Choroba po ustaniu zatrudnienia a prawo do zasiłku

Andrzej Radzisław radca prawny

Kobieta zatrudniona na umowę o pracę jednocześnie prowadziła działalność gospodarczą. Z działalności opłacała za siebie wyłącznie składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Umowa o pracę była zawarta do 30.06.2015 r. W okresie jej obowiązywania, 19 czerwca, osoba ta zachorowała i chorowała także po rozwiązaniu tej umowy, do 31 lipca.
ZUS odmówił kobiecie prawa do zasiłku po ustaniu zatrudnienia, argumentując, że prowadziła w tym czasie działalność gospodarczą. Jednocześnie wydał jej decyzję, z której wynika, że powinna opłacać składki z działalności.
Czy ZUS ma rację, skoro w czasie choroby działalność nie była prowadzona, a przez przeoczenie nie została zawieszona? Czy faktycznie zasiłek jest nienależny i dodatkowo obowiązkowe są składki z działalności?

W myśl art. 9 ust. 1 usus osoba, która pozostaje w stosunku pracy i jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę, a z tytułu prowadzenia działalności ubezpieczenia emerytalne i rentowe są dla niej dobrowolne. Ta zasada obowiązuje, gdy wynagrodzenie z umowy o pracę stanowiące podstawę wymiaru składek jest równe co najmniej wynagrodzeniu minimalnemu.

Jeśli więc ubezpieczona z umowy o pracę otrzymywała wynagrodzenie wyższe niż minimalne i z tytułu prowadzenia działalności nie przystąpiła do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, to z działalności tej podlegała wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Od 19.06.2015 r. ubezpieczona z powodu niezdolności do pracy nie wykonywała działalności gospodarczej. Działalność nie była prowadzona w czasie trwania stosunku pracy ani po jej zakończeniu.

Stosownie do art. 13 ust. 1 pkt. 2 ustawy zasiłkowej zasiłek chorobowy nie przysługuje za okresy po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy kontynuuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby.

Jeżeli ubezpieczona nie dopełniła formalności związanych z zawieszeniem czy też wyrejestrowaniem działalności w organie ewidencyjnym, to nie można z tego wyciągać wniosku, że w okresie, w którym była niezdolna do pracy, prowadziła działalność gospodarczą.

  • CEIDG – Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej
  • SA – Sąd Apelacyjny
  • SN – Sąd Najwyższy

W świetle utrwalonego orzecznictwa SN dotyczącego podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (wyroki z: 22.02.2010 r., I UK 240/09, 18.10.2011 r., II UK 51/11 i 18.11.2011 r., I UK 156/11) wpis do ewidencji tej działalności (rejestru) stwarza domniemanie jej prowadzenia. Domniemanie to może jednak zostać obalone w razie udowodnienia, że działalność nie była prowadzona. Wówczas nie powstaje obowiązek ubezpieczenia społecznego, a co za tym idzie - tytuł do objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym nie obejmuje okresu, w którym zaprzestano prowadzenia działalności gospodarczej albo zawieszono jej prowadzenie na podstawie przepisów usdg. Takie stanowisko przedstawił SN w wyroku z 4.06.2012 r. (I UK 13/12).

W orzecznictwie wykrystalizował się pogląd, że osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie jest objęta przymusem ubezpieczenia w okresie od zgłoszenia zawieszenia w organie ewidencyjnym do wznowienia działalności gospodarczej (o ustaniu obowiązku ubezpieczenia społecznego i opłacania składek decyduje dopełnienie formalności - wpis do CEIDG - a zatem zdarzenie prawne, nie okoliczność faktyczna).

Nie dotyczy to natomiast zaprzestania prowadzenia (niewykonywania) pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 13 ust. 4 usus, co ocenia się w sferze faktów (wyrok SN z 17.06.2011 r., II UK 377/10).

Udokumentowana i usprawiedliwiona przerwa w prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej oznacza, że nie ma obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie społeczne (wyrok SA w Łodzi z 26.02.2013 r., III AUa 1078/12). Wynika to stąd, że osoby faktycznie nieprowadzące działalności gospodarczej nie mają obowiązku opłacania składek, pomimo że nie zawiesiły tej działalności, i formalnie nie zostały wykreślone z ewidencji (wyrok SA w Łodzi z 11.10.2012 r., III AUa 1376/12).

Jak orzekł SA w Katowicach w wyroku z 7.08.2007 r. (III AUa 1573/06) zamierzony i świadomy okres zaprzestania prowadzenia działalności połączony z zamknięciem lokalu handlowego powoduje, że nie ma obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie społeczne, a tym samym nie można przyjąć, że został osiągnięty przychód za ten okres.

Przedstawiony kierunek wykładni bazuje na założeniu, że obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność - w tym działalność gospodarczą - wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności, a zatem o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, powodującym wyłączenie z ubezpieczenia, decyduje faktyczne zaprzestanie tej działalności. Kwestie związane z formalnym zarejestrowaniem, wyrejestrowaniem czy zgłaszaniem przerw w tej działalności mają ewentualnie znaczenie w sferze dowodowej i nie przesądzają o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (postanowienie SN z 9.01.2012 r., II UK 204/11, wyrok SN z 18.11.2011 r., I UK 156/11).

Ubezpieczona z powodu choroby nie prowadziła działalności gospodarczej. Nie pozostawała w gotowości do jej wykonywania ani nie wykonywała żadnych czynności związanych z działalnością.

Wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie można utożsamiać z prowadzeniem takiej działalności. Jeżeli więc - mimo formalnego figurowania w CEIDG - ubezpieczona nie wykonywała żadnych czynności, które wchodzą w zakres działalności ujawnionej w ewidencji ani nie podejmowała czynności zmierzających do poszukiwania kontrahentów, to nie do utrzymania jest domniemanie wynikające z wpisu do CEIDG. Ubezpieczona spełniała więc warunki niezbędne do otrzymania zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia.

Sporu z ZUS można by uniknąć, gdyby działalność po ustaniu zatrudnienia została zawieszona.

Temat: „ZUS - działalność”
ZUS przedsiębiorcy

Odpowiedzialność za składki po śmierci płatnika

Magdalena Januszewska
Na długi składkowe nie pomoże zniesienie wspólności majątkowej, jeśli owdowiały małżonek przyjmie spadek.

Przedsiębiorczy były policjant-rencista nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym

Magdalena Januszewska
Były policjant ma ustalone prawo do renty inwalidzkiej z systemu zaopatrzenia. Jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą.
Czy w związku z tym ma obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne?

Koronawirus

ZUS odroczy składki bez dodatkowych opłat

Krzysztof Tandecki
Przedsiębiorcy, których koronawirus wpędził w kłopoty finansowe, mogą się starać o odroczenie składek albo rozłożenie ich na raty bez naliczania opłaty prolongacyjnej. Dotyczy to tylko składek należnych od stycznia 2020.

Innym rodzajem pomocy jest umorzenie składek, ale nie wszyscy spełniają warunki do tej ulgi.

Ustawa z 31.03.2020 o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 568) uprawnia płatników składek, którzy z powodu rozprzestrzeniania się koronawirusa mają problem z uregulowaniem składek, do ubiegania się o ich odroczenie albo rozłożenie na raty na korzystnych zasadach. ZUS nie będzie bowiem naliczał przy umowach o te ulgi opłaty prolongacyjnej. To opłata doliczana zamiast odsetek w wysokości 50% stawki odsetek za zwłokę obowiązującej w dniu podpisania z ZUS umowy o odroczenie lub układu ratalnego.


Koronawirus

ZUS odroczy składki przedsiębiorcom, którzy stracili wskutek epidemii

Krzysztof Tandecki
Przedsiębiorcy, których koronawirus wpędził w kłopoty finansowe, mogą się starać o odroczenie płatności składek albo o zawieszenie układów ratalnych. Na razie tylko za 3 mies.

Tak wynika z zarządzenia Prezesa ZUS z 17.03.2020. Na jego podstawie odroczeniem terminu płatności mogą być objęte składki za okres od lutego do kwietnia 2020. Nie ma znaczenia, że termin na uregulowanie składek za luty 2020 już minął (odpowiednio 10. lub 16. marca), a odroczenie może co do zasady dotyczyć tylko składek bieżących bądź przyszłych, których termin płatności jeszcze nie upłynął. W obecnej, wyjątkowej sytuacji ZUS pominie ten warunek.


ZUS przedsiębiorcy

Kiedy składki z kontraktu menedżerskiego, a kiedy z tytułu prowadzenia firmy

Krzysztof Tandecki
Z członkiem zarządu spółka zawarła umowę o świadczenie usług zarządzania (kontrakt menedżerski). Prowadzi on działalność gospodarczą zgłoszoną w CEIDG w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem.
Czy to oznacza, że spółka musi opłacać za niego tylko składkę zdrowotną, a ubezpieczenia społeczne będą obowiązkowe z działalności?

Odpowiedź na pytanie zależy od tego, czy w ramach działalności menedżer osiąga wyłącznie przychód z tytułu świadczenia usług zarządzania, czy również inne przychody.

Dla menedżera, który ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej w zakresie zarządzania i jednocześnie zawarł kontrakt menedżerski na zarządzanie, przychód uzyskiwany z tej umowy jest traktowany jak przychód z działalności wykonywanej osobiście, odrębny od przychodów z działalności gospodarczej. Tym samym umowa o zarządzanie jest traktowana jak odrębny tytuł do ubezpieczeń społecznych, a nie jak umowa wykonywana w ramach działalności pozarolniczej.


Ubezpieczenia

Nowości w formularzach ZUS w 2020

Renata Majewska
Zmiany druków wynikają z konieczności dostosowania do nowych przepisów nakładających na płatników składek dodatkowe formalności. Nastąpią od 1 lutego, 1 marca i 1 czerwca.

Wprowadzają je dwie nowelizacje rozporządzenia MPRiPS w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika składek, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, raportów informacyjnych, oświadczeń o zamiarze przekazania raportów informacyjnych oraz innych dokumentów:


Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Nowa wysokość składek ZUS przedsiębiorców w 2020

Począwszy od lutego (za styczeń) przedsiębiorcy płacą składki do ZUS – za siebie i osoby współpracujące – w nowej wysokości. Podstawa ich wymiaru znacznie w tym roku wzrosła, za sprawą wzrostu przeciętnej i najniższej pensji.

Dla zobowiązanych do deklarowania kwoty nie niższej niż 60% przeciętnego wynagrodzenia minimalna podstawa wymiaru wynosi obecnie 3136,20 zł (dotychczas 2859 zł). Dla korzystających z preferencyjnej podstawy wymiaru (przez 24 mies. od rozpoczęcia działalności lub od wyczerpania okresu zwolnienia z obowiązku opłacania składek w ramach tzw. ulgi na start) minimalna podstawa (wynosząca 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę) to 780 zł (dotychczas 675 zł). Wzrost podstawy przekłada się na wzrost składek społecznych (odpowiednio o prawie 88 zł – przy składkach „zwykłych” i ponad 33 zł – przy preferencyjnych).

Za styczeń 2020 prowadzący działalność na mniejszą skalę mogą opłacić składki od ustalonej indywidualnie podstawy wymiaru – tzw. mały ZUS.


„Mały ZUS” po urodzeniu dziecka

Magdalena Januszewska
Aby skorzystać z „małego ZUS”, trzeba złożyć wniosek z właściwym kodem w 7-dniowym terminie. Po urlopie macierzyńskim może być już na to za późno.

Pani X z tytułu działalności gospodarczej od 13.03.2017 obowiązkowo podlegała ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu. Jako początkujący przedsiębiorca opłacała preferencyjne składki na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, obliczane od podstawy wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne (kod ubezpieczenia 05 70 00 – składki na zasadach preferencyjnych).


Składki ZUS

Małżonek zatrudniony na etacie jako zastępca notarialny jest osobą współpracującą

Magdalena Januszewska
Nawet jeśli przepisy narzucają zatrudnienie na umowę o pracę, nie wyklucza to ubezpieczenia społecznego członka rodziny jako osoby współpracującej przy działalności gospodarczej.

Tak wynika z decyzji ZUS z 19.07.2019 (WPI/200000/43/670/2019). O interpretację wystąpił pan X, który jest notariuszem i prowadzi kancelarię notarialną. Chce zatrudnić w niej żonę jako zastępcę notarialnego. X prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe (wspólność majątkowa małżeńska). Uznał, że z uwagi na specyfikę zawodu i szczególne przepisy prawa żona powinna zostać zatrudniona na umowę o pracę, a to oznacza, że nie znalazłby zastosowania art. 8 ust. 11 usus, czyli nie doszłoby do współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej.


Ubezpieczenia społeczne

Warunki korzystania z „małego ZUS plus” od lutego 2020

Krzysztof Tandecki
Ze zmodyfikowanej wersji „małego ZUS” może skorzystać przedsiębiorca (także prowadzący działalność w formie spółki cywilnej), któremu działalność przyniosła w 2019 nie więcej niż 120 tys. zł przychodu. Składkę będzie naliczał od podstawy równej połowie ubiegłorocznego przeciętnego dochodu.

Tzw. mały ZUS plus to przyjaźniejsza wersja wprowadzonej od 1.01.2019 ulgi nazywanej mały ZUS. Prawie dwukrotnie zwiększono limit przychodu, który decyduje o możliwości skorzystania z tej ulgi. Prawo do małego ZUS w styczniu 2020 miał przedsiębiorca, który z działalności osiągnął w 2019 przychód w wysokości do 67 500 zł. Od lutego 2020 limit przychodu za 2019 wynosi zaś 120 000 zł.


Procedury

Przelew składek do ZUS z rachunku VAT

Krzysztof Tandecki
Od 1.11.2019 składki ZUS można opłacać z rachunku VAT. Należy to robić tradycyjnym przelewem na indywidualny rachunek składkowy w ZUS (NRS).

Tylko minimalna płaca zwalnia ze składek z działalności gospodarczej

Krzysztof Hałub
Osoba fizyczna prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Nie opłaca z tego tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, bo równocześ- nie pracuje na etacie. Od stycznia 2020 pracodawca chce jej jednak zmniejszyć wymiar czasu pracy, zamiast podnieść wynagrodzenie do nowej stawki minimalnej (2600 zł).
Skoro osoba ta uzyska więcej niż minimalne wynagrodzenie proporcjonalne do etatu, to czy wpłynie to na obowiązek opłacania składek w ZUS?

Obniżone składki ZUS dla początkujących przedsiębiorców – wzrost podstawy wymiaru od 1.01.2020

Renata Majewska
W nowym roku preferencyjna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wynosząca 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę, osiągnie pułap 780 zł (w 2019 było to 675 zł).

ZUS przedsiębiorcy

Niezawinione opóźnienie w zapłacie nie może skutkować utratą ulgi abolicyjnej

Magdalena Januszewska
Układ ratalny to umowa cywilnoprawna. Jeśli zatem przedsiębiorca narusza wskazany w nim termin zapłaty, należy to oceniać w kategoriach niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Może on zatem podnosić, że nie jest winny opóźnienia.

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu – najnowsze interpretacje ZUS

Magdalena Januszewska
Przedstawiamy przegląd interpretacji dotyczących składek ubezpieczeniowych. Są one wydawane przez terenowe oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w Lublinie i Gdańsku) w indywidualnych sprawach ubezpieczonych i płatników składek, na ich wniosek.

Nie podlegają oskładkowaniu kwoty wypłacane z tytułu rozwiązanej umowy zlecenia z osobą, która prowadziła w tym zakresie działalność gospodarczą – decyzja ZUS z 10.05.2019 r. (WPI/200000/43/1508/2017).

Radca prawny prowadzący działalność gospodarczą (zleceniobiorca) w latach 2011–2015 świadczył na rzecz spółdzielni (zleceniodawcy) obsługę prawną na umowę zlecenie. W okresie trwania umowy otrzymywał stałe wynagrodzenie miesięczne płatne na podstawie faktury VAT. Niezależnie od tego był uprawniony do otrzymywania kwoty zastępstwa procesowego brutto – zasądzonego przez sąd lub inne organy orzekające prawomocnym wyrokiem albo przyznanego ugodą – płatnego po wyegzekwowaniu tej kwoty. W 2017 r. przestał wykonywać działalność gospodarczą i przeszedł na emeryturę.


ZUS przedsiębiorcy

Wciąż można pozbyć się starego długu wobec ZUS

Krzysztof Tandecki
Przedsiębiorca, który otrzyma decyzję z naliczoną kwotą nieopłaconych składek na własne ubezpieczenia społeczne za okres od 1.01.1999 do 28.02.2009, nadal może wnioskować o ich umorzenie na podstawie ustawy abolicyjnej.

Taką możliwość mają również spadkobiercy i osoby trzecie odpowiadające za dług przedsiębiorcy. Czas na złożenie wniosku to 12 mies. od dnia uprawomocnienia się decyzji.

Ustawa z 9.11.2012 o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (DzU poz. 1551), nazywana ustawą abolicyjną, obowiązuje od 15.01.2013. Pozwoliła wielu przedsiębiorcom, a także ich spadkobiercom pozbyć się długu z tytułu nieopłaconych składek za okres od stycznia 1999 do końca lutego 2009.


Ulga „na start” a grunty rolne

Magdalena Januszewska
Posiadanie ziemi rolnej nie wyklucza zwolnienia z oskładkowania przez pierwsze 6 mies. prowadzenia działalności gospodarczej.

Przystąpienie do spółki z byłym pracodawcą nie pozbawia prawa do ulgowych składek

Magdalena Januszewska
Były pracownik spółki cywilnej, a obecnie jej wspólnik, może korzystać z preferencji składkowych.

Strażak-biznesmen zwolniony od składek ZUS

Magdalena Januszewska
Funkcjonariusz Państwowej Straży Pożarnej prowadzący działalność gospodarczą nie musi od niej odprowadzać składek społecznych.

ZUS przedsiębiorcy

Abolicja długu wobec ZUS a prawo do świadczenia wypadkowego

Magdalena Januszewska
Płatnik, który ma zadłużenie składkowe, ale korzysta z abolicji lub zawarł układ ratalny, może pobierać zasiłek chorobowy – jednak dopiero, gdy zwróci dług.

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....