od 1.01.2020 r.,
  • 20 osób, wg stanu na 31.12.2019 r. – od 1.07.2020 r.,

a dla pozostałych podmiotów zatrudniających oraz jednostek sektora finansów publicznych – od 1.01.2021 r.

Z chwilą zawarcia umowy każdy zatrudniony zostanie automatycznie zapisany do PPK, ale może się z niego wypisać, składając pracodawcy pisemną deklarację. Po 4 latach pracodawca musi ponownie zapisać podwładnego do PPK. Wtedy znów rezygnacja wymaga złożenia kolejnej deklaracji przez pracownika. Natomiast przystąpić do PPK można w każdym czasie.

Wpłatę na PPK wnosi pracodawca i zatrudniony. Wyniesie ona 2% wynagrodzenia (podstawy wymiaru składek) od uczestnika programu i 1,5% od podmiotu zatrudniającego (tzw. wpłata podstawowa). Dla zarabiających mniej niż 120% minimalnego wynagrodzenia w danym roku wpłata podstawowa może wynosić mniej niż 2%, ale nie mniej niż 0,5%.

Zatrudniający może zadeklarować wyższą wpłatę, tzn. do 2,5% wpłaty dodatkowej (łącznie z wpłatą podstawową – 4%). Jej wysokość można zróżnicować w odniesieniu do różnych kategorii zatrudnionych w zależności od stażu pracy w danej firmie albo na podstawie regulaminu wynagrodzeń lub układu zbiorowego pracy. Także zatrudniony może zadeklarować wpłatę dodatkową – do 2% (łącznie z podstawową – maksymalnie 4%). Wpłaty finansowane przez uczestnika PPK będą potrącane z wynagrodzenia po jego opodatkowaniu.

Za niepłacenie na PPK grozi grzywna od 1 tys. do 1 mln zł. Kontrolą i ściganiem zajmie się Państwowa Inspekcja Pracy.

Do rozpoczęcia oszczędzania na PPK ma zachęcić wpłata powitalna finansowana z FP w kwocie 250 zł, a potem dopłaty roczne po 240 zł.

Instytucje finansowe przy lokowaniu środków muszą uwzględniać różny wiek uczestników PPK, tzn. w wypadku uczestników zbliżających się do 60 lat – inwestować w bezpieczniejsze instrumenty finansowe.

Za swoją działalność instytucje finansowe pobiorą do 0,5% wartości aktywów netto w roku.

Polski Fundusz Rozwoju S.A. będzie prowadzić ewidencje:

  • towarzystw funduszy inwestycyjnych, PTE, pracowniczych towarzystw emerytalnych i zakładów ubezpieczeń spełniających wymogi określone w ustawie,
  • podmiotów zatrudniających, które zawarły umowy o zarządzanie PPK,
  • umów o zarządzanie PPK,
  • uczestników PPK.

Polski Fundusz Rozwoju S.A. będzie też prowadzić portal o PPK o charakterze informacyjnym.

Środki zgromadzone na PPK będą dziedziczone.

Ustawa przewidziała rozliczenie środków zgromadzonych na PPK w razie rozwodu lub unieważnienia małżeństwa.

Na wypłatę środków z PPK można liczyć po ukończeniu 60 lat (zarówno w wypadku kobiet, jak i mężczyzn). Wówczas 25% zostanie wypłacone jednorazowo, a pozostałe 75% – w co najmniej 120 miesięcznych ratach. W 2 przypadkach można wypłacić środki wcześniej:

  • gdy poważnie zachoruje pracownik, jego małżonek lub dziecko – można wnioskować o jednorazową wypłatę do 25% środków,
  • na wkład własny na cele mieszkaniowe (np. zakup domu, gruntu), ale z obowiązkiem zwrotu w ciągu 15 lat.

Możliwa jest wypłata tzw. świadczenia małżeńskiego, tzn. gdy małżonek uczestnika PPK też osiągnie 60. rok życia i wspólnie wyrażą taką wolę. Świadczenie będzie wypłacane przez 120 mies. – aż do wyczerpania środków. Jeśli jeden małżonek umrze, drugi pobiera pełną wypłatę.

Nadzór nad funkcjonowaniem PPK sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego (KNF).

Czynności komornika – formularze

Skargę na czynności komornika od 1.01.2019 r. należy składać na urzędowych formularzach, których wzór określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 23.11.2018 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza skargi na czynności komornika (DzU poz. 2296).

Z kolei obowiązujący od tej samej daty wniosek o wszczęcie egzekucji określono w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 30.11.2018 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o wszczęcie egzekucji kierowanego do komornika (DzU poz. 2307).

Można je ściągnąć ze stron internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości, a także otrzymać w kancelariach komorniczych i sądach.

Ponadto od 1.01.2019 r. komornicy będą się posługiwać nowymi identyfikatorami. Określa je rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 30.11.2018 r. w sprawie określenia wzoru identyfikatora komornika sądowego (DzU poz. 2336).

Zwolnienie związkowca od pracy

1.01.2019 r. weszło w życie rozporządzenie RM z 27.11.2018 r. w sprawie trybu udzielenia i korzystania ze zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej przysługującego osobie wykonującej pracę zarobkową, sposobu ustalenia wysokości wynagrodzenia albo świadczenia pieniężnego przysługującego osobie w okresie zwolnienia od pracy oraz wynikających z tego tytułu uprawnień i świadczeń (DzU poz. 2323). Kwestie dotyczące uprawnień związkowca, któremu udzielany jest urlop bezpłatny w związku z pełnieniem funkcji związkowej poza zakładem pracy, będą uregulowane odrębnym rozporządzeniem. Dotychczas były w jednym akcie prawnym.

Wzmocnienie nadzoru finansowego

Ustawa z 9.11.2018 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem nadzoru nad rynkiem finansowym oraz ochrony inwestorów na tym rynku (DzU poz. 2243) oprócz realizacji tytułowego celu stanowi reakcję na rekomendacje przedstawione przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy, dotyczące zwiększenia niezależności finansowej KNF. Nowelizuje 23 ustawy. Wprowadza m.in. następujące zmiany:

  • rozszerza skład KNF o 4 dodatkowych członków – przedstawicieli: Prezesa RM, Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, Prezesa UOKiK oraz ministra – członka Rady Ministrów właściwego ds. koordynowania działalności służb specjalnych,
  • Urząd KNF ma nadany status państwowej osoby prawnej oraz zyskuje niezależność w dysponowaniu posiadanymi funduszami,
  • KNF może wydawać decyzje o przejęciu banku przez inny bank, a Bankowy Fundusz Gwarancyjny może udzielać wsparcia podmiotom przejmującym bank,
  • w większym niż dotychczas zakresie możliwa będzie wymiana informacji między KNF a ABW, CBA, KAS, Policją oraz Prezesem UOKiK,
  • obliguje Przewodniczącego KNF do udostępniania na żądanie premiera stosownych informacji związanych z pracami Komisji,
  • w razie stwierdzenia tzw. ryzyka systemowego przewodniczący KNF informuje premiera z własnej inicjatywy o czynnikach stwarzających takie ryzyko oraz podjętych w związku z tym działaniach,
  • informacje nt. wielkości długu wyemitowanego przez poszczególnych emitentów mają być gromadzone w jednym, centralnym repozytorium,
  • w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi wprowadzono instytucję agenta emisji, co ma ułatwić emitentom przeprowadzenie procesu rejestracji dłużnych papierów wartościowych w depozycie i przyczynić się do skrócenia czasu trwania tego procesu.

Ustawa weszła w życie 1.01.2019 r., z tym że część przepisów wchodzi w życie w innych terminach.

Kara przy akcyzie

Gdy tzw. podmiot odbierający nie sporządzi projektu raportu odbioru albo nie przedstawi właściwemu naczelnikowi US dokumentu zastępującego ten raport w terminie 5 dni roboczych, licząc od dnia odbioru wyrobów, grozi mu kara 5 tys. zł. Z rozporządzenia MF z 28.11.2018 r. w sprawie wyznaczenia US, na którego rachunek bankowy dokonuje się wpłaty kary pieniężnej, o której mowa w art. 138u ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym (DzU poz. 2292), wynika, że należy ją zapłacić na rachunek bankowy US w Nowym Targu. Obowiązuje od 1.01.2019 r.

Akcyza na paliwo w rolnictwie

Ustawa z 9.11.2018 r. o zmianie ustawy o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (DzU poz. 2247) ma na celu zmniejszenie kosztów produkcji w gospodarstwach rolnych przez zwiększenie limitu zużywanego oleju napędowego na 1 ha upraw rolnych.

Kwotę zwrotu podatku ustalono jako iloczyn ilości oleju napędowego zakupionego przez producenta rolnego, wynikającej z faktur VAT, i stawki zwrotu podatku na 1 l oleju napędowego. Roczny limit został określony jako suma:

  • kwoty = stawka zwrotu podatku na 1 l oleju napędowego × 100 × powierzchnia użytków rolnych będących w posiadaniu lub współposiadaniu producenta rolnego wg stanu na 1 lutego danego roku, oraz
  • kwoty = stawka zwrotu podatku na 1 l oleju napędowego × 30 × średnia roczna liczba dużych jednostek przeliczeniowych bydła będącego w posiadaniu producenta rolnego w roku poprzedzającym rok, w którym został złożony wniosek o zwrot podatku.

Informacje o liczbie dużych jednostek przeliczeniowych bydła będącego w posiadaniu producenta rolnego wyda kierownik biura powiatowego ARiMR. Do wniosku o zwrot trzeba też załączyć faktury. Ustawa obowiązuje od 1.01.2019 r.

W 2019 r. stawkę zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej ustalono w wysokości 1 zł/1 l oleju (czyli jak w latach 2016–2018). Wynika to z obowiązującego od 26.12.2018 r. rozporządzenia RM z 27.11.2018 r. w sprawie stawki zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na 1 l oleju w 2019 r. (DzU poz. 2313).

Bez znaków akcyzy

Od 1.01.2019 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 9.11.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zwolnień wyrobów akcyzowych z obowiązku oznaczania znakami akcyzy (DzU poz. 2260). Wydłuża zwolnienie z oznaczania niektórych wyrobów akcyzowych z 31.12.2018 do 31.12.2020 r., w tym używanych na wystawach, targach. Ponadto zwalnia do 28.02.2019 r. z obowiązku oznaczania legalizacyjnymi znakami akcyzy płyn do papierosów elektronicznych i wyroby nowatorskie.

Opłata emisyjna

Rozporządzenie Ministra Środowiska z 7.12.2018 r. w sprawie określenia wzoru informacji w sprawie opłaty emisyjnej (DzU poz. 2331) określa formularz obowiązujący od 1.01.2019 r.

Konwencja zapobiegająca erozji podatkowej

Konwencja wielostronna implementująca środki traktatowego prawa podatkowego mające na celu zapobieganie erozji podstawy opodatkowania i przenoszeniu zysku, sporządzona w Paryżu 24.11.2016 r., podpisana w Londynie 20.07.2006 r., ma zastosowanie od:

  • 1.10.2018 r. – w relacjach z Wielką Brytanią i Irlandią Północną, Nową Zelandią, Serbią, Szwecją,
  • 1.01.2019 r. – w relacjach z Litwą.

Wynika to z oświadczeń rządowych z 4.12.2018 i 11.10.2018 r. w sprawie mocy obowiązującej tej Konwencji odnośnie do poszczególnych państw (DzU poz. 2253, 2327–2330).

Skażanie alkoholu

1.01.2019 r. weszły w życie rozporządzenia MF z 31.10.2018 r. w sprawie środków skażających alkohol etylowy (DzU poz. 2158) oraz z 30.11.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ewidencji i innych dokumentacji dotyczących wyrobów akcyzowych i znaków akcyzy (DzU poz. 2294).

Dotychczas kwestie te regulowało rozporządzenie MF z 22.12.2015 r. w sprawie dokumentu dostawy, warunków i sposobu zwrotu wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie oraz środków skażających alkohol etylowy (tekst jedn. DzU z 2017 r. poz. 1691). Nowe rozporządzenie nie reguluje wzoru i sposobu stosowania dokumentu dostawy oraz warunków i sposobu zwrotu wyrobów zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie. Zostały one określone w ustawie, tzn. przemieszczenie w kraju wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie objęto systemem teleinformatycznym. Papierowy dokument dostawy został zastąpiony elektronicznym (e-DD).

Systemem objęto również przemieszczanie i jego warunki w przypadku zwrotu wyrobów zwolnionych od akcyzy. Pierwsze z rozporządzeń ogranicza się więc do listy środków skażających. Drugie uwzględnia wprowadzenie elektronicznego dokumentu dostawy oraz zawiera nowe wzory księgi kontroli i protokołu skażenia alkoholu etylowego środkiem skażającym/substancjami skażającymi.

Fizjoterapeuta partnerem

1.04.2019 r. wejdzie w życie ustawa z 9.11.2018 r. o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2219). Umożliwia wykonywanie zawodu fizjoterapeuty w formie indywidualnych i grupowych praktyk zawodowych, podobnie jak w wypadku pielęgniarek. Zmiana w Ksh dotyczy tego, że fizjoterapeuta może wykonywać działalność w formie spółki partnerskiej.

Staż uczniowski i zatrudnianie młodocianych

Obowiązująca od 1.09.2019 r. ustawa z 22.11.2018 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2245) zasadniczo dotyczy reformy kształcenia zawodowego. Oprócz obszernych zmian w przepisach oświatowych nowelizuje ustawy dotyczące zatrudniania, PIT i CIT. Nowością jest wprowadzenie tzw. stażu uczniowskiego. Będą go mogli realizować uczniowie branżowej szkoły I stopnia niebędący młodocianymi pracownikami oraz uczniowie technikum. W jego trakcie uczeń będzie realizować treści związane z programem nauczania zawodu w szkole. W tym celu uczeń lub jego rodzic musi zawrzeć umowę z pracodawcą. Nie może to dotyczyć pracy szczególnie niebezpiecznej. Przyjmujący na staż musi wyznaczyć opiekuna i zapewnić odpowiednie warunki bhp.

Wymiar stażu wynosi w przypadku uczniów do 16. roku życia 6 godz., a w wieku powyżej 16 lat – 8 godz. (7 godz. dla niepełnosprawnych). Uczniom powyżej 18 lat można wyjątkowo przedłużyć dobowy wymiar czasu pracy do 12 godz. Staż uczniowski w przypadku uczniów w wieku poniżej 18 lat nie może wypadać w porze nocnej. Łączny wymiar zajęć edukacyjnych i godzin stażu uczniowskiego nie może przekroczyć 8 godz. na dobę i 40 godz. tygodniowo.

Okres stażu uczniowskiego będzie się zaliczał do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Pracodawca wyda zaświadczenie potwierdzające jego odbycie.

Staż może być odpłatny – maksymalnie do wysokości minimalnego wynagrodzenia. W takim wypadku przyjmujący wlicza to świadczenie w koszty uzyskania przychodu.

Zmiany dotyczą też praktycznej nauki zawodu. Ma być wzmocniona współpraca między pracodawcą a dyrektorem szkoły. Trzeba ustalić:

  • zakres kształcenia zawodowego,
  • liczbę dni w tygodniu, w których zajęcia praktyczne odbywają się u pracodawcy,
  • sposób monitorowania realizacji programu nauczania zawodu.

Ustalenia te stanowią załącznik do umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu.

Ze względu na to, że 8-letnią szkołę podstawową kończą także uczniowie niemający 15 lat, wprowadzono zmiany do Kp (art. 190 i art. 191), umożliwiające odbywanie praktycznej nauki zawodu. Osoba taka może być zatrudniona, na zasadach określonych dla młodocianych pracowników, w roku kalendarzowym, w którym kończy 15 lat. Zatrudnianie osób poniżej 15. roku życia będzie dodatkowo wymagać uzyskania pozytywnej opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Z drugiej strony osoba, która w trakcie nauki w podstawówce ukończy 18 lat, może być zatrudniona jak młodociany, ale tylko w roku kalendarzowym, w którym kończy szkołę (ma to znacznie zwłaszcza dla niepełnosprawnych).

Nadal możliwe będzie zawieranie umów o przyuczenie do wykonywania zawodu – na nieco zmienionych warunkach.

Darowizny przekazywane dla publicznych szkół prowadzących kształcenie zawodowe będzie można odliczyć od dochodu. W przypadku PIT można odliczyć do 6% dochodu, a CIT – 10% (w ramach obowiązującego limitu dla darowizn).

W DzU z 2018 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw o:
    • komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników (poz. 2170),
    • podatku od towarów i usług (poz. 2174),
    • minimalnym wynagrodzeniu za pracę (poz. 2177),
    • delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (poz. 2206),
    • specjalnym podatku węglowodorowym (poz. 2269),
    • obrocie instrumentami finansowymi (poz. 2286),
    • systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (poz. 2332),
  • rozporządzeń:

RM w sprawie wykazu środków publicznych niezaliczanych do środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5c i 6 ustawy o finansach publicznych (poz. 2165),

MF w sprawie:

    • prospektu informacyjnego funduszu inwestycyjnego otwartego i specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego oraz wyliczania wskaźnika zysku do ryzyka tych funduszy (poz. 2202),
    • szczegółowego sposobu wykonywania budżetu państwa (poz. 2225),
    • zgłoszeń celnych (poz. 2262),

MPiPS w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (poz. 2273).

źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 12/2018

Elektronizacja zamówień publicznych

Od 18.10.2018 r. obowiązują 3 rozporządzenia:

  • Prezesa RM z 17.10.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie użycia środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz udostępniania i przechowywania dokumentów elektronicznych (DzU poz. 1991),
  • Prezesa RM z 17.10.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie regulaminu postępowania przy rozpoznawaniu odwołań (DzU poz. 1992),
  • Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z 16.10.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia (DzU poz. 1603), która precyzuje przepisy regulujące kwestie związane z elektronizacją zamówień publicznych oraz przepisy ustawy z 22.06.2016 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1020 ze zm.).

    Obowiązek pełnej elektronizacji zamówień o wartości poniżej progów unijnych został przesunięty z 18.10. 2018 r. na 1.01.2020 r., w związku z czym przepisy zawierają regulacje przejściowe.

    Z kolei w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego o wartości równej lub powyżej progów unijnych dokumentacja jest co do zasady sporządzana w całości elektronicznie i przekazywana przy użyciu środków komunikacji elektronicznej. To samo dotyczy odwołań.

    Docelowo komunikacja ma się odbywać za pośrednictwem platformy e-Zamówienia budowanej przez Ministerstwo Cyfryzacji wraz z Urzędem Zamówień Publicznych.

    Nie wszystkie oświadczenia składane w postępowaniu o udzielenie zamówienia muszą być sporządzane, pod rygorem nieważności, w postaci elektronicznej i opatrywane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Dotyczy to jedynie tych, o których mowa w art. 25a Prawa zamówień publicznych (o niepodleganiu wykluczeniu, spełnianiu warunków udziału w postępowaniu i kryteriów selekcji). Będzie też można składać skany dokumentów papierowych opatrzonych własnoręcznym podpisem – jako elektroniczną kopię dokumentu lub oświadczenia, potwierdzoną za zgodność z oryginałem kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Ma to się przyczynić do sprawności i odformalizowania postępowań o udzielenie zamówienia.

Ewidencja przychodów w organizacjach pozarządowych

Od 28.10.2018 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 22.10.2018 r. w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów przez niektóre organizacje pozarządowe oraz stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego (DzU poz. 2050), zastępujące wcześniejszy akt prawny z 18.12.2015 r.

Określa sposób prowadzenia uproszczonej ewidencji, a także warunki, jakim powinna ona odpowiadać dla prawidłowego określenia zobowiązań z tytułu CIT. Prowadzenie uproszczonej ewidencji jest możliwe pod warunkiem, że tzw. małe organizacje pozarządowe:

  • działają w sferze zadań publicznych,
  • nie prowadzą działalności gospodarczej,
  • nie posiadają statusu organizacji pożytku publicznego (OPP),
  • osiągną, w roku poprzedzającym rok wyboru prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów, przychody w wysokości nieprzekraczającej 100 tys. zł.

Ewidencja obejmuje:

  • zestawienie przychodów i kosztów,
  • zestawienie przepływów finansowych w organizacji pozarządowej prowadzącej uproszczoną ewidencję,
  • wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych związanych z prowadzoną działalnością,
  • karty przychodów pracownika (PIT od wynagrodzeń).

Może być prowadzona w formie elektronicznej.

Działalność pożytku publicznego

29.10.2018 r. weszły w życie rozporządzenia dotyczące funkcjonowania OPP. Wiąże się to przede wszystkim ze zmianą organu właściwego do ich wydawania. Jest nim obecnie Przewodniczący Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego. Chodzi o rozporządzenia z 24.10.2018 r. Przewodniczącego Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego w sprawie:

  • gospodarki finansowej Funduszu Wspierania Organizacji Pożytku Publicznego (DzU poz. 2051),
  • Rady Działalności Pożytku Publicznego (DzU poz. 2052),
  • zamieszczenia informacji przez organizację pożytku publicznego z zakresu 1% podatku dochodowego od osób fizycznych (DzU poz. 2053) – wskazuje na konieczność informowania w materiałach zachęcających do oddawania 1% podatku, że materiał promocyjny został sfinansowany/współfinansowany ze środków finansowych pochodzących z 1% PIT,
  • przeprowadzania kontroli organizacji pożytku publicznego (DzU poz. 2054),
  • uproszczonego wzoru oferty i uproszczonego wzoru sprawozdania z realizacji zadania publicznego (DzU poz. 2055),
  • wzorów ofert i ramowych wzorów umów dotyczących realizacji zadań publicznych oraz wzorów sprawozdań z wykonania tych zadań (DzU poz. 2057),
  • wzorów rocznego sprawozdania merytorycznego oraz rocznego uproszczonego sprawozdania merytorycznego z działalności organizacji pożytku publicznego (DzU poz. 2061).

Płatne drogi

Od 31.10.2018 r. obowiązuje rozporządzenie RM z 26.10.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (DzU poz. 2071). Zmiana dotyczy drogi S7 – opłata będzie pobierana od węzła Elbląg Zachód do węzła Miłomłyn Południe.

Opłaty elektroniczne

3.11.2018 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 17.10.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (DzU poz. 2015). Już nie Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, a Główny Inspektor Transportu Drogowego jest właściwy do pobierania opłat elektronicznych. Gromadzone środki przekazuje na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego.

Przestępstwo od 500 zł

Obowiązująca od 15.11.2018 r. ustawa z 4.10.2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks wykroczeń oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2077) ustala m.in. niezależną od wysokości minimalnego wynagrodzenia kwotę graniczną decydującą o odpowiedzialności sprawcy czynu za przestępstwo, a nie za wykroczenie – jest to 500 zł. Będzie można dostać mandat karny, gdy popełnienie wykroczenia ujawniono jako materiał zarejestrowany na prywatnych urządzeniach technicznych (telefony, kamery, rejestratory jazdy). Od powzięcia informacji o osobie sprawcy do nałożenia mandatu może minąć 60 dni. Na zapłatę mandatu zaocznego jest 14 dni (a nie 7).

Upoważnienia do kontroli

Rozporządzenie MF z 22.10.2018 r. w sprawie wzorów upoważnień do wykonywania kontroli celno-skarbowej (DzU poz. 2079) zawiera nowe wzory:

  • upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej,
  • stałego upoważnienia do wykonywania kontroli celno-skarbowej dotyczącej przewozu, kas fiskalnych itd.

Obowiązują od 15.11.2018 r., przy czym dotychczasowe stałe upoważnienia do wykonywania kontroli celno-skarbowej zachowują ważność do końca 2018 r.

Badanie sprawozdań finansowych OPP

Z obowiązującego od 16.11.2018 r. rozporządzenia MF z 13.11.2018 r. w sprawie obowiązku badania sprawozdań finansowych organizacji pożytku publicznego (DzU poz. 2148) wynika, że poza organizacjami zobowiązanymi do takiego badania na podstawie przepisów o rachunkowości, obowiązek ten dotyczy też organizacji, które:

  • realizują zadania publiczne zlecone, jako powierzone do wykonywania lub do wspierania zadania publicznego,
  • otrzymały w roku obrotowym łączną kwotę dotacji na ww. zadania w wysokości co najmniej 100 tys. zł (dotychczas było to 50 tys. zł),
  • osiągnęły w roku obrotowym przychody w wysokości co najmniej 3 mln zł.

Wówczas w kolejnym roku obrotowym muszą poddać się badaniu. Przepisy mają po raz pierwszy zastosowanie do OPP, które spełniły te warunki w roku obrotowym poprzedzającym rok obrotowy, który zakończył się po 28.10.2018 r.

Nowa poczta do obsługi celnej

Rozporządzeniem MF z 15.10.2018 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie urzędów celno-skarbowych oraz podległych im oddziałów celnych, w których są dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego w zależności od rodzaju towarów lub procedur celnych, którymi mogą być obejmowane towary (DzU poz. 2093) powołano Oddział Celny Pocztowy w Lublinie. To nowa zewnętrzna komórka organizacyjna Lubelskiego UCS z pełnym zakresem działań możliwych do realizacji wyłącznie w obrocie pocztowym. Ma to umożliwić baczniejszą kontrolę przesyłek w imporcie. Obsłuży m.in. obrót z Chinami (przesyłki pocztowe transportowane koleją w kontenerach przez Małaszewicze do Lublina). Będzie to czwarty w Polsce taki oddział celny (pozostałe są zlokalizowane w Pruszczu Gdańskim, Warszawie i Zabrzu). Weszło w życie 20.11.2018 r.

Zgłoszenie nabycia przedsiębiorstwa

Obowiązujące od 25.11.2018 r. rozporządzenie MF z 15.10.2018 r. w sprawie zgłoszenia o nabyciu własności przedsiębiorstwa (DzU poz. 2030) określa wzór zgłoszenia o nabyciu własności przedsiębiorstwa lub udziału w nim SD-ZP. Trzeba w nim wskazać takie dane, jak:

  • data nabycia,
  • data powstania obowiązku podatkowego,
  • miejsce i cel składania zgłoszenia,
  • dane identyfikacyjne i aktualny adres zamieszkania podatnika obowiązanego do złożenia zgłoszenia,
  • dane identyfikacyjne i ostatni adres zamieszkania spadkodawcy,
  • tytuł i przedmiot nabycia oraz wielkość nabytego udziału w przedsiębiorstwie,
  • rodzaj dokumentu potwierdzającego nabycie,
  • dane dotyczące rzeczy lub praw majątkowych wchodzących w skład nabytego przedsiębiorstwa, w tym ich wartość rynkowa,
  • podpis nabywcy (pełnomocnika).

Wprowadzenie formularza wiąże się z wejściem w życie ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej. Ułatwi skorzystanie ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn nabywcom przedsiębiorstw (spadkobiercom i zapisobiercom windykacyjnym spoza kręgu osób najbliższych) po śmierci ich dotychczasowych właścicieli. Jednym z warunków skorzystania z tego zwolnienia jest zgłoszenie nabycia naczelnikowi US, w terminie 6 mies. od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego (w celu skorzystania z ulgi trzeba też prowadzić przedsiębiorstwo przez 2 lata).

Automaty do gier

29.11.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 31.10.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ewidencji automatów do gier (DzU poz. 2143).

Wynika z niego, że przed rozpoczęciem prowadzenia ewidencji w postaci papierowej trzeba ponumerować strony ewidencji, umieścić na każdej dane podmiotu prowadzącego ewidencję oraz przeszyć strony, a ewidencję taką przedstawić właściwemu naczelnikowi UCS. Naczelnik zabezpiecza ją zamknięciem urzędowym, a na ostatniej stronie ewidencji wpisuje liczbę jej stron i składa swój podpis. Nowością jest to, że prowadzący ewidencję (producent, dystrybutor) nie musi opatrywać każdej strony swoją firmową pieczęcią. Ma to uprościć jej prowadzenie.

Spółdzielnie rolników

Zakładaniu spółdzielni rolniczych mają służyć zachęty fiskalne. Tak wynika z obowiązującej od 1.12.2018 r. ustawy z 4.10.2018 r. o spółdzielniach rolników (DzU poz. 2073). Przedmiotem działalności spółdzielni rolników będzie prowadzenie działalności gospodarczej na rzecz jej członków w zakresie:

  • planowania prowadzonej przez rolników produkcji,
  • organizowania zbycia produktów,
  • organizowania nabycia niezbędnych rolnikom środków do produkcji.

Członkiem spółdzielni będzie mógł zostać rolnik, także prowadzący dział specjalny, ale również podmiot prowadzący działalność w zakresie przechowywania, magazynowania, sortowania, pakowania czy przetwarzania produktów rolnych, ryb, lub świadczący na rzecz rolników usługi z wykorzystaniem maszyn, narzędzi bądź urządzeń rolniczych. Do założenia spółdzielni potrzeba 10 rolników. Spółdzielnia będzie mogła zostać stroną umowy o kontraktacji.

Nabycie praw do wkładów w spółdzielni rolników zostało zwolnione z podatku od spadków i darowizn. Budynki i budowle lub ich części oraz zajęte pod nimi grunty, stanowiące własność bądź będące w wieczystym użytkowaniu spółdzielni rolników lub ich związku, prowadzących działalność jako mikroprzedsiębiorstwo, są zwolnione z podatku od nieruchomości. Zwolniono z CIT spółdzielnię rolników prowadzącą swoją działalność jako mikroprzedsiębiorstwo. Zwolnienia te stanowią pomoc de minimis.

Statystyka publiczna

Rozporządzenie RM z 14.09.2018 r. w sprawie programu badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2019 (DzU poz. 2103) przewiduje, że program ten składa się z dwóch części: pierwsza zawiera informacje o badaniu i wskazuje jego symbol, temat, zakres podmiotowy oraz przedmiotowy, natomiast w drugiej części zawarta jest informacja dotycząca przekazywanych danych, takich jak źródło, podmiot zobowiązany do ich przekazywania, częstotliwość.

Nowe badania przewidziane w programie to m.in.:

  • 1.28.11 – Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami w samorządzie gminnym,
  • 1.61.17 – Statystyka strukturalna przedsiębiorstw niefinansowych i jednostek zależnych.

Rozporządzenie weszło w życie 21.11.2018 r., a stosuje się je od 1.01.2019 r.

Erasmus bez PIT

1.01.2019 r. wchodzi w życie rozporządzenie MF z 15.10.2018 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów (przychodów) z tytułu stypendiów otrzymywanych w ramach programu „Erasmus+” (DzU poz. 2114). Nie będzie PIT od dochodów (przychodów) z tytułu stypendiów otrzymywanych w ramach programu „Erasmus+” na wyjazdy zagraniczne dla Polaków, a także dla przyjeżdżających do Polski z państw partnerskich. Dotyczy dochodów uzyskanych w latach 2019–2023.

Zmiany w ustawach podatkowych

1.01.2019 r. wchodzi w życie ustawa z 23.10.2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2159). To obszerna nowelizacja obejmująca wiele kwestii.

W updof przewidziano m.in.:

  • wspólne opodatkowanie małżonków i preferencyjne opodatkowanie samotnych rodziców, nawet jeśli zeznanie roczne zostanie złożone po terminie, tzn. po 30 kwietnia,
  • doliczenie okresu posiadania nieruchomości przez spadkodawcę do okresu posiadania przez spadkobiercę w celu obliczenia 5-letniego okresu warunkującego możliwość nieopodatkowania dochodów ze zbycia,
  • uwzględnienie roku nabycia lub wybudowania nieruchomości oraz roku nabycia innych praw majątkowych do majątku wspólnego małżonków – dla obliczenia 5-letniego okresu warunkującego możliwość nieopodatkowania dochodów z ich zbycia po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej,
  • zwolnienie z opodatkowania przychodów uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z wyjątkiem przychodu z odpłatnego zbycia gruntów, które w związku z tym utraciły charakter rolny,
  • możliwość wydatkowania dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości przez 3 (a nie 2) lata jako warunek skorzystania z tzw. ulgi mieszkaniowej,
  • wyłączenie z uzyskania przychodów odpisów z tytułu zużycia samochodu osobowego, w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej równowartość: 225 tys. zł (było 30 tys. euro) – w przypadku samochodu elektrycznego, i 150 tys. zł (było 20 tys. euro) – w przypadku pozostałych samochodów osobowych; ww. limitem objęto też opłaty leasingowe (także z tytułu najmu, dzierżawy i podobnych umów),
  • zasady rozliczania kosztów używania samochodu osobowego niebędącego środkiem trwałym podatnika prowadzącego działalność gospodarczą (zniesienie tzw. kilometrówki, wprowadzenie limitu procentowego),
  • wyższy limit odliczania składek na rzecz organizacji zrzeszających przedsiębiorców i pracodawców.

W updop przewidziano m.in.:

  • uchylenie obowiązku publikowania przez podatkowe grupy kapitałowe w MSiG informacji o zarejestrowaniu i wykreśleniu takiej grupy,
  • poszerzenie o domy maklerskie oraz Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych kręgu podmiotów, których przychody (z wyjątkami) zalicza się do przychodów innych niż z zysków kapitałowych,
  • zmiany dotyczące ustalenia kosztów amortyzacji i używania samochodów osobowych, wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów, analogiczne jak w updof,
  • zwolnienie z podatku dochodu z odpłatnego zbycia udziału w nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego.

Mali podatnicy oraz rozpoczynający działalność gospodarczą zapłacą 9%, a nie 15% CIT. Nie skorzystają jednak z ulgi, jeżeli w roku podatkowym, w którym ich utworzono, lub w roku kolejnym zostało do nich wniesione, na poczet kapitału, uprzednio prowadzone przedsiębiorstwo, zorganizowana jego część albo składniki jego majątku o wartości przekraczającej łącznie równowartość w złotych kwoty 10 tys. euro. Dotyczy to też spółek dzielonych, a także spółki powstałej w wyniku likwidacji innego przedsiębiorstwa. Niższa stawka nie obejmie też tych, którzy ww. czynności restrukturyzacyjnych dokonali po 19.11.2018 r. Zaliczki w wysokości 9% można płacić do momentu przekroczenia przychodu w wysokości 1,2 mln euro.

Jeśli chodzi o podatek zryczałtowany, podatnik zdecyduje o sposobie opodatkowania przychodów z najmu (wg skali podatkowej lub ryczałtem), dokonując pierwszej wpłaty na podatek dochodowy. Wybierający ryczałt od najmu nie musi prowadzić ewidencji przychodów, jeśli wysokość przychodów wynika np. z przelewu na jego rachunek.

Zmniejszono z 2% do 0,5% stawkę PCC od umów pożyczek zawieranych między osobami innymi niż zaliczane do I grupy podatkowej, zrównując ją ze stawką od pożyczek udzielanych spółkom osobowym przez wspólników. Tylko drobne pożyczki (do 1 tys. zł) są zwolnione z PCC. Dotychczas było to do 5 tys. zł od jednego podmiotu i 25 tys. zł od wielu podmiotów – w okresie 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Więcej na ten temat napiszemy w „Rachunkowości” nr 1/2019.

Wypełnianie PIT przez organy podatkowe

Również 1.01.2019 r. wchodzi w życie ustawa z 4.10.2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2126), zmieniająca przepisy dotyczące sporządzania i składania rocznych zeznań podatkowych w PIT. Na jej podstawie wprowadzona zostanie nowa usługa administracji skarbowej polegająca na wypełnieniu zeznania podatkowego przez KAS bez konieczności składania wniosku przez podatnika. W związku z tym zmodyfikowano również obowiązki płatników dotyczące m.in. przesyłania informacji i zbiorczych deklaracji podatkowych w zakresie PIT. Część nowych przepisów będzie stosowana dopiero od 1.01.2020 r.

Zmianie uległy również regulacje Op dotyczące zwrotu nadpłaty podatku wynikającego z zeznania rocznego.

Zrewidowana konwencja celna

W DzU opublikowano tzw. zrewidowaną konwencję z Kioto. To Protokół zmian do Międzynarodowej konwencji dotyczącej uproszczenia i harmonizacji postępowania celnego wraz z dodatkami I i II, sporządzony w Brukseli dnia 26.06.1999 r. (DzU poz. 2021), obowiązujący od 3.02.2006 r.

Celem jest: upraszczanie i harmonizacja procedur i praktyk celnych, rozwijanie współpracy międzynarodowej, ułatwianie legalnego handlu. Procedury w poszczególnych państwach mają być na tyle spójne, aby sprzyjać handlowi, ale też poprawiać wydajność władz celnych. Nad jej stosowaniem i przestrzeganiem ma czuwać komitet zarządzający. Obecnie konwencją związanych jest ponad 100 państw. Zgodnie z oświadczeniem rządowym z 17.09.2018 r. (DzU poz. 2022) Prezydent RP ratyfikował tę konwencję 31.05.2004 r.

W DzU z 2018 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw:
    • o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (poz. 2017),
    • o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej (poz. 2036),
    • o spółdzielni europejskiej (poz. 2043),
    • o cudzoziemcach (poz. 2094),
    • Kodeks postępowania administracyjnego (poz. 2096),
  • rozporządzeń:
    • RM w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (poz. 2010),
    • Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (poz. 2027),
    • Ministra Sprawiedliwości w sprawie wykazu przedmiotów, które w razie orzeczenia ich przepadku przekazuje się bezpośrednio innym organom niż właściwy naczelnik urzędu skarbowego (DzU poz. 2139).
źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 11/2018

Dokumenty w egzekucji

Obowiązujące od 21.09.2018 r. rozporządzenie MF z 12.09.2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (DzU poz. 1804) zawiera nowe wzory:

  • zawiadomień o zajęciu: wynagrodzenia za pracę, świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego i innych wierzytelności pieniężnych, praw z instrumentów finansowych, udziału w spółce z o.o., pozostałych praw majątkowych,
  • protokołów: odbioru dokumentu, zajęcia autorskiego prawa majątkowego i prawa pokrewnego lub prawa własności przemysłowej, zajęcia i odbioru ruchomości.

Zatrudnianie niepełnosprawnych – nowe wzory

Od 1.10.2018 r. obowiązują nowe wzory informacji składanych przez pracodawców zwolnionych z wpłat na PFRON:

  • miesięcznej o zatrudnieniu, kształceniu lub o działalności na rzecz osób niepełnosprawnych (INF-1),
  • rocznej o zatrudnieniu, kształceniu lub o działalności na rzecz osób niepełnosprawnych (INF-2),

a także wzory dla obniżających wpłaty:

  • informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON,
  • informacji miesięcznej o informacjach o kwocie obniżenia wpłat na PFRON

oraz dla tych, którzy wpłaty wnoszą:

  • deklaracji miesięcznych wpłat na PFRON: DEK-I-0, DEK-I-a, DEK-I-b, DEK-II-u,
  • deklaracji wpłat na PFRON – deklaracja ewidencyjna (DEK-Z).

Wprowadzają je rozporządzenia MRPiPS z 27.09. 2018 r. w sprawie:

  • określenia wzorów miesięcznych i rocznych informacji o zatrudnieniu, kształceniu lub o działalności na rzecz osób niepełnosprawnych (DzU poz. 1857),
  • informacji dotyczących kwot obniżenia wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz ewidencji wystawionych informacji o kwocie obniżenia (DzU poz. 1858),
  • ustalenia wzorów deklaracji składanych Zarządowi Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przez pracodawców zobowiązanych do wpłat na ten Fundusz (DzU poz. 1863).

Pakiet przewozowy – ciąg dalszy

  • Koleją bez geolokalizacji

Kolejna regulacja dotycząca pakietu przewozowego to rozporządzenie MF z 19.09.2018 r. w sprawie wyłączenia niektórych obowiązków w zakresie zgłoszeń przewozu towarów (DzU poz. 1839). Wiąże się z wprowadzeniem obowiązku geolokacji środka transportu w trakcie całej trasy przewozu na terytorium kraju towarów objętych zgłoszeniami. Wprowadza wyjątki od tego obowiązku. Przede wszystkim dotyczą one przewozu kolejowego – bo dane o poruszaniu się pojazdów pozostają w gestii zarządcy sieci kolejowej.

Ponadto zwolniono z obowiązku zgłaszania do rejestru wszystkie towary z kodu CN 2710 19 81 (oleje silnikowe) i CN 3403 19 91 (preparaty do smarowania maszyn, urządzeń i pojazdów), przewożone w opakowaniach jednostkowych, których waga brutto nie przekracza 20 kg albo objętość nie przekracza 20 l, a także kwas tereftalowy. Pewne zwolnienia dotyczą też paliw ciekłych. Rozporządzenie obowiązuje od 1.10.2018 r.

  • Zgłoszenia przewozu

1.10.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 19.09. 2018 r. w sprawie zgłoszeń przewozu towarów (DzU poz. 1849). Dotyczy funkcjonowania systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Określa sposób przesyłania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia oraz uwierzytelniania zarejestrowanego użytkownika Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (PUESC). Dominuje forma elektroniczna, a tylko wyjątkowo zgłoszenia należy składać pisemnie do Dyrektora IAS w Zielonej Górze.

Akt ten zastępuje rozporządzenie MF z 1.08.2018 r. w sprawie zgłoszeń przewozu towarów (DzU poz. 1487) – o którym pisaliśmy w „Rachunkowości” nr 9/2018 – zasadniczo powielając tę regulację.

Zakładanie spółdzielni socjalnych

Obowiązujące od 1.10.2018 r. rozporządzenie MRPiPS z 27.09.2018 r. w sprawie przyznawania środków na podjęcie działalności na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych, utworzenie stanowiska pracy oraz na finansowanie kosztów wynagrodzenia skierowanej osoby w spółdzielni socjalnej (DzU poz. 1859) ma ułatwić zakładanie takich spółdzielni. Poszerzono listę uprawnionych do ich założenia – znaleźli się na niej poszukujący pracy niepozostający w zatrudnieniu lub niewykonujący innej pracy zarobkowej. Członek zarządu spółdzielni socjalnej nie przejdzie do kolejnej przez co najmniej 6 mies. od upadku poprzedniej.

Nowym instrumentem jest dofinansowanie na utworzenie stanowiska pracy – do 6-krotności przeciętnego wynagrodzenia. Posadę trzeba utrzymywać przez 24 mies.

Spółdzielnie mogą także ubiegać się o wsparcie ze środków FP na finansowanie kosztów wynagrodzenia – na każdego zatrudnionego w spółdzielni socjalnej skierowanego bezrobotnego, opiekuna lub poszukującego pracy, niepozostającego w zatrudnieniu lub niewykonującego innej pracy zarobkowej – w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu zawarcia umowy. Finansowanie to należy się przez maksymalnie 6 mies.

Zwrot VAT dla NATO

1.10.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 24.09.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie przypadków i trybu zwrotu podatku od towarów i usług siłom zbrojnym, wielonarodowym kwaterom i dowództwom oraz ich personelowi cywilnemu (DzU poz. 1853). Dotyczy wszystkich dowództw sojuszniczych dyslokowanych w Polsce. Jego wprowadzenie wiąże się z obowiązywaniem tzw. Umowy uzupełniającej dotyczącej funkcjonowania organizacji wojskowych NATO. Znowelizowane rozporządzenie definiuje Umowę uzupełniającą, dowództwo, uprawnionych członków dowództwa, wykonawców kontraktowych dowództwa oraz członków rodzin uprawnionych. Zawiera także nowy rozdział regulujący przypadki i tryb zwrotu podatku dowództwom i uprawnionym członkom dowództw.

Konwencja podatkowa MLI – Austria i Słowenia

Z Oświadczenia rządowego z 7.09.2018 r. w sprawie mocy obowiązującej w relacjach między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Austrii Konwencji wielostronnej implementującej środki traktatowego prawa podatkowego mające na celu zapobieganie erozji podstawy opodatkowania i przenoszeniu zysku (…) (DzU poz. 1926) wynika, że Austria stała się 1.07.2018 r. stroną ww. Konwencji. Analogiczne Oświadczenie (DzU poz. 1927) dotyczy Słowenii. Oba weszły w życie 8.10.2018 r.

Konwencja wielostronna implementująca środki traktatowego prawa podatkowego mające na celu zapobieganie erozji podstawy opodatkowania i przenoszeniu zysku (tzw. MLI) pozwala na jednorazowe zmodyfikowanie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania poprzez implementację przepisów wypracowanych w ramach realizowanego przez OECD/G20 programu BEPS (Base Erosion and Profit Shifting). Umożliwia przeciwdziałanie optymalizacjom podatkowym na skalę międzynarodową. Aby Konwencja zmieniła konkretną umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, musi być ratyfikowana przez obie strony umowy. O jej ratyfikacji przez Polskę pisaliśmy w „Rachunkowości” nr 9/2018.

Pranie brudnych pieniędzy

13.10.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 4.10.2018 r. w sprawie przekazywania informacji o transakcjach oraz formularza identyfikującego instytucję obowiązaną (DzU poz. 1946). Wskazuje sposób przekazywania informacji o tzw. transakcjach ponadprogowych i formularzy identyfikujących instytucję obowiązaną. Przesyła się je za pośrednictwem strony internetowej i oprogramowania interfejsowego przy pomocy udostępnionych formularzy dokumentów elektronicznych. Należy je podpisać kwalifikowanym podpisem elektronicznym pracownika wyznaczonego przez instytucję obowiązaną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną instytucji obowiązanej, a także szyfrować (kluczem i sposobem udostępnianym przez GIIF). Po zawiadomieniu instytucja obowiązana otrzyma urzędowe poświadczenie odbioru.

Zwolnienia i orzeczenia lekarskie

Od 23.10.2018 r. obowiązuje ustawa z 13.09.2018 r. o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU poz. 1925).

Wprowadza możliwość wystawiania zwolnień lekarskich przez asystentów medycznych, na podstawie dokumentacji medycznej sporządzonej przez lekarza. Do wystawienia zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy potrzebne będzie osobne upoważnienie lekarza. Utworzony zostanie też Rejestr Asystentów Medycznych, zawierający upoważnienia, dane wystawiających zaświadczenia, daty obowiązywania upoważnień, informacje o ich cofnięciu albo wygaśnięciu oraz informacje, jaka była przyczyna cofnięcia albo wygaśnięcia upoważnienia. ZUS może weryfikować możliwość udostępniania danej osobie elektronicznego wystawiania zaświadczeń lekarskich.

Zmiana w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wynika z wyroku TK z 19.06.2018 r. (SK 18/17). W orzeczeniu nie będzie obligatoryjnie zamieszczany symbol niepełnosprawności wskazujący na chorobę psychiczną.

Pomoc publiczna

  • dla B+R+I

Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z 20.09.2018 r. w sprawie szczegółowego przeznaczenia oraz szczegółowych warunków udzielania pomocy finansowej w ramach programów w obszarze innowacyjności gospodarki (DzU poz. 1949) określa zasady udzielania pomocy finansowej przez ministra ds. gospodarki, mającej na celu wspieranie działalności innowacyjnej przedsiębiorców i tworzenie powiązań między nauką a gospodarką. Programy będą realizowane m.in. ze środków Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014–2020.

Dotyczy różnego typu pomocy – m.in. de minimis, na szkolenia, doradztwo, udział w misjach gospodarczych, niebędącej pomocą publiczną, na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Obowiązuje od 26.10.2018 r. do 31.12.2020 r.

  • dla telekomunikacji

Do przedsiębiorstw działających w branży telekomunikacyjnej skierowana jest pomoc przewidziana w rozporządzeniu MF z 17.09.2018 r. w sprawie udzielania przez Bank Gospodarstwa Krajowego pomocy de minimis w formie gwarancji spłaty kredytów w ramach Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa 2014–2020 (DzU poz. 1825). Gwarancja BGK obejmuje do 80% spłaty kredytu przeznaczonego na finansowanie rozwoju prowadzonej działalności gospodarczej, w tym realizacji inwestycji szerokopasmowych. Zabezpieczeniem udzielonej gwarancji jest weksel własny in blanco.

Rozporządzenie wchodzi w życie 20.11.2018 r. i obowiązuje do 30.06.2021 r.

  • dla kultury

Rozporządzenie MF z 17.09.2018 r. w sprawie udzielania przez Bank Gospodarstwa Krajowego pomocy de minimis w formie gwarancji spłaty kredytów w ramach programu „Kreatywna Europa2014–2020) (DzU poz. 1824) ma umożliwić finansowanie podmiotów działających w obszarze sektorów kreatywnych i kultury. Gwarancji spłaty kredytów zaciąganych przez takie podmioty będzie udzielać BGK w ramach pomocy de minimis. Gwarancja BGK będzie częściowo zabezpieczona regwarancją Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego. Zabezpieczenie wyniesie maksymalnie 80% kapitału kredytu. Ma to umożliwić wsparcie inicjatyw, które nie są ukierunkowane wyłącznie na zysk, a związane z dbałością o kulturę i dziedzictwo narodowe.

Rozporządzenie wejdzie w życie 1.01.2019 r., a stosowane będzie do 30.06.2021 r.

W DzU z 2018 r. ogłoszono teksty jednolite następujących ustaw

  • o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (poz. 1906),
  • o księgach wieczystych i hipotece (poz. 1916),
  • o emeryturach pomostowych (poz. 1924),
  • o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (poz. 1932),
  • Prawo zamówień publicznych (poz. 1986).
źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 10/2018

Opłaty za nadzór finansowy

Od 18.08.2018 r. obowiązuje rozporządzenie Prezesa RM z 10.08.2018 r. w sprawie wpłat na pokrycie kosztów nadzoru nad instytucjami płatniczymi oraz opłat za niektóre czynności Komisji Nadzoru Finansowego (DzU poz. 1583). Za zezwolenie na świadczenie usług płatniczych trzeba zapłacić równowartość 1250 euro, a za wpis do rejestru dostawców i wydawców pieniądza elektronicznego – 400 euro. Rozporządzenie wskazuje także szczegółowy sposób obliczania wysokości wpłaty na pokrycie kosztów nadzoru za dany rok kalendarzowy, należnej od krajowej instytucji płatniczej.

Pakiet przewozowy – ciąg dalszy

  • Dokumentowanie kontroli przewozów

Rozporządzenie MF z 13.08.2018 r. w sprawie sposobu dokumentowania przeprowadzonej kontroli przewozu towarów oraz wzorów dokumentów (DzU poz. 1624) łączy się z wprowadzeniem systemu monitorowania przewozu realizowanego koleją oraz przewozu produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobów medycznych. W przypadku kolei procedury będą nieco inne niż przy przewozie drogowym. Weszło w życie 24.08.2018 r.

  • Zgłoszenie przewozu towarów

Od 30.10.2018 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 14.08.2018 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów (DzU poz. 1663). Wprowadza obowiązek wskazania w zgłoszeniu stawki VAT w przypadku przewozu towarów klasyfikowanych do poz. CN od 1507 do 1516 i 1517 (chodzi m.in. o oleje roślinne), z wyłączeniem margaryny oraz margaryny płynnej. Ma to zapobiegać oszustwom w zakresie VAT. Obowiązek ten spoczywa na podmiocie wysyłającym albo odbierającym. Nie dotyczy towarów będących przedmiotem WDT albo eksportu przez ich wytwórców.

  • Badanie przewozów

8.09.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 6.09. 2018 r. w sprawie wyznaczenia instytutu badawczego do dokonywania analizy danych dotyczących przewozu towarów gromadzonych w rejestrze zgłoszeń oraz zakresu danych podlegających tej analizie (DzU poz. 1743). Tą jednostką jest Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie. Analiza obejmie szczegółowe dane, m.in. numery rejestracyjne środka transportu; rodzaj towaru, jego ilość, masę brutto, objętość; współrzędne geograficzne dotyczące położenia środka transportu i jego prędkość; dane adresowe miejsca załadunku i dostarczenia towaru; datę faktycznego rozpoczęcia i planowaną datę zakończenia przewozu; informację o odbiorze towaru.

Nieuczciwa konkurencja

Obowiązująca od 4.09.2018 r. ustawa z 5.07.2018 r. o zmianie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1637) wdraża postanowienia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/943 z 8.06.2016 r. w sprawie ochrony niejawnego know-how i niejawnych informacji handlowych (tajemnic przedsiębiorstwa) przed ich bezprawnym pozyskaniem, wykorzystaniem i ujawnianiem. Poziom ochrony informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w systemach prawnych poszczególnych państw członkowskich nie może być niższy niż określony w dyrektywie.

Ustawa wprowadza nowe definicje czynu nieuczciwej konkurencji i tajemnicy przedsiębiorstwa. Czynem nieuczciwej konkurencji w odniesieniu do cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa jest ich ujawnienie, wykorzystanie lub pozyskanie (co jest novum).

Usunięto przepis, w myśl którego pracownika obowiązywał ograniczony czas ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa – przez 3 lata od dnia ustania stosunku pracy. Jest to więc teraz obowiązek bezterminowy.

Wg nowej definicji przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne mające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.

Pozyskanie, ujawnienie oraz wykorzystanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa nie stanowi czynu nieuczciwej konkurencji, jeżeli:

  • nastąpiło w celu ochrony uzasadnionego interesu chronionego prawem lub
  • nastąpiło w ramach korzystania ze swobody wypowiedzi, lub
  • nastąpiło w ramach ujawnienia nieprawidłowości, uchybienia, działania z naruszeniem prawa w celu ochrony interesu publicznego, lub
  • ujawnienie tych informacji wobec przedstawicieli pracowników w związku z wykonywaniem przez nich funkcji na podstawie przepisów prawa było niezbędne dla prawidłowego wykonywania tych funkcji.

Wprowadzono także nowy rodzaj sankcji za czyn nieuczciwej konkurencji polegający na naruszeniu tajemnicy przedsiębiorstwa – zobowiązanie pozwanego przez sąd do podania do publicznej wiadomości informacji o wyroku albo treści wyroku czy możliwość nałożenia na pozwanego obowiązku zapłaty na rzecz powoda stosownego wynagrodzenia (rekompensaty pieniężnej).

Ustawa zmienia także przepisy Kpc odnoszące się do kaucji na zabezpieczenie. W sprawach dotyczących roszczeń z tytułu czynów nieuczciwej konkurencji polegających na naruszeniu tajemnicy przedsiębiorstwa, w których udzielono zabezpieczenia polegającego na ustanowieniu zakazów, nakazów lub zajęciu rzeczy ruchomych, mającego na celu zaprzestanie wykorzystywania tajemnicy przedsiębiorstwa, sąd może – na wniosek obowiązanego – zamiast tych środków nakazać obowiązanemu złożenie na rachunek depozytowy MF odpowiedniej sumy pieniężnej dla zabezpieczenia roszczeń uprawnionego z tytułu dalszego wykorzystywania tajemnicy przedsiębiorstwa.

Opłata skarbowa przy odpadach

5.09.2018 r. weszła w życie ustawa z 20.07.2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1592). Ma na celu zapobieganie porzucaniu odpadów w miejscach na ten cel nieprzeznaczonych i zapobieganie ich pożarom. Przewidziano m.in. znaczne podwyższenie opłaty skarbowej za – wydawane na podstawie ustawy z 29.06.2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów – zezwolenie na obrót odpadami z zagranicą, obejmujące jedno- i wielokrotne przemieszczanie odpadów. Wynosi ona obecnie 14 tys. zł (dotychczas przy wielokrotnym obrocie było to 1411 zł, a przy jednokrotnym – 708 zł).

Opłata za wydanie zezwolenia wstępnego pozostała na poziomie 2 tys. zł. Kary administracyjne za zbieranie odpadów lub przetwarzanie ich bez wymaganego zezwolenia oraz za gospodarowanie odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem wynoszą od 10 tys. do 1 mln zł, w zależności od ilości i charakteru odpadów.

Umowa z Mongolią

Sejm wyraził zgodę na ratyfikowanie przez Prezydenta umowy dotyczącej zabezpieczenia społecznego z Mongolią. Wynika to z obowiązującej od 5.09.2018 r. ustawy z 20.07.2018 r. o ratyfikacji Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Mongolią o zabezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie 24.01.2018 r. (DzU poz. 1597).

Umowa podatkowa z Chile

W obowiązującym od 5.09.3018 r. oświadczeniu rządowym z 20.07.2018 r. w sprawie nowego brzmienia art. 11 ust. 2 oraz art. 12 ust. 2 Konwencji między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Chile w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku, podpisanej 10.03.2000 r. w Santiago de Chile (DzU poz. 1729), poinformowano, że 21.01.2016 r. w Santiago de Chile została podpisana Konwencja między Republiką Chile a Japonią w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu oraz zapobiegania uchylaniu się i unikaniu opodatkowania, która jest stosowana od 1.01.2017 r. Z tego względu Polska zmieniała umowę z Chile.

Zmiany dotyczą odsetek i opodatkowania należności licencyjnych. Odsetki mogą być także opodatkowane w państwie, w którym powstają, i zgodnie z prawem tego państwa, ale jeżeli rzeczywisty beneficjent odsetek ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim umawiającym się państwie, to podatek w ten sposób ustalony nie może przekroczyć określonych progów w zależności od rodzaju podmiotu, któremu przysługują i typu należności. Analogicznie limity podatku dotyczą należności licencyjnych.

Kontrola paliw

Ustawa z 5.07.2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (DzU poz. 1654) wzmacnia kontrolę nad obrotem paliwami. Przykładowo przedsiębiorcy, który sprzedaje paliwo stałe niezgodnie z ustawą i wymaganiami jakościowymi, grozi grzywna od 50 tys. do 500 tys. zł lub kara pozbawienia wolności. Natomiast przedsiębiorca, który sprzedaje paliwo stałe do sektora komunalno-bytowego, nie wystawiając lub nie przekazując świadectwa jakości albo wystawiając świadectwo fałszywe, podlega administracyjnej karze pieniężnej od 10 tys. do 100 tys. zł.

W związku z tymi zmianami w ustawie o KAS przewidziano kontrolę paliwa stałego importowanego na cele użycia w gospodarstwach domowych i instalacjach spalania o nominalnej mocy cieplnej mniejszej niż 1 MW. Obowiązuje od 12.09.2018 r.

Prowadzenie księgi przychodów i rozchodów

15.09.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 12.09.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (DzU poz. 1779). Uchylono m.in. przepisy dotyczące obowiązku zawiadomienia o prowadzeniu księgi oraz o podpisaniu umowy z biurem rachunkowym na prowadzenie księgi (dostosowując je tym samym do zmienionych regulacji updof). Zlikwidowano też obowiązek zawiadamiania US z 7-dniowym wyprzedzeniem o zamiarze sporządzenia spisu z natury w innym terminie niż na 1 stycznia, 31 grudnia bądź dzień rozpoczęcia działalności gospodarczej. Poszerzono też katalog przesłanek uznania księgi za rzetelną, uwzględniając procedurę kontroli celno-skarbowej, w związku z którą kontrolowanemu przysługuje prawo złożenia korekty deklaracji w terminie 14 dni od wszczęcia kontroli. Wzór księgi pozostał bez zmian.

Nowe przepisy stosuje się do dochodów uzyskanych i strat poniesionych od 1.01.2018 r.

Wyższe stawki dla doradców podatkowych

Od 18.09.2018 r. obowiązują rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16.08.2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU poz. 1687) oraz w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu (DzU poz. 1688).

Pierwsze rozporządzenie odnosi się do pomocy udzielanej przez doradców podatkowych z wyboru. Stawki zależą od wartości przedmiotu sporu i wynoszą od 90 zł (wartość przedmiotu sporu do 500 zł) do 25 tys. zł (wartość przedmiotu sporu powyżej 5 mln zł). W pozostałych sprawach – 480 zł. Stawki zrównano ze stawkami adwokackimi i radcowskimi, wprowadzając też 2 nowe progi wartości przedmiotu sporu – 2 i 5 mln zł. Niższe stawki obowiązują w

Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzeń stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.

Interpretacje podatkowe w PPP

19.09.2018 r. weszła w życie ustawa z 5.07.2018 r. o zmianie ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1693). Podmiot publiczny przed wszczęciem postępowania w sprawie wyboru partnera prywatnego ma obowiązek sporządzenia oceny efektywności realizacji przedsięwzięcia w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP), w porównaniu do realizacji go w inny sposób. PPP może być realizowane wyłącznie w formie spółki kapitałowej.

Ustawa wprowadza też zmiany w innych aktach prawnych, w tym ustawach podatkowych. W Kpc wprowadzono możliwość nadania klauzuli wykonalności przeciwko partnerowi prywatnemu w razie bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce w zakresie obowiązku zapłaty wynagrodzenia należnego podwykonawcy.

W Op umożliwiono wystąpienie o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej przez podmiot publiczny w zakresie mającym wpływ na sposób obliczania ceny w związku z udzielanym zamówieniem publicznym, obliczenia wynagrodzenia w związku z zawieraną umową o PPP, lub w zakresie mającym wpływ na sposób obliczenia wynagrodzenia koncesjonariusza wraz z ew. płatnością od zamawiającego w związku z zawieraną umową koncesji na roboty budowlane lub usługi.

Zmodyfikowano też zasady zwolnienia z CIT wkładu własnego otrzymanego przez partnera prywatnego lub spółkę.

Elektroniczne dokumenty przy akcyzie

Obowiązująca od 19.09.2018 r. ustawa z 20.07. 2018 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy – Prawo celne (DzU poz. 1697) przewiduje elektronizację dokumentów, która ma ułatwić życie przedsiębiorcom i kontrolę fiskusowi. Papierowy dokument dostawy – stosowany przy przemieszczaniu poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie oraz wyrobów energetycznych opodatkowanych zerową stawką akcyzy ze względu na przeznaczenie – zostanie zastąpiony dokumentem w postaci elektronicznej (e-DD) (te zmiany wejdą w życie 1.01.2019 r.).

Ustawa określa też m.in. zasady stosowania właściwych stawek akcyzy w przypadku wyrobów energetycznych przeznaczonych do celów innych niż napędowe lub opałowe.

Zmieniła się także właściwość organów podatkowych do orzekania w sprawie zwrotu akcyzy przy WDT i eksporcie wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, od których akcyza została zapłacona na terytorium kraju.

Poza tym wyłączono z definicji ubytków wyrobów akcyzowych straty powstające podczas produkcji piwa i wyrobów winiarskich – nie będą więc opodatkowane akcyzą.

Zasady naliczania i poboru odsetek od należności celnych będą takie same jak w wypadku odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Do odsetek tych odpowiednie zastosowanie będą mieć art. 53 § 3 i art. 55 Op, a także przepisy wykonawcze wydane na podstawie jej art. 58.

Zwrot akcyzy za samochód

Rozporządzenie MF z 10.09.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zwrotu akcyzy od samochodu osobowego (DzU poz. 1776) zawiera nowy wzór wniosku o zwrot. Wskazuje, że jest on dokonywany:

  • w kasie właściwego organu podatkowego lub
  • przelewem na rachunek bankowy albo skok w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku wraz z oświadczeniami.

Obowiązuje od 9.09.2018 r.

Obowiązki rejestracyjne przy akcyzie

19.09.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 12.09.2018 r. w sprawie wzorów dokumentów związanych z rejestracją w zakresie podatku akcyzowego (DzU poz. 1783). Określa ono wzory:

  • zgłoszenia rejestracyjnego w zakresie podatku akcyzowego (AKC-R),
  • potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia rejestracyjnego w zakresie podatku akcyzowego (AKC-PR),
  • zgłoszenia o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą (AKC-Z).

Pozwolenia na pracę sezonową

Obowiązujące od 25.09.2018 r. rozporządzenie MRPiPS z 7.09.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podklas działalności wg Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), w których wydawane są zezwolenia na pracę sezonową cudzoziemca (DzU poz. 1749), zawiera nowy załącznik wskazujący, w przypadku jakich działalności wydaje się te zezwolenia. Z listy wyłączono uprawę warzyw w szklarniach oraz uprawy grzybów. Do wcześniej wszczętych postępowań w sprawie wydania zezwolenia stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zmiany w Komitecie Standardów Rachunkowości

27.09.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 6.09.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu działania i sposobu organizacji Komitetu Standardów Rachunkowości (DzU poz. 1765). Kadencja Komitetu trwa 3 lata. Ograniczono liczbę reprezentantów księgowych i biegłych rewidentów, zwiększając udział przedstawicieli MF. Wg nowych przepisów w skład Komitetu wchodzi 18 członków powołanych przez MF: 7 przedstawicieli MF, po jednym przedstawicielu ministra gospodarki i ministra rozwoju, przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego; prezesa NBP; 4 przedstawicieli Stowarzyszenia Księgowych w Polsce, w tym co najmniej 2 z tytułem lub stopniem naukowym, 3 przedstawicieli Polskiej Izby Biegłych Rewidentów, będących biegłymi rewidentami wykonującymi zawód.

Komitet w nowym składzie będzie działać od 1.12.2018 r.

Bez podatku przy offsetach

Rozporządzenie MF z 12.09.2018 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów uzyskanych w następstwie wykonania umów offsetowych (DzU poz. 1778) dotyczy poboru PIT i CIT od dochodów uzyskanych przez podatników mających miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium RP z tytułu:

  • nieodpłatnego nabycia środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, w tym uzyskanych informacji w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how) bądź prawa do ich używania na podstawie umowy użyczenia lub o podobnym charakterze,
  • nieodpłatnego nabycia usług szkoleniowych,
  • otrzymania bezzwrotnego wsparcia finansowego, pod warunkiem że jest ono przeznaczone i zostanie wykorzystane wyłącznie na produkty wojskowe,

będących przedmiotem zobowiązania offsetowego w ramach wykonywania umów, które zostały wymienione w tym rozporządzeniu. Weszło w życie 29.09.2018 r., ale stosuje się je do dochodów uzyskanych w latach 2018–2019.

Wzorce uchwał dla spółki z o.o.

Od 1.10.2018 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 1.08.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wzorców dotyczących spółki z ograniczoną odpowiedzialnością udostępnionych w systemie teleinformatycznym (DzU poz. 1565). Określa nowe wzorce uchwały o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego spółki z o.o., która nie miała obowiązku poddania badaniu sprawozdania finansowego, a także która miała taki obowiązek.

Właściwość terytorialna US

Rozporządzenie MF z 21.08.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organów Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań Krajowej Administracji Skarbowej oraz określenia terytorialnego zasięgu ich działania (DzU poz. 1651) szczegółowo określa kompetencje Naczelnika US w Nowym Targu w zakresie poboru różnych opłat na terenie całego kraju. Naczelnik US w Jarocinie przejmie realizację zadań z zakresu egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz zabezpieczenia należności pieniężnych na obszarze objętym terytorialnym zasięgiem działania Naczelnika US w Pleszewie, natomiast Naczelnik US w Szamotułach – Naczelnika US w Międzychodzie.

Obowiązuje od 1.10.2018 r.

Użytkowanie wieczyste do lamusa

5.10.2018 r. weszła w życie ustawa z 20.07.2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (DzU poz. 1716). Przewiduje, że 1.01.2019 r. prawo użytkowania wieczystego ww. gruntów przekształci się w prawo własności. Opłata skarbowa za zaświadczenie potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności wynosi 50 zł.

Sukcesja przedsiębiorstwa osoby fizycznej

25.11.2018 r. zacznie obowiązywać ustawa z 5.07. 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej (DzU poz. 1629). Określa zasady tymczasowego zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci przedsiębiorcy, który wykonywał działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG (także w formie spółki cywilnej) oraz jej kontynuowania.

Następcy prawni przedsiębiorcy będą mogli zdecydować o kontynuowaniu prowadzenia firmy. Ustawa umożliwia funkcjonowanie przedsiębiorstwa na analogicznych zasadach jak za życia przedsiębiorcy, w okresie od otwarcia spadku do działu spadku. Będzie to możliwe z wykorzystaniem instytucji zarządu sukcesyjnego i zarządcy sukcesyjnego.

Zarządca sukcesyjny będzie zarządzał wyodrębnioną częścią majątku, stanowiącą przedsiębiorstwo, w imieniu własnym, lecz na rachunek następców prawnych przedsiębiorcy i ze skutkiem w ich majątku, w tym będzie podejmował czynności sądowe i pozasądowe. W tym czasie przedsiębiorstwo zachowa dotychczasową nazwę z dodatkiem „w spadku”.

Przedsiębiorca może wyznaczyć zarządcę za swojego życia (w formie pisemnej pod rygorem nieważności). Po śmierci przedsiębiorcy mogą go powołać uprawnione osoby, czyli małżonek przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie, spadkobiercy ustawowi i testamentowi albo zapisobierca windykacyjny – o ile przyjęli spadek lub zapis.

Zarządca sukcesyjny nie może działać dłużej niż 2 lata od śmierci przedsiębiorcy. Będzie podejmować czynności zwykłego zarządu, zaś w czynnościach przekraczających zakres zwykłego zarządu – za zgodą wszystkich właścicieli przedsiębiorstwa w spadku, a w razie braku zgody – za zezwoleniem sądu.

Co istotne, będzie możliwe przeniesienie na następców prawnych praw i obowiązków administracyjnych, wynikających z koncesji, zezwoleń licencji i pozwoleń, związanych z przedsiębiorstwem albo ich tymczasowe wykonywanie przez zarządcę sukcesyjnego. Nadal będzie można korzystać z przyznanej wcześniej pomocy publicznej.

Na zachowanie posad mogą liczyć także pracownicy zmarłego. Jeśli ustanowił on zarządcę za życia, to stosunki pracy pozostaną w mocy. Jeśli zarządca będzie powołany później, to stosunki pracy wygasną z upływem 30 dni od dnia śmierci pracodawcy, ale pracownicy będą mieć pierwszeństwo w przypadku ponownego zatrudniania w przedsiębiorstwie pracowników w tej samej grupie zawodowej. Zatrudni ich zarządca sukcesyjny, a składki ubezpieczeniowe zapłaci przedsiębiorstwo w spadku.

Przedsiębiorstwo w spadku będzie także podatnikiem – PIT, VAT, akcyzy, podatku od gier, tonażowego i okrętowego. Ciągłość rozliczeń podatkowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zapewni m.in. posługiwanie się dotychczasowym NIP i korzystanie z interpretacji podatkowych wydanych wobec zmarłego. Nie trzeba będzie płacić podatku od spadku, jeśli spadkobiercy poprowadzą przedsiębiorstwo przez co najmniej 2 lata od dnia jego nabycia.

Nowelizacja objęła też szereg innych ustaw, m.in. Kodeks postępowania administracyjnego, Op, Kpc. Jej przepisy stosuje się, jeżeli śmierć przedsiębiorcy nastąpiła po 24.11.2018 r. Na ten temat piszemy też na s. 22.

Podwyżka wynagrodzenia minimalnego

Od 2019 r. wzrośnie wynagrodzenie minimalne. Wyniesie ono 2250 zł miesięcznie, a stawka godzinowa – 14,70 zł. Wynika to z obowiązującego od 1.01.2019 r. rozporządzenia Rady Ministrów z 11.09.2018 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2019 r. (DzU poz. 1794).

Ulga składkowa dla przedsiębiorców o niskich przychodach

1.01.2019 r. wejdzie w życie ustawa z 20.07.2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu obniżenia składek na ubezpieczenia społeczne osób fizycznych wykonujących działalność gospodarczą na mniejszą skalę (DzU poz. 1577). Ma ograniczyć tzw. szarą strefę oraz poprawić „przeżywalność” przedsiębiorstw.

Będzie można (ale nie trzeba) zapłacić niższe składki społeczne, jeśli roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył 30-krotności kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu poprzedniego roku (w razie rozpoczęcia lub zawieszenia działalności gospodarczej w ciągu roku kalendarzowego limit przychodów ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu).

Do obliczenia właściwej podstawy wymiaru służy wzór wskazany w ustawie, uwzględniający współczynnik podawany corocznie przez Prezesa ZUS. Tak wyznaczona najniższa podstawa wymiaru składek musi się mieścić pomiędzy 60% kwoty prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego na dany rok kalendarzowy a 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku.

Z ulgi nie skorzystają osoby, które:

  • w poprzednim roku kalendarzowym stosowały kartę podatkową i zwolnienie z VAT ze względu na wartość sprzedaży poniżej 200 tys. zł,
  • korzystały z preferencyjnej podstawy wymiaru składek przez pierwsze 2 lata działalności – art. 18a usus,
  • w poprzednim roku kalendarzowym prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą przez mniej niż 60 dni kalendarzowych,
  • w poprzednim roku kalendarzowym prowadziły również pozarolniczą działalność gospodarczą jako: twórca i artysta w zakresie wolnego zawodu (płacąc podatek zryczałtowany), wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. bądź spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej, osoba prowadząca publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół (art. 8 ust. 6 pkt 2–5 usus),
  • wykonują pozarolniczą działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed rozpoczęciem tej działalności w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy/spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres działalności gospodarczej,
  • ustalały najniższą podstawę wymiaru składek emerytalnej i rentowych, zgodnie z nową regulacją, przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 mies. prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

KAS – na żądanie ZUS – będzie przekazywał informacje o przychodach podatnika w celu weryfikacji poprawności ustalania najniższej podstawy wymiaru przez ubezpieczonego.

Wprowadzono też przepis, zgodnie z którym zadeklarowanie wyższej podstawy wymiaru składek niż obowiązująca daną osobę najniższa podstawa wymiaru oznacza rezygnację z ustalenia podstawy wymiaru składek w kwocie najniższej i nie podlega korekcie.

Związki zawodowe

1.01.2019 r. wejdzie w życie ustawa z 5.07.2018 r. o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1608). Wykonuje wyrok TK z 2.06.2015 r. (K 1/13) poprzez rozszerzenie uprawnionych do tworzenia i wstępowania do związków zawodowych.

Związki zawodowe mają 6 mies. od dnia wejścia w życie ustawy na dostosowanie swoich statutów do nowych przepisów. Szerzej na ten temat piszemy na s. 54.

Podatki za grunt pod urządzeniami przesyłowymi

Obowiązująca od 1.01.2019 r. ustawa z 20.07.2018 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o podatku leśnym (DzU z 2018 r. poz. 1588) dotyczy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym i leśnym gruntów pod liniami przesyłowymi. Ma wyeliminować wątpliwości, jak kwalifikować takie grunty dla celów podatkowych.

Posadowienie urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów lub energii elektrycznej oraz infrastruktury telekomunikacyjnej nie zmienia sposobu opodatkowania gruntów, na których się znajdują. Umieszczenie linii elektroenergetycznej napowietrznej (nad gruntem) i kablowej (w gruncie) nie stanowi zajęcia tego gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej. Korzystanie z tych gruntów przez przedsiębiorcę, który nie jest ich właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub posiadaczem, nie jest traktowane jako ich zajęcie na prowadzenie działalności gospodarczej.

W DzU z 2018 r. ogłoszono teksty jednolite następujących rozporządzeń

    • MF w sprawie dotacji przedmiotowych do posiłków sprzedawanych w barach mlecznych (poz. 1575),
    • MRiF w sprawie udzielania pomocy na dostęp mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców do finansowania w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014–2020 (DzU poz. 1620),
    • MF w sprawie dokonywania przez fundusz inwestycyjny zamknięty lokat, których przedmiotem są instrumenty pochodne oraz niektóre prawa majątkowe (DzU poz. 1726),
    • MRiF w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (DzU poz. 1748),
    • MF w sprawie sprawozdawczości budżetowej w układzie zadaniowym (DzU poz. 1793).
źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 9/2018

Konwencja podatkowa przeciw transferowaniu zysków

Opublikowano Konwencję wielostronną wdrażającą środki traktatowego prawa podatkowego mające na celu zapobieganie erozji podstawy opodatkowania i przenoszeniu zysku, sporządzoną w Paryżu 24.11.2016 r. (DzU z 2018 r. poz. 1369) wraz z Oświadczeniem w sprawie mocy obowiązującej z 6.06.2018 r. (DzU poz. 1370).

Tzw. konwencja MLI (Multilateral Instrument to Modify Bilateral Tax Treaties) weszła w życie 1.07.2018 r. Ma na celu zapobieganie sztucznemu przenoszeniu zysków w miejsca, gdzie nie podlegają one opodatkowaniu lub ich opodatkowanie jest ograniczone, na czym tracą państwa, w których prowadzona jest działalność gospodarcza. Określa zasady stosowania przez państwa umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w odniesieniu do podatków od dochodu – celem jest automatyczna zmiana zawartych przez dane państwo umów podatkowych w myśl wspólnych zasad określonych w Konwencji. Zmiana taka nastąpi z mocą od 1.01.2019 r.

Waloryzacja emerytur

W 2019 r. waloryzacja emerytur i rent wyniesie 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym, czyli minimum gwarantowane przez ustawę. Wynika to z obowiązującego od 18.07.2018 r. rozporządzenia RM z 12.07.2018 r. w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2019 r. (DzU poz. 1371).

Opłata emisyjna i akcyza na samochody

Obowiązująca od 28.07.2018 r. ustawa z 6.06. 2018 r. o zmianie ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1356) powołuje państwowy fundusz celowy – Fundusz Niskoemisyjnego Transportu, którego środki mają być przeznaczane m.in. na wsparcie inwestycji w zakresie wytwarzania biokomponentów, biopaliw ciekłych lub innych paliw odnawialnych.

Ustawa wprowadza też zmianę w Prawie ochrony środowiska, ustanawiając nowy rodzaj opłaty publicznej – opłatę emisyjną. Obciąży ona czynności polegające na wprowadzeniu na rynek krajowy paliw silnikowych (benzyny silnikowe o kodach CN 2710 11 45 i CN 2710 11 49 oraz oleje napędowe o kodzie CN 2710 19 41). Zapłacą ją producenci paliw, importerzy, dokonujący WNT, oraz każdy inny podmiot będący podatnikiem akcyzy od paliw silnikowych. Stawka opłaty wynosi 80 zł za 1000 l; wejdzie w życie od 1.01.2019 r.

Nowelizacja objęła też ustawę akcyzową. Określono, w jaki sposób sprzedawca samochodu ma przekazać nabywcy zaświadczenie stwierdzające zwolnienie od akcyzy. Przewidziano też, że do 1.01.2021 r. tylko samochody osobowe hybrydowe o pojemności silnika 2000 cm3 lub mniejszej będą objęte zwolnieniem z akcyzy (wcześniej zwolnienie określone w art. 163a ustawy akcyzowej miało dotyczyć hybryd bez względu na pojemność silnika). Zwolnienie zacznie obowiązywać po decyzji Komisji Europejskiej, że nie stanowi niedozwolonej pomocy publicznej.

Klasyfikacja dochodów budżetowych jednostek samorządu terytorialnego

4.08.2018 r. weszły w życie rozporządzenia MF z 18.07. 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie:

  • szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (DzU poz. 1393),
  • sposobu prowadzenia gospodarki finansowej jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych (DzU poz. 1394).

Oba mają ułatwić prowadzenie klasyfikacji budżetowej w jednostkach samorządu terytorialnego.

Dotychczas plany finansowe samorządowych jednostek budżetowych były sporządzane w szczegółowości: dział, rozdział i paragraf. Wiązało się to z koniecznością dokonywania wielu zmian w trakcie roku budżetowego. Nowe rozporządzenia pozwalają na opracowanie planów finansowych w mniejszej szczegółowości. Plany te będą bardziej stabilne (rzadziej aktualizowane), a ich sporządzanie i zmiany mniej czasochłonne.

Te same uproszczenia legły u podstaw wydania obowiązującego także od 4.08.2018 r. rozporządzenia MF z 18.07.2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sprawozdawczości budżetowej (DzU poz. 1395). Zawiera ono ponadto nowy wzór Rb-28S: Sprawozdanie z wykonania planu wydatków budżetowych samorządowej jednostki budżetowej/jednostki samorządu terytorialnego, który należy stosować od stycznia 2019 r.

Pakiet przewozowy – modyfikacje

  • 8.08.2017 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 20.07.2018 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (DzU poz. 1427).

Systemem tym objęto nowe towary, aby ograniczyć wyłudzanie VAT i niepłacenie akcyzy. Restrykcjom podlegał już susz tytoniowy, a na mocy nowelizacji objęto nimi także inne produkty potrzebne do produkcji papierosów. Ma to doprowadzić do ograniczenia przywozu na terytorium kraju bibułki papierosowej i taśmy formującej, eliminując nielegalne wytwórnie papierosów.

Towary stosowane do maszynowej produkcji papierosów, przewożone przez operatorów pocztowych w paczkach pocztowych oraz objęte procedurą celną tranzytu, składowania, odprawy czasowej, przetwarzania lub wywozu albo powrotnym wywozem, nie będą podlegały systemowi monitorowania przewozu.

Systemem objęto też alkohol etylowy skażony oraz produkt zawierający go w swym składzie – dotyczy to towarów o wysokiej zawartości alkoholu bez względu na kod CN, skażonych mieszaniną alkoholu izopropylowego (propan-2-ol) i benzoesanu denatonium, lub mieszaniną alkoholu tert-butylowego i benzoesanu denatonium, lub alkoholem izopropylowym. Obecnie opłaca się bowiem w szarej strefie odzyskiwać alkohol etylowy z takich produktów. System nie dotyczy towarów przewożonych w opakowaniach jednostkowych mniejszych lub równych 1,5 l oraz objętych procedurą celną tranzytu, składowania, odprawy czasowej, przetwarzania bądź wywozu albo powrotnym wywozem.

Przepisy odnoszące się do tytoniu i alkoholu stosuje się od 25.09.2018 r.

  • Od 1.08.2018 r. obowiązuje natomiast rozporządzenie MF z 30.07.2018 r. w sprawie wyłączenia niektórych obowiązków w zakresie zgłoszeń przewozu towarów (DzU poz. 1460), które jest kolejnym aktem wykonawczym do ustawy z 9.03.2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Wyłączono nim obowiązki przedsiębiorców w wypadku przewozów niektórych towarów. Chodzi o przewóz paliw objętych pozycją CN 2710, wskazanych w udzielonej koncesji dla stacji paliw ciekłych, będących przedmiotem dostawy – został wyłączony z obowiązku przesłania zgłoszenia do rejestru zgłoszeń pod warunkiem przewozu towarów bezpośrednio po dokonaniu ich dostawy.

Kolejne wyłączenie dotyczy niektórych olejów smarowych – mineralnych olejów silnikowych o kodzie CN 2710 19 81, przewożonych w opakowaniach jednostkowych, których waga brutto nie przekracza 20 kg albo objętość nie przekracza 20 l (także syntetycznych olejów silnikowych z pozycji 3403 19 91, które są często wykorzystywane w warsztatach samochodowych i przewożone przez firmy kurierskie).

Następne wyłączenie obejmuje kwas tereftalowy o kodzie CN ex 2917 36 00. Przewóz odpowiednio paliwa lotniczego typu JET albo paliwa do celów żeglugi (CN 2710), będących przedmiotem dostawy bezpośrednio na statki powietrzne albo morskie, został wyłączony z obowiązku uzupełniania zgłoszenia o informację o odbiorze towaru pod warunkiem potwierdzenia odbioru tych towarów na dokumencie dostawy.

  • Obowiązujące od 7.08.2018 r. rozporządzenie MF z 1.08.2018 r. w sprawie zgłoszeń przewozu towarów (DzU poz. 1487) określa sposób przesyłania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia oraz sposób uwierzytelniania zarejestrowanego użytkownika Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych. Opisuje także postępowanie podmiotów wysyłających, odbierających i przewoźników w przypadku niedostępności rejestru (jak dotychczas, zgłoszenie należy wysłać do Dyrektora IAS w Zielonej Górze). Określa też nowy formularz tego zgłoszenia. Ponadto przewiduje możliwość przesyłania zbiorczych zgłoszeń w przypadku transportu kolejowego i utrzymuje zbiorcze zgłoszenie w handlu obwoźnym.
  • Z kolei 1.10.2018 r. wejdzie w życie ustawa z 15.06.2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (DzU poz. 1539). Jej zasadniczym celem jest wykorzystanie geolokalizacji do monitorowania przewozu takich towarów, jak paliwa silnikowe i ich pochodne, paliwa opałowe, oleje smarowe i preparaty smarowe, wyroby zawierające alkohol etylowy, alkohol etylowy całkowicie skażony oraz susz tytoniowy, a także produkty lecznicze, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne.

Lokalizatory zbiorą dane m.in. o współrzędnych geograficznych dotyczących położenia środka transportu, jego prędkości, dacie i godzinie pozyskania tych współrzędnych. Dane będą przechowywane przez 12 mies., chyba że wcześniej rozpocznie się postępowanie administracyjne – wówczas będą przechowywane do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Za brak geolokalizacji przewoźnik zapłaci karę (przepisy w tym zakresie będą obowiązywały od 1.01.2019 r.). Kierujący środkiem transportu uruchomi lokalizator przed rozpoczęciem przewozu albo po wjeździe na terytorium kraju i wyłączy go po dostarczeniu towaru lub przy wyjeździe z kraju. Jeśli lokalizator ulegnie awarii i nie będzie działać ponad godzinę, to kierujący będzie musiał zaparkować samochód.

Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją

Z obowiązującej od 10.08.2018 r. ustawy z 7.06.2018 r. o ratyfikacji Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Turcji o zabezpieczeniu społecznym, sporządzonej w Warszawie z 17.10.2017 r. (DzU poz. 1437) wynika, że Sejm zgodził się na ratyfikację umowy przez Prezydenta RP.

Umowa polsko-turecka opiera się na zasadach równego traktowania, zachowania praw nabytych (eksportu/transferu świadczeń) oraz sumowania okresów ubezpieczenia. Skorzystają na niej osoby, które mają staż pracy w obu państwach, bez względu na posiadane obywatelstwo. Dotyczy to też członków rodzin.

Po polskiej stronie umowa obejmuje: zasiłki dla bezrobotnych i świadczenia rodzinne (z wyłączeniem jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka), świadczenia z tytułu choroby i macierzyństwa, emerytury, renty (z tytułu niezdolności do pracy i rodzinne), świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz zasiłki pogrzebowe. Osoby podlegające umowie będą ubezpieczane w miejscu wykonywania pracy (z wyjątkami dotyczącym np. delegowanych). W ten sposób będzie można uniknąć podwójnego oskładkowania.

Blokada rachunku bankowego

Obowiązująca od 22.08.2018 r. ustawa z 5.07.2018 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1499) modyfikuje zasady blokowania rachunku podmiotu kwalifikowanego. Wprowadza m.in. następujące zmiany: znosi możliwość zaskarżenia blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego na okres do 72 godz. zmienia terminy do rozpatrzenia zażalenia przez Szefa KAS oraz przedłużenia blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego, tworzy podstawy do przekazywania informacji o żądaniu lub dokonaniu blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego przez bank/skok, rozszerza definicję rachunku podmiotu kwalifikowanego oraz zakres danych przesyłanych przez banki/skok izbie rozliczeniowej, rozszerza możliwości wypłaty środków z zablokowanego rachunku podmiotu kwalifikowanego – na zaległe wynagrodzenia oraz wszystkie alimenty.

1.10.2018 r. wchodzą w życie przepisy dotyczące sygnalizowania przez izbę rozliczeniową rozbieżności między numerami z banków/skok a numerami z Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników.

1.07.2019 r. zaczną obowiązywać przepisy rozszerzające definicję rachunku podmiotu kwalifikowanego oraz katalog danych przesyłanych przez banki/skok do Szefa KAS za pośrednictwem STIR, a także przepisy o informowaniu przez bank/skok o przekazaniu żądania lub dokonaniu blokady na wniosek podmiotu kwalifikowanego.

Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Quebekiem

Od 1.09.2018 r. zacznie obowiązywać Porozumienie o zabezpieczeniu społecznym między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Quebecu, podpisane w Quebecu 3.06.2015 r. (DzU poz. 1511 i DzU poz. 1512). Pozwoli na wzajemne zaliczanie okresów ubezpieczenia w obu państwach. Przewiduje także zasadę równego traktowania i transferu świadczeń do drugiego z państw.

Pracownik lub osoba pracująca na własny rachunek, wykonująca pracę na terytorium jednego z państw, podlega ubezpieczeniom w tym państwie – z wyjątkami dotyczącym delegowania. W odniesieniu do Polski porozumienie stosuje się do emerytur, rent z tytułu niezdolności do pracy i rodzinnych, jednorazowych odszkodowań oraz rent z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz zasiłków pogrzebowych. W odniesieniu do Quebecu – do ustawodawstwa dotyczącego Planu Emerytalno-Rentowego Quebecu i wypadków przy pracy oraz chorób zawodowych.

Ww. porozumieniu towarzyszy Porozumienie Administracyjne w sprawie stosowania Porozumienia o zabezpieczeniu społecznym między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Quebecu, podpisane w Quebecu 3.06.2015 r. (DzU poz. 1513 i DzU poz. 1514) określające zasady współpracy między polskimi instytucjami ubezpieczeniowymi (ZUS i KRUS) oraz ich odpowiednikami w Quebecu.

Podpis zaufany

11.09.2018 r. wejdzie w życie ustawa z 5.07.2018 r. o zmianie ustawy o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1544). Jej celem jest umożliwienie uwierzytelniania użytkowników usług on-line z wykorzystaniem różnych środków identyfikacji elektronicznej. W efekcie w regulacjach wielu ustaw (m.in. Op, usus) podpis potwierdzony profilem zaufanym ePUAP zostanie zastąpiony podpisem zaufanym, czyli podpisem elektronicznym, którego autentyczność i integralność będą zapewnianie przy użyciu pieczęci elektronicznej ministra właściwego ds. informatyzacji.

Ubytki w wyrobach nowatorskich

1.01.2019 r. zacznie obowiązywać rozporządzenie MF z 25.07.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie norm dopuszczalnych ubytków niektórych wyrobów akcyzowych (DzU poz. 1484). Od 1.01.2019 r. zostaną wprowadzone stawki akcyzy na wyroby nowatorskie i płyny do papierosów elektronicznych. Skutkuje to obowiązkiem rozliczania ich ubytków powstałych podczas magazynowania i przewozu, z wyłączeniem produkcji. Te normy (z urzędu lub na wniosek) ustali naczelnik US.

Zmiana rozporządzenia wyłączająca spod jego stosowania te grupy produktów wynika z tego, że przewidziane w rozporządzeniu normy ubytków są nieodpowiednie dla wyrobów nowatorskich i płynów do papierosów elektronicznych, a ze względu na zróżnicowany skład chemiczny i parametry fizyczne tych wyrobów trudno ustalić w rozporządzeniu sztywne normy.

W DzU z 2018 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw:
    • o podatkach i opłatach lokalnych (poz. 1445),
    • o podatku dochodowym od osób fizycznych (poz. 1509),
    • o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (poz. 1376),
    • o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (poz. 1433),
    • o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (poz. 1510),
    • o fundacjach (poz. 1491),
    • o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (poz. 1355),
    • o nadzorze nad rynkiem kapitałowym (poz. 1417),
    • o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych (poz. 1378),
    • o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków oraz o zmianie niektórych ustaw (poz. 1439),
    • o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (poz. 1458),
    • o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (poz. 1532),
    • Kodeks postępowania cywilnego (poz. 1360),
  • rozporządzenia MF w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów przez niektóre organizacje pozarządowe oraz stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego (poz. 1350).
źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 8/2018

Przełamanie tajemnicy bankowej

Jeżeli jest to konieczne do skutecznego zapobieżenia przestępstwom (przede wszystkim skarbowym) lub ścigania przestępców, Szef KAS oraz naczelnik UCS mogą korzystać z przetwarzanych przez banki informacji stanowiących tajemnicę bankową oraz informacji dotyczących umów o rachunek papierów wartościowych, umów o rachunek pieniężny, umów ubezpieczenia lub innych dotyczących obrotu instrumentami finansowymi, w szczególności z przetwarzanych przez uprawnione podmioty danych osób, które zawarły takie umowy. W tym celu muszą zwrócić się o odpowiednie postanowienie do SO.

Wzory dokumentów do korespondencji w tych sprawach zawiera obowiązujące od 28.06.2018 r. rozporządzenie MF z 19.06.2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych przez Krajową Administrację Skarbową przy przetwarzaniu danych i informacji, o których mowa w art. 127a ust. 1 i 2 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (DzU poz. 1246).

Spółki państwowe

Od 28.06.2018 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 25.06.2018 r. w sprawie zaniechania poboru wpłat z zysku od niektórych zysków z tytułu dotacji celowych (DzU poz. 1248). Zaniechanie dotyczy wpłat z zysku na rzecz budżetu państwa, dokonywanych przez jednoosobowe spółki Skarbu Państwa, należnych z tytułu dotacji celowych udzielonych przez Agencję Rozwoju Przemysłu w latach 2017–2020.

Refundacje składek niepełnosprawnych

28.06.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MRPiPS z 20.06.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (DzU poz. 1245). Wprowadza nowe wzory wniosków:

  • Wn-U-G – wniosek osoby niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne,
  • Wn-U-A – wniosek niepełnosprawnego rolnika lub rolnika zobowiązanego do opłacania składek za niepełnosprawnego domownika o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne rolników.

Te nowe wnioski stosuje się do refundacji za okresy, począwszy od lipca 2016 r. (składanych przez osoby niepełnosprawne wykonujące działalność gospodarczą) bądź III kwartału 2016 r. (składanych przez niepełnosprawnego rolnika lub rolnika zobowiązanego do opłacania składek za niepełnosprawnego domownika).

Nowe wnioski trzeba także stosować do korekt składanych za okresy od 1.01.2009 r.

Papierowe zwolnienia lekarskie dłużej ważne

29.06.2018 r. weszła w życie ustawa z 10.05.2018 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1150). Przedłuża możliwość wystawiania papierowych zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy. Lekarze, dentyści, felczerzy i starsi felczerzy mogą wypisywać je do 30.11.2018 r. (miało być do 30.06.2018 r.). Możliwe jest też oczywiście wystawianie zwolnień w formie elektronicznej.

Nadużycia na rynku finansowym

Rozporządzenie MF z 25.06.2018 r. w sprawie odbierania przez Komisję Nadzoru Finansowego zgłoszeń naruszeń rozporządzenia 596/2014 (DzU poz. 1262) dotyczy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z 16.04.2014 r. w sprawie nadużyć na rynku. Chodzi o tzw. whistleblowing, czyli rozwiązania dla osób mających wiedzę o okolicznościach, które mogą stanowić jedno z naruszeń rozporządzenia 596/2014, i mogących dostarczyć na to wiarygodnych dowodów. Te informacje przekazują do KNF, licząc na zachowanie wysokich standardów ochrony swoich danych osobowych.

Nowe rozporządzenie utrzymuje zasady wynikające z dotychczasowej regulacji, z tym że rozszerza obowiązki KNF względem osób dokonujących zgłoszeń. Musi m.in. informować, że zgłaszający jest wyłączony z odpowiedzialności za jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa w związku z dokonanym zgłoszeniem oraz chroniony przed rozwiązaniem umowy o pracę lub innej umowy o podobnym charakterze. Weszło w życie 29.06.2018 r.

Nowe wzory formularzy podatkowych

Obowiązujące od 30.06.2018 r. rozporządzenie MF z 25.06.2018 r. w sprawie określenia wzorów deklaracji, zeznania, oświadczenia oraz informacji podatkowych obowiązujących w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (DzU poz. 1268) wprowadza zaktualizowane wzory formularzy CIT (CIT-8, CIT-8/O, CIT-5, CIT-6R, CIT-6AR, CIT-7, CIT-9R, CIT-10Z, CIT-11R, CIT-D, CIT/BR, IFT-2/IFT-2R), w tym całkiem nowe formularze:

  • CIT/MIT: Informacja o środkach trwałych oraz przychodach składana przez podatnika obowiązanego do zapłaty podatku, o którym mowa w art. 24b ustawy,
  • CIT/8S: Informacja o wysokości dochodu osiągniętego z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia,
  • CIT/8SP: Informacja o wysokości dochodu osiągniętego z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia,
  • CIT/8AB: Zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatkową grupę kapitałową – podatnika podatku dochodowego od osób prawnych,
  • CIT/PGK: Informacja o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez spółkę tworzącą podatkową grupę kapitałową.

Stosuje się je do dochodów osiągniętych od 1.01.2018 r.

Wspieranie inwestycji

Działalności przedsiębiorców ma sprzyjać ustawa z 10.05.2018 r. o wspieraniu nowych inwestycji (DzU poz. 1162). Chodzi o inwestycje w rzeczowe aktywa trwałe lub wartości niematerialne i prawne związane z założeniem nowego przedsiębiorstwa albo zwiększeniem zdolności produkcyjnej istniejącego, dywersyfikacją produkcji przez wprowadzenie produktów uprzednio nieprodukowanych lub zasadniczą zmianą dotyczącą procesu produkcyjnego istniejącego przedsiębiorstwa. Wsparcie ma sprzyjać podejmowaniu nowych inwestycji w całej Polsce (zgodnie ze Strategią na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020) i uzupełnić rozwiązania wynikające z ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Wyłączone są firmy, wobec których wszczęto postępowanie upadłościowe lub został złożony wniosek do sądu o ogłoszenie upadłości.

Zmiany dotyczą m.in. updop i updof. Wsparcie na realizację nowej inwestycji będzie udzielane w formie zwolnienia od podatku dochodowego – na zasadach określonych odpowiednio w ww. ustawach. Nie może być udzielone w przypadku lokalizacji inwestycji na obszarach występowania niezagospodarowanych złóż kopalin, z wyjątkiem inwestycji dotyczących tych złóż. Ma charakter tzw. pomocy regionalnej. Zwolnienie przysługuje podatnikowi wyłącznie z tytułu dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie określonym w decyzji o wsparciu. Decyzję tę wyda minister gospodarski na wniosek przedsiębiorcy – na czas oznaczony, nie krótszy niż 10 i nie dłuższy niż 15 lat. Okres zależy od intensywności pomocy publicznej ustalonej dla danego obszaru.

W razie uchylenia decyzji o wsparciu podatnik traci prawo do zwolnienia i musi zapłacić podatek. Kwotę podatku należnego do zapłaty stanowi w zależności od okoliczności:

  • podatek niezapłacony od dochodu osiągniętego z działalności gospodarczej określonej w uchylonej decyzji o wsparciu,
  • kwota w wysokości stanowiącej maksymalną dopuszczalną pomoc publiczną określoną w tej decyzji.

Działalność na terenie określonym w decyzji o wsparciu trzeba wydzielić organizacyjnie, a wielkość zwolnienia określić w oparciu o przychody i koszty uzyskania przychodów wyodrębnionej jednostki.

Minister będzie też prowadził Ewidencję Wsparcia Nowej Inwestycji, zawierającą dane o przedsiębiorcach i obszarach. Ustawa weszła w życie 30.06.2018 r., przy czym niektóre przepisy dotyczące zmian w ustawie o specjalnych strefach ekonomicznych wejdą w życie 1.01.2019 r.

Łatwiejsze zatrudnianie cudzoziemców

Od 1.07.2018 r. obowiązuje rozporządzenie MRPiPS z 28.06.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców (DzU poz. 1264).

Ułatwia ono zatrudnienie cudzoziemców w niektórych zawodach, zwalniając z tzw. testu rynku pracy. Wojewoda może zgodzić się na pracę cudzoziemca w wymienionych zawodach bez dołączania informacji starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy. Zasadniczo jest to bowiem warunkiem wydania zezwolenia na pracę lub na pobyt czasowy i pracę.

Rozporządzenie rozszerza listę przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez testu rynku. Są to następujące zawody: inżynierowie ds. przemysłu i produkcji, inżynier technologii betonów, inżynier technologii szkła, inżynier technik elektryk, lekarz specjalista, pielęgniarka, różne zawody informatyczne, technicy budownictwa, technicy elektronicy, asystent osoby niepełnosprawnej, opiekun osoby starszej, murarz, betoniarz, cieśla, robotnik budowy dróg, dekarz, posadzkarz, parkieciarz, glazurnik, tynkarz, malarz budowlany, spawacz, ślusarz, elektryk budowlany, kierowca autobusu, kierowca samochodu ciężarowego, operator sprzętu do robót ziemnych, maszynista i operator maszyn i urządzeń dźwigowo-transportowych.

Skróci to czas oczekiwania pracodawcy na możliwość podjęcia pracy przez danego cudzoziemca także w wypadku tych, którzy przed 1.07.2018 r. wystąpili z wnioskami, gdyż nowe przepisy stosuje się do postępowań wszczętych przed tą datą i niezakończonych.

Pomoc regionalna i de minimis dla MŚP

Obowiązujące od 1.07.2018 r. rozporządzenie MF z 12.06.2018 r. w sprawie udzielania przez Bank Gospodarstwa Krajowego pomocy publicznej w formie gwarancji spłaty kredytów w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014–2020 (DzU poz. 1165) przedłuża udzielanie wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw z tytułowego programu pomocy publicznej, w ramach wyłączeń grupowych – jako regionalnej pomocy inwestycyjnej w formie gwarancji BGK spłaty kredytów zaciągniętych przez przedsiębiorców z sektora MŚP. Pomoc jest udzielana do końca okresu obowiązywania mapy pomocy regionalnej na lata 2014–2020.

Z kolei na podstawie innego obowiązującego od 1.07.2018 r. rozporządzenia MF z 12.06.2018 r. – w sprawie udzielania przez Bank Gospodarstwa Krajowego pomocy de minimis w formie gwarancji spłaty kredytów w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014–2020 (DzU poz. 1166) – będzie udzielana pomoc dla przedsiębiorców z sektora MŚP, na ich wniosek składany do banku kredytodawcy. Kredyt objęty gwarancją FG POIR będzie można dostać na działalność gospodarczą innowacyjnych przedsiębiorstw w szerszym zakresie (nie tylko dotyczącym wdrożeń wyników prac B+R).

Split payment w jednostkach budżetowych

Rozporządzenie MF z 20.06.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów i trybu dokonywania operacji na rachunkach bankowych prowadzonych dla obsługi budżetu państwa w zakresie krajowych środków finansowych oraz zakresu i terminów udostępniania informacji o stanach środków na tych rachunkach (DzU poz. 1242) wiąże się z wprowadzeniem split payment w VAT. Przewiduje wyodrębnienie rachunku VAT dla rachunków: bieżących państwowych jednostek budżetowych, bieżących państwowych funduszy celowych, pomocniczych. Częściowo rachunek ten będzie scentralizowany. Rozporządzenie obowiązuje od 1.07.2018 r.

Tych samych kwestii, w tym prowadzenia wspólnego rachunku VAT dla niektórych rachunków państwowych jednostek budżetowych, dotyczy obowiązujące od tej samej daty rozporządzenie MF z 20.06.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania budżetu państwa (DzU poz. 1236).

Sprawozdanie uproszczone CIT i PIT

Rozporządzenie MF z 2.07.2018 r. w sprawie określenia wzoru uproszczonego sprawozdania w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (DzU poz. 1300) zawiera nowy wzór uproszczonego sprawozdania (CIT-TP). Stosuje się go do transakcji z podmiotami powiązanymi lub innych zdarzeń zachodzących pomiędzy nimi, lub w związku z którymi zapłata należności dokonywana jest bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową, realizowanych w latach podatkowych rozpoczynających się po 31.12.2016 r. Do 30.09.2018 r. można użyć dotychczasowego wzoru. Obowiązuje od 6.07.2018 r.

Od tej samej daty obowiązuje rozporządzenie MF z 2.07.2018 r. w sprawie określenia wzoru uproszczonego sprawozdania w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (DzU poz. 1301) zawierające wzór analogicznego sprawozdania PIT-TP.

Stawki dla rzeczników patentowych

Od 3.07.2018 r. obowiązują nowe stawki, które wprowadza rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 1.06.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (DzU poz. 1169). Zrównuje minimalne opłaty za czynności rzeczników w sprawach cywilnych oraz postępowaniu przed sądami administracyjnymi z minimalnymi opłatami dla adwokatów i radców prawnych.

Opłata minimalna za ustalenie prawa do patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji to 1200 zł. Tyle samo wynosi ona w postępowaniu w I instancji za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego.

Dodano też regulacje dotyczące opłat za czynności podejmowane w postępowaniach egzekucyjnych, do których realizowania rzecznicy patentowi są upoważnieni. Stawki minimalne za prowadzenie spraw z zakresu postępowania egzekucyjnego wynoszą 25% stawki obliczonej w zależności od wartości przedmiotu lub charakteru sprawy (50% przy nieruchomościach). Stawka minimalna w sprawie zaopatrzenia tytułu wykonawczego w klauzulę wykonalności to 120 zł, a w sprawie o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego – 480 zł.

Nowe banderole

4.07.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 29.05.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy (DzU poz. 1178). Wprowadza nowe wzorów znaków na wyroby tytoniowe i susz tytoniowy, a także dodatkowe sposoby ich nanoszenia na pudełka papierosów. Zmiany te pozwolą na dostosowanie się przemysłu tytoniowego do przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/40/UE z 3.04.2014 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich w sprawie produkcji, prezentowania i sprzedaży wyrobów tytoniowych i powiązanych wyrobów oraz uchylającej dyrektywę 2001/37/WE (DzUrz UE L 127 z 29.04.2014 r.). Do 20.05.2019 r. można nanosić dotychczasowe banderole.

Zmiany dotyczą też wyrobów spirytusowych.

W ich wypadku konieczne będzie używanie banderoli z tzw. kodem 2D, co ma ułatwić weryfikację legalności produktu.

Nowocześniejsze kasy fiskalne

7.07.2018 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z 28.05.2018 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące (DzU poz. 1206). Zastąpiło ono dotychczasową regulację z tego zakresu. Kasy mają być nowocześniejsze, mają też współpracować z terminalami płatniczymi. W założeniach chodzi o cyfryzację dokumentów i raportów fiskalnych, zapewnienie bezpiecznej transmisji danych z kas do systemów teleinformatycznych Ministerstwa Finansów oraz umożliwienie zaawansowanej analizy danych fiskalnych. Pozwoli to zwiększyć wpływy fiskalne z transakcji ewidencjonowanych paragonami. Nie będzie można archiwizować paragonów w postaci papierowej, dane będą przechowywane w pamięci chronionej i pamięci fiskalnej. Wycofane będą z obrotu tzw. kasy dwurolkowe.

Zwrot składek dla spółdzielni socjalnych

Rozporządzenie MRPiPS z 8.06.2018 r. w sprawie wzoru wniosku spółdzielni socjalnej o zwrot opłaconych składek oraz trybu dokonywania ich zwrotu (DzU poz. 1209) umożliwia zrefundowanie składek na ubezpieczenia społeczne oraz części kosztów pracodawcy opłacanych nie tylko za członków, ale również pracowników spółdzielni socjalnej niebędących jej członkami, a będących osobami zagrożonymi wykluczeniem społecznym. Opłacone składki zwraca starosta na podstawie wniosku spółdzielni. Obowiązuje od 7.07.2018 r.

Pomoc w egzekucji

10.07.2018 r. weszło w życie rozporządzenie Prezesa RM z 15.06.2018 r. w sprawie udzielania przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Agencję Wywiadu pomocy przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DzU poz. 1211). Pomoc ta może polegać na umożliwieniu przeprowadzenia czynności, w szczególności przez zapewnienie:

  • dostępu do miejsca, w którym mają być one wykonywane,
  • porządku w miejscu przeprowadzania czynności egzekucyjnych,
  • osobistego bezpieczeństwa organowi egzekucyjnemu lub egzekutorowi oraz uczestnikom postępowania egzekucyjnego,
  • w razie potrzeby, na uzasadnione żądanie organu egzekucyjnego lub egzekutora, niezbędnej pomocy przy zastosowaniu środków egzekucyjnych.

Inną, podobną formą wsparcia, którą może zapewnić ABW i AW, jest asysta. Gwarantuje ją obowiązujące od tej samej daty rozporządzenie Prezesa RM z 15.06.2018 r. w sprawie asystowania przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Agencję Wywiadu przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DzU poz. 1212).

Legitymacja kontrolera

13.07.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 27.06.2018 r. w sprawie legitymacji służbowej kontrolera przeprowadzającego kontrolę w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (DzU poz. 1331). Zawiera jej nowy wzór.

Wirtualna waluta bez PCC

Rozporządzenie MF z 11.07.2018 r. w sprawie zaniechania poboru PCC od umowy sprzedaży lub zamiany waluty wirtualnej (DzU poz. 1346) przewiduje, że zwolnienie to dotyczy okresu od 13.07.2018 r. (czyli od wejścia w życie rozporządzenia) do 30.06.2019 r.

Waluty wirtualne są kwalifikowane przez orzecznictwo jako prawa majątkowe. Każda transakcja – gdyby ściśle interpretować przepisy ustawy o PCC – musiałaby być opodatkowana 1% PCC. Zwolnienie powoduje, że podatku nie trzeba płacić. Jest to jednak rozwiązanie tymczasowe – zanim fiskus znajdzie lepszy pomysł na opodatkowanie takich transakcji.

Opodatkowanie nieruchomości i inne zmiany w CIT i PIT

19.07.2018 r. weszła w życie ustawa z 15.06.2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (DzU poz. 1291). Wprowadza zmiany (częściowo przywracając poprzednie zasady) m.in. dotyczące:

  • tzw. podatku od nieruchomości komercyjnych (minimalnego podatku od przychodów z budynków),
  • opodatkowania wygranych w grach hazardowych – nie będą opodatkowane PIT, bez względu na to, kto jest organizatorem gry,
  • uprawnień do korzystania z 50% kosztów uzyskania przychodów,
  • zaliczania w koszty podatkowe odpisów amortyzacyjnych od składników majątku nabytych w drodze darowizny oraz spadku,
  • zasad opodatkowania PIT dochodów uzyskiwanych ze zbycia akcji nabytych w ramach tzw. programów motywacyjnych.

Zwolnione z podatku mają być:

  • kwoty umorzonego zadłużenia związanego z zaciągniętym kredytem mieszkaniowym, na podstawie ustawy o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych,
  • świadczenia z tytułu pomocy przyznanej na podstawie ustawy o świadku koronnym, ustawy o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka, a także inne świadczenia o podobnym charakterze.

Stężenia i natężenia szkodliwych czynników w pracy

21.08.2018 r. wchodzi w życie rozporządzenie MRPiPS z 12.06.2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (DzU poz. 1286), które zastąpi dotychczasową regulację z tego zakresu. Wiąże się to z koniecznością wdrożenia dyrektywy Komisji (UE) 2017/164 z 31.01.2017 r. ustanawiającej IV wykaz wskaźnikowych dopuszczalnych wartości narażenia zawodowego zgodnie z dyrektywą Rady 98/24/WE oraz zmieniającej dyrektywy Komisji 91/322/EWG, 2000/39/WE i 2009/161/UE.

Nowy wykaz zawiera 15 nowych substancji chemicznych, których dopuszczalne stężenia muszą badać pracodawcy (np. difenyloamina, kwas nadoctowy), zmienia też wartości dopuszczalnych stężeń dla 32 substancji chemicznych oraz uregulowania dotyczące mikroklimatu zimnego (poniżej 10 stopni).

W DzU z 2018 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw:
    • o służbie medycyny pracy (poz. 1155),
    • o prawie autorskim i prawach pokrewnych (poz. 1191),
    • Prawo budowlane (poz. 1202),
    • o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (poz. 1234),
    • o praktykach absolwenckich (poz. 1244),
    • o europejskich radach zakładowych (poz. 1247),
    • o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (poz. 1252),
    • o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (poz. 1265),
    • o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (poz. 1270),
    • Prawo spółdzielcze (poz. 1285),
    • Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (poz. 1302),
    • o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (poz. 1314),
    • o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (poz. 1316),
    • o podatku od sprzedaży detalicznej (poz. 1325),
  • rozporządzeń:
    • RM z 28.04.2011 r. w sprawie nakładania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe (poz. 1160),
    • MF z 4.12.2009 r. w sprawie klasyfikacji części budżetowych oraz określenia ich dysponentów (poz. 1177),
    • MRPiPS z 30.12.2016 r. w sprawie świadectwa pracy (poz. 1289).
źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 7/2018

Umowa podatkowa z Belgią

2.05.2018 r. wszedł w życie Protokół zmieniający Konwencję między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym i uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisany w Luksemburgu 14.04.2014 r. (DzU poz. 1094 i DzU poz. 1095). Metoda ogólna unikania podwójnego opodatkowania dochodów osiąganych przez rezydentów polskich na terytorium Belgii zmieniła się z proporcjonalnego zaliczenia na wyłączenie z progresją. Dopuszczono także opodatkowanie emerytur w państwie źródła, a nie tylko rezydencji podatkowej.

Konwencję stosuje się do podatków od dochodów i majątku – w Polsce do PIT i CIT. Ma ona zastosowanie zasadniczo do dochodów ustalonych, wypłaconych lub osiągniętych od 2019 r.

Wynagrodzenia pracowników samorządowych

Od 19.05.2018 r. obowiązuje rozporządzenie RM z 15.05.2018 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (DzU poz. 936), które zastąpiło dotychczasową regulację z tego zakresu. Usunięto wątpliwe przepisy powodujące, że można było dostać 2 razy tę samą nagrodę jubileuszową, tj. gdy pracownik już ją otrzymał ze względu na ustanie stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę, a do jej nabycia brakowało mu mniej niż 12 mies. Nie dostanie jej ponownie, gdy ten okres minie. Jednorazowa odprawa emerytalna będzie wypłacana w dniu ustania stosunku pracy.

Przy ustalaniu prawa do nagrody jubileuszowej, odprawy emerytalnej oraz prawa do dodatku za wieloletnią pracę przysługującego pracownikowi, który był zatrudniony równocześnie w ramach więcej niż jednego zakończonego stosunku pracy, z równoległych stosunków pracy uwzględnia się tylko jeden.

Jeśli więcej niż jedna osoba będzie prowadzić czynności egzekucyjne należności pieniężnych, to wynagrodzenie prowizyjne – podzielone na równe części – dostanie każda z nich.

Zmianom ulegają też załączniki do rozporządzenia, czyli tabele stanowisk i wynagrodzeń, m.in. maksymalny poziom dodatku funkcyjnego wskazano kwotowo, a nie stawką. Zmiany dotyczą też wymagań kwalifikacyjnych na niektórych stanowiskach oraz niektórych stawek. Pojawiło się też nowe stanowisko – administrator bezpieczeństwa informacji (inspektor ochrony danych).

Do końca 2018 r. pracownicy mogą dostawać niższe wynagrodzenie niż to przysługujące wg nowych zasad. Dzięki temu pracodawcy będą mieć czas na wprowadzenie zmian w regulaminach wynagradzania oraz zaplanowanie w budżetach jednostek samorządu terytorialnego środków na podwyżki.

Upoważnienie dla kontrolera

20.05.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 17.05.2018 r. w sprawie wzoru imiennego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej (DzU poz. 951). Przewiduje nowy wzór KON-W.

Ewidencja akcyzowa

Rozporządzenie MF z 11.05.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ewidencji i innych dokumentacji dotyczących wyrobów akcyzowych i znaków akcyzy (DzU poz. 955) uwzględnia wynikającą z Prawa przedsiębiorców zmianę polegającą na tym, że przedsiębiorca ma obowiązek posługiwania się wyłącznie NIP, a nie musi posługiwać się numerem REGON. Obowiązuje od 22.05.2018 r.

Ochrona danych osobowych

25.05.2018 r. wraz z tzw. rozporządzeniem RODO (rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.04.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych, DzUrz UE L 119 z 4.05.2016 r.) weszła w życie ustawa z 10.05.2018 r. o ochronie danych osobowych (DzU poz. 1000). RODO co prawda i tak stosuje się bezpośrednio, ale przepisy krajowe dostosowano do jego wymogów i sprecyzowano niektóre regulacje, np. dotyczące organu nadzorczego, środków ochrony prawnej, odpowiedzialności i sankcji, zagadnień proceduralnych, certyfikacji i akredytacji w zakresie ochrony danych osobowych.

Ustawę stosuje się do ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych stanowiących lub mających stanowić część zbioru danych.

Ograniczenia nie obejmują organów władzy publicznej, w tym organów kontroli państwowej, sądów, jednostek budżetowych itd., w zakresie, w jakim przetwarzanie to jest konieczne do realizacji zadań mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa narodowego, o ile przewidziane są niezbędne środki ochrony praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Pewne wyłączenia dotyczą przygotowywania materiałów prasowych, wypowiedzi literackich, działalności artystycznej oraz akademickiej.

Ustawa wprowadza nowy organ ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO), zamiast GIODO. Będzie on powoływany na 4-letnie kadencje i wyłączony z administracji rządowej. Nową instytucją powoływaną przez PUODO będzie opiniodawczo-doradcza Rada ds. Ochrony Danych Osobowych. PUODO może m.in. kierować – do organów państwowych, organów samorządu terytorialnego, państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych, podmiotów niepublicznych realizujących zadania publiczne, osób fizycznych i prawnych, jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi oraz innych podmiotów – wystąpienia zmierzające do zapewnienia skutecznej ochrony danych osobowych. Może też opiniować akty prawne, wnioskować o podjęcie prac legislacyjnych. Kontrolując naruszenia, PUODO może korzystać z pomocy Policji.

Postępowania prowadzone przez GIODO przejmuje PUODO, ale do już wszczętych spraw stosuje się dotychczasowe przepisy. Postępowanie w sprawach naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych jest jednoinstancyjne, a decyzję PUODO można zaskarżyć do sądu administracyjnego. Wniesienie skargi do takiego sądu wstrzymuje wykonanie decyzji w zakresie administracyjnej kary pieniężnej.

Cywilnoprawną odpowiedzialność za naruszenia w zakresie danych osobowych reguluje Kc, a w sprawach o roszczenia z tytułu naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych właściwy będzie SO.

Warto zwrócić uwagę, że obecnie w obrocie prawnym są 2 ustawy o takiej samej nazwie – „o ochronie danych osobowych”. Pomimo wejścia w życie omawianej ustawy nadal obowiązują niektóre przepisy ustawy z 29.08.1997 r. o ochronie danych osobowych – odnoszące się do przetwarzania danych osobowych w celu rozpoznawania, zapobiegania, wykrywania i zwalczania czynów zabronionych, prowadzenia postępowań w sprawach dotyczących tych czynów oraz wykonywania orzeczeń w nich wydanych, kar porządkowych i środków przymusu w zakresie określonym w przepisach stanowiących podstawę działania służb i organów uprawnionych do realizacji zadań w tym zakresie. Tak będzie do dnia wejścia w życie przepisów wdrażających dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 z 27.04.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego przepływu takich danych.

Rejestr podmiotów wykluczonych

25.05.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 22.05.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (DzU poz. 1002). Uwzględnia wejście rozporządzenia RODO. W sprawach zapewnienia zabezpieczenia informacji zawartych w rejestrze przed ich ujawnieniem osobom i podmiotom nieuprawnionym, także tych, które nie są danymi osobowymi, stosuje się odpowiednio przepisy RODO dotyczące bezpieczeństwa przetwarzania danych, tj. wymagających wdrożenia w tym zakresie odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych w nim przewidzianych.

Zawiadomienie o zajęciu

Obowiązujące od 25.05.2018 r. rozporządzenie MF z 11.05.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (DzU poz. 1004) zawiera nowy wzór zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności podatkowych, celnych i innych należności pieniężnych. Nowością jest obejmowanie tym zawiadomieniem innych należności pieniężnych niż podatkowe i celne. Nowe zawiadomienie jest bardziej szczegółowe niż dotychczasowe.

Hipoteka jako zabezpieczenie akcyzowe

Rozporządzenie MF z 17.05.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zabezpieczeń akcyzowych (DzU poz. 1017) uwzględnia możliwość ustanowienia zabezpieczenia akcyzowego w formie hipoteki na prawie własności nieruchomości, gdy nieruchomość stanowi wyłączną własność podmiotu zobowiązanego do złożenia zabezpieczenia akcyzowego. Podmiot zabezpieczający zobowiązania podatkowe w tej formie będzie przedkładał odpis księgi wieczystej, potwierdzający ustanowienie hipoteki na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez naczelnika US właściwego ws. złożenia zabezpieczenia akcyzowego na nieruchomości. Rozporządzenie uwzględnia także, że przedsiębiorca może obecnie posługiwać się tylko NIP (bez REGON).

Kwestii tych dotyczy także rozporządzenie MF z 19.05.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wniosków dotyczących rejestracji pośredniczących podmiotów tytoniowych (DzU poz. 1042). Podmiot może złożyć zabezpieczenie akcyzowe w formie hipoteki na nieruchomości jedynie do 45% kwoty całego zabezpieczenia akcyzowego. Dalszą część, do pokrycia pełnej kwoty, musi złożyć w innych formach. Wartość nieruchomości, na której ma zostać ustanowiona hipoteka, określi sam zainteresowany. Fiskus może to zakwestionować i wycenić nieruchomość. Wzór wniosku o wpis oraz zmianę wpisu do rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych uwzględnia tę nową formę zabezpieczenia akcyzowego.

Podobnie jest w przypadku rozporządzenia MF z 28.05. 2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności w zakresie podatku akcyzowego (DzU poz. 1043). Zmienia ono wzory wniosków, m.in. uwzględnia, że we wniosku o wydanie zezwolenia, wskazując formę zabezpieczenia akcyzowego w postaci hipoteki na nieruchomości, trzeba będzie podać % wartości nieruchomości, do jakiego zostanie ustanowiona hipoteka na nieruchomości, złożyć oświadczenia, że spełnia ona określone w ustawie o podatku akcyzowym warunki skorzystania z tej formy zabezpieczenia akcyzowego, np. zadeklarować wartość rynkową nieruchomości, na której ma zostać ustanowiona hipoteka.

Wszystkie wymienione rozporządzenia obowiązują od 1.06.2018 r.

Wyższa renta socjalna

1.09.2018 r. z mocą od 1.06.2018 r. wejdzie w życie ustawa z 9.05.2018 r. o zmianie ustawy o rencie socjalnej (DzU poz. 933). Podnosi rentę socjalną do kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (z 865 do 1029,80 zł). Świadczenia będą wypłacane w wyższej wysokości od września, z wyrównaniem od czerwca. ZUS wyda w tej sprawie decyzje z urzędu.

Uprawnienia rodziców niepełnosprawnych dzieci

6.06.2018 r. weszła w życie ustawa z 10.05.2018 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1076). Zmiany obejmują m.in. Kp i przepisy ubezpieczeniowe. Zasadniczym celem jest wprowadzenie ułatwień dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi. Chodzi o dzieci:

  • posiadające zaświadczenie o ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniu albo nieuleczalnej chorobie zagrażającej życiu, które powstały w okresie prenatalnym lub w czasie porodu,
  • legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności,
  • a w wypadku dzieci powyżej 16 lat – orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności,
  • ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi (z opinią o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka lub orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego lub potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych).

Jeśli rodzic takiego dziecka złoży wniosek o telepracę lub elastyczną formę zatrudnienia, pracodawca musi się na nią zgodzić – poza przypadkiem, gdy byłoby to niemożliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika.

Na takie dzieci do 18. roku życia w razie ich choroby przysługiwać będzie 30-dniowy zasiłek opiekuńczy (na dzieci powyżej 14. roku życia było 14 dni).

Z rehabilitacyjnej ulgi podatkowej w PIT dla osób utrzymujących niepełnosprawnych członków rodziny (art. 26 ust. 7e updof) będzie można skorzystać, jeżeli w roku podatkowym dochody osób niepełnosprawnych nie przekraczają 12-krotności kwoty renty socjalnej, w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego (dotychczasowy limit to 9120 zł). Z dochodu wyłączone są alimenty na rzecz dzieci i zasiłek pielęgnacyjny.

Ta regulacja wchodzi z mocą wsteczną – ma zastosowanie do dochodów uzyskanych od 1.01.2017 r.

Informacja o pracowniczych programach emerytalnych

Pracodawca musi udzielać na wniosek uczestnika programu emerytalnego, jednak nie częściej niż raz w roku, informacji o skutkach prawnych ustania zatrudnienia uczestnika w odniesieniu do środków gromadzonych na jego rachunku. Informację trzeba sporządzić jasnym, zwięzłym i zrozumiałym językiem. Może mieć ona formę pisemną lub elektroniczną. Analogicznie postępuje się w wypadku byłych pracowników, z tym że wtedy informacja dotyczy wartości zgromadzonych na ich rachunku środków oraz stosowania takich samych zasad co do środków zgromadzonych na rachunku wobec wszystkich uczestników programu.

Maksymalny okres oczekiwania na nabycie prawa do przystąpienia do dodatkowego programu emerytalnego to 3 lata, a umowa zakładowa nie może przewidywać dłuższego terminu. Jeśli tak jest, to pracodawca ma czas na zmianę umowy do końca 2018 r., o czym musi poinformować organ nadzoru w ciągu 30 dni od jej dokonania.

Wynika to z obowiązującej od 7.06.2018 r. ustawy z 10.05.2018 r. o zmianie ustawy o pracowniczych programach emerytalnych (DzU poz. 1091).

Przesyłanie zgłoszenia VAT przez CEIDG

9.06.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 29.05.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu przesyłania deklaracji i podań oraz rodzajów podpisu elektronicznego, którymi powinny być opatrzone (DzU poz. 1106). Przedsiębiorcy mają prawo do wniosku o wpis do CEIDG załączyć zgłoszenie rejestracyjne lub aktualizacyjne VAT (VAT-R) i przesłać je elektronicznie za pomocą tego portalu.

Hipoteka przymusowa

Od 9.06.2018 r. obowiązuje ustawa z 13.04.2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece (DzU poz. 1009).

Zabezpieczenie udzielone w trybie Kpc (dotyczącym zabezpieczenia roszczeń pieniężnych) upada po upływie 2 mies. od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu, albo od uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu apelacji lub innego środka zaskarżenia wniesionego przez obowiązanego od orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu, chyba że uprawniony wniósł o dokonanie czynności egzekucyjnych.

W postępowaniu egzekucyjnym w administracji hipoteka przymusowa, dotycząca zabezpieczenia należności pieniężnych (art. 164 § 1 pkt 2–5 ww. ustawy), wygasa po upływie 2 mies. od dnia doręczenia decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia, albo doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, chyba że wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy na zabezpieczoną należność pieniężną.

W ustawie o księgach wieczystych i hipotece wprowadzono możliwość przekształcenia przez wierzycieli hipoteki przymusowej w hipotekę zwykłą, przy zachowaniu pierwszeństwa wynikającego z wpisu przekształcanej hipoteki przymusowej.

Nowelizacja realizuje wyrok TK z 25.10.2016 r. (SK 71/13).

Abonament RTV

Opłaty abonamentowe za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w 2019 r. wynoszą miesięcznie:

  • za używanie radia – 7,00 zł,
  • za używanie TV lub radia i TV – 22,70 zł.

Stawki i zniżki pozostają na dotychczasowym poziomie. Płacąc z góry za dłuższe okresy, można zyskać do 10% zniżki. Wynika to z obowiązującego od 12.06.2018 r. rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 10.05.2018 r. w sprawie wysokości opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz zniżek za ich uiszczanie z góry za okres dłuższy niż jeden miesiąc w 2019 r. (DzU poz. 1013).

Rejestr Należności Publicznoprawnych

Dyrektor IAS w Szczecinie prowadzi Rejestr Należności Publicznoprawnych. Wynika to z obowiązującego od 13.06.2018 r. rozporządzenia MF z 30.05.2018 r. w sprawie wyznaczenia organu Krajowej Administracji Skarbowej do prowadzenia Rejestru Należności Publicznoprawnych (DzU poz. 1123). Sposób korzystania z tego rejestru (dane i informacje podlegające wpisowi do rejestru, a także formaty ich wprowadzania) określa obowiązujące od tej samej daty rozporządzenie MF z 4.06.2018 r. w sprawie Rejestru Należności Publicznoprawnych (DzU poz. 1124). Przypomnijmy, że wpisywane są tam zadłużenia wobec Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, przekraczające 5 tys. zł (z odsetkami).

Kary pieniężne

14.06.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 12.06.2018 r. w sprawie wyznaczenia naczelnika urzędu celno-skarbowego do nałożenia kary pieniężnej (DzU poz. 1141). W przypadku stwierdzenia w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej naruszeń z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów podlegających karze pieniężnej nałoży ją Naczelnik Lubuskiego UCS w Gorzowie Wielkopolskim, gdy naruszenia te dotyczą podmiotów mających siedzibę na terytorium państwa członkowskiego albo państwa trzeciego, albo nie można ustalić właściwości miejscowej naczelnika UCS do jej nałożenia.

Usługi płatnicze

Ustawa z 10.05.2018 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1075) wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z 25.11.2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego (DzUrz UE L 337/35 z 23.12.2015 r.). To obszerna nowelizacja obejmująca różne zagadnienia.

Pojawiają się 2 nowe typy usług płatniczych – dostępu do informacji o rachunku (dostarczenie informacji on-line o co najmniej jednym lub kilku rachunkach płatniczych, prowadzonych przez jednego lub kilku dostawców usług) oraz inicjowania transakcji płatniczej (dostęp do rachunku on-line płatnika – w celu sprawdzenia dostępności środków pieniężnych, zainicjowania płatności i poinformowania o jej dokonaniu).

Ponadto zmodyfikowano katalog wyłączeń z reżimu ustawy o usługach płatniczych, zasady odpowiedzialności za nieautoryzowane transakcje i zasady reklamacji, a także wprowadzono nowy podmiot – małą instytucję płatniczą. Obowiązuje od 20.06.2018 r.

Niekaralność w sektorze finansowym

27.06.2018 r. weszła w życie ustawa z 12.04.2018 r. o zasadach pozyskiwania informacji o niekaralności osób ubiegających się o zatrudnienie i osób zatrudnionych w podmiotach sektora finansowego (DzU poz. 1130).

Określone w ustawie podmioty sektora finansowego mogą weryfikować karalność kandydatów do pracy i już zatrudnionych na stanowiskach związanych z zarządzaniem mieniem, dostępem do informacji prawnie chronionych, podejmowaniem decyzji obarczonych wysokim ryzykiem utraty mienia lub wyrządzenia innej znacznej szkody. Ustawa wskazuje też, o jakie przestępstwa można pytać.

Pracodawca może się zwrócić o informacje nie częściej niż raz na 12 mies., a także każdorazowo, gdy poweźmie uzasadnione podejrzenie, że dana osoba została skazana za przestępstwo określone w katalogu ustawowym. Chodzi o zatrudnionych nie tylko na podstawie stosunku pracy, lecz także umowy o dzieło, zlecenia, o świadczenie usług, agencyjne lub inne o podobnym charakterze.

Krótsze przedawnienie

Od 9.07.2018 r. obowiązuje ustawa z 13.04.2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1104), która skraca 10-letni podstawowy termin przedawnienia roszczeń majątkowych do 6 lat.

Zmienia się też sposób liczenia terminów przedawnienia. Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin ten jest krótszy niż 2 lata.

Także roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu albo orzeczeniem sądu polubownego, stwierdzone ugodą zawartą przed sądem, sądem polubownym albo mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawniają się z upływem 6 lat (nie 10). Składając pozew w sprawach o zasądzenie roszczenia, trzeba w nim wskazać datę wymagalności roszczenia.

Po upływie terminu przedawnienia nie można się domagać zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciw konsumentowi. Tylko w wyjątkowych przypadkach sąd będzie mógł – po rozważeniu interesów stron – nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia, jeżeli wymagają tego względy słuszności.

Wprowadzono też przepisy przejściowe określające, jak liczyć terminy przedawnień roszczeń powstałych przed wejściem w życie ustawy. Zasadniczo do takich roszczeń stosuje się nowe przepisy o przedawnieniu.

Pranie brudnych pieniędzy

Rozporządzenia MF z 16.05.2018 r. w sprawie odbierania zgłoszeń naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (DzU poz. 959) oraz w sprawie wniosków o udostępnienie informacji o beneficjentach rzeczywistych oraz udostępniania tych informacji (DzU poz. 965), a także w sprawie zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych (DzU poz. 968) wdrażają dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z 20.05.2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (DzUrz UE L 141/73 z 5.6.2015 r.).

Pierwsze z nich dotyczy tzw. whistleblowingu, tj. zasady postępowania ze zgłoszeniami dotyczącymi rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Nowe przepisy to nie tylko narzędzie dla Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF), lecz także ochrona dla zgłaszających nieprawidłowości. Zgłoszeń dokonuje się e-mailowo lub pocztą. GIIF może wystąpić do zgłaszającego o wyjaśnienia. Dane osobowe zgłaszającego mają być objęte ochroną. GIIF przekazuje osobie zgłaszającej informacje nt. działań, jakie mogą być podejmowane po przyjęciu zgłoszenia, na adres kontaktowy, w terminie nie dłuższym niż 30 dni roboczych od dnia odebrania zgłoszenia. Rozporządzenie obowiązuje od 13.07.2018 r.

Drugie rozporządzenie dotyczy składania wniosków oraz udostępniania informacji o beneficjentach rzeczywistych z Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych. Są 2 tryby. Pierwszy z nich – przez stronę internetową, a drugi – przez interfejs podmiotu składającego wniosek (dla tych podmiotów, które często będą dokonywać zgłoszeń).

Trzecie rozporządzenie wskazuje, że zgłoszenie informacji o beneficjencie rzeczywistym jest składane za pośrednictwem strony internetowej, przez BIP Ministerstwa Finansów.

Oba rozporządzenia wchodzą w życie 13.10.2019 r.

W DzU z 2018 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw:
  • rozporządzeń:

MF w sprawie:

    • wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (poz. 974),
    • płatności w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz przekazywania informacji dotyczących tych płatności (poz. 1011),

MRiF w sprawie wyznaczenia organów Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań Krajowej Administracji Skarbowej oraz określenia terytorialnego zasięgu ich działania (poz. 1096),

MPiPS w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (poz. 1139).

źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 6/2018

Dochody ze źródeł zagranicznych

Rozporządzenie MF z 18.04.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (DzU poz. 767) dotyczy rachunkowości i sprawozdawczości jednostek sektora finansów publicznych. Dodano lub zmieniono nazwy rozdziałów umożliwiających klasyfikowanie środków dla nowo powstałych jednostek, natomiast usunięto rozdziały, w których klasyfikowane były środki jednostek zlikwidowanych (np. rozdz. Agencja Rynku Rolnego).

Nowe rozdziały i paragrafy przewidziano dla nowych podatków, tzn. uwzględniono wpływy z podatku akcyzowego od płynu do papierosów elektronicznych oraz od wyrobów nowatorskich. Zmiany dotyczą m.in. oświaty i rodziny (dodano rozdziały dotyczące składek zdrowotnych oraz koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego). Zasadniczo rozporządzenie obowiązuje od 25.04.2018 r., przy czym stosuje się je z mocą od 1.01.2018 r.

Dłuższy termin na złożenie zeznania CIT

Rozporządzenie MF z 24.04.2018 r. w sprawie przedłużenia terminu do złożenia zeznania o wysokości dochodu osiągniętego (straty poniesionej) w roku podatkowym i wpłaty należnego podatku dochodowego od osób prawnych (DzU poz. 803) przedłużyło do 30.06.2018 r. terminy:

  • złożenia zeznania o wysokości dochodu osiągniętego w roku podatkowym,
  • wpłaty podatku należnego.

Dotyczy to podatników CIT, których rok podatkowy rozpoczął się po 31.12.2017 i zakończył przed 1.03.2018 r. Wiąże się z koniecznością opracowania przez resort finansów nowych wzorów formularzy podatkowych, uwzględniających zmiany w updop. Weszło w życie 28.04.2018 r.

Nowe wzory formularzy akcyzowych

Od 30.04.2018 r. obowiązują rozporządzenia MF z 20.04.2018 r.:

  • zmieniające rozporządzenie w sprawie wzoru wniosku o wydanie wiążącej informacji akcyzowej (DzU poz. 783), zawierające nowy wzór tego wniosku, tzn. WIA-WN,
  • zmieniające rozporządzenie w sprawie zwolnienia z obowiązku złożenia zabezpieczenia akcyzowego (DzU poz. 809), zawierające nowy wzór wniosku.

Z kolei od 8.05.2018 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 25.04.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzoru dokumentów potwierdzających zapłatę akcyzy na terytorium kraju od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo lub brak obowiązku zapłaty tej akcyzy (DzU poz. 832), zawierające nowy wzór tytułowego dokumentu.

Rozporządzenia uwzględniają m.in. to, że przedsiębiorca nie musi już podawać numerów REGON i NIP, gdyż wystarczy NIP (co wynika z Prawa przedsiębiorców).

Obowiązki emitentów papierów wartościowych

Rozporządzenie MF z 29.03.2018 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim (DzU poz. 757) zastąpiło dotychczasowe rozporządzenie z tego zakresu. Uwzględnia regulacje w zakresie rachunkowości, na podstawie których mają być ujawniane dane finansowe oraz ich zakres, w sposób umożliwiający inwestorom ocenę sytuacji gospodarczej, majątkowej i finansowej emitenta. Rozporządzenie zawiera także przepisy przejściowe.

Pierwszy raz nowe zasady stosuje się do raportów sporządzanych za okresy sprawozdawcze roku obrotowego rozpoczynającego się w 2017 i 2018 r., przekazywanych od dnia wejścia w życie rozporządzenia, czyli 30.04.2018 r.

Prospekty emisyjne

Od 12.05.2018 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 18.04.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu informacji wykazywanych w sprawozdaniach finansowych i skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych, wymaganych w prospekcie emisyjnym dla emitentów z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dla których właściwe są polskie zasady rachunkowości (DzU poz. 806).

Uwzględnia zmiany wynikające z nowelizacji uor oraz ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym. Rozszerza zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniach finansowych i skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych oraz danych porównywalnych dla emitentów papierów wartościowych będących bankami i domami maklerskimi.

Komitet do spraw nominacji

12.05.2018 r. weszły w życie rozporządzenia MF z 7.05.2018 r.:

  • w sprawie szczegółowego zakresu zadań komitetu do spraw nominacji w domach maklerskich (DzU poz. 878),
  • w sprawie szczegółowego zakresu zadań komitetu do spraw nominacji w bankach istotnych (DzU poz. 883).

Uwzględniają postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z 26.06.2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi (…) (DzUrz UE L 176 z 27.06.2013 r., dyrektywa CRD IV). Zadania komitetu do spraw nominacji wynikają z tej dyrektywy. Zgodnie z nowym rozporządzeniem są to m.in. rekomendowanie kandydatów do zarządu, określanie zakresu jego obowiązków, ocena skuteczności działania.

Wyższe odszkodowanie za wypadek w rolnictwie

Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej wynosi 809 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Tak wynika z obowiązującego od 17.05.2018 r. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12.04.2018 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wysokości jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej oraz zasiłku chorobowego (DzU poz. 827). Dotychczas było to 700 zł.

Pomocnik rolnika

Ustawa z 13.04.2018 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 858) wprowadza nowy rodzaj zatrudnienia, tzn. umowę o pomocy przy zbiorach. Jest to rozwiązanie dla plantatorów owoców i warzyw, tytoniu, chmielu, ziół. Nie jest to umowa o pracę, a rodzaj zatrudnienia cywilnoprawnego. Ma wyeliminować zatrudnianie „na czarno” i nadużywanie przez rolników umów o dzieło.

Pomocnik rolnika przy zbiorach podlega w ograniczonym zakresie ubezpieczeniom społecznym, tzn. z mocy ustawy ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu w zakresie uprawnień do jednorazowego odszkodowania z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu albo śmierci wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej. Rolnik musi także odprowadzić do KRUS składkę zdrowotną – na takich samych zasadach, jak za domowników rolników prowadzących działalność wyłącznie w zakresie działów specjalnych.

Zarobek pomocnika jest opodatkowany PIT jako przychód z tzw. innych źródeł. Rolnik ma obowiązek sporządzić do końca lutego informację o wysokości przychodów z tego tytułu na formularzu PIT-8C i przesłać ją pomocnikowi oraz do US. W taki sposób mogą być zatrudniani także cudzoziemcy.

Umowę trzeba zawrzeć na piśmie. W przypadku tego zatrudnienia nie obowiązują gwarancje płacy minimalnej.

Większość przepisów ustawy weszła w życie 18.05.2018 r.

Nowy rodzaj obligacji skarbowych

Od 23.05.2018 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 16.04.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków emitowania obligacji skarbowych oferowanych w sieci sprzedaży detalicznej (DzU poz. 843). Wprowadza nowy typ obligacji Skarbu Państwa, które przewidziano w Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, tzn. obligacji premiowych. Nabywca takiego papieru oprócz odsetek może uzyskać dodatkowe świadczenie pieniężne (premię) w losowaniu. Loteria nie będzie podlegać przepisom ustawy o grach hazardowych, a od wygranej do zapłacenia będzie tylko podatek dochodowy (jak od odsetek). Wylosowanym obligacjom zostanie przyznana premia, której wysokość wynikać będzie z listu emisyjnego.

Rozporządzenie określa tryb przyznawania należności ubocznych innych niż odsetki. Premia będzie wypłacana w dniu wykupu obligacji. Termin losowania nie może przypadać wcześniej niż w ciągu 30 dni od dnia zakupu obligacji i później niż na 7 dni przed terminem wykupu.

Ponadto wskazano, że w rejestrze nabywców obligacji oprócz danych posiadaczy ujawniane są posiadane przez nich obligacje, a także sprecyzowano podmioty dokonujące wypłat odsetek.

Opłaty za badania celne

30.05.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 24.04.2018 r. w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne (DzU poz. 904). Wynika z rozszerzenia zakresu badawczego w związku z doposażeniem laboratoriów w nową aparaturę pomiarowo-badawczą. Zmieniły się też stawki za niektóre badania. Są one podane w kwotach netto.

Formularze VAT

1.07.2018 r. wejdą w życie rozporządzenia MF z:

  • 18.04.2018 r. w sprawie wzorów deklaracji dla podatku od towarów i usług (DzU poz. 856),
  • 27.04.2018 r. w sprawie wzoru skróconej deklaracji dla podatku od towarów i usług w zakresie usług taksówek osobowych opodatkowanych w formie ryczałtu (DzU poz. 837).

Przewidują nowe formularze: VAT-7, VAT-7K, VAT-8, VAT-9M, VAT-12, a także objaśnienia do deklaracji VAT-7 i VAT-7K.

Uwzględniają obowiązujący od 1.07.2018 r. mechanizm podzielonej płatności i stosuje się je, począwszy od rozliczenia za lipiec 2018 r. (VAT-7K za III kwartał 2018 r.).

GMO – opłata skarbowa

Z obowiązującej od 28.07.2018 r. ustawy z 22.03. 2018 r. o zmianie ustawy o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 810) wynika, że zostanie utworzony Rejestr Upraw GMO. W związku z tym pojawia się nowy tytuł do opłaty skarbowej. Za wpis uprawy GMO do Rejestru Upraw GMO trzeba będzie zapłacić 3466 zł (czyli tyle samo, ile przy zgodach i zezwoleniach wydawanych na podstawie przepisów o GMO).

Usługi płatnicze

Ustawa z 22.03.2018 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 864) ma na celu ułatwienie odzyskiwania pieniędzy, gdy zleceniodawca przelewu omyłkowo poda nieprawidłowy numer rachunku odbiorcy. Przewiduje procedurę działania w takich wypadkach.

Gdy płatnik poinformuje swój bank, że dokonał transakcji z użyciem błędnego numeru, bank ten będzie mieć 3 dni robocze na podjęcie działań. Jeśli rachunek płatnika jest w innym banku, to również bank odbiorcy będzie musiał podjąć działania mające na celu odzyskanie kwoty błędnej transakcji.

Błędnie przelane środki trafią na tzw. rachunek zwrotu, chyba że odbiorca sam je odda na rachunek nadawcy przelewu (co zawsze mógł uczynić). Celem wprowadzenia rachunku zwrotu jest ochrona danych osobowych odbiorcy, do którego trafiły pieniądze. Jeśli nie będzie chciał zwrócić przelanych mu środków, bank udostępni nadawcy dane odbiorcy, co umożliwi mu wniesienie powództwa. W tym zakresie przewidziano też procedurę współpracy różnych banków i skok.

Pozyskanie danych odbiorcy przez płatnika, a następnie wykorzystanie ich w innym celu niż odzyskanie środków, będzie podlegać grzywnie do 30 tys. zł. Nowe zasady zaczną obowiązywać 11.08.2018 r.

Komornicy i koszty komornicze

Od 1.01.2019 r. ustawę z 29.08.1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji zastąpią 2 ustawy:

W nowych przepisach wzmocniono pozycję procesową dłużników, np. powstanie obowiązek doręczania pouczenia o prawach, ale też urzędowego formularza skargi przy pierwszej czynności egzekucyjnej. Ma to zapobiegać błędom formalnym, które powodują nieskuteczność skarg na czynności komornika. Czynności egzekucyjne dokonywane „w terenie” będą nagrywane, np. przebieg licytacji nieruchomości. Ograniczono możliwość przyjmowania spraw spoza rewiru – będzie to możliwe w ograniczeniu do danej apelacji, a nie z terenu całej Polski.

Nowelizacja obejmuje też Kodeks postepowania cywilnego i inne ustawy. W sądach rejonowych będą mogły powstać wydziały egzekucyjne – do rozpoznawania m.in. spraw o nadawanie klauzul wykonalności tytułom egzekucyjnym oraz spraw ze skarg na czynności komornika sądowego.

Ustawa o kosztach komorniczych reguluje wysokość kosztów komorniczych, określa zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania. Ma motywować dłużników do dobrowolnej spłaty zobowiązań stwierdzonych tytułami egzekucyjnymi. Powinna też wpłynąć na obniżenie opłat komorniczych, szczególnie jeżeli spłata długu nastąpi szybko. Opłata egzekucyjna ma co do zasady stałą wysokość, tj. 10% egzekwowanego roszczenia (obecnie 8 i 15%).

Jeżeli dłużnik w terminie miesiąca od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji wpłaci do rąk komornika lub na jego rachunek bankowy całość bądź część egzekwowanego świadczenia, komornik ściągnie od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 3% wartości wyegzekwowanego w ten sposób świadczenia. Tak jak dotychczas opłatę egzekucyjną przy świadczeniach pieniężnych komornik ściągnie wraz z egzekwowanym świadczeniem.

Nowością jest określenie wysokości opłat minimalnych, maksymalnych oraz stałych w sposób kwotowy, a nie jak dotychczas – w odniesieniu do wysokości wynagrodzeń w gospodarce narodowej. Koszty komornicze obejmują wydatki komornika sądowego i opłaty komornicze. Uzasadnienie postanowienia w przedmiocie kosztów komorniczych powinno zawierać szczegółowe wyliczenie kosztów wraz z dokładnym określeniem sposobu ich wyliczenia.

Ustawa zawiera także przepisy przejściowe. Zasadniczo do postępowań wszczętych i niezakończonych przed 1.01.2019 r. stosuje się przepisy dotychczasowe.

W DzU z 2018 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw:
  • rozporządzeń:

MF w sprawie:

    • obowiązków sprawozdawczych w zakresie obrotu papierami wartościowymi emitowanymi przez Skarb Państwa (poz. 746),
    • zakresu działania i sposobu organizacji Komitetu Standardów Rachunkowości (poz. 749),
    • określenia przypadków, w których stosuje się niższy poziom zabezpieczenia akcyzowego, szczegółowych warunków odnotowywania obciążenia zabezpieczenia generalnego lub zwolnienia go z tego obciążenia przez podmiot obowiązany do jego złożenia, oraz przypadków, w których nie odnotowuje się obciążenia zabezpieczenia generalnego (poz. 750),
    • sposobu przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej ksiąg podatkowych oraz wymagań technicznych dla informatycznych nośników danych, na których te księgi mogą być zapisane i przekazywane (poz. 768),
    • wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (poz. 850),
    • praktyki zawodowej kandydatów na doradców podatkowych (poz. 873),

MPiPS w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (poz. 804),

RM w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (poz. 890).

źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 5/2018

Akcyza na piwo

Rozporządzenie MF z 20.03.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (DzU poz. 608) ujednolica system zwolnień z akcyzy dla małych browarów, tzn. produkujących do 200 tys. hl piwa rocznie. Zwolnienie w postaci zwrotu wynosi 50% zwykłej stawki akcyzy i dotyczy też importu oraz WNT, przy czym w tym przypadku zmienia się forma zwolnienia – jest to bezpośrednie zwolnienie zamiast zwrotu.

Jeżeli podatnik przekroczy limit produkcji, do całości wyprodukowanego piwa zastosuje zwykłą stawkę. Rozporządzenie weszło w życie 24.03.2018 r., ale stosuje się je od 1.01.2018 r., dlatego zawiera też odpowiednie przepisy przejściowe.

Obsługa teleinformatyczna spółek

Od 15.03.2018 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 9.03.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie trybu zakładania i udostępniania konta w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe (DzU poz. 533). Dotyczy spółek jawnych, komandytowych i z o.o. W postępowaniu rejestrowym wniosek trzeba podpisać podpisem elektronicznym lub podpisem potwierdzonym zaufanym profilem ePUAP. Należy także podać adres poczty elektronicznej i hasło, co ma służyć uwierzytelnieniu wnioskodawcy.

Nadal można używać kont w systemie teleinformatycznym służącym do obsługi, zawiązania i dokonywania innych czynności dotyczących ww. spółek, których umowę zawarto przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie teleinformatycznym, z tym że trzeba uwierzytelnić dane wnioskodawcy zgodnie z nowymi wymaganiami.

Opłaty za dane z KRS

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 14.03. 2018 r. w sprawie określenia wysokości opłat za udzielanie informacji, wydawanie odpisów, wyciągów i zaświadczeń z Krajowego Rejestru Sądowego oraz za udostępnianie dokumentów złożonych w postaci elektronicznej i kopii dokumentów złożonych w postaci papierowej z elektronicznego katalogu dokumentów spółek (DzU poz. 547) utrzymuje te opłaty na dotychczasowym poziomie. Przykładowo za odpis pełny z rejestru przedsiębiorców należy zapłacić 60 zł. Obowiązuje od 15.03.2018 r.

Wydłużone terminy sporządzenia dokumentacji cen transferowych

Od 15.03.2018 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 14.03.2018 r. w sprawie przedłużenia terminów wykonania niektórych obowiązków z zakresu dokumentacji podatkowej (DzU poz. 555).

Wydłuża terminy na spełnienie obowiązków w zakresie:

  • sporządzenia dokumentacji podatkowej,
  • złożenia US oświadczenia o jej sporządzeniu,
  • dołączenia do rocznego zeznania podatkowego uproszczonego sprawozdania (CIT/TP i PIT/TP).

Jest na to czas do końca 9. miesiąca po zakończeniu roku podatkowego. Przedłużenie dotyczy dokumentacji składanej w 2018 za 2017 r. i w 2019 za 2018 r.

Zgłoszenia do repozytorium dokumentów finansowych

Uor (art. 69) przewiduje obowiązek składania do KRS sprawozdań finansowych oraz dokumentów towarzyszących: sprawozdania z badania, odpisu uchwały zatwierdzającej sprawozdanie finansowe i uchwały o podziale zysku lub pokryciu straty, sprawozdania z działalności.

Od 23.03.2018 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 19.03.2018 r. w sprawie sposobu składania zgłoszeń, sposobu i trybu komunikacji ze zgłaszającym oraz sposobu i trybu weryfikacji dołączonych do zgłoszenia dokumentów (DzU poz. 596). Dotyczy ono realizacji obowiązków określonych w art. 69 uor oraz składania oświadczenia o braku obowiązku sporządzenia i złożenia rocznego sprawozdania finansowego do repozytorium dokumentów finansowych.

Trzeba podać numer KRS podmiotu, okres, za który zgłaszane są dokumenty finansowe, dane zgłaszającego, rodzaj zgłaszanych dokumentów i język, w jakim zostały sporządzone, osobę lub osoby podpisujące zgłoszenie. Każdy zgłaszany dokument finansowy powinien być zamieszczony w oddzielnym załączniku.

Dokumenty trzeba opatrzyć kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.

Dokumenty dołączone do zgłoszenia podlegają automatycznemu sprawdzeniu. Weryfikacja obejmuje na razie jedynie porównanie danych identyfikacyjnych osoby podpisującej dokumenty finansowe z jej danymi ujawnionymi w KRS. Weryfikacja sposobu sporządzenia (struktury logicznej) jest planowana od 1.10.2018 r.

Dokumenty nie będą sprawdzane merytorycznie.

Składający otrzymuje z systemu potwierdzenia i zawiadomienia, ew. wskazówkę o konieczności poprawek.

Raporty ASI

30.03.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 6.03.2018 r. w sprawie okresowych sprawozdań i informacji dotyczących działalności i sytuacji finansowej zarządzających ASI dostarczanych przez te podmioty Komisji Nadzoru Finansowego (DzU poz. 552). Dotyczy prowadzących działalność na podstawie zezwolenia, wpisanych do rejestru zarządzających EuVECA lub EuSEF. Zarządzający mają obowiązki sprawozdawczo-informacyjne związane z ich działalnością, zbliżone do obowiązków ciążących dotychczas na towarzystwach funduszy inwestycyjnych. Ma to służyć ochronie inwestorów.

Kasy rejestrujące w kantorach

30.03.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 22.03.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (DzU poz. 635). Przedłużyło do końca 2018 r. zwolnienie z obowiązku ewidencji dla kantorów wymiany walut.

Znaki akcyzowe

Rozporządzenie MF z 27.03.2018 r. w sprawie ewidencji i innych dokumentacji dotyczących wyrobów akcyzowych i znaków akcyzy (DzU poz. 643) reguluje szczegóły dotyczące nałożonego ustawą akcyzową obowiązku prowadzenia ewidencji suszu tytoniowego przez podmiot prowadzący skład podatkowy, który magazynuje susz, nieopodatkowany akcyzą, poza składem podatkowym. Uwzględnia także, że akcyzą opodatkowano 2 nowe kategorie wyrobów akcyzowych, tj. płyn do papierosów elektronicznych oraz wyroby nowatorskie, a ponadto, że trzeba je oznaczać znakami akcyzy. Obowiązuje od 1.04.2018 r.

Zwrot VAT na „urządzenie się” w Polsce

Rozporządzenie MF z 6.03.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie miejsca świadczenia usług oraz zwrotu kwoty podatku naliczonego jednostce dokonującej nabycia (importu) towarów lub usług (DzU poz. 579) wprowadza możliwość dokonywania zwrotu VAT personelowi Agencji Frontex, z wyłączeniem osób mających stałe miejsce zamieszkania w Polsce, z tytułu nabycia na prywatne potrzeby niewielkich ilości towarów.

Zmiana rozporządzenia powoduje, że ze zwolnień skorzystają też członkowie personelu tej agencji podejmujący po raz pierwszy zatrudnienie – z tytułu zakupu na terytorium kraju towarów (mebli oraz przedmiotów użytku domowego, z wyjątkiem towarów akcyzowych) do prywatnego użytku osobistego w Polsce, w ilościach niewskazujących na przeznaczenie handlowe, oraz z tytułu zakupu samochodu osobowego raz na 3 lata. Zwrotu dokona Drugi US Warszawa-Śródmieś-cie. Wniosek należy składać za okresy roczne. Obowiązuje od 4.04.2018 r.

Grupy podmiotów – obowiązki informacyjne

12.04.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 14.03.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu danych przekazywanych w informacji o grupie podmiotów oraz sposobu jej wypełniania (DzU poz. 629). Ma na celu zapewnienie traktowania niepodzielonych zysków zakładów zgodnie z dyrektywą Rady 2011/16/UE z 15.02.2011 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania i innymi unijnymi przepisami, w tym wytycznymi OECD odnośnie do cen transferowych i ustaleń w zakresie wzoru sprawozdania Country-by-Country.

W przypadku zagranicznych zakładów niepodzielone zyski z lat ubiegłych powinny być wykazywane w sprawozdaniach przez podmioty, do których takie zakłady należą. Pominięcie tej informacji w dotychczasowych polskich przepisach powodowało, że zyski zagranicznych zakładów były wykazywane wg państwa lub terytorium, w którym zagraniczny zakład prowadzi działalność. Ma to znaczenie z punktu widzenia wymiany informacji podatkowych między państwami.

Nowe rozwiązania będą stosowane, począwszy od sprawozdań sporządzanych za rok obrotowy rozpoczynający się po 31.12.2016 r., a które nie zostały przekazane przed 12.04.2018 r.

Ochrona unijnych znaków towarowych

SO w Warszawie jest właściwy do rozpoznawania spraw z zakresu ochrony unijnych znaków towarowych i wzorów wspólnotowych. Tak wynika z obowiązującego od 13.04.2018 r. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 19.03.2018 r. w sprawie wyznaczenia sądu okręgowego właściwego do rozpoznawania spraw z zakresu ochrony unijnych znaków towarowych i wzorów wspólnotowych (DzU poz. 636).

Obrót instrumentami finansowymi

21.04.2018 r. weszła w życie ustawa z 1.03.2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 685). Firmy inwestycyjne mają nowe obowiązki w zakresie relacji z klientami na obu etapach świadczenia usług inwestycyjnych – przed oraz w trakcie i po ich świadczeniu.

Zmiana zasad komunikacji, poszerzenie wymogów informacyjnych, w tym odnośnie do kosztów, mają chronić interesy klientów. Zasady te dotyczą usług inwestycyjnych i instrumentów finansowych, w tym m.in. zbywalnych papierów wartościowych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, instrumentów rynku pieniężnego, instrumentów pochodnych, usług zarządzania aktywami, usług doradztwa inwestycyjnego, porad inwestycyjnych o charakterze ogólnym, a także wykonywania zleceń, przyjmowania i przekazywania zleceń klienta. Ustawa wdraża:

  • dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2014/65/UE z 15.05.2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniającą dyrektywy 2002/92/WE i 2011/61/UE – tzw. dyrektywy MiFID II,
  • rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE):
    • 600/2014 z 15.05.2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniające rozporządzenie (UE) 648/2012,
    • 2015/2365 z 25.11.2015 r. w sprawie przejrzystości transakcji finansowanych z użyciem papierów wartościowych i ponownego wykorzystania oraz zmiany rozporządzenia (UE) 648/2012,
    • 2016/1011 z 8.06.2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniającego dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) 596/2014.

Rady nadzorcze w spółkach Skarbu Państwa

Ustawa z 1.03.2018 r. o zmianie ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym oraz ustawy o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników (DzU poz. 702) zmniejsza wymagania wobec osób wybieranych przez pracowników do rad nadzorczych spółek Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych. Osoby te nie muszą posiadać pozytywnej opinii Rady ds. spółek z udziałem Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych, wyższego wykształcenia lub zaliczonego egzaminu dla kandydata na członka rady nadzorczej. Będą też mogły pozostawać w zatrudnieniu w spółce, w której radzie zasiadają. Nie przeszkodzi także jednoczesne członkostwo we władzach związku zawodowego.

To samo odnosi się do spółek powstałych w wyniku komercjalizacji i działających w ramach grupy kapitałowej jako jednostki dominujące. Ponadto w radzie spółki dominującej może zasiadać pracownik spółki zależnej. Weszło w życie 25.04.2018 r.

Prawo przedsiębiorców

Nowa ustawa – Prawo przedsiębiorców z 6.03.2018 r. (DzU poz. 646) weszła w życie 30.04.2018 r. Zastąpiła usdg. Ma służyć rządowemu „Planowi na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju” oraz „Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju”. Towarzyszy jej wejście w życie ustawy z 6.03.2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej (DzU poz. 650) oraz kilku innych, omówionych poniżej, aktów prawnych. Wszystkie tworzą tzw. Konstytucję biznesu.

Prawo przedsiębiorców – w założeniach – ma zabezpieczać wolność gospodarczą zarówno w relacji państwo – przedsiębiorca, jak i przedsiębiorca – inne podmioty. Z tych względów ma obowiązywać zasada, że co nie jest zabronione, jest dozwolone, koncesja ma być stosowana wyjątkowo, a zezwolenia mają być wydawane po spełnieniu ustawowych warunków (bez uznaniowości). Ma być także mniej kontroli. W tym celu ustawodawca założył, że:

  • w relacji przedsiębiorca – administracja mają działać zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy i przyjaznej interpretacji przepisów (in dubio pro libertate),
  • działalność osoby fizycznej na małą skalę (gdy przychód z niej nie przekracza w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia) ma być nieewidencjonowana – bez obowiązku zarejestrowania się w CEIDG i płacenia składek (społecznych i zdrowotnej),
  • początkujący przedsiębiorcy dostaną tzw. ulgę na start – nie będą mieli obowiązku opłacania składek społecznych przez 6 mies., z możliwością płacenia potem ulgowego ZUS przez 24 mies., jak dotychczas,
  • w kontaktach z administracją nie trzeba się posługiwać numerem REGON – wystarczy NIP,
  • można zawiesić działalność gospodarczą na czas oznaczony – na nie krócej niż 30 dni i nie dłużej niż 24 mies. (w przypadku wpisanych do KRS) – lub bezterminowo (w wypadku zarejestrowanych w CEIDG); są też szersze możliwości zawieszania działalności, np. gdy pracownik przebywa na urlopie macierzyńskim,
  • nie będzie zgód i licencji na prowadzenie działalności,
  • przy opracowywaniu projektów aktów normatywnych z zakresu prawa gospodarczego oraz dokonywaniu oceny ich funkcjonowania ma obowiązywać zasada adekwatności i proporcjonalności,
  • wprowadzono instytucję „objaśnień prawnych” przepisów, tj. wydawanych przez organy administracji z urzędu lub na wniosek Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców,
  • ma działać instytucja „utrwalonej praktyki interpretacyjnej”,
  • minister gospodarki ma utworzyć Punkt Informacji dla Przedsiębiorcy – umożliwiający załatwianie spraw związanych z podejmowaniem, wykonywaniem i zakończeniem działalności gospodarczej.

Z kolei istotnymi nowościami wynikającymi z Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej są:

  • zmiana Kpa (art. 14 § 2) pozwalająca na załatwianie spraw administracyjnych (wszelkich, nie tylko związanych z biznesem) drogą telefoniczną lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej bądź też innych form łączności; ponadto strona będzie mogła ocenić działanie urzędu i urzędników,
  • zmiana Kc (art. 1091 § 1), która pozwala przedsiębiorcy – osobie fizycznej wpisanej do CEIDG – udzielić prokury; dotychczas jej ustanowienie było możliwe tylko w wypadku przedsiębiorców wpisanych do KRS.

Ustawa ta wprowadza też zmiany dostosowujące w wielu aktach prawnych.

CEIDG w nowej ustawie

Od 30.04.2018 r. obowiązuje ustawa z 6.03.2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (DzU poz. 647). Jako że uchylono usdg, część jej przepisów dotycząca CEIDG znalazła się w odrębnym akcie prawnym, choć w większości powiela dotychczasowe rozwiązania. Wśród nowych rozwiązań wprowadzono m.in.:

  • możliwość udostępniania w CEIDG informacji o udzielonych przez przedsiębiorców pełnomocnictwach oraz prokurach,
  • podział na dane ewidencyjne i informacyjne o przedsiębiorcy,
  • zasadę automatycznego wznowienia wykonywania działalności po upływie wskazanego przez przedsiębiorcę okresu zawieszenia,
  • zasady funkcjonowania Punktu Informacji dla Przedsiębiorcy i możliwość załatwiania spraw drogą elektroniczną.

Rzecznik MŚP

Obowiązująca od 30.04.2018 r. ustawa z 6.03. 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (DzU poz. 648) określa kompetencje tego nowego urzędu. Rzecznik ma stać na straży praw mikro- oraz małych i średnich przedsiębiorców, np. pogłębiając ich zaufanie do władz państwowych. Do jego zadań należą m.in. opiniowanie aktów normatywnych, pomoc w organizacji mediacji między przedsiębiorcami a organami administracji publicznej, prowadzenie współpracy z organizacjami pozarządowymi.

Ma też możliwość:

  • występowania z wnioskami o podjęcie inicjatywy ustawodawczej,
  • występowania do właściwych organów z wnioskiem o wydanie objaśnień prawnych,
  • występowania do SN i NSA z wnioskami o rozstrzygnięcie rozbieżności w wykładni prawa,
  • wnoszenia skargi nadzwyczajnej,
  • wnioskowania i uczestniczenia w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych – na prawach prokuratora.

Rzecznik ma działać z urzędu lub na wniosek przedsiębiorcy bądź organizacji przedsiębiorców. Powoła go premier na wniosek ministra gospodarki na 6-letnią kadencję.

Działanie zagranicznych firm w Polsce

Obowiązująca od 30.04.2018 r. ustawa z 6.03. 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (DzU poz. 649) kompleksowo reguluje transgraniczną działalność usługową, oddziałów i przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych oraz uczestnictwo przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym w Polsce. Dotychczas kwestie te były regulowane w usdg oraz ustawie z 4.03.2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zawiera zagadnienia dotyczące m.in. oddziałów przedsiębiorców zagranicznych, uznawania certyfikatów, gwarancji udzielonych w UE, podejmowania działalności w Polsce przez podmioty zagraniczne. Musi się to odbywać z poszanowaniem obowiązujących w UE reguł, tzn. porządku, bezpieczeństwa oraz zdrowia publicznego.

Nadal będą działać oddziały i przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych. Nowością jest, że rejestrując się, należy załączyć dokument potwierdzający upoważnienie osoby wskazanej we wniosku do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego w przedstawicielstwie wraz z potwierdzeniem przyjęcia przez nią tego upoważnienia. Nie trzeba natomiast składać dokumentu uprawniającego przedsiębiorcę zagranicznego do wykorzystywania nieruchomości na potrzeby siedziby głównej przedstawicielstwa (np. umowy najmu lokalu), choć należy takim prawem dysponować.

Elektroniczne skargi i baza PESEL

Od 30.05.2019 r., a nie od 15.05.2018 r., jak planowano, ma zacząć działać system teleinformatyczny obsługujący postępowanie przed sądami administracyjnymi, który będzie umożliwiał m.in. elektroniczne wnoszenie skarg. Wynika to z obowiązującej od 25.04.2018 r. ustawy z 1.03.2018 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności, ustawy o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw oraz ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego (DzU poz. 696). Niektóre z jej przepisów wchodzą w życie w późniejszych terminach.

Gwarancje de minimis

1.07.2018 r. wejdzie w życie rozporządzenie MF z 28.03.2018 r. w sprawie udzielania przez Bank Gospodarstwa Krajowego pomocy de minimis w formie gwarancji spłaty kredytów (DzU poz. 707). Zapewnia kontynuację udzielania gwarancji w ramach pomocy de minimis, tak aby firmom z sektora MŚP ułatwiać dostęp do finansowania działalności kredytem bankowym, i wprowadza nowy system finansowania gwarancji.

Nowa ustawa o praniu brudnych pieniędzy

13.07.2018 r. wejdzie w życie ustawa z 1.03.2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (DzU poz. 723).

Dostosowuje polskie przepisy do przepisów tzw. dyrektywy 2015/849 oraz znowelizowanych zaleceń Financial Action Task Force (FATF) oraz realizuje zalecenia Komitetu Ekspertów ds. Oceny Środków Zapobiegania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu – Moneyval.

Obowiązki instytucji obowiązanych spoczywają także na stowarzyszeniach posiadających osobowość prawną oraz fundacjach, gdy płatność odnosi się do kwot co najmniej 10 tys. euro. Ograniczono zakres, w jakim adwokaci, radcy prawni, prawnicy zagraniczni oraz doradcy podatkowi będą podlegać obowiązkom związanym z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Jest za to więcej transakcji, o których będą musieli raportować notariusze.

Definicje „prania pieniędzy” oraz „finansowania terroryzmu” są określone w art. 299 i art. 165a Kodeksu karnego. Ustawa określa też zadania organów państwa w tym obszarze. Utrzymano takie rozwiązania, jak procedura wstrzymania transakcji oraz blokada rachunku.

W DzU z 2018 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw o:
    • dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym (poz. 573),
    • zatrudnianiu pracowników tymczasowych (poz. 594),
    • funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających (poz. 613),
    • nadzorze nad rynkiem finansowym (poz. 621),
    • giełdach towarowych (poz. 622),
    • Państwowej Inspekcji Pracy (poz. 623),
    • podatku od spadków i darowizn (poz. 644),
    • odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (poz. 703),
  • rozporządzeń:

MF w sprawie:

    • wzoru pełnomocnictwa ogólnego i wzoru zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tego pełnomocnictwa (poz. 519),
    • określenia wzorów: znaku informującego podróżnych o możliwości zakupu w punktach sprzedaży towarów, od których przysługuje zwrot podatku od towarów i usług, oraz stempla potwierdzającego wywóz towarów poza terytorium UE, a także określenia niezbędnych danych, które powinien zawierać dokument będący podstawą do dokonania zwrotu podatku podróżnym (poz. 521),
    • wykazu dokumentów potwierdzających dokonanie zapłaty zobowiązania podatkowego i opłaty paliwowej (poz. 530),
    • zwolnienia z obowiązku złożenia zabezpieczenia akcyzowego (poz. 559),
    • wzorów pełnomocnictw do podpisywania deklaracji oraz wzorów zawiadomień o zmianie lub odwołaniu tych pełnomocnictw (poz. 562),
    • wzoru deklaracji dla podatku od wydobycia niektórych kopalin (poz. 572),
    • wzoru certyfikatu weryfikacji dostawy oraz sposobu ewidencjonowania wydanych certyfikatów (poz. 590),
    • deklaracji o wysokości akcyzy pobranej i wpłaconej przez płatnika (poz. 630),
    • dokumentacji prowadzonej przez podmioty prowadzące działalność w zakresie gier hazardowych (poz. 632),
    • szczegółowego sposobu i trybu udzielania i rozliczania dotacji przedmiotowych (poz. 667),
    • wniosków dotyczących rejestracji pośredniczących podmiotów tytoniowych (poz. 678),
    • zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień (poz. 701),

MPiPS w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w niektórych państwowych jednostkach budżetowych (poz. 714).

źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 4/2018

Mandaty karne za nielegalne zatrudnianie

Straż graniczna może nakładać grzywny w formie mandatów karnych w wysokości do 2 tys. zł za nielegalne zatrudnianie cudzoziemców i wykonywanie przez nich działalności gospodarczej na terenie Polski. Katalog uprawnień straży rozszerzyło obowiązujące od 27.02.2018 r. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 15.02.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykroczeń, za które funkcjonariusze Straży Granicznej są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (DzU poz. 390).

Opłaty za dane statystyczne

Rozporządzenie MF z 12.02.2018 r. w sprawie trybu udostępniania danych INTRASTAT i EXTRASTAT oraz wysokości opłat za przetworzenie tych danych (DzU poz. 409) zapewni ciągłość uzyskiwania danych statystycznych przez zainteresowane podmioty. Jego wprowadzenie wynika z wygaśnięcia mocy obowiązującej dotychczasowego rozporządzenia w związku z wprowadzeniem KAS.

Zarówno tryb występowania o dane i ich udostępniania, jak i zasady obliczania opłat pozostały bez zmian. Niewielkie różnice dotyczą wzoru wniosku o udostępnienie danych. W porównaniu z dotychczas obowiązującą regulacją dane udostępni wyłącznie Dyrektor IAS w Warszawie, nie będzie tego robić Szef KAS. Weszło w życie 1.03.2018 r.

Zamknięcia urzędowe

Rozporządzenie MF z 22.02.2018 r. w sprawie zamknięć urzędowych (DzU poz. 434) zastąpiło dotychczasową regulację z tego zakresu – w związku z wygaśnięciem przepisów związanych z wprowadzeniem KAS.

W znacznej mierze powiela te przepisy.

Rozszerza katalog kontroli celno-skarbowych, w ramach których mogą być nakładane zamknięcia urzędowe, co wiąże się z obowiązującymi od 1.04.2017 r. zmianami w zakresie gier hazardowych, które dotyczyły m.in. objęcia przez organy KAS kontrolą celno-skarbową przestrzegania przepisów w zakresie posiadania automatów do gier hazardowych oraz ich produkcji i obrotu nimi.

Zaświadczenia podatkowe

Nowe zamknięcia to elektroniczne plomby do kontroli przewozu towarów. Wprowadzono też możliwość stosowania specjalnego rodzaju zamknięć, o których mowa w art. 317 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447. Obowiązuje od 1.03.2018 r.

Rozporządzenie z 24.11.2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (DzUrz UE L 343 z 29.12.2015 r.).

Dane dla NBP

Obowiązujące od 1.03.2018 r. rozporządzenie MF z 23.02.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu, szczegółowego zakresu i terminów przekazywania do Narodowego Banku Polskiego danych niezbędnych do ustalania polityki pieniężnej, okresowych ocen sytuacji pieniężnej państwa oraz analiz ryzyka systemowego (DzU poz. 443) dotyczy wzoru formularza PD002.

Uchwałą nr 6/2017 Rady Polityki Pieniężnej wprowadzono od 1.03.2018 r. zerową stopę rezerwy obowiązkowej od środków pozyskanych przez banki i skok co najmniej na 2 lata. Niezbędne stało się więc dostosowanie wzoru PD002 „Informacja uzupełniająca o stanach dziennych wybranych składników pasywów kasy” do zmian w systemie rezerwy obowiązkowej.

Z kolei rozporządzenie MF z 16.02.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu, szczegółowego zakresu i terminów przekazywania do Narodowego Banku Polskiego danych niezbędnych do ustalania polityki pieniężnej, okresowych ocen sytuacji pieniężnej państwa oraz analiz ryzyka systemowego (DzU poz. 418) poprawia błędną datę w przepisach przejściowych.

Raporty sprawozdawcze funduszy inwestycyjnych i subfunduszy, zawierające skorygowane dane za okresy sprawozdawcze, przekazuje się do 30.09.2019 r., nie zaś 2018 r., jak było w dotychczasowych przepisach. Weszło w życie 13.03.2018 r.

Tranzyt pocztą

2.03.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 22.02.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie urzędów celno-skarbowych oraz podległych im oddziałów celnych, w których są dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego w zależności od rodzaju towarów lub procedur celnych, którymi mogą być obejmowane towary (DzU poz. 453). Rozszerza właściwość rzeczową Oddziału Celnego w Małaszewiczach w zakresie obsługi tranzytu towarów przewożonych w ramach systemu pocztowego.

W porozumieniu, zawartym z Pocztą Chin, Poczta Polska zobowiązała się do ustanowienia w Małaszewiczach punktu wymiany poczty z zagranicą.

e-Krajowy Rejestr Sądowy

Cyfryzacja KRS to podstawowe założenie ustawy z 26.01.2018 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 398). Ma ułatwić funkcjonowanie przedsiębiorcom, sądom i zintegrować KRS z systemem połączonych rejestrów (BRIS) w krajach UE. Będzie służyć pozyskiwaniu informacji nie tylko o polskich podmiotach, a formalnie – m.in. wdrożeniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/56/WE i 2009/101/WE w zakresie integracji rejestrów centralnych, handlowych i rejestrów spółek, tj. tzw. dyrektywy BRIS.

Ułatwi rejestrowanie podmiotów i zmian w KRS, dzięki czemu sąd rejestrowy powinien działać szybciej. Zmiany mają w dużej mierze charakter techniczny – chodzi o to, żeby nie tworzyć papierowych dokumentów i żeby rejestrujący mogli wpisywać dane bezpośrednio do elektronicznego systemu. Przewidziano m.in.:

  • składanie sprawozdań finansowych w postaci elektronicznej i zautomatyzowanie ich weryfikacji; sprawozdania będą umieszczane w specjalnym repozytorium dostępnym na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości;
  • w uor wprowadzono zasadę, że sprawozdania finansowe oraz sprawozdania z działalności jednostki (dla podmiotów wpisanych do KRS) sporządza się w postaci elektronicznej (od 1.10.2018 r.),
  • utworzenie ogólnodostępnych akt elektronicznych podmiotu, obejmujących wszystkie dokumenty złożone do tych akt przez strony i dokumenty wytworzone przez sąd,
  • wprowadzanie elektronicznych doręczeń dokumentów sądowych i utworzenie newslettera o wpisach do rejestru,
  • elektroniczną formę wniosków do rejestru przedsiębiorców KRS (od 1.03.2020 r.),
  • udostępnienie w internecie pełnego odpisu z rejestru o podmiotach tam wpisanych (oprócz obecnie dostępnego odpisu aktualnego).

W rejestrze przedsiębiorców, w dziale 4, zamieszcza się dane o zaległościach podatkowych, składkowych itd. Wg nowych zasad wpis pojawi się tam tylko wtedy, gdy łączna wysokość należności albo wierzytelności, wpisywana do rejestru w ramach jednego postępowania, wyniesie co najmniej 2 tys. zł.

Z KRS usunięty zostanie Rejestr Dłużników Niewypłacalnych. Ma to odciążyć sądy rejestrowe.

Zmiany dotyczą też m.in. reprezentacji spółek. Szersze kompetencje będą mieć kuratorzy spółek, powoływani wówczas, gdy spółka nie ma właściwej reprezentacji. Ma to zapobiec odwoływaniu zarządów przez spółki, aby uniemożliwić prowadzenie wobec nich postępowań sądowych. Z nowych przepisów Kc wynika, że kuratora zasadniczo ustanawia się na okres nieprzekraczający roku. Jeżeli czynności podjęte przez niego nie doprowadzą do powołania lub uzupełnienia składu organu osoby prawnej, uprawnionego do jej reprezentowania albo likwidacji, wystąpi on do sądu rejestrowego z wnioskiem o rozwiązanie osoby prawnej.

Prokurentami spółek nie mogą być osoby karane (art. 18 § 2 Ksh). Członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatorem albo prokurentem nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem za określone przestępstwa. Wg nowych przepisów dotyczy to także członka zarządu spółki partnerskiej oraz członka rady nadzorczej ska. Zmiany te mają wzmocnić bezpieczeństwo obrotu gospodarczego.

Krajowa Rada Notarialna będzie prowadzić Centralne Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych, w którym przechowywane będą elektroniczne wypisy i wyciągi z aktów notarialnych. Przedsiębiorca, dokonując czynności podlegającej wpisowi do KRS, we wniosku do KRS poda elektroniczny numer aktu notarialnego – który KRS „zaciągnie” z ww. Repozytorium.

Większość przepisów ustawy weszła w życie 15.03.2018 r., ale część zacznie obowiązywać w późniejszym okresie (od 9.04.2018 do 1.03.2020 r.).

Z tą nowelizacją wiąże się wejście w życie od 15.03.2018 r. rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z:

  • 5.03.2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego sposobu prowadzenia rejestrów wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowej treści wpisów w tych rejestrach (DzU poz. 501),
  • 26.02.2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków organizacyjno-technicznych dotyczących formy wniosków i dokumentów oraz ich składania drogą elektroniczną do sądów rejestrowych i Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz sposobu posługiwania się dokumentami wydanymi w postaci elektronicznej (DzU poz. 503).

Właściwość organów podatkowych przy ulgach

Naczelnik US ma kompetencje związane z poborem danin, więc organem podatkowym właściwym rzeczowo w sprawach udzielania ulg w spłacie zobowiązań z tytułu podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych określanych lub ustalanych przez naczelników UCS jest właściwy dla podatnika naczelnik US. Tak wynika z obowiązującego od 21.03.2018 r. rozporządzenia MF z 22.02.2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie właściwości organów podatkowych (DzU poz. 480).

Niższa składka wypadkowa dla małych firm

Rozporządzenie MRPiPS z 5.03.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (DzU poz. 502) wprowadza stopy procentowe dla 64 kategorii działalności. W stosunku do poprzedniego rozporządzenia te same kategorie ryzyka i stopy procentowe składki zachowały 32 grupy działalności. Stopy wzrosły w przypadku 4 grup, a w 28 – spadły.

Od 1.04.2018 r. najniższa stopa procentowa składki dla grup działalności wynosi 0,67%, a najwyższa – 3,33% (wydobywanie węgla kamiennego i brunatnego). Stopa procentowa składki dla płatnika zgłaszającego do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych oraz dla płatników składek niepodlegających wpisowi do rejestru REGON wynosi połowę najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok (1,67%, czyli mniej niż dotychczasowe 1,8%).

Indywidualny przedsiębiorca zapłaci więc za siebie, począwszy od składek należnych za kwiecień 2018 r., kwotę 44,52 zł zamiast dotychczasowych 47,98 zł, a korzystający z ulgi składkowej – 10,52 zł zamiast 11,34 zł. Płatnicy składek zgłaszający do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej 10 ubezpieczonych muszą uwzględnić stopy procentowe dla ich grupy działalności.

W DzU z 2018 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw o:
    • rozwiązywaniu sporów zbiorowych (poz. 399),
    • zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (poz. 419),
    • wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (poz. 425),
    • systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (poz. 427),
    • działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (poz. 450),
    • obligacjach (poz. 483),
    • Krajowej Administracji Skarbowej (poz. 508),
    • rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (poz. 511),
    • ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (poz. 512),
  • rozporządzeń MF w sprawie:
    • dodatkowych sprawozdań finansowych i statystycznych zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji (poz. 392),
    • oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy (poz. 428),
    • maksymalnych norm dopuszczalnych ubytków i dopuszczalnych norm zużycia wyrobów akcyzowych (poz. 445),
    • trybu przekazania znaków akcyzy następcom prawnym lub podmiotom przekształconym (poz. 464),
    • wzoru dokumentu potwierdzenia złożenia zabezpieczenia akcyzowego lub zapłaty akcyzy na terytorium kraju (poz. 497),
    • audytu wewnętrznego oraz informacji o pracy i wynikach tego audytu (poz. 506),
  • rozporządzeń MRiF w sprawie zgłoszeń INTRASTAT (poz. 426),
  • rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości w sprawie informacji z systemu teleinformatycznego ministra właściwego do spraw finansów publicznych w postępowaniu karnym (poz. 491),
  • rozporządzeń RM w sprawie szczegółowego sposobu obliczania wartości pomocy publicznej udzielanej w różnych formach (poz. 461).
źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 3/2018

Ustawa budżetowa

Z ustawy budżetowej na 2018 r. wynika m.in., że:

  • prognozowane przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej wynosi 4443 zł (od niego zależy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne),
  • prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem wynosi 102,3%,
  • a dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów – 102,6%,
  • składka na FP nadal wynosi 2,45% podstawy wymiaru, a na FGŚP – 0,1%.

Wzrośnie kwota bazowa dla nauczycieli. Co prawda od 1.01.2018 r. nadal wynosi ona 2752,92 zł, ale od 1.04.2018 r. już 2900,20 zł. Oznacza to podwyżki dla nauczycieli. Nadal zamrożona pozostaje kwota bazowa osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (1789,42 zł), od której zależy wynagrodzenie samorządowców. Z kolei w związku z wyłączeniem z ubezpieczeń społecznych funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej ustalono dla tej formacji kwotę bazową bez składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, która wynosi 1662,84 zł.

Ustawa budżetowa na rok 2018 z 11.01.2018 r. (DzU poz. 291) weszła w życie 1.02.2018 r., z mocą od 1.01.2018 r.

Sprawozdawczość budżetowa

13.01.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MRiF z 9.01.2018 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (DzU poz. 109). Zmiany dotyczą sprawozdań sporządzanych przez jednostki samorządu terytorialnego: Rb-27S (m.in. w zakresie wpływów z podatków), Rb-NDS, Rb-50 oraz zasad sporządzania i przekazywania korekt sprawozdań Rb-27S, Rb-27ZZ, Rb-PDP, Rb-28S, Rb-28NWS, Rb-NDS, Rb-30S, Rb-34S, Rb-50, Rb-ST.

Państwowe jednostki budżetowe muszą zwrócić uwagę na zmiany w sprawozdaniach Rb-23, Rb-27, Rb-27UE, Rb-28UE, Rb-28 Programy WPR, Rb-34PL i Rb-70. Uproszczono też sprawozdania Rb-Z-PPP dotyczące realizacji projektów w partnerstwie publiczno-prywatnym. Zmodyfikowano także przekazywane do GUS sprawozdania ZUS i KRUS.

Dokumenty skok

Skok mogą dokonywać czynności w formie elektronicznej, podobnie jak banki. Umożliwia to obowiązujące od 17.01.2018 r. rozporządzenie RM z 27.12.2017 r. w sprawie dokumentów związanych z czynnościami spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych sporządzanych na informatycznych nośnikach danych (DzU z 2018 r. poz. 126).

Skok mogą zatem składać oświadczenia woli w postaci elektronicznej, a także przygotowywać dokumenty na informatycznych nośnikach danych. Warunkiem jest, aby dokumenty te były należycie utworzone, utrwalone, przekazane, przechowywane i zabezpieczone. Utworzenie dokumentu polega na zapisaniu w dokumencie elektronicznym danych, związanych z jedną lub wieloma czynnościami kas, i opatrzeniu tego dokumentu podpisem elektronicznym.

Rozporządzenie określa też warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby dokument uznano za zabezpieczony.

VAT na smoczki i soczewki

19.01.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 16.01.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazów towarów do celów poboru podatku od towarów i usług w imporcie (DzU poz. 146). Uwzględnia zmiany wprowadzone w tej samej dacie ustawą z 14.12.2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180000086">DzU z 2018 r. poz. 86). Ograniczono stosowanie obniżonej stawki podatku (8%) do soczewek kontaktowych i soczewek okularowych służących do korekty wzroku. Soczewki i szkła, które nie służą do korekty wzroku (np. do okularów przeciwsłonecznych), są opodatkowane stawką podstawową. Na smoczki pozostawiono obniżoną stawkę podatku (8%).

Opłaty środowiskowe

Opłata rejestrowa oraz opłata roczna dla wprowadzających do obrotu sprzęt elektroniczny, baterie, opony, smary, pojazdy, producentów, importerów i wewnątrzwspólnotowych nabywców opakowań wynoszą w przypadku:

  • mikroprzedsiębiorców –100 zł,
  • innych przedsiębiorców – 300 zł.

Wynika to z obowiązującego od 24.01.2018 r. rozporządzenia Ministra Środowiska z 19.01.2018 r. w sprawie wysokości stawek opłaty rejestrowej oraz opłaty rocznej (DzU poz. 184).

Opłaty za ustalanie ryzyka

1.02.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 30.01.2018 r. w sprawie opłaty za ustalanie wskaźnika ryzyka (DzU poz. 282). Jej wprowadzenie wiąże się z zobowiązaniem Szefa KAS do analizowania ryzyka wykorzystywania działalności banków i skok do wyłudzeń skarbowych. Pomocne mają być w tym wskaźnik ryzyka oraz informacje i zestawienia, które określa Op. Wskaźnik ten ustala izba rozliczeniowa w systemie teleinformatycznym (STIR), nie rzadziej niż raz dziennie.

Wskaźnik ryzyka jest ustalany w odniesieniu do podmiotu kwalifikowanego – typowanego na podstawie opracowanych przez izbę rozliczeniową algorytmów. Izba rozliczeniowa ustala wskaźnik ryzyka dla rachunków prowadzonych w danym podmiocie. Następnie niezwłocznie przekazuje tę informację. Za ustalanie wskaźnika ryzyka banki i skok muszą zapłacić. Opłata wynosi 0,67 zł (bez VAT) rocznie za każdy rachunek podmiotu kwalifikowanego. Należy ją wnieść „z góry”, zwykle do 31 stycznia danego roku.

Akcyza na e-papierosy

Nałożono akcyzę na 2 nowe kategorie produktów – płyn do papierosów elektronicznych oraz wyroby nowatorskie. Płyn do e-papierosów to roztwór przeznaczony do wykorzystania w papierosach elektronicznych (bez względu na zawartość nikotyny), w tym baza do tego roztworu zawierająca glikol lub glicerynę. Wyroby nowatorskie to natomiast mieszaniny stanowiące substytut tradycyjnych wyrobów tytoniowych.

Wprowadzono też definicję papierosów elektronicznych – są to urządzenia jednorazowego albo wielokrotnego użytku służące do spożywania za pomocą ustnika pary powstającej z płynu do papierosów elektronicznych, wyposażone w szczególności w kartridże lub zbiorniki.

Podstawą opodatkowania płynu do papierosów elektronicznych jest jego ilość w ml, a wyrobów nowatorskich – ich ilość w kg. Stawki akcyzy wynoszą:

  • na płyn do papierosów elektronicznych – 0,5 zł za każdy ml,
  • na wyroby nowatorskie – 141,29 zł za każdy kg i 31,41% średniej ważonej detalicznej ceny sprzedaży tytoniu do palenia.

Do końca 2018 r. obowiązuje na nie zerowa stawka.

Wyroby te trzeba oznaczać znakami akcyzy. Zwolnienia z akcyzy przewidziano w przypadku przesyłek na potrzeby osobiste. Przewieźć można:

  • płyn do papierosów elektronicznych: 50 ml – w przypadku podróżnych w transporcie lotniczym lub morskim, 10 ml – w transporcie innym niż lotniczy lub morski,
  • wyroby nowatorskie: odpowiednio 0,04 i 0,008 kg.

Tak stanowi obowiązująca od 1.02.2018 r. ustawa z 12.12.2017 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (DzU z 2018 r. poz. 137).

Formularze przy akcyzie

1.02.2018 r. weszły w życie rozporządzenia MF z:

  • 19.01.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów związanych z rejestracją w zakresie podatku akcyzowego (DzU poz. 234); wprowadza nowy druk zawiadomienia AKC-R (zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku akcyzowego);
  • 24.01.2018 r. w sprawie wzorów deklaracji uproszczonej dla podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego (DzU poz. 267); wprowadza wzory:
    • AKC-U/A Deklaracja uproszczona dla podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych,
    • AKC-U/S Deklaracja uproszczona dla podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych,

do 30.11.2018 r. można składać drogą elektroniczną deklaracje sporządzone wg poprzednich wzorów, jednak z wyłączeniem deklaracji o wysokości podatku akcyzowego od płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów nowatorskich; do końca 2018 r. można też składać papierowe deklaracje na starych wzorach deklaracji uproszczonej dla podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego – również z wyjątkiem sytuacji, gdy dotyczy to ww. produktów;

  • 24.01.2018 r. w sprawie wzorów deklaracji podatkowych dla podatku akcyzowego oraz deklaracji w sprawie przedpłaty akcyzy (DzU poz. 273); wprowadza wzory:
    • AKC-4/AKC-4zo Deklaracja dla podatku akcyzowego i formularzy szczegółowych dla poszczególnych rodzajów wyrobów akcyzowych,
    • AKC-PA Deklaracji w sprawie przedpłaty akcyzy,

te wzory stosuje się po raz pierwszy, począwszy od rozliczenia za luty 2018 r.; do 30.11.2018 r. można wysyłać elektroniczne wersje na starych wzorach, z wyłączeniem deklaracji o wysokości podatku akcyzowego od płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów nowatorskich.

Pomoc na restrukturyzację

Mali i średni przedsiębiorcy mogą skorzystać z pomocy publicznej na restrukturyzację bez uruchamiania procedury indywidualnej notyfikacji takiej pomocy. Ustawa z 10.01.2018 r. o zmianie ustawy – Prawo restrukturyzacyjne, ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności (DzU poz. 149) tworzy ogólną podstawę do jej udzielania (art. 139a) i przywraca upoważnienie ustawowe do wydania przepisów wykonawczych (poprzednie przepisy z tego zakresu zostały uchylone).

Wg ustawowych reguł przedsiębiorcy może być udzielona pomoc publiczna na restrukturyzację. Jeszcze przed wszczęciem postępowania restrukturyzacyjnego może on otrzymać pomoc na ratowanie, aby mógł prowadzić działalność przez czas niezbędny do opracowania planu restrukturyzacji albo likwidacji działalności. Może także dostać tymczasowe wsparcie restrukturyzacyjne, aby mógł działać przez czas niezbędny do wdrożenia działań restrukturyzacyjnych prowadzących do przywrócenia mu długookresowej zdolności do konkurowania na rynku.

O pomoc na restrukturyzację mogą się ubiegać zarówno przedsiębiorcy objęci postępowaniem restrukturyzacyjnym, jak i ci, wobec których takie postępowanie nie jest prowadzone. Natomiast o pomoc na ratowanie lub tymczasowe wsparcie restrukturyzacyjne – tylko ci, wobec których postępowanie restrukturyzacyjne się nie toczy.

Do 26.06.2018 r. wydłużono vacatio legis przepisów ustawy z 15.05.2015 r. Prawo restrukturyzacyjne, przewidujących utworzenie Centralnego Rejestru Restrukturyzacji i Upadłości (pierwotnie miały wejść w życie 1.02.2018 r.).

Ustawa weszła w życie 2.02.2018 r., z tym że przepisy dotyczące Rejestru – 1.02.2018 r.

Wpis do KRS sprawozdania z płatności na rzecz administracji publicznej

Od 1.01.2018 r. w KRS trzeba ujawniać wzmiankę sprawozdawczą w odniesieniu do 2 nowych rodzajów sprawozdań – z płatności na rzecz administracji publicznej oraz skonsolidowanego sprawozdania z płatności na rzecz administracji publicznej. Formularze KRS-Z30 i KRS-ZN nie przewidywały możliwości zgłoszenia w nich tych rodzajów sprawozdań. Zmieniają to nowe formularze KRS-Z30 Wniosek o zmianę wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz KRS-ZN Załącznik do wniosku o wpis/zmianę danych w rejestrze przedsiębiorców.

Wprowadziło je od 3.02.2018 r. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 29.01.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wzorów urzędowych formularzy wniosków o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego oraz sposobu i miejsca ich udostępniania (DzU poz. 302).

JPK bez elektronicznego podpisu przedsiębiorcy

Do końca 2018 r. podatnik – osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą – może „podpisywać” księgi przesyłane elektronicznie swoimi danymi: NIP, imieniem i nazwiskiem, datą urodzenia oraz kwotą przychodu sprzed 2 lat z odpowiedniego zeznania podatkowego. Nie musi więc opatrywać ich kwalifikowanym podpisem elektronicznym ani podpisem potwierdzonym profilem zaufanym. Ma to ułatwić tej grupie przedsiębiorców wysyłanie fiskusowi jednolitych plików kontrolnych do celów VAT (JPK_VAT).

Wynika to z obowiązującego od 5.02.2018 r. rozporządzenia MF z 2.02.2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej ksiąg podatkowych oraz wymagań technicznych dla informatycznych nośników danych, na których te księgi mogą być zapisane i przekazywane (DzU poz. 304).

Zadania celne

Dyrektor IAS we Wrocławiu został wyznaczony do monitorowania części kwoty referencyjnej zabezpieczenia generalnego złożonego w innym państwie członkowskim UE, które może zostać wykorzystane na terytorium RP. Wynika to z obowiązującego od 7.02.2018 r. rozporządzenia MF z 1.02.2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia dyrektorów Izb Administracji Skarbowej w Gdańsku, Poznaniu, Szczecinie, Warszawie i we Wrocławiu do prowadzenia niektórych spraw celnych (DzU poz. 314).

Dowody w sprawach karnych i przepadek

Od 8.02.2018 r. obowiązuje ustawa z 10.01.2018 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 201). Wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2014/41/UE z 3.04.2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych.

Chodzi o zapewnienie pomocy prawnej między państwami UE w sprawach karnych w zakresie czynności dochodzeniowych (dowodowych). Będzie możliwe wydanie tzw. europejskiego nakazu dochodzeniowego (END). Polski sąd lub organ (np. Policja, Straż Graniczna, Służba Celno-Skarbowa) może wystąpić z wnioskiem do innego państwa UE o przeprowadzenie dowodu znajdującego się w tym państwie, i odwrotnie.

Niezależnie od tych zmian w Kks uporządkowano przepisy dotyczące przepadku. Wynika z nich, że karę grzywny, środek karny ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów, przepadku korzyści majątkowej, ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej oraz obowiązek zwrotu korzyści majątkowej można zabezpieczyć także na mieniu podmiotu pociągniętego do odpowiedzialności posiłkowej.

Statystyka publiczna

12.02.2018 r. weszło w życie rozporządzenie Prezesa RM z 12.01.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wzorów formularzy sprawozdawczych, objaśnień co do sposobu ich wypełniania oraz wzorów kwestionariuszy i ankiet statystycznych stosowanych w badaniach statystycznych ustalonych w programie badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2017 (DzU poz. 332).

Wprowadza ono zmiany w wielu formularzach, m.in. F-01/o – sprawozdanie o przychodach, kosztach i wyniku finansowym szkół i innych placówek oświatowych, FDF – formularz działalności finansowej, IF – instrumenty finansowe przedsiębiorstw niefinansowych, M-09 – sprawozdanie o wywozie i przetwarzaniu odpadów komunalnych. Zmiany dotyczą też wielu formularzy składanych przez sądy. Ponadto dodano m.in. formularz SFU-OZ – wybrane dane ze sprawozdań finansowych oddziałów zagranicznych zakładów ubezpieczeń działających w Polsce.

Zatrudnianie cudzoziemców

Ustawa z 24.11.2017 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2018 r. poz. 107) wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2014/66/UE z 15.05.2014 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa (DzUrz UE L 157 z 27.05.2014 r.). Ustawa określa m.in. warunki udzielania cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy w celu przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa. Ponadto cudzoziemcy przenoszeni w ramach korporacji skorzystają z tzw. mobilności krótkoterminowej wewnątrz UE.

Ustawa wprowadza też szczególne uregulowania m.in. dla cudzoziemców podejmujących w Polsce studia, absolwentów polskich uczelni oraz podejmujących w naszym kraju pracę w zawodach pożądanych dla polskiej gospodarki. Większość jej przepisów obowiązuje od 12.02.2018 r.

W tej samej dacie weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2.02.2018 r. w sprawie wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (DzU poz. 333). Zawiera wzór tego wniosku oraz innych dokumentów potrzebnych do jego uzyskania.

Rachunkowość w małych skok

Rozporządzenie MF z 19.01.2018 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (DzU poz. 268) wprowadza uproszczenia w prowadzeniu rachunkowości dla tzw. małych kas (projektodawcy wskazują, że jest ich 10). Chodzi o podmioty, których suma aktywów bilansu kasy na koniec roku obrotowego nie przekraczała 20 mln zł, a średnioroczna liczba członków nie przekraczała 10 tys. osób.

Mała kasa może kwalifikować umowy leasingu wg zasad określonych w przepisach o podatku dochodowym i odstąpić od ustalania aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Przeglądy i aktualizacja wartości zabezpieczeń, dokonywane na podstawie indywidualnej wyceny, w wypadku małych kas mają być półroczne, a nie kwartalne. Podobnie jak dotychczas skok mogą uwzględniać w kosztach, w ciągu 20 lat, wkłady wniesione na fundusz stabilizacyjny do Kasy Krajowej.

Rozporządzenie obowiązuje od 14.02.2018 r. Nowe przepisy można stosować do sprawozdań finansowych sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się w 2017 r., a trzeba – za rozpoczynający się w 2018 r.

Pomoc dla poszkodowanych w wichurach

14.02.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MF z 8.02.2018 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych przychodów (dochodów) otrzymanych na łagodzenie zagrożenia bezpieczeństwa publicznego, w tym zagrożenia pożarowego, w zdewastowanych lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa (DzU poz. 363). Chodzi o środki otrzymane od 24.08.2017 do 31.12.2018 r. z funduszu leśnego przez poszkodowanych przez wichury w sierpniu 2017 r.

Unikanie podwójnego opodatkowania z Etiopią

14.02.2018 r. weszła w życie Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Federalną Demokratyczną Republiką Etiopii z 13.07.2015 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (DzU poz. 329DzU poz. 330). Dotyczy podatków dochodowych, tzn. w przypadku Polski – PIT i CIT, a w przypadku Etiopii – podatku od dochodu i zysku oraz podatku od działalności górniczej, wydobycia ropy naftowej i rolnictwa. Przewiduje też wymianę informacji między organami państw.

Kontrola celno-skarbowa

Od 27.02.2018 r. obowiązuje rozporządzenie MF z 29.01.2018 r. w sprawie warunków wykonywania kontroli celno-skarbowej przestrzegania przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów (DzU poz. 349). Szczegółowo i obszernie reguluje zasady wykonywania kontroli celno-skarbowej, nie tylko w zakresie przestrzegania przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów w obrocie między UE a państwami trzecimi, lecz także w innych obszarach. Zastąpiło dotychczasową regulację z tego zakresu, zasadniczo utrzymując stosowane rozwiązania i procedury.

Bez handlu w niedzielę

1.03.2018 r. weszła w życie ustawa z 10.01.2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (DzU poz. 305). Przewiduje harmonogram stopniowego ograniczania handlu w poszczególne wolne dni. Zasadniczo nie wolno wtedy powierzać pracy.

Lista placówek, w których jednak można handlować, zawiera aż 32 wyjątki. Chodzi m.in. o stacje paliw płynnych, kwiaciarnie, apteki, placówki, w których przeważająca działalność polega na handlu pamiątkami lub dewocjonaliami, kioski z prasą, piekarnie, cukiernie, placówki pocztowe, stoiska na festynach i jarmarkach, dworcach, lotniskach, punkty skupu towarów rolno-spożywczych.

Wolno też sprzedawać w sklepach internetowych i na platformach internetowych.

Sklep może również otworzyć w święto przedsiębiorca będący osobą fizyczną, musi jednak sprzedawać w nim wyłącznie osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek.

Za pracę w niedzielę i święto uważa się pracę wykonywaną między godz. 6.00 w tym dniu a 6.00 w dniu następnym. Pracodawca może jednak ustalić inną godzinę.

W Wigilię i Wielką Sobotę można handlować tylko do godz. 14.00. Pracownik zachowuje jednak prawo do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem wymiaru jego czasu pracy w te dni – ma otrzymać za brakujące godziny wynagrodzenie liczone jak za urlop.

Za wykroczenie w postaci sprzedaży mimo zakazów grożą grzywny od 1 tys. do 100 tys. zł. Złośliwe lub uporczywe handlowanie w niedziele i święta to już przestępstwo zagrożone nie tylko grzywną, ale i karą ograniczenia wolności.

Nad wypoczynkiem sprzedawców czuwać będą inspektorzy pracy, którzy przestrzeganie przepisów nowej ustawy mogą kontrolować bez uprzedzenia, o każdej porze dnia i nocy.

Przechowywanie akt pracowniczych

1.01.2019 r. wejdzie w życie ustawa z 10.01.2018 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze skróceniem okresu przechowywania akt pracowniczych oraz ich elektronizacją (DzU poz. 357).

Okres przechowywania dokumentacji pracownika ma być skrócony z 50 do 10 lat. Wcześniej jednak trzeba przekazać do ZUS wszystkie dane, które umożliwią późniejszą wypłatę świadczeń ubezpieczeniowych. Płatnicy składek będą musieli przedkładać szersze raporty miesięczne.

Ponadto będzie można prowadzić i przechowywać dokumentację w sprawach związanych ze stosunkiem pracy i prowadzić akta osobowe w postaci elektronicznej. Stare papierowe dokumenty będzie można zdigitalizować. Dokumenty trzeba będzie jednak przechowywać dłużej, jeśli np. toczy się postępowanie sądowe dotyczące pracownika.

Pracodawcom przybędzie natomiast obowiązków informacyjnych. Wraz ze świadectwem pracy trzeba będzie wydać pracownikowi informację o okresie przechowywania jego dokumentacji, możliwości i terminie jej odbioru, a także ostrzec, że jeśli podwładny jej nie odbierze, to zostanie ona unicestwiona. Na zniszczenie pracodawca ma 12 mies. od upływu okresu przeznaczonego na jej odbiór.

Obowiązek przechowywania przez 10 lat dotyczyć będzie nie tylko dokumentów pracowników, lecz także zleceniobiorców, agentów i innych zatrudnionych na umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz osób z nimi współpracujących. Ma to ułatwić zatrudnionym cywilnoprawnie późniejsze ustalanie ich świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Ustawa zawiera jednak przepisy przejściowe, które znacznie odsuwają w czasie praktyczne zastosowanie nowych regulacji. Skrócenie okresu przechowywania dokumentacji dotyczy zatrudnionych od 1.01.2019 r. Dla zatrudnianych w latach 1999–2018 nadal trzeba trzymać dokumenty przez 50 lat od zakończenia stosunku pracy, chyba że pracodawca złoży oświadczenie o zamiarze przekazania za wszystkich zatrudnionych w tym okresie pracowników i zleceniobiorców raportów informacyjnych oraz raporty te faktycznie złoży do ZUS. Wyboru nie ma w wypadku zatrudnionych przed 1999 r. – trzeba trzymać akta przez 50 lat, bo pracodawca nie może złożyć raportu informacyjnego.

Ustawa wprowadza także zmianę w Kp dotyczącą sposobu wypłaty wynagrodzenia. Regułą ma być wypłata bezgotówkowa. Jedynie na wniosek pracownika będzie wolno płacić gotówką „do ręki”. Obecnie jest odwrotnie, tzn. pracownik musi się zgodzić na przelew na konto.

W DzU z 2018 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

    ustaw:
    • o rachunkowości (poz. 395),
    • o podatku dochodowym od osób fizycznych (poz. 200),
    • Kodeks pracy (poz. 108),
    • Kodeks postępowania cywilnego (poz. 155),
    • Prawo celne (poz. 167),
    • o gospodarce nieruchomościami (poz. 121),
    • o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej (poz. 141),
    • o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (poz. 144),
    • o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (poz. 150),
    • o podatku od wydobycia niektórych kopalin (poz. 228),
    • o podatku tonażowym (poz. 381),
    • o specjalnym podatku węglowodorowym (poz. 248),
    • o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (poz. 300),
    • o doradztwie podatkowym (poz. 377),
  • rozporządzeń:

MF w sprawie:

    • zwrotu akcyzy od wyrobów akcyzowych (poz. 125),
    • właściwości miejscowej organów celnych (poz. 170),
    • zwrotu akcyzy od samochodu osobowego (poz. 174),
    • wzoru dokumentów potwierdzających zapłatę akcyzy na terytorium kraju od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo lub brak obowiązku zapłaty tej akcyzy (poz. 347),
    • warunków stosowania niektórych zwolnień od podatku akcyzowego (poz. 375),

MPiPS w sprawie:

    • przyznawania środków z Krajowego Funduszu Szkoleniowego (poz. 117),
    • klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (poz. 227),

MRPiPS w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na pole elektromagnetyczne (poz. 331),

Ministra Sprawiedliwości w sprawie:

    • opłat za czynności radców prawnych (poz. 265),
    • maksymalnych stawek taksy notarialnej (poz. 272),

RM w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców (poz. 367).

źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 2/2018

Współpraca firm audytorskich badających fundusze inwestycyjne

Obowiązujące od 22.12.2017 r. rozporządzenie MRiF z 7.12.2017 r. w sprawie umowy określającej zasady współpracy między firmami audytorskimi funduszu podstawowego i funduszu powiązanego (DzU poz. 2357) zastąpiło dotychczasową regulację z tego zakresu. Zmieniona nomenklatura uwzględnia pojęcia stosowane w nowej ustawie o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym. Ponadto ustalono, że obowiązkowym punktem umowy między firmami audytorskimi będzie określenie sposobu wzajemnego przekazywania sobie informacji.

Doskonalenie zawodowe biegłych rewidentów

22.12.2017 r. weszło w życie rozporządzenie MRiF z 15.12.2017 r. w sprawie obligatoryjnego doskonalenia zawodowego biegłych rewidentów (DzU poz. 2391). Szkolenia mogą być jak dotychczas prowadzone stacjonarnie lub w formie e-learningu. Liczebność grupy biorącej udział w szkoleniu stacjonarnym powinna uwzględniać konieczność zapewnienia jego efektywności.

Biegły rewident może też realizować samokształcenie zawodowe przez uczestnictwo w konferencjach, studiach wyższych, studiach III stopnia, pracę dydaktyczną, naukowo-dydaktyczną lub naukową, pisanie książek i artykułów itd. Wprowadzono też nowe formy samokształcenia:

  • opracowanie recenzji materiałów merytorycznych przygotowywanych do publikacji w formie książki, rozdziału w książce, artykułu w czasopiśmie fachowym oraz materiałów szkoleniowych,
  • udział w pracach organów stanowiących standardy (np. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów), komitetów (np. Komitet Standardów Rachunkowości), komisji (np. komisja ds. standaryzacji) bądź grup roboczych powoływanych przez te podmioty lub organizacje zawodowe (np. Polska Izba Biegłych Rewidentów, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce),
  • korzystanie z usług profesjonalnego doradztwa świadczonych w formie zajęć z trenerem osobistym,
  • świadczenie usług profesjonalnego doradztwa w formie zajęć jako trener osobisty,
  • zdanie egzaminu zawodowego obejmującego wiedzę z zakresu wykonywania zawodu biegłego rewidenta.

Wraz z wnioskiem o późniejsze zdobycie punktów szkoleniowych trzeba będzie przedstawić dokumenty potwierdzające przyczyny uniemożliwiające biegłemu rewidentowi odbycie doskonalenia zawodowego w wymaganym terminie.

Egzaminy dla biegłych rewidentów

Od 22.12.2017 r. obowiązuje rozporządzenie MRiF z 19.12.2017 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego na biegłych rewidentów (DzU poz. 2396). Zasadniczo powiela ono zasady zdobywania tych kwalifikacji, wynikające z poprzedniego rozporządzenia z tego zakresu.

Nadal trzeba zdać egzamin z 10 tematów egzaminacyjnych (w 4 sesjach), odbyć roczną praktykę i zaliczyć aplikację. Każda z sesji składa się z 2 albo 3 egzaminów z wiedzy, które dzielą się na bloki tematyczne zawierające pytania testowe jednokrotnego wyboru i zadania sytuacyjne. Dla każdego egzaminu w danej sesji powinny zostać wyznaczone co najmniej 2 terminy w danym roku (dotychczas 3).

Egzamin dyplomowy wciąż składa się z części pisemnej i ustnej. W części ustnej trzeba będzie odpowiedzieć na 3, a nie jak dotychczas 2 pytania Komisji Egzaminacyjnej, z czego jedno nadal będzie dotyczyło omówienia rozwiązań zaprezentowanych w części pisemnej. Możliwe będzie zaliczanie przedmiotów ze studiów, a także kwalifikacji zdobytych za granicą.

Doradca podatkowy lub osoba zatrudniona przed 1.03.2017 r. jako inspektor kontroli skarbowej nie musi zdawać egzaminu z prawa podatkowego.

Do prac egzaminacyjnych można uzyskać wgląd, z tym że rozporządzenie limituje czas dostępu do 45 min.

Statystyka publiczna

Gminy, ZUS, MRPiPS, Naczelna Izba Lekarska, Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych i inne podmioty muszą przekazać do GUS więcej danych. Wynika to z obowiązującego od 29.12.2017 r. rozporządzenia RM z 30.11.2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie programu badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2017 (DzU poz. 2399).

Uzupełniono o PESEL zakres danych dotyczących migracji na pobyt czasowy, pozyskiwanych z urzędów gmin. Również PESEL należy wykazywać w wypadku beneficjentów środowiskowej pomocy społecznej. Dane o pracujących w gospodarce narodowej mają być w większym stopniu pozyskiwane z ZUS, a w mniejszym od przedsiębiorstw i jednostek sfery budżetowej. Do GUS ma także trafiać więcej danych z Centralnego Rejestru Lekarzy i Lekarzy Dentystów Rzeczypospolitej Polskiej oraz Centralnego Rejestru Pielęgniarek i Położnych.

Ciekawostką jest, że GUS będzie także zbierał od MF dane podmiotów, które były kontrolowane. Ma to wyjaśnić kwestię potencjalnego wpływu oszustw, polegających na wyłudzeniu VAT, na podstawowe statystyki (np. PKB, tzw. szarą strefę).

Z kolei od 31.12.2017 r. obowiązuje rozporządzenie RM z 19.12.2017 r. w sprawie programu badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2018 (DzU poz. 2471). Przewiduje prowadzenie w 2018 r. przez GUS i inne jednostki nowych badań: Zielona gospodarka w Polsce, Zatrudnienie i wyniki finansowe w gospodarce morskiej, Wypadki morskie i ratownictwo morskie, Ochrona środowiska morskiego, Turystyka morska, Szkolnictwo morskie i nauka, System Jednostek do Badań Rolniczych – operaty.

Będą także prowadzone badania cykliczne: Partie polityczne, Partnerzy dialogu społecznego – organizacje pracodawców i związki zawodowe; Narodowy spis powszechny ludności i mieszkań 2021 r. – prace przygotowawcze; Praca a obowiązki rodzinne (co 8 lat); Praca nierejestrowana (co 4 lata); Struktura wynagrodzeń, Zatrudnienie i wynagrodzenia w administracji publicznej, Badanie spójności społecznej (co 2 lata); Dobrobyt (co 5 lat); Uniwersytety Trzeciego Wieku (co 3 lata); Powszechny Spis Rolny 2020 – prace przygotowawcze (co 10 lat); Bilans przepływów międzygałęziowych w bieżących cenach bazowych (co 5 lat).

Nowe kody PKD

30.12.2017 r. weszło w życie rozporządzenie RM z 12.12.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (DzU poz. 2440). Zmiany kodów dotyczą obszaru edukacji i wiążą się z wprowadzeniem reformy oświatowej.

PKWiU w podatkach i edukacji

Również od 30.12.2017 r. obowiązuje rozporządzenie RM z 12.12.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (DzU poz. 2453). Wydłużono – do końca 2018 r. – stosowanie PKWiU 2008 do celów opodatkowania: VAT, PIT, CIT, zryczałtowanym podatkiem dochodowym w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych oraz karty podatkowej. Zmiany dotyczą też systemu oświaty – sekcji P Edukacja PKWiU 2015 – co ma związek z wprowadzoną reformą.

Realizacja FATCA

30.12.2017 r. weszło w życie rozporządzenie MRiF z 27.12.2017 r. w sprawie określenia formatu i trybu przekazywania informacji o amerykańskich rachunkach raportowanych (DzU poz. 2460). Zastąpiło dotychczasową regulację z tego zakresu. Zasadnicza zmiana polega na odstąpieniu od podawania w rozporządzeniu wzorów formularzy na rzecz wskazania ich zakresu.

Foreign Account Tax Compliance Act, amerykańska regulacja dotycząca ujawniania informacji o rachunkach zagranicznych dla celów wypełnienia obowiązków podatkowych w Stanach Zjednoczonych.

Zatrudnianie cudzoziemców

1.01.2018 r. weszła w życie ustawa z 20.07.2017 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1543), która wprowadziła m.in. zasady sezonowego zatrudniania obywateli państw spoza UE (Była o tym mowa w „Rachunkowości” nr 10/2017.). Oprócz dotychczasowych zezwoleń na pracę wprowadziła nowy typ – zezwolenie na wykonywanie przez cudzoziemców prac sezonowych, a także instytucję oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. W związku z tym wydano obowiązujące od 1.01.2018 r. rozporządzenia MRPiPS, dotyczące zatrudniania cudzoziemców, z:

  • 7.12.2017 r. w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca oraz wpisu oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń (DzU poz. 2345); zawiera ono wzory:
    • nowego typu zezwolenia na pracę – typ S,
    • wniosków o wydanie zezwolenia na pracę sezonową i przedłużenia zezwolenia na pracę sezonową,
    • zaświadczenia o wpisie wniosku do ewidencji wniosków w sprawie pracy sezonowej,
    • oświadczenia podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi o zgłoszeniu się cudzoziemca w celu wykonywania pracy sezonowej,
    • zezwolenia i przedłużenia zezwolenia na pracę sezonową,
    • oświadczenia podmiotu występującego jako agencja pracy tymczasowej o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi w charakterze pracownika tymczasowego,
    • oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi;

określa także dokumenty, które należy dołączyć do odpowiednich wniosków,

  • 8.12.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (DzU poz. 2346), oraz w sprawie państw, do których obywateli stosuje się niektóre przepisy dotyczące zezwolenia na pracę sezonową oraz przepisy dotyczące oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi (DzU poz. 2349); dotyczą uprzywilejowania w ubieganiu się o zezwolenia na pracę przez obywateli Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Ukrainy,
  • 8.12.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców (DzU poz. 2347); przewiduje uproszczenie procedury ubiegania się o zezwolenie na pracę w przypadku cudzoziemca, który w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o wydanie zezwolenia był zatrudniony nie krócej niż 3 mies. u tego samego pracodawcy i na tym samym stanowisku zgodnie z oświadczeniem o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi,
  • 8.12.2017 r. w sprawie podklas działalności wg Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), w których wydawane są zezwolenia na pracę sezonową cudzoziemca (DzU poz. 2348); szczegółowo określa, gdzie dopuszczalna jest praca sezonowa cudzoziemców na podstawie zezwolenia – chodzi o rolnictwo, ogrodnictwo i turystykę, obiekty noclegowe, pola kempingowe i restauracje,
  • 8.12.2017 r. w sprawie wysokości wpłat dokonywanych w związku ze złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia na pracę lub zezwolenia na pracę sezonową oraz złożeniem oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi (DzU poz. 2350); opłaty za złożenie ww. wniosku lub przedłużenie go oraz złożenie ww. oświadczenia w celu dokonania wpisu w ewidencji oświadczeń wynoszą 30 zł.

Nowe formularze podatkowe

Od 1.01.2018 r., na podstawie rozporządzenia MRiF z 7.12.2017 r. w sprawie określenia niektórych wzorów oświadczeń, deklaracji i informacji podatkowych obowiązujących w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (DzU poz. 2352), obowiązują nowe formularze: PIT-2, PIT-2A, PIT-3, PIT-4R, PIT-6, PIT-8AR, PIT-8C, PIT-11, PIT-R, IFT-1/IFT-1R.

Stosuje się je do przychodów/dochodów uzyskanych od 1.01.2018 r.

Z kolei z rozporządzenia MRiF z 19.12.2017 r. w sprawie wzorów formularzy zgłoszeń identyfikacyjnych i zgłoszeń aktualizacyjnych oraz zgłoszeń w zakresie danych uzupełniających (DzU poz. 2452) wynikają nowe wzory: NIP-2, NIP-7, NIP-8 i ZAP-3.

Obowiązują od 1.01.2018 r.

Upublicznianie danych o podatnikach

MF może upubliczniać dane podatkowe podatników, których przychody w roku poprzednim przekroczyły 50 mln euro, a także działających w formie podatkowej grupy kapitałowej, niezależnie od wysokości osiąganych przez taką grupę przychodów.

W BIP znajdą się informacje m.in. o wysokości: przychodu, kosztów jego uzyskania, dochodu albo straty, podstawy opodatkowania i kwoty należnego podatku. Ustawa przewiduje również obowiązek kwartalnej aktualizacji publikowanych danych.

Podatnik, którego indywidualne dane zostały podane do publicznej wiadomości, będzie mógł złożyć wniosek (z uzasadnieniem) o ich usunięcie lub sprostowanie.

Pierwsza publikacja obejmie lata 2012–2017 i nastąpi do 30.09.2018 r. Dalsze ogłoszenia nastąpią do 30 września kolejnego roku za poprzedni rok.

Wynika to z obowiązującej od 1.01.2018 r. ustawy z 24.11.2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU poz. 2369).

Kwoty bazowe

Z ustawy z 8.12.2017 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2018 (DzU poz. 2371) wynika m.in., że do ustalania odpisu na zfśs dla nauczycieli stosuje się kwotę bazową obowiązującą 1.01.2012 r., a w uczelniach wyższych odpis tworzy się w wysokości nie większej niż 6,5% planowanych przez uczelnię rocznych wynagrodzeń osobowych w 2013 r., przy czym wysokość odpisu na zatrudnionego nie może być mniejsza, niż wynika to z ustawy o zfśs.

Weszła w życie 1.01.2018 r.

Opłata recyklingowa

Rozporządzenie Ministra Środowiska z 8.12.2017 r. w sprawie stawki opłaty recyklingowej (DzU poz. 2389) wskazuje, że od 1.01.2018 r. za lekką torbę na zakupy z tworzywa sztucznego wynosi ona 20 gr.

Dochody z działów specjalnych

1.01.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MRiF z 8.12.2017 r. w sprawie norm szacunkowych dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej (DzU poz. 2393). Obniża ono te normy o ok. 3%. W przypadku upraw oznacza to obniżki o kilka groszy, a w przypadku większych zwierząt – do kilkunastu złotych na sztuce.

Krajowy Fundusz Gwarancyjny

Od 1.01.2018 r. obowiązuje ustawa z 24.11.2017 r. o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2433). Wprowadza nowy model finansowania gwarancji i poręczeń, stanowiących pomoc publiczną lub pomoc de minimis, udzielanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego mikro-, małym i średnim przedsiębiorcom z Krajowego Funduszu Gwarancyjnego.

Zmieniają się zasady finansowania wydatków i kosztów z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji. System ma dawać większą perspektywę czasową, bo nie będzie się opierał na udzielaniu gwarancji de minimis na podstawie kolejnych rozporządzeń MF. Zmienia się też sposób finansowania przeznaczanych na ten cel środków.

Kody produktów w VAT

1.01.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MRiF z 19.12.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazów towarów do celów poboru podatku od towarów i usług w imporcie (DzU poz. 2438). Uwzględnia zmiany wynikające z rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/1925 z 12.10.2017 r. zmieniającego zał. I do rozporządzenia (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (DzUrz UE L 282 z 31.10.2017 r.). Zmiany kodów dotyczą niektórych przetworów ze zbóż.

Kasy rejestrujące w kantorach i na dyskotece

Od 1.01.2018 r. obowiązuje rozporządzenie MRiF z 20.12.2017 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (DzU poz. 2454). Przedłuża o rok (2018) zakres tych zwolnień przy utrzymaniu na dotychczasowym poziomie kryterium wysokości obrotu, tj. 20 tys. zł.

Ze zwolnienia przedmiotowego nie skorzystają już kantory, z wyjątkiem wymiany walut świadczonych przez banki i skoki, a także e-kantorów. Kasy fiskalne – bez względu na poziom obrotów – obowiązują też w cyrkach, wesołych miasteczkach, parkach rozrywki, dyskotekach, salach tanecznych. Na ich zainstalowanie podatnicy prowadzący ww. działalność mają czas do 31.03.2018 r.

Zamówienia publiczne – kurs euro

Rozporządzenie Prezesa RM z 28.12.2017 r. w sprawie średniego kursu złotego w stosunku do euro stanowiącego podstawę przeliczania wartości zamówień publicznych (DzU poz. 2477) wskazuje, że jest to 4,3117. Do postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (czyli do 1.01.2018 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe.

Ogłoszenia zamówień publicznych – progi

Rozporządzenia MRiF z 22.12.2017 r. w sprawie:

  • określenia kwot wartości umów koncesji, od których uzależniony jest obowiązek przekazywania ogłoszeń Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej (DzU poz. 2478), wskazuje, że dotyczy to umów koncesji na roboty budowlane lub usługi, jeżeli wartość tych umów jest równa lub przekracza kwotę 5548 tys. euro, stanowiącą równowartość kwoty 23 921 312 zł; do końca 2017 r. było to 21 813 853 zł,
  • kwot wartości zamówień oraz konkursów, od których jest uzależniony obowiązek przekazywania ogłoszeń Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej (DzU poz. 2479), wskazują na podwyższone progi kwoto-we w stosunku do dotychczasowych; np. w odniesieniu do dostaw i usług w zamówieniach sektorowych – 443 000 euro, czyli 1 910 083 zł (było to odpowied-nio 418 000 euro i 1 745 108 zł).

Rozporządzenia obowiązują od 1.01.2018 r.

Składki zdrowotne rolników

Rozporządzenie RM z 21.12.2017 r. w sprawie składek na ubezpieczenie zdrowotne rolników, ich domowników oraz osób pobierających emeryturę lub rentę rolniczą (DzU poz. 2483) zastępuje od 1.01.2018 r. dotychczasową regulację z tego zakresu, nie dokonując jednak większych zmian merytorycznych.

Zaliczki na pomoc publiczną

3.01.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MRiF z 7.12.2017 r. w sprawie zaliczek w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich (DzU poz. 2367). Reguluje warunki udzielania i rozliczania zaliczek oraz zasady składania wniosków o płatność. Powtarza zasady wynikające z dotychczas obowiązującego rozporządzenia.

Zwolnienia w specjalnych strefach ekonomicznych

Znowelizowano przepisy regulujące udzielanie zwolnień podatkowych przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą na terenach specjalnych stref ekonomicznych (SSE). Wynika to ze zmian wprowadzonych do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17.06.2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu (DzUrz UE L 187 z 26.06.2014 r.), które stanowi unijną podstawę prawną do wydania polskich programów pomocowych. Dodaje ono warunki, które powinny być dodatkowo spełnione, aby ten rodzaj pomocy został uznany za udzielony właściwie.

Obowiązujące od 11.01.2018 r. rozporządzenie RM z 10.01.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom działającym na podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenach specjalnych stref ekonomicznych (DzU poz. 81) odsyła do odpowiednich przepisów zmienionego rozporządzenia 651/2014.

W przypadku udzielania pomocy regionalnej na zasadniczą zmianę procesu produkcyjnego tylko do dużych przedsiębiorców odnosi się warunek, że koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą muszą przekraczać koszty amortyzacji aktywów w związanych z działalnością podlegającą modernizacji w ciągu 3 poprzednich lat obrotowych przed dniem złożenia wniosku o pomoc. Dotychczas musieli go spełniać wszyscy beneficjenci.

Wskazano też, że projekt pomocy indywidualnej wymaga notyfikacji Komisji Europejskiej, w przypadku gdy przedsiębiorca ubiegający się o pomoc dokonał przeniesienia do zakładu, w którym ma zostać poczyniona nowa inwestycja, w okresie 2 lat wstecz lub ma zamiar dokonać takiego przeniesienia w ciągu kolejnych 2 lat.

Wprowadzone zmiany nie mają zastosowania do zezwoleń wydanych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (11.01.2018 r.). Wnioski o pomoc, na podstawie których nie udzielono zezwoleń przed tą datą, trzeba uzupełnić, aby spełniały wymagania omawianego rozporządzenia.

Sprawozdanie z podatków

Obowiązujące od 12.01.2018 r. rozporządzenie MRiF z 20.12.2017 r. w sprawie sprawozdania podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego (DzU poz. 2455) zobowiązuje gminy do zbierania i przekazywania poszerzonych danych dotyczących przychodów z tych podatków. Chodzi o:

  • stawki podatku od nieruchomości dla każdego z rodzajów przedmiotów opodatkowania oraz średnie ceny skupu żyta i sprzedaży drewna odpowiadające treści uchwał rad gmin obowiązujących na terenie danej gminy w roku podatkowym, w którym jest sporządzane sprawozdanie,
  • zagregowane dane o podstawach opodatkowania i podstawach opodatkowania zwolnionych od podatków wraz z danymi o powierzchni, powierzchni użytkowej oraz wartości przedmiotów opodatkowania.

Gminy muszą też wskazywać uchwały, z których wynikają zasady opodatkowania podatkami lokalnymi. Sprawozdanie ma formę elektroniczną. Gminy przekazują dane do regionalnych izb obrachunkowych w 2 terminach (do 10 stycznia i 20 lipca), a izby do MF (do 20 stycznia i 31 lipca) danego roku podatkowego.

W tym roku pierwsza część sprawozdania powinna trafić do izb obrachunkowych do 28 lutego, a do ministra – do 10 marca. Rozporządzenie zawiera też wzór odpowiedniego formularza (SP-1).

Walka z wyłudzeniami VAT

Ustawa z 24.11.2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (DzU poz. 2491) to obszerna nowelizacja przepisów podatkowych oraz egzekucyjnych, która ma na celu ograniczenie wyłudzeń VAT. Przewiduje m.in., że Szef KAS ma analizować ryzyko wykorzystywania banków i skok do popełniania wyłudzeń skarbowych, m.in. na podstawie danych przekazywanych przez te podmioty. Analiza ma uwzględniać wskaźnik ryzyka ustalanego przez izbę rozliczeniową w jej systemie teleinformatycznym (tzw. STIR).

Ustawa określa też zasady blokowania rachunku podmiotu kwalifikowanego przez Szefa KAS i prowadzenie w formie elektronicznej wykazów podmiotów, które nie zostały zarejestrowane jako podatnicy VAT, zostały wykreślone z rejestru z urzędu bez konieczności zawiadamiania podmiotu lub zostały przywrócone jako podatnicy VAT. Zasadnicza część przepisów ustawy obowiązuje od 13.01.2018 r.

VAT na smoczki

19.01.2018 r. weszła w życie ustawa z 14.12.2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (DzU z 2018 r. poz. 86). Zmienia zał. nr 3 do ustawy o VAT dotyczący towarów i usług opodatkowanych 7% stawką (8% do 31.12.2018 r.).

W efekcie cysteiny, cystyny i ich pochodne są opodatkowane podstawową stawką VAT. Zmieniły się też stawki na niektóre wyroby higieniczne lub farmaceutyczne. Pozostała obniżona stawka na smoczki dla dzieci. Ograniczono także możliwości zastosowania obniżonej stawki do soczewek kontaktowych i soczewek okularowych ze szkła i innych materiałów do tych, które służą do korekty wzroku.

Ustawa wykonuje wyrok TSUE z 5.06.2015 r. w sprawie C-678/13 Komisja Europejska przeciwko Polsce.

Badanie sprawozdań jednostek doradztwa rolniczego

20.01.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MRiF z 22.12.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu prowadzenia gospodarki finansowej oraz sporządzania planu finansowego jednostek doradztwa rolniczego (DzU z 2018 r. poz. 27). Uwzględnia, że badanie rocznego sprawozdania finansowego takiej jednostki prowadzi, zgodnie z nową nomenklaturą, firma audytorska (a nie podmiot uprawniony do badania). Tak jak dotychczas ma ją wybrać minister właściwy do spraw rozwoju wsi, a koszty postępowania związane z badaniem pokrywa jednostka.

Plan kont w banku

24.01.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MRiF z 19.12.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wzorcowego planu kont dla banków (DzU z 2018 r. poz. 49). Uwzględnia standard MSSF 9, który ma zbliżyć zasady rachunkowości instrumentów finansowych do praktyki jednostek gospodarczych i umożliwić, lepiej niż MSR 39, odzwierciedlanie w sprawozdaniu finansowym zasad zarządzania instrumentami finansowymi i związanym z nimi ryzykiem.

Zmienia się podejście do oceny, czy doszło do utraty wartości. Stosowany „model strat poniesionych” zastąpił w MSSF 9 „model strat oczekiwanych”. W wyniku finansowym ma być uwzględnione samo ryzyko poniesienia strat związanych z utratą wartości, a nie tylko rzeczywiście poniesione straty.

Utrata wartości będzie ujmowana w tzw. 3 fazach. W rozporządzeniu określono je jako:

  • faza 1 – należności bez utraty wartości bez istotnego wzrostu ryzyka kredytowego,
  • faza 2 – należności bez utraty wartości z istotnym wzrostem ryzyka kredytowego,
  • faza 3 – należności ze stwierdzoną utratą wartości.

W związku z tym zmodyfikowano nazwy grupy kont i nazwy poszczególnych kont w zespołach kont: „1. Operacje z udziałem środków pieniężnych i operacje z podmiotami finansowymi”, „2. Operacje z podmiotami niefinansowymi”, „3. Operacje z instytucjami rządowymi i samorządowymi”, „4. Papiery wartościowe”, „6. Fundusze własne”, „7. Koszty i straty” oraz „8. Przychody i zyski”. Zasady księgowań pozostają bez zmian.

Spółdzielnie socjalne

Przedmiotem działalności spółdzielni socjalnej jest prowadzenie wspólnego przedsiębiorstwa na podstawie nie tylko osobistej pracy członków spółdzielni socjalnej, lecz także pracowników niebędących jej członkami. Spółdzielnia socjalna działa na rzecz reintegracji społecznej i zawodowej członków, a także pracowników niebędących członkami, a pochodzących z grupy osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Wzmacnia to pozycję tych pracowników.

Spółdzielnię będzie łatwej założyć, bo przystąpić do niej mogą także niepracujący opiekunowie osób niepełnosprawnych, z wyłączeniem tych, którzy pobierają świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy lub zasiłek dla opiekuna. Wystarczy 3 założycieli (dotychczas było ich 5).

Możliwe jest refundowanie składek na ubezpieczenie społeczne oraz części kosztów osobowych pracodawcy opłacanych za pracowników spółdzielni socjalnej niebędących jej członkami, a będących osobami zagrożonymi wykluczeniem społecznym.

Spółdzielnie socjalne będą mogły też tworzyć konsorcjum spółdzielcze w celu ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego. Wynika to z obowiązującej od 31.03.2018 r. ustawy z 15.12.2017 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach socjalnych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 2494).

Podzielona płatność i rachunek VAT

Ustawa z 15.12.2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2018 r. poz. 62) wprowadza tzw. mechanizm podzielonej płatności (split payment) i pojęcie „rachunku VAT”. To część pakietu ustaw uszczelniających system podatkowy. Wchodzi w życie 1.07.2018 r.

Podatnicy, którzy otrzymali fakturę z wykazaną kwotą podatku, dokonując płatności kwoty należności wynikającej z tej faktury mogą zastosować mechanizm podzielonej płatności, co oznacza, że zapłata:

  • kwoty odpowiadającej całości albo części kwoty podatku wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek VAT,
  • całości albo części kwoty odpowiadającej wartości sprzedaży netto wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek bankowy albo rachunek w skok, dla których jest prowadzony rachunek VAT, albo jest rozliczana w inny sposób.

Mechanizm ten będzie stosowany do tzw. transakcji B2B. Jego stosowanie ma być dobrowolne, tzn. podatnik sam zdecyduje, czy w wypadku danego kontrahenta i danej faktury zastosuje split payment. Ustawodawca przewidział jednak zachęty do stosowania tej metody – kto od razu wydzieli część dla fiskusa, ten uniknie niektórych sankcji oraz odpowiedzialności solidarnej, ma także szansę na zwrot VAT w przyspieszonym terminie 25 dni.

Dla rachunków rozliczeniowych prowadzonych dla tego samego posiadacza bank prowadzi jeden rachunek VAT (w walucie polskiej). Szczegóły jego prowadzenia określają nowe przepisy wprowadzone do Prawa bankowego.

Wózki jezdniowe

Łatwiejsze będzie zatrudnianie do obsługiwania wózka jezdniowego. Od 10.08.2018 r. zacznie obowiązywać rozporządzenie MRiF z 15.12.2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (DzU z 2018 r. poz. 47).

Do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia konieczne będzie posiadanie odpowiedniego zaświadczenia kwalifikacyjnego. Natomiast wózki jezdniowe inne niż podnośnikowe będzie można obsługiwać za okazaniem prawa jazdy na pojazdy samochodowe, autobusy, ciągniki rolnicze. Trzeba będzie tylko odbyć szkolenie stanowiskowe, bez przechodzenia odrębnych kursów. Pracownik bez prawa jazdy będzie musiał ukończyć szkolenia dla kierowców wózków jezdniowych z napędem silnikowym, przeprowadzone wg programu opracowanego lub zatwierdzonego przez Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego.

Dotychczas kwestie uprawnień osób obsługujących wózki określały 3 rozporządzenia, co powodowało niejasności.

W DzU ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw:
  • rozporządzeń MF w sprawie:
źródło: miesięcznik „Rachunkowość” 1/2018

Przejścia graniczne

21.11.2017 r. weszło w życie rozporządzenie MRiF z 7.11.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie urzędów celno-skarbowych oraz podległych im oddziałów celnych, w których są dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego w zależności od rodzaju towarów lub procedur celnych, którymi mogą być obejmowane towary (DzU poz. 2130).

Zmiany właściwości rzeczowej Oddziału Celnego Drogowego w Kuźnicy, Oddziałów Celnych w Bobrownikach oraz Korczowej mają ułatwić przekraczanie tych przejść granicznych.

Sprawozdania dotyczące podatków samorządowych

Od 2018 r. organy podatkowe właściwe w sprawach podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego (wójt, burmistrz, prezydent miasta) muszą co roku sporządzać sprawozdanie w zakresie tych podatków i w formie elektronicznej wysyłać je za pośrednictwem regionalnych izb obrachunkowych do MF. Będą one zawierać informacje o:

  • wysokości stawek podatku od nieruchomości, średniej cenie skupu żyta i średniej cenie sprzedaży drewna, określonych uchwałą rady gminy i przyjmowanych na potrzeby wymiaru podatków – mają trafić do MF do końca I kwartału danego roku,
  • podstawach opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym i leśnym oraz podstawach opodatkowania zwolnionych od podatku na mocy uchwał rad gmin – mają być wysłane do końca III kwartału; zagregowane informacje mają być przedstawiane wg stanu na 30 czerwca roku podatkowego, w którym jest sporządzane sprawozdanie, ale w razie zmian będą aktualizowane.

Szczegóły określi odpowiednie rozporządzenie. Wynika to z obowiązującej od 6.12.2017 r. ustawy z 27.10. 2017 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (DzU poz. 2141).

Wnioski o poręczenia Skarbu Państwa

6.12.2017 r. weszło w życie rozporządzenie RM z 8.11.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wniosku o udzielenie poręczenia lub gwarancji oraz trybu udzielania przez Skarb Państwa poręczenia i gwarancji (DzU poz. 2144).

Wynika z niego, że do wniosku o udzielenie poręczenia lub gwarancji spłaty kredytu dołącza się m.in. sprawozdania z badania sprawozdania finansowego za ostatnie 3 lata obrotowe, a jeżeli działalność jest prowadzona krócej – za wszystkie okresy sprawozdawcze. Dotychczas w przepisie była mowa o składaniu raportu i opinii biegłego rewidenta z badania tych sprawozdań.

Wpis od sprzeciwu od decyzji

W wyniku nowelizacji Ppsa w art. 64a pojawiła się od czerwca 2017 r. instytucja sprzeciwu od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 Kpa, czyli od uchylenia decyzji przez organ odwoławczy i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Od takiej decyzji nie przysługuje skarga.

Rozporządzenie RM z 27.11.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU poz. 2263) określa wysokość wpisu w sprawach inicjowanych tym nowym środkiem odwoławczym – to stała opłata 100 zł, niezależnie od rodzaju sprawy. Stronom, które skorzystały z nowego środka odwoławczego jeszcze przed wejściem w życie ww. rozporządzenia, czyli przed 7.12.2017 r., przysługuje zwrot pobranego wpisu w części, w jakiej przewyższał on ww. wysokość.

Gwarancje bankowe

Program gwarancji de minimis, zaprojektowany pierwotnie jako tymczasowy instrument antykryzysowy, był przedłużany kolejnymi rozporządzeniami, bo służył rozwojowi sektora MŚP. Obowiązujące od 10.12.2017 r. rozporządzenie MRiF z 4.12.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie udzielania przez Bank Gospodarstwa Krajowego pomocy de minimis w formie gwarancji spłaty kredytów (DzU poz. 2255) przedłuża jego stosowanie na kolejny okres – do 30.06.2018 r.

Akcyza na tytoń

Ustawa o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych z 27.10.2017 r. (DzU poz. 2216) ma ograniczyć szarą strefę w obrocie wyrobami tytoniowymi. Celem przepisów jest uszczelnienie obrotu suszem, aby zapobiegać sprzedaży uprawianego tytoniu nielegalnym producentom wyrobów tytoniowych. Tym samym mają wzrosnąć wpływy z akcyzy.

Krajowa produkcja tytoniu ma być monitorowana. Oznacza to, że producenci wyrobów tytoniowych muszą się wpisać do odpowiedniego rejestru prowadzonego przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR). Uprawa tytoniu, produkcja i zbyt surowca będą możliwe po wpisaniu – na wniosek zainteresowanego – do tego rejestru. Niezarejestrowane uprawy będą niszczone na koszt rolnika. To nie koniec obowiązków. W dalszej kolejności producenci muszą do 15 maja każdego roku przekazywać do dyrektora oddziału terenowego KOWR informację nt. swoich upraw, m.in. masy wyprodukowanego surowca, stanów magazynowych, wielkości sprzedaży. Także pośredniczące podmioty tytoniowe muszą raportować do KOWR dane o skupionym suszu i jego producentach.

Ponadto akcyzą została obłożona sprzedaż suszu tytoniowego przez jego producenta, dokonana w związku z WDT lub eksportem. Podmiot prowadzący skład podatkowy, który magazynuje susz nieopodatkowany poza składem podatkowym, ma obowiązek prowadzić jego ewidencję.

Nową formą zabezpieczenia akcyzowego jest hipoteka na nieruchomości. Może zostać ustanowiona wyłącznie na prawie własności nieruchomości – do 65% jej wartości.

Z 30 do 15 mln zł obniżono górną granicę zabezpieczenia ryczałtowego składanego przez pośredniczące podmioty tytoniowe lub podmioty reprezentujące przedsiębiorcę zagranicznego.

Większość przepisów weszła w życie 15.12.2017 r., a te dotyczące zabezpieczenia akcyzowego w formie hipoteki na nieruchomości zaczną obowiązywać od 1.06.2018 r.

Nowe formularze PIT

Obowiązujące od 15.12.2017 r. rozporządzenia MRiF z 27.11.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wzorów zeznania, deklaracji i informacji podatkowych obowiązujących w zakresie zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (DzU poz. 2218) oraz z 23.11.2017 r. w sprawie wzorów zeznań podatkowych obowiązujących w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (DzU poz. 2219) zawierają nowe formularze: PIT-28, PIT-28/A, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39, PIT/B, PIT/BR, PIT/D, PIT/DS, PIT/M, PIT/O, PIT/Z, PIT/ZG.

Stosuje się je do przychodów osiągniętych od 1.01. 2017 r. i dokonanych od tego dnia odliczeń. Nie dotyczy to przypadków, gdy przed 15.12.2017 r. zeznania podatkowe zostały już złożone na dotychczasowych formularzach.

Paliwo rolnicze

W 2018 r. stawka zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego do produkcji rolnej wynosi 1 zł na 1 litr oleju, czyli tyle samo co w 2016 i 2017 r. Wynika to z obowiązującego od 15.12.2017 r. rozporządzenia RM z 17.11.2017 r. w sprawie stawki zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na 1 litr oleju w 2018 r. (DzU poz. 2215).

Badanie sprawozdań zakładów ubezpieczeń

Od 22.12.2017 r. obowiązuje rozporządzenie MRiF z 4.12.2017 r. w sprawie badania sprawozdania o wypłacalności i kondycji finansowej zakładu ubezpieczeń i zakładu reasekuracji przez firmę audytorską (DzU poz. 2284). Zmiany wynikające z ustawy z 11.05.2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (DzU poz. 1089) wiążą się z koniecznością wydania nowego rozporządzenia zamiast dotychczasowego z 9.12.2016 r. W miejsce „podmiotu uprawnionego do badania sprawozdania finansowego” pojawia się określenie „firma audytorska”, a w miejsce „opinii wraz z raportem” – „sprawozdanie biegłego rewidenta”.

Odwołania od orzeczeń ZUS

Lekarze orzecznicy ZUS mogą, w ramach prewencji rentowej, orzekać o potrzebie rehabilitacji leczniczej danej osoby. Dotychczas nie było możliwości odwołania się od takiego orzeczenia. Zmienia to obowiązujące od 23.12.2017 r. rozporządzenie RM z 28.11.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad i trybu kierowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na rehabilitację leczniczą oraz udzielania zamówień na usługi rehabilitacyjne (DzU poz. 2281).

Strona może wnieść sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o potrzebie rehabilitacji leczniczej do komisji lekarskiej ZUS, zaś Prezes ZUS może wnieść zarzut wadliwości orzeczenia.

Nowością jest również to, że orzecznicy mogą wydać orzeczenie o potrzebie rehabilitacji także w toku postępowania o rentę albo świadczenie rehabilitacyjne, a ponadto w ramach kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich. Będzie więc możliwe skierowanie na rehabilitację także z urzędu, a nie tylko na wniosek zainteresowanego.

Rekompensata podatku od nieruchomości

23.11.2017 r. weszło w życie rozporządzenie MRiF z 22.11.2017 r. w sprawie wykazu gmin, którym przysługuje część rekompensująca subwencji ogólnej za rok 2016 (DzU poz. 2156). Chodzi o te gminy, które nie otrzymały dochodu na skutek zwolnienia z podatku od nieruchomości przedsiębiorców ze specjalnych stref ekonomicznych. Są to: Kłodzko, Legnica, Polkowice, Wałbrzych, Łódź, Ozorków, Mielec, Nowa Dęba, Stalowa Wola, Tczew, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Pawłowice, Tychy, Żory, Dobre Miasto i Ełk.

Nieopodatkowana pomoc dla „frankowiczów”

Obowiązujące od 24.11.2017 r. rozporządzenie MRiF z 21.11.2017 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (DzU poz. 2167) przewiduje zwolnienie od PIT dla osób fizycznych, którym bank umorzył część wierzytelności lub wobec których zastosował tzw. ujemne oprocentowanie.

W praktyce chodzi o „frankowiczów”, którym banki i państwo pomagają w wywiązaniu się z zobowiązań po uwolnieniu kursu franka szwajcarskiego. Dotyczy to kredytów na własne potrzeby mieszkaniowe, udzielonych przed 15.01.2015 r. Zachętą dla banków do stosowania tej pomocy jest zwolnienie ich z CIT od dochodów odpowiadających równowartości umorzonych wierzytelności z tytułu kredytów, od tej części kapitału, od której następuje zaniechanie poboru PIT.

Zaniechanie dotyczy dochodów (przychodów) uzyskanych w latach 2017 i 2018. Jest to kontynuacja rozwiązań przewidzianych analogicznym rozporządzeniem z 22.05.2015 r.

Informacje o rozliczeniach kontrahenta i dowody w postępowaniu podatkowym

25.12.2017 r. weszła w życie ustawa z 27.10.2017 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa (DzU poz. 2169). Przewiduje, że odnośnie do podatnika prowadzącego działalność gospodarczą fiskus może, na wniosek jego kontrahenta, podać informacje o:

  • niezłożeniu lub złożeniu przez podatnika deklaracji lub innego dokumentu,
  • nieujęciu lub ujęciu przez podatnika w złożonej deklaracji lub złożonym innym dokumencie zdarzeń, do których ujęcia był obowiązany,
  • zaleganiu lub niezaleganiu przez podatnika w podatkach.

W tym zakresie organ podatkowy wydaje kontrahentowi odpowiednie zaświadczenie. Możliwość wystąpienia o takie informacje ma chronić przed nieuczciwym partnerem biznesowym przez ocenę jego sytuacji podatkowej.

Ponadto wśród przykładowych dowodów, jakie mogą się pojawić w postępowaniu podatkowym, wymieniono dokumenty zgromadzone w toku działalności analitycznej KAS.

Uszczelnianie podatków dochodowych

Od 1.01.2018 r. obowiązuje ustawa z 27.10.2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (DzU poz. 2175). To obszerna nowelizacja mająca na celu uszczelnienie systemu podatków, szczególnie w odniesieniu do przedsiębiorstw zagranicznych. Szerzej na ten temat na s. 3.

Zmiany w uldze B+R

1.01.2018 r. weszła w życie ustawa z 9.11.2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego działalności innowacyjnej (DzU poz. 2201). Nowelizuje przepisy o CIT i PIT, a także wiele regulacji z obszaru nauki. W założeniach chodzi o ułatwianie prowadzenia działalności innowacyjnej i transferu wiedzy do gospodarki m.in. poprzez instrumenty podatkowe. Ma też sprzyjać zwiększaniu prywatnych nakładów na badania i rozwój.

W updop i updof zwiększono ulgę B+R, czyli prawo do odliczenia od podstawy opodatkowania kosztów uzyskania przychodów poniesionych przez przedsiębiorcę na działalność badawczo-rozwojową. Można odliczyć do 100% kosztów kwalifikowanych, a dla przedsiębiorców mających status centrum badawczo-rozwojowego – do 150%. Dotychczas było to 50 lub 30% w zależności od sytuacji.

Rozszerzono też katalog kosztów kwalifikowanych. Można zaliczyć do nich należności z tytułu umów o dzieło oraz zlecenia, a także składki na ubezpieczenia społeczne opłacane z ich tytułu, koszty nabycia sprzętu specjalistycznego, w szczególności naczyń i przyborów laboratoryjnych oraz urządzeń pomiarowych, które nie są środkami trwałymi, a także koszty zakupu usługi wykorzystania aparatury naukowo-badawczej. Ustawa precyzuje też przepisy dotyczące innych rodzajów kosztów kwalifikowanych.

Z ulgi B+R mogą skorzystać także podatnicy, którzy prowadzą działalność na terenie specjalnej strefy ekonomicznej. Dotychczas nie mieli oni takiego prawa. Podatnikowi, który w roku podatkowym prowadził działalność na terenie strefy na podstawie zezwolenia, prawo do odliczenia przysługuje jedynie w odniesieniu do kosztów kwalifikowanych, które nie są przez niego uwzględniane w kalkulacji dochodu zwolnionego z podatku na podstawie zezwolenia.

Ustawa daje też ramy prawne do tworzenia przez Ministra Gospodarki programów w obszarze innowacyjności dla przedsiębiorców.

Uczelnie, w celu realizacji przedsięwzięć z zakresu infrastruktury badawczej lub zarządzania nią, mogą tworzyć spółki kapitałowe lub do nich przystępować – z innymi uczelniami, instytutami badawczymi lub instytutami naukowymi Polskiej Akademii Nauk. Przewidziano także prowadzenie monitoringu karier osób zdobywających stopnie i tytuły naukowe.

Kolejne odroczenie podatku od sprzedaży detalicznej

Ustawa z 12.10.2017 r. o zmianie ustawy o podatku od sprzedaży detalicznej (DzU poz. 2178) kolejny raz przesuwa datę wejścia w życie przepisów o ww. podatku. Mają być stosowane do przychodów ze sprzedaży detalicznej osiągniętych od 1.01.2019 r. Przypomnijmy, że deklarować i płacić tę daninę mają sprzedawcy, którzy osiągnęli w danym miesiącu przychód ze sprzedaży detalicznej ponad kwotę 17 mln zł. Ustawa weszła w życie 1.01.2018 r.

Przeciwdziałanie wypadkom w pracy

1.01.2018 r. weszła w życie ustawa z 27.10.2017 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (DzU poz. 2179).

Określa zasady dofinansowania przez ZUS działalności płatników składek związanej z zapobieganiem wypadkom i chorobom zawodowym. Chodzi o działania inwestycyjne lub inwestycyjno-doradcze skierowane na utrzymanie zdolności do pracy przez cały okres aktywności zawodowej pracownika. Konkursy będą corocznie ogłaszane przez Prezesa ZUS. Maksymalnie można otrzymać – w zależności od liczby zatrudnianych osób:

  • od 1 do 9 osób – do 90%,
  • od 10 do 49 osób – do 80%,
  • od 50 do 249 osób – do 60%,
  • od 250 osób – do 20%

szacowanej wartości projektu.

Startujący w konkursie płatnik musi określić wartość projektu. Weźmie w nim udział, jeśli nie zalega ze składkami, podatkami ani nie grozi mu upadłość. O środki można się ubiegać co roku, ale dofinansowanie przysługuje nie częściej niż raz na 3 lata. Wniosek oceni ZUS i Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy.

Licytacja elektroniczna

Obowiązujące od 1.01.2018 r. rozporządzenie MRiF z 5.12.2017 r. w sprawie licytacji elektronicznej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DzU poz. 2304) określa sposób prowadzenia tego nowego rodzaju licytacji – za pośrednictwem portalu prowadzonego lub nadzorowanego przez MF, także w przypadku, gdy podmiot wybrany do jego prowadzenia wyłoniono w trybie zamówień publicznych.

Do wzięcia udziału w licytacji konieczne będzie założenie konta użytkownika i uwierzytelnienie za pomocą certyfikatu podpisu elektronicznego lub profilu ePUAP, względnie przez potwierdzenie tożsamości przez organ egzekucyjny, czyli naczelnika US lub organ gminy. Termin rozpoczęcia i zakończenia licytacji elektronicznej wyznacza się w taki sposób, aby trwała od 7 do 30 dni i aby zakończenie przypadało w godzinach pracy organu egzekucyjnego. Rzeczy kupione tą drogą mają być wysyłane pocztą lub kurierem.

Dane z CEPiK

Rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z 6.11.2017 r. w sprawie wzoru wniosku o udostępnienie albo przekazanie danych z centralnej ewidencji kierowców (DzU poz. 2133) zawiera tytułowy wniosek o symbolu CEPiK/W/2. Wchodzi w życie 4.06.2018 r.

W DzU z 2017 r. ogłoszono teksty jednolite następujących

  • ustaw:
    • o świadczeniach przedemerytalnych (poz. 2448),
    • o przedsiębiorstwach państwowych (poz. 2152),
    • o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (poz. 2157),
    • o swobodzie działalności gospodarczej (poz. 2168),
    • Prawo o ustroju sądów administracyjnych (poz. 2188),
    • o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (poz. 2190),
    • o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (poz. 2191),
    • o transporcie drogowym (poz. 2200),
    • Kodeks karny (poz. 2204),
    • Kodeks karny skarbowy (poz. 2226),
    • o ubezpieczeniu społecznym rolników (poz. 2336),
  • rozporządzeń MF:
    • w sprawie wykazów towarów do celów poboru podatku od towarów i usług w imporcie (poz. 2333),
    • w sprawie zwolnień wyrobów akcyzowych z obowiązku oznaczania znakami akcyzy (DzU poz. 2335).

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....