Co nowego w orzecznictwie podatkowym

Aleksander Woźniak
Przedstawiamy najnowsze, prawomocne orzeczenia NSA i TSUE, do których ukazały się już pisemne uzasadnienia – dopiero one bowiem pozwalają się zorientować w szczegółach sprawy, przesądzających o danym rozstrzygnięciu. Prezentowane wyroki zapadły w indywidualnych sprawach i wiążą tylko strony danego sporu. Wskazują jednak na kształtującą się linię wykładni przepisów.
Wyboru orzeczeń dokonaliśmy, biorąc pod uwagę zagadnienia, z którymi najczęściej stykają się nasi Czytelnicy.

PODATEK DOCHODOWY

Wydatki na prowizje i premie za pozyskanie abonentów stanowią jednorazowo koszty uzyskania przychodów, w dacie ich poniesienia – wyrok NSA z 17.10.2017 r. (II FSK 2447/15).

  • NSA – Naczelny Sąd Administracyjny
  • TSUE – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
  • TK – Trybunał Konstytucyjny
  • updof – ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
  • updop – ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
  • Op – Ordynacja podatkowa
  • Kc – Kodeks cywilny

Z uzasadnienia: Zgodnie z art. 15 ust. 4e w zw. z art. 15 ust. 4d updop wydatki na prowizje i premie za pozyskanie abonentów, jako koszty o charakterze pośrednim, mogą być jednorazowo zaliczone w poczet kosztów uzyskania przychodów, w dacie ich poniesienia. Jednocześnie dla takiej kwalifikacji potrącalności powyższych kosztów bez znaczenia będzie pozostawać stosowane przez spółkę bilansowe ich ujmowanie i rozliczanie. Niezależnie zatem, czy z perspektywy bilansowej przedmiotowe koszty byłyby rozliczane przez spółkę w czasie poprzez czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów (tak jak spółka planuje), czy też byłyby jednorazowo aktywowane (odniesione) w koszty, to z perspektywy podatkowej możliwe jest, na gruncie i zasadach określonych w art. 15 ust. 4e updop w zw. z art. 15 ust. 4d updop, jednorazowe zaliczenie tych kosztów do kosztów uzyskania przychodu.

Nie są kosztem uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od środków trwałych, których zakup został sfinansowany ze środków zfron pochodzących z zaliczek pracowników na PIT – wyrok NSA z 6.10.2017 r. (II FSK 2462/15).

Z uzasadnienia: Zgodnie z art. 38 ust. 2 updof płatnicy będący zakładami pracy chronionej lub zakładami aktywności zawodowej przekazują kwoty pobranych zaliczek na podatek dochodowy od przychodów z tytułów określonych w art. 12 updof oraz zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, wypłacanych przez tych płatników, w 90% na zfron, a w 10% na PFRON. Płatnik PIT uzyskuje zatem prawo zatrzymania zaliczki na podatek, jaką miał obowiązek pobrać i co do zasady odprowadzić do budżetu państwa (zaliczka ta stanowi dochód budżetu państwa).

(…) Na podstawie art. 38 ust. 2 updof podatnik będący zakładem pracy chronionej uzyskuje zatem z budżetu państwa dodatkowe środki w wysokości zaliczek na PIT (limitowanej zgodnie z art. 38 ust. 2 updof). (…) Jest to pewna preferencja dla pracodawcy zatrudniającego osoby niepełnosprawne, bowiem fundusz ten tworzony jest m.in. z części zaliczek na PIT od wynagrodzeń wypłacanych osobom niepełnosprawnym.

W rozpatrywanej sprawie środki pieniężne zgromadzone w zfron pochodziły właśnie z tych zaliczek. (…) Tym samym pozostały one w zakładzie, a strona skarżąca stała się ich dysponentem (przez co mogła zakupić z tych środków maszynę, którą zaliczyła do środków trwałych prowadzonej działalności gospodarczej). Strona skarżąca nie może jednak zaliczyć do kosztów podatkowych tej części odpisów amortyzacyjnych, której wartość została sfinansowana ze środków pochodzących z zfron.

(…) Brak możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej ww. odpisów amortyzacyjnych wynika z tego, że środki pieniężne, za które w części został sfinansowany zakup środka trwałego, pochodziły w części z wpłacanych na zfron kwot pobranych zaliczek na PIT, o których mowa w art. 38 ust. 2 updof.

Podkreślenia wymaga, że do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej zalicza się wynagrodzenia w kwocie brutto, a więc w kwocie niepomniejszonej o zaliczki na podatek dochodowy, które pracodawca, występując jako płatnik, potrąca z wypłacanego wynagrodzenia i odprowadza do US. Powyższe oznacza, że kosztem uzyskania przychodów jest cała kwota wynagrodzenia, na którą składa się także zaliczka na podatek dochodowy. (…) Bez znaczenia jest przy tym, czy zaliczka ta zostanie odprowadzona do budżetu, czy też pozostanie w zakładzie pracy chronionej (na zfron) bądź zostanie przekazana (w części) na PFRON. Kosztem uzyskania przychodów zaliczka ta staje się już z chwilą zaliczenia wynagrodzenia (brutto) do kosztów uzyskania przychodów.

Nie może więc ona stanowić kosztów uzyskania przychodów ani w momencie przekazania jej na zfron, ani wydatkowania z zfron środków pochodzących z tej zaliczki, skoro już w tych kosztach została ujęta. Skutkowałoby to bowiem 2-krotnym ujmowaniem w rachunku podatkowym tego samego kosztu, raz poprzez uznanie za koszt uzyskania przychodów wynagrodzenia brutto, a drugi raz poprzez ujęcie w kosztach uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od środka trwałego zakupionego z zfron.

(…) Tym samym zasadnie, z uwagi na art. 16 ust. 1 pkt 48 updop, wyłączono z kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od środków trwałych, skoro zakup środków trwałych finansowany był ze środków zfron w tej części, która pochodziła ze źródła, o którym mowa w art. 38 ust. 2 updof.

Podobne orzeczenia NSA z:

    • 14.06.2017 r. (II FSK 1404/15),
    • 14.04.2016 r. (II FSK 382/14),
    • 12.12.2014 r. (II FSK 2825/12),
    • 17.12.2013 r. (II FSK 218/12),
    • 25.02.2010 r. (II FSK 1627/08).

Wypłata należności na rzecz banku z tytułu udzielonego poręczenia jest wyłączona z kosztów uzyskania przychodów – wyrok NSA z 14.11.2017 r. (II FSK 2731/15).

Z uzasadnienia:Fundusz wystąpił do dyrektora IS w Poznaniu o udzielenie interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie możliwości uznania za koszt uzyskania przychodów kwoty wypłaconego bankowi poręczenia oraz nieściągalnej wierzytelności przysługującej z tytułu regresu wobec przedsiębiorcy.

(…) W ocenie skarżącego charakter prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, polegającej na odpłatnym udzielaniu poręczeń kredytowych, a także okoliczność, iż wypłacając bankowi należność z tytułu udzielonego poręczenia, fundusz, ze względu na wyłączenie solidarności zobowiązania, spłaca swoje własne zobowiązanie wobec banku, sprawiają, że art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. b updop nie będzie miał w jego przypadku zastosowania, a tym samym kwoty wypłaconego na rzecz banku poręczenia winny stanowić dla skarżącego koszt uzyskania przychodu na podstawie art. 15 ust. 1 updop.

(…) Przychodem skarżącego z tytułu udzielania poręczenia są płacone przez danego przedsiębiorcę opłaty i prowizja obliczana jako % udzielanego przez fundusz poręczenia. Natomiast realizacja umowy poręczenia przez fundusz i wypłata sumy poręczenia na rzecz banku sama w sobie nie powoduje powstania przychodu podatkowego. Przedsiębiorca (dłużnik) zobowiązany jest bowiem zwrócić sumę poręczenia wypłaconą przez fundusz bankowi. Fundusz, wypłacając bankowi należność z tytułu udzielonego poręczenia, nie ponosi zatem wydatku w celu uzyskania przychodu z tytułu realizacji poręczenia.

(…) Wypłata sumy poręczenia nie ma na celu generowania przychodu, a jest realizacją zobowiązania, które już ten przychód przyniosło. Zwrot ten nie jest przychodem, a właśnie zwrotem wydatku poniesionego na podstawie umowy, z tytułu której fundusz uzyskał przychód w postaci opłat i prowizji. (…) Wydatki na spłatę poręczenia wskazane zostały także wprost w art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. b updop jako wydatki, których nie uważa się za koszty uzyskania przychodów. Nie ma zatem żadnych podstaw, aby z zakresu zastosowania tego przepisu wyłączyć poręczenia udzielane przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą w zakresie udzielania poręczeń.

Wydatki na inwestycje wysokiego ryzyka, o spekulacyjnym charakterze, nie są kosztem uzyskania przychodu – wyrok NSA z 23.11.2017 r. (II FSK 2362/17).

Z uzasadnienia: Spółka jawna w przypadku oferowanych jej produktów finansowych w całości akceptowała warunki oferowane przez bank, bez możliwości zmiany czy dopasowania ich do własnych, rzeczywistych potrzeb. Skarżąca, która z ramienia wspólników była odpowiedzialna za transakcje „na pochodnych instrumentach finansowych”, zeznała m.in., że opcje były kupowane „zbiorczo” np. na kolejne 24 mies. Przyjęta przez spółkę polityka zarządzania ryzykiem walutowym, która miała je zabezpieczać na poziomie 80% przepływów walutowych, wynikających z zamówień w danej walucie, była znacznie przekraczana.

Z porównania wyjaśnień co do zakupu instrumentów finansowych z transakcjami dotyczącymi podstawowej działalności spółki jawnej wynikało, że w niektórych przypadkach wskazywane „zabezpieczenie ryzyka” rozmijało się z prognozami zamówień, a tym samym przychodów na kolejne lata, czy także planowanymi inwestycjami. (…) W chwili zawierania 2 kolejnych umów CIRS o nr [...] i [...] spółka posiadała już dostateczne zabezpieczenie wynikające z zawieranych wcześniej umów tego samego rodzaju (…). Trafnie wobec tego w uzasadnieniu decyzji wskazano, że zakwestionowane umowy CIRS o nr [...] i [...] miały charakter spekulacyjny.

(…) Podzielić należy zatem stanowisko, że instrumenty pochodne, aby spełniały swoją funkcję, powinny być tak dobrane, aby ich działanie było dostosowane do specyfiki działalności danej firmy. Koresponduje to z wyrażonym w orzecznictwie stanowiskiem, że instrumenty finansowe, aby mogły pełnić funkcję zabezpieczenia przychodów, powinny być produktami typu tailor made (uszytymi na miarę), czyli stworzonymi przez banki dla danego podatnika jako indywidualnego klienta, co odróżnia je od inwestycji wysokiego ryzyka, które nie mogą zostać rozliczone w rachunku podatkowym.

Podobne orzeczenie NSA z:

    • 28.03.2014 r. (II FSK 1009/12).

Prowadzenie na własny rachunek i ryzyko profesjonalnego, zarobkowego, zorganizowanego i ciągłego wynajmu lokali jest działalnością gospodarczą – wyrok NSA z 15.11.2017 r. (II FSK 2769/15).

Z uzasadnienia: W myśl art. 5a pkt 6 updof dla uznania określonej działalności za działalność gospodarczą konieczne jest m.in. łączne spełnienie 3 warunków: prowadzenie jej w celu osiągnięcia dochodu, wykonywanie w sposób ciągły, prowadzenie w sposób zorganizowany. W myśl art. 14 ust. 2 pkt 11 updof przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz z innych umów o podobnym charakterze, składników majątku związanych z działalnością gospodarczą.

Wyświetlono 28% treści artykułu

Nowe artykuły na naszych stronach:
VAT

Rozliczanie VAT od transakcji wewnątrzwspólnotowych (cz. I)

Mateusz Kaczmarek
Od 1.01.2020 r. w związku ze zmianą regulacji unijnych[1] zajdą zmiany w zasadach opodatkowania VAT transakcji transgranicznych dokonywanych na terenie UE[2]. Opiszemy je na naszych łamach, gdy już zostaną uchwalone krajowe przepisy w tym zakresie[3], a na razie przypominamy reguły obowiązujące do końca 2019 r., które – w większości – pozostaną aktualne również w roku przyszłym.

Artykuł zawiera omówienie (wraz z przykładami) przepisów regulujących opodatkowanie VAT transakcji wewnątrzwspólnotowych. Zajmiemy się wyłącznie transakcjami podlegającymi opodatkowaniu, dokonywanymi pomiędzy czynnymi podatnikami VAT. Pominiemy specyfikę magazynu konsygnacyjnego, tzw. sprzedaży wysyłkowej oraz obrotu nowymi środkami transportu, towarami akcyzowymi i bonami, a także dostaw związanych z importem, dostaw towarów na pokładach środków transportu, towarów przeznaczonych dla niektórych sił zbrojnych, dla placówek i personelu dyplomatycznego, dostaw dotyczących statków i samolotów oraz dostaw towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków.


Zawód księgowego

Nie bójmy się robotów

Stanisław Hońko
Czy informacje prasowe przepowiadające schyłek profesji związanych z rachunkowością są oparte na wiarygodnych przesłankach? Czym są roboty księgowe i jakie funkcje wykonują obecnie? Czy automatyzacja rachunkowości spowoduje drastyczne zmniejszenie zatrudnienia? Artykuł daje odpowiedzi na te pytania, dowodząc, że przewidywania agonii zawodu księgowego są przedwczesne.

Co pewien czas pojawiają się pogłoski, że roboty zabiorą pracę księgowym. Roboty są nieomylne, nie chodzą na zwolnienia lekarskie, pracują non stop i nigdy nie są w złym humorze. Mają wiele cech, które pozwalają skutecznie konkurować na rynku pracy. Księgowych nie trzeba przekonywać, że te doniesienia nie są niczym więcej niż medialną sensacją, której życie jest krótkie.


Sprawozdanie finansowe

Użyteczność sprawozdania finansowego jednostki małej

Artur Hołda Anna Staszel
Celem artykułu jest podjęcie dyskusji nt. zawartości informacyjnej sprawozdania finansowego sporządzonego zgodnie z załącznikiem nr 5 do uor.

Do jednostek małych zalicza się – począwszy od 1.01.2019 r. – jednostki, które w roku obrotowym i poprzedzającym nie przekroczyły co najmniej dwóch z trzech wielkości:

  • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego – 25,5 mln zł,
  • przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy – 51 mln zł,
  • średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty – 50 osób.

Audytor

Wybór pozycji do badania (cz. I)

Waldemar Lachowski
W artykule przedstawiono przesłanki ustalania liczby i wyboru pozycji do badania jako źródła dowodów rewizyjnych (celowość, zakres, poziom pewności wyników, powiązanie z modelem ryzyka i istotnością) ze szczególnym uwzględnieniem próbkowania.

Biegły rewident, badając sprawozdanie finansowe (sf), może stosować różne techniki i narzędzia. Część z nich ma zastosowanie do badania całych zbiorów danych, a część – do wybranej ze zbioru, bardziej lub mniej reprezentatywnej, próbki jednostek (pozycji) wchodzących w jego skład.


Audytor

Nowelizacja ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich i nadzorze publicznym

Maciej Chorostkowski
Opracowanie przedstawia nową – zawartą w znowelizowanej uobr – koncepcję nadzoru publicznego nad usługami audytorskimi i jej wpływ na rolę nowego organu nadzoru (PANA), PIBR, biegłych rewidentów i firmy audytorskie.

Po ponad półrocznym procesie legislacyjnym 5.09.2019 r. weszła w życie ustawa z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw. Wynikające z niej zmiany w zdecydowanej większości obowiązują jednak dopiero od 1.01.2020 r.


VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. II)

Tomasz Krywan
Nowa matryca stawek VAT, wprowadzenie wiążącej informacji stawkowej, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym przekształconym plikiem JPK_VAT oraz zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie pod koniec tego i na początku przyszłego roku.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw z:

  • 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Większość tych, które będą stosowane w 2019 r., została omówiona w pierwszej części niniejszego artykułu[4], z wyjątkami dotyczącymi zmiany stawek VAT na gazety, książki i czasopisma, oraz wiążącej informacji stawkowej, które są opisane dalej.


VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. I)

Tomasz Krywan
Likwidacja odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych i wprowadzenie obowiązkowej podzielonej płatności VAT, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym plikiem JPK_VAT, zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP, wprowadzenie nowej definicji pierwszego zasiedlenia i ograniczenie zwolnienia podmiotowego to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie w najbliższych miesiącach.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw:

  • z 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • z 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....