Co nowego w orzecznictwie podatkowym

Aleksander Woźniak
Przedstawiamy najnowsze, prawomocne orzeczenia NSA i TSUE, do których ukazały się już pisemne uzasadnienia – dopiero one bowiem pozwalają się zorientować w szczegółach sprawy, przesądzających o danym rozstrzygnięciu. Prezentowane wyroki zapadły w indywidualnych sprawach i wiążą tylko strony danego sporu. Wskazują jednak na kształtującą się linię wykładni przepisów.
Wyboru orzeczeń dokonaliśmy, biorąc pod uwagę zagadnienia, z którymi najczęściej stykają się nasi Czytelnicy.

PODATEK DOCHODOWY

Wydatki na prowizje i premie za pozyskanie abonentów stanowią jednorazowo koszty uzyskania przychodów, w dacie ich poniesienia – wyrok NSA z 17.10.2017 r. (II FSK 2447/15).

  • NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
  • TSUE – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
  • TK – Trybunał Konstytucyjny
  • updof – ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
  • updop – ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
  • Op – Ordynacja podatkowa
  • Kc – Kodeks cywilny

Z uzasadnienia: Zgodnie z art. 15 ust. 4e w zw. z art. 15 ust. 4d updop wydatki na prowizje i premie za pozyskanie abonentów, jako koszty o charakterze pośrednim, mogą być jednorazowo zaliczone w poczet kosztów uzyskania przychodów, w dacie ich poniesienia. Jednocześnie dla takiej kwalifikacji potrącalności powyższych kosztów bez znaczenia będzie pozostawać stosowane przez spółkę bilansowe ich ujmowanie i rozliczanie. Niezależnie zatem, czy z perspektywy bilansowej przedmiotowe koszty byłyby rozliczane przez spółkę w czasie poprzez czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów (tak jak spółka planuje), czy też byłyby jednorazowo aktywowane (odniesione) w koszty, to z perspektywy podatkowej możliwe jest, na gruncie i zasadach określonych w art. 15 ust. 4e updop w zw. z art. 15 ust. 4d updop, jednorazowe zaliczenie tych kosztów do kosztów uzyskania przychodu.

Nie są kosztem uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od środków trwałych, których zakup został sfinansowany ze środków zfron pochodzących z zaliczek pracowników na PIT – wyrok NSA z 6.10.2017 r. (II FSK 2462/15).

Z uzasadnienia: Zgodnie z art. 38 ust. 2 updof płatnicy będący zakładami pracy chronionej lub zakładami aktywności zawodowej przekazują kwoty pobranych zaliczek na podatek dochodowy od przychodów z tytułów określonych w art. 12 updof oraz zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, wypłacanych przez tych płatników, w 90% na zfron, a w 10% na PFRON. Płatnik PIT uzyskuje zatem prawo zatrzymania zaliczki na podatek, jaką miał obowiązek pobrać i co do zasady odprowadzić do budżetu państwa (zaliczka ta stanowi dochód budżetu państwa).

(…) Na podstawie art. 38 ust. 2 updof podatnik będący zakładem pracy chronionej uzyskuje zatem z budżetu państwa dodatkowe środki w wysokości zaliczek na PIT (limitowanej zgodnie z art. 38 ust. 2 updof). (…) Jest to pewna preferencja dla pracodawcy zatrudniającego osoby niepełnosprawne, bowiem fundusz ten tworzony jest m.in. z części zaliczek na PIT od wynagrodzeń wypłacanych osobom niepełnosprawnym.

W rozpatrywanej sprawie środki pieniężne zgromadzone w zfron pochodziły właśnie z tych zaliczek. (…) Tym samym pozostały one w zakładzie, a strona skarżąca stała się ich dysponentem (przez co mogła zakupić z tych środków maszynę, którą zaliczyła do środków trwałych prowadzonej działalności gospodarczej). Strona skarżąca nie może jednak zaliczyć do kosztów podatkowych tej części odpisów amortyzacyjnych, której wartość została sfinansowana ze środków pochodzących z zfron.

(…) Brak możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej ww. odpisów amortyzacyjnych wynika z tego, że środki pieniężne, za które w części został sfinansowany zakup środka trwałego, pochodziły w części z wpłacanych na zfron kwot pobranych zaliczek na PIT, o których mowa w art. 38 ust. 2 updof.

Podkreślenia wymaga, że do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej zalicza się wynagrodzenia w kwocie brutto, a więc w kwocie niepomniejszonej o zaliczki na podatek dochodowy, które pracodawca, występując jako płatnik, potrąca z wypłacanego wynagrodzenia i odprowadza do US. Powyższe oznacza, że kosztem uzyskania przychodów jest cała kwota wynagrodzenia, na którą składa się także zaliczka na podatek dochodowy. (…) Bez znaczenia jest przy tym, czy zaliczka ta zostanie odprowadzona do budżetu, czy też pozostanie w zakładzie pracy chronionej (na zfron) bądź zostanie przekazana (w części) na PFRON. Kosztem uzyskania przychodów zaliczka ta staje się już z chwilą zaliczenia wynagrodzenia (brutto) do kosztów uzyskania przychodów.

Nie może więc ona stanowić kosztów uzyskania przychodów ani w momencie przekazania jej na zfron, ani wydatkowania z zfron środków pochodzących z tej zaliczki, skoro już w tych kosztach została ujęta. Skutkowałoby to bowiem 2-krotnym ujmowaniem w rachunku podatkowym tego samego kosztu, raz poprzez uznanie za koszt uzyskania przychodów wynagrodzenia brutto, a drugi raz poprzez ujęcie w kosztach uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od środka trwałego zakupionego z zfron.

(…) Tym samym zasadnie, z uwagi na art. 16 ust. 1 pkt 48 updop, wyłączono z kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od środków trwałych, skoro zakup środków trwałych finansowany był ze środków zfron w tej części, która pochodziła ze źródła, o którym mowa w art. 38 ust. 2 updof.

Podobne orzeczenia NSA z:

    • 14.06.2017 r. (II FSK 1404/15),
    • 14.04.2016 r. (II FSK 382/14),
    • 12.12.2014 r. (II FSK 2825/12),
    • 17.12.2013 r. (II FSK 218/12),
    • 25.02.2010 r. (II FSK 1627/08).

Wypłata należności na rzecz banku z tytułu udzielonego poręczenia jest wyłączona z kosztów uzyskania przychodów – wyrok NSA z 14.11.2017 r. (II FSK 2731/15).

Z uzasadnienia:Fundusz wystąpił do dyrektora IS w Poznaniu o udzielenie interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie możliwości uznania za koszt uzyskania przychodów kwoty wypłaconego bankowi poręczenia oraz nieściągalnej wierzytelności przysługującej z tytułu regresu wobec przedsiębiorcy.

(…) W ocenie skarżącego charakter prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, polegającej na odpłatnym udzielaniu poręczeń kredytowych, a także okoliczność, iż wypłacając bankowi należność z tytułu udzielonego poręczenia, fundusz, ze względu na wyłączenie solidarności zobowiązania, spłaca swoje własne zobowiązanie wobec banku, sprawiają, że art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. b updop nie będzie miał w jego przypadku zastosowania, a tym samym kwoty wypłaconego na rzecz banku poręczenia winny stanowić dla skarżącego koszt uzyskania przychodu na podstawie art. 15 ust. 1 updop.

(…) Przychodem skarżącego z tytułu udzielania poręczenia są płacone przez danego przedsiębiorcę opłaty i prowizja obliczana jako % udzielanego przez fundusz poręczenia. Natomiast realizacja umowy poręczenia przez fundusz i wypłata sumy poręczenia na rzecz banku sama w sobie nie powoduje powstania przychodu podatkowego. Przedsiębiorca (dłużnik) zobowiązany jest bowiem zwrócić sumę poręczenia wypłaconą przez fundusz bankowi. Fundusz, wypłacając bankowi należność z tytułu udzielonego poręczenia, nie ponosi zatem wydatku w celu uzyskania przychodu z tytułu realizacji poręczenia.

(…) Wypłata sumy poręczenia nie ma na celu generowania przychodu, a jest realizacją zobowiązania, które już ten przychód przyniosło. Zwrot ten nie jest przychodem, a właśnie zwrotem wydatku poniesionego na podstawie umowy, z tytułu której fundusz uzyskał przychód w postaci opłat i prowizji. (…) Wydatki na spłatę poręczenia wskazane zostały także wprost w art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. b updop jako wydatki, których nie uważa się za koszty uzyskania przychodów. Nie ma zatem żadnych podstaw, aby z zakresu zastosowania tego przepisu wyłączyć poręczenia udzielane przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą w zakresie udzielania poręczeń.

Wydatki na inwestycje wysokiego ryzyka, o spekulacyjnym charakterze, nie są kosztem uzyskania przychodu – wyrok NSA z 23.11.2017 r. (II FSK 2362/17).

Z uzasadnienia: Spółka jawna w przypadku oferowanych jej produktów finansowych w całości akceptowała warunki oferowane przez bank, bez możliwości zmiany czy dopasowania ich do własnych, rzeczywistych potrzeb. Skarżąca, która z ramienia wspólników była odpowiedzialna za transakcje „na pochodnych instrumentach finansowych”, zeznała m.in., że opcje były kupowane „zbiorczo” np. na kolejne 24 mies. Przyjęta przez spółkę polityka zarządzania ryzykiem walutowym, która miała je zabezpieczać na poziomie 80% przepływów walutowych, wynikających z zamówień w danej walucie, była znacznie przekraczana.

Z porównania wyjaśnień co do zakupu instrumentów finansowych z transakcjami dotyczącymi podstawowej działalności spółki jawnej wynikało, że w niektórych przypadkach wskazywane „zabezpieczenie ryzyka” rozmijało się z prognozami zamówień, a tym samym przychodów na kolejne lata, czy także planowanymi inwestycjami. (…) W chwili zawierania 2 kolejnych umów CIRS o nr [...] i [...] spółka posiadała już dostateczne zabezpieczenie wynikające z zawieranych wcześniej umów tego samego rodzaju (…). Trafnie wobec tego w uzasadnieniu decyzji wskazano, że zakwestionowane umowy CIRS o nr [...] i [...] miały charakter spekulacyjny.

(…) Podzielić należy zatem stanowisko, że instrumenty pochodne, aby spełniały swoją funkcję, powinny być tak dobrane, aby ich działanie było dostosowane do specyfiki działalności danej firmy. Koresponduje to z wyrażonym w orzecznictwie stanowiskiem, że instrumenty finansowe, aby mogły pełnić funkcję zabezpieczenia przychodów, powinny być produktami typu tailor made (uszytymi na miarę), czyli stworzonymi przez banki dla danego podatnika jako indywidualnego klienta, co odróżnia je od inwestycji wysokiego ryzyka, które nie mogą zostać rozliczone w rachunku podatkowym.

Podobne orzeczenie NSA z:

    • 28.03.2014 r. (II FSK 1009/12).

Prowadzenie na własny rachunek i ryzyko profesjonalnego, zarobkowego, zorganizowanego i ciągłego wynajmu lokali jest działalnością gospodarczą – wyrok NSA z 15.11.2017 r. (II FSK 2769/15).

Z uzasadnienia: W myśl art. 5a pkt 6 updof dla uznania określonej działalności za działalność gospodarczą konieczne jest m.in. łączne spełnienie 3 warunków: prowadzenie jej w celu osiągnięcia dochodu, wykonywanie w sposób ciągły, prowadzenie w sposób zorganizowany. W myśl art. 14 ust. 2 pkt 11 updof przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz z innych umów o podobnym charakterze, składników majątku związanych z działalnością gospodarczą.

Wyświetlono 28% treści artykułu

Nowe artykuły na naszych stronach:
Kasy fiskalne

MF wyjaśnił, jak skorygować błędny NIP na paragonie

Krzysztof Hałub
Paragon fiskalny do kwoty 450 zł brutto (100 euro) wystawiony przez kasę rejestrującą z numerem NIP nabywcy stanowi fakturę uproszczoną, traktowaną jak zwykła faktura. Brak jest uzasadnienia, aby w takim przypadku podatnik występował o potwierdzenie zakupu dodatkową fakturą.

Wydarzenie adresowane jest między innymi do właścicieli biur rachunkowych, księgowych i dostawców usług finansowych. Międzynarodowy Kongres Biur Rachunkowych realizowany wspólnie przez Audyt Partner Sp. z o.o. i Targi Kielce jest konkretną odpowiedzią na zapotrzebowanie branży związanej z finansami i rachunkowością. To jedyne wydarzenie o takiej tematyce realizowane na arenie ogólnopolskiej.


Wynagrodzenia

Skutki wzrostu minimalnej pensji od 1.01.2021

Izabela Nowacka
W przyszłym roku pracownicy zarobią nie mniej niż 2800 zł/mies., a zleceniobiorcy co najmniej 18,30 zł/godz.

Wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od wysokości minimalnego wynagrodzenia ustalanego na dany rok kalendarzowy w rozporządzeniu RM.

rzenie o takiej tematyce realizowane na arenie ogólnopolskiej.


ZUS

Preferencyjne składki dla początkujących przedsiębiorców w 2021

Izabela Nowacka
Od nowego roku preferencyjna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne – w wysokości 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę – wyniesie 840 zł.

Wydarzenie adresowane jest między innymi do właścicieli biur rachunkowych, księgowych i dostawców usług finansowych. Międzynarodowy Kongres Biur Rachunkowych realizowany wspólnie przez Audyt Partner Sp. z o.o. i Targi Kielce jest konkretną odpowiedzią na zapotrzebowanie branży związanej z finansami i rachunkowością. To jedyne wydarzenie o takiej tematyce realizowane na arenie ogólnopolskiej.


VAT

Nowe zasady opodatkowania VAT transakcji wewnątrzwspólnotowych

Łukasz Chłond
Od 1.07.2020 r. tzw. quick fixes, czyli cztery zmiany w unijnym VAT dotyczące transakcji wewnątrzwspólnotowych, zostały w pełni wdrożone do polskiego porządku prawnego.

Nastąpiło to z opóźnieniem, ustawą z 28.05.2020 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku od towarów i usług, ustawy o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami oraz niektórych innych ustaw (dalej nowelizacja).


Wskaźniki sektorowe

Ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstw w ujęciu sektorowym

Andrzej Niemiec Wanda Skoczylas
Artykuł przedstawia sposób przeprowadzania analizy rozwoju sytuacji finansowej za dłuższy okres, a jednocześnie naświetla różne jej aspekty. Podstawę analizy stanowiły dane przedsiębiorstw z działów reprezentatywnych dla sektorów gospodarki.

Publikacja wskaźników sektorowych przedsiębiorstw za 2018 r. jest w normalnych warunkach – które miejmy nadzieję niebawem znów nastaną – dobrą okazją do oceny w dłuższej perspektywie sytuacji finansowej przedsiębiorstw i działów, do których one należą. Nie traci też na wartości poznawczej w obecnym, trudnym czasie. Jako analiza oparta na danych rzeczywistych, odpowiednio zweryfikowanych i przetworzonych, pozwala na zbadanie i ocenę siły oddziaływania sytuacji gospodarczej zarówno na przedsiębiorstwa ogółem, jak i na poszczególne, wyodrębnione – zgodnie z klasyfikacją PKD – działy.


Spółki osobowe

Rozliczenie wyniku spółki komandytowej u jej wspólników – aspekty podatkowe i księgowe

Katarzyna Trzpioła
W artykule przedstawiono zasady podziału wyniku spółki komandytowej, opodatkowania zysku i ujęcia go w księgach rachunkowych wspólników ze szczególnym uwzględnieniem wspólników będących osobami prawnymi.

Spółka komandytowa (dalej sp.k.) jest coraz bardziej popularną formą spółki osobowej prawa handlowego. Zasady jej funkcjonowania regulują art. 102–124 Ksh. W sp.k. musi występować co najmniej dwóch wspólników, w tym jeden o statusie komandytariusza, który odpowiada za zobowiązania spółki jedynie do wysokości sumy komandytowej zadeklarowanej w umowie sp.k. i mogący ją reprezentować tylko jako pełnomocnik, oraz drugi, mający status komplementariusza, odpowiadający za zobowiązania spółki bez ograniczeń i prowadzący jej sprawy.


Rachunkowość

Ujęcie i prezentacja dodatkowych kosztów wywołanych pandemią

Jak ująć w księgach rachunkowych i wykazać w sprawozdaniu finansowym naszej jednostki dodatkowe koszty osobowe (np. wynagrodzeń pracowników w okresie kwarantanny lub przestoju) i rzeczowe (np. maseczek, rękawiczek, środków dezynfekujących) wywołane pandemią koronawirusa?
Jeszcze kilka lat temu nie miałabym wątpliwości, że są to straty nadzwyczajne spowodowane klęską żywiołową. Obecnie uor (art. 3 ust. 1 pkt 33) rezerwuje tę kategorię dla jednostek sektora finansowego (np. banków, zakładów ubezpieczeń), definiując ją jako „koszty spowodowane zdarzeniami trudnymi do przewidzenia, poza działalnością operacyjną jednostki i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia”. W innych jednostkach kategoria strat/zysków nadzwyczajnych nie jest stosowana.

Istotnie. Dyrektywa 2013/34/UE, której postanowienia wdraża do polskiego porządku prawnego uor, nie przewiduje wyodrębniania kategorii zysków (przychodów) i strat (kosztów) nadzwyczajnych. Podobnie zresztą jak MSR/MSSF.


Rachunkowość

Nieodpłatna naprawa samochodu w księgach rachunkowych jednostki budżetowej

Będąc państwową jednostką budżetową, ubezpieczamy swoje samochody w firmie ubezpieczeniowej. W przypadku powstania szkody (np. na skutek wypadku drogowego) koszty jej usunięcia są pokrywane drogą bezgotówkowego rozliczenia. Firma świadcząca usługi serwisowe wycenia szkodę, uzyskuje akceptację ubezpieczyciela, naprawia samochód i przekazuje wycenę do ubezpieczyciela. Zgodnie z umową rozlicza się on bezpośrednio z firmą, która naprawia auto. Jednocześnie firma serwisowa przekazuje fakturę za naprawę do naszej jednostki. Ubezpieczyciel przekazuje nam decyzję o wysokości odszkodowania, a płatność odszkodowania równego wycenie wykonanej usługi przekazuje bezpośrednio do firmy serwisowej.
Czy bezgotówkowe rozliczenie (w ramach ubezpieczenia) ujmuje się analogicznie jak gotówkowe rozliczenie odszkodowania w naszych księgach, a równowartość odszkodowania powinna być przez naszą jednostkę przekazana na dochody budżetu państwa?

Jednostki budżetowe – na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy o finansach publicznych (dalej ufp) – są zaliczane do sektora finansów publicznych. Nie posiadają one osobowości prawnej. Swoje wydatki pokrywają ze środków pieniężnych (tzw. zasilenia) otrzymywanych bezpośrednio z budżetu (w przypadku państwowej jednostki budżetowej z budżetu państwa), natomiast pobrane dochody odprowadzają na rachunek dochodów budżetu państwa (art. 11 ust. 1 ufp). Oznacza to, że państwowe jednostki budżetowe rozliczają z budżetem państwa odrębnie wydatki i odrębnie dochody, a zatem metodą brutto.


Rachunkowość

Błąd przy wysyłaniu sprawozdania za pomocą aplikacji e-Sprawozdania Finansowe

Mariusz Sobkowiak
Jesteśmy organizacją pozarządową zarejestrowaną w KRS, nieprowadzącą działalności gospodarczej. Próbowaliśmy przekazać nasze sprawozdanie finansowe w formie ustrukturyzowanej do Szefa KAS, za pomocą urzędowej aplikacji e-Sprawozdania Finansowe, jednak podczas próby wysyłki w czerwonym okienku pop-up pojawił się komunikat o treści „Wystąpił błąd” i „Sprawozdanie nie zostało wysłane”, lecz brak szczegółowych informacji, na czym ten błąd polega.
Co może powodować błąd i jak go usunąć?

W tym roku po raz pierwszy organizacje pozarządowe mają obowiązek sporządzenia sprawozdania finansowego (sf) w formie ustrukturyzowanej i przekazania go Szefowi KAS zamiast – jak dotychczas – bezpośrednio do US. Do tego celu służy aplikacja e-Sprawozdania Finansowe, która umożliwia zarówno sporządzanie, jak i wysyłkę sf w formie ustrukturyzowanej do Szefa KAS. Aplikacja jest dostępna na stronie internetowej https://e-sprawozdania.mf.gov.pl/ap i jest aktualizowana przez zespół informatyków Ministerstwa Finansów, dlatego co pewien czas pojawiają się jej nowe wersje[1]. Aktualizacje mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikom oraz wyeliminowanie ew. błędów. Z informacji uzyskanych z Ministerstwa Finansów wynika, że błąd podczas wysyłki sf może być spowodowany następującymi przyczynami:


Podatki i prawo gospodarcze

Wypłata zysku w formie rzeczowej wspólnikowi spółki jawnej – skutki w PIT

Tomasz Krywan
Spółka jawna prowadząca działalność deweloperską i mająca trzech wspólników będących osobami fizycznymi chciałaby jednemu z nich zamiast wypłaty zysku przekazać lokal użytkowy (pozostali wspólnicy mają mieć zysk wypłacony w formie pieniężnej).
Czy z tego tytułu u któregokolwiek wspólnika powstanie przychód podlegający PIT?

Na podstawie art. 52 § 1 Ksh wspólnik spółki jawnej może żądać podziału i wypłaty całości zysku z końcem każdego roku obrotowego. Dopuszczalne jest przy tym, aby spółka jawna oraz wspólnicy skorzystali z instytucji świadczenia w miejsce wykonania (zob. art. 453 Kc) i zamiast wypłaty zysku w pieniądzu uzgodnili przekazanie składników majątku spółki, np. lokalu użytkowego.


Podatki i prawo gospodarcze

Podatek u źródła od zagranicznego zakładu polskiego rezydenta

Aleksander Woźniak
Spółka ma w Niemczech zakład (w rozumieniu polsko-niemieckiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania), który na potrzeby swojej działalności kupuje tam usługi reklamowe i badania rynku. Płaci za nie spółka w Polsce, ale ostatecznie, wskutek rozrachunków wewnętrznych, wydatek ten obciąża koszty zakładu.
Czy mimo to należy przy przelewie potrącić w Polsce podatek u źródła? Jeśli tak, to czy wiadomo już, kiedy wejdą w życie zaostrzone przepisy o podatku u źródła, uchwalone w 2018 r.?

Jeżeli zakład wykonuje za granicą rzeczywistą działalność gospodarczą, a kupowane usługi służą tej działalności, to w Polsce nie powstaje obowiązek poboru podatku u źródła. Potwierdził to MF w interpretacji ogólnej z 15.04.2020 r. (SP4.8223.1.2020).


Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....