Certyfikacja osób usługowo prowadzących księgi rachunkowe – czy jest potrzebna, a jeśli tak, jak ma wyglądać (artykuł dyskusyjny)

Teresa Cebrowska
Na tle oceny aktualnego stanu w artykule przedstawiono problemy, które wymagają rozwiązania w razie objęcia usług księgowych urzędowym poświadczeniem kwalifikacji (bez cofania deregulacji).

Temat kompetencji oraz odpowiedzialności księgowych za sprawozdania finansowe (sf), księgi rachunkowe i podatki co pewien czas wraca jak bumerang. W prasie i mediach społecznościowych szczególnie aktywni są ostatnio niektórzy doradcy podatkowi. Dbając o swój wizerunek, przedstawiają się jako „strażnicy budżetu” i sugerują, że korzystanie z ich wsparcia daje przedsiębiorcom dodatkowe preferencje ze strony organów skarbowych. Wygłaszane przy tym poglądy, że „księgowość prowadzić może każdy”, mogą wprowadzać w błąd zlecających usługi prowadzenia ksiąg oraz godzić w dobre imię księgowych. Pojawiające się też informacje o inicjatywie wycofania się z deregulacji usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych podsycają temat.

Odpowiedzialność za prowadzenie ksiąg rachunkowych

Kluczową kwestią jest odpowiedzialność za sf i prowadzenie ksiąg rachunkowych. W myśl art. 4a ust. 1 uor na kierowniku jednostki, a także na członkach rad nadzorczych spoczywa odpowiedzialność za zapewnienie, aby sf, skonsolidowane sprawozdanie finansowe (ssf), sprawozdanie z działalności oraz sprawozdanie z działalności grupy kapitałowej spełniały wymogi przewidziane w uor. Kierownik jednostki oraz członkowie rady nadzorczej lub innego organu nadzorującego jednostkę odpowiadają solidarnie za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem, spowodowaną niedopełnieniem obowiązku wynikającego z cytowanego przepisu (art. 4 ust. 2 uor).

Zgodnie z art. 4 ust. 5 uor kierownik jednostki, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, ponosi w każdym przypadku odpowiedzialność za wykonywanie w zakresie rachunkowości obowiązków określonych uor, w tym z tytułu nadzoru – również wtedy, gdy zostaną one powierzone innej osobie lub przedsiębiorcy za ich zgodą potwierdzoną w formie pisemnej.

W praktyce możliwe są trzy sytuacje:

1) księgi rachunkowe są prowadzone, a sf sporządzane w jednostce przez jej pracowników, wśród których jest osoba, zajmująca najczęściej stanowisko głównej księgowej, której – w ramach czynności służbowych – przypisuje się prowadzenie rachunkowości,

2) księgi rachunkowe są prowadzone, a sf sporządzane w jednostce przez jej pracowników, wśród których jest osoba, która wyraziła pisemną zgodę na przejęcie odpowiedzialności za wykonywanie określonych obowiązków w zakresie rachunkowości w rozumieniu art. 4 ust. 5 uor; osoba ta może być zatrudniona na stanowisku głównej księgowej,

3) prowadzenie ksiąg rachunkowych i sporządzanie sf powierza się osobie/przedsiębiorcy spoza jednostki (outsourcing); potocznie mówi się o oddaniu ksiąg rachunkowych do biura rachunkowego, co wiąże się z przyjęciem przez nie odpowiedzialności za wykonywanie określonych obowiązków w zakresie rachunkowości, w tym sporządzanie rocznych sf; rozwiązanie to szczególnie często jest stosowane przez małe firmy prowadzone jako działalność gospodarcza osób fizycznych lub spółki jawne, a niekiedy spółki z o.o. bądź spółki tworzące grupę kapitałową, która powołała centrum obliczeniowe prowadzące księgi tych spółek i sporządzające roczne jednostkowe sf i ssf grupy.

W dobie IV rewolucji przemysłowej i zmian technologii informacyjnych, internetu rzeczy, elektronicznego przesyłu danych i informacji można się spodziewać, że tendencja traktowania rachunkowości jako usługi świadczonej przez strony trzecie (outsourcing) będzie trwała i ma charakter rozwojowy.

[1] Ustawa z 6.03.2018 r. (tekst jedn. DzU z 2019 r. poz. 1292).

[2] Z. Fedak, Roczne sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z działalności – postać, zatwierdzanie, udostępnianie, w: „Zamknięcie roku 2018”, Wydawnictwo Rachunkowość, Warszawa 2018, s. 20.

Art. 76a ust. 1 uor wyjaśnia, że usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych to działalność gospodarcza w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo przedsiębiorców[1], natomiast w zakres rachunkowości wchodzi m.in.:

  • prowadzenie na podstawie dowodów księgowych ksiąg rachunkowych, ujmujących zapisy w porządku chronologicznym i systematycznym,
  • okresowe ustalanie lub sprawdzanie drogą inwentaryzacji rzeczywistego stanu aktywów i pasywów,
  • wycena aktywów i pasywów oraz ustalanie wyniku finansowego,
  • sporządzanie sf,
  • gromadzenie i przechowywanie dowodów księgowych oraz pozostałej dokumentacji przewidzianej uor (por. art. 4 ust. 3 pkt 2–6 uor).

W myśl art. 77 uor za niesporządzenie rocznego sf albo sporządzenie go niezgodnie z uor lub zawarcie w nim nierzetelnych danych odpowiedzialność ponosi kierownik jednostki i osoba, która przejęła odpowiedzialność za rachunkowość, w tym prowadzenie ksiąg rachunkowych. Jeżeli osoba, która sporządza roczne sf, nie przyjęła na piśmie odpowiedzialności za określone obowiązki w zakresie rachunkowości, w tym sporządzenie rocznego sf, to podpisując sf, odpowiada tylko za należyte wykonanie powierzonych obowiązków, zgodnie z ogólnymi postanowieniami Kp; nie ponosi odpowiedzialności określonej w uor[2].

W przypadku outsourcingu osobą podpisującą sf jednostki jest osoba uprawniona do reprezentowania biura rachunkowego lub centrum obliczeniowego grupy kapitałowej, która prowadzi księgi rachunkowe jednostki.

Odpowiedzialność kierownika jednostki za sf to nie wszystko. Jest jeszcze odpowiedzialność za biznes, kadry, podatki, ubezpieczenia i inne daniny, za wszystko, co w momencie powstania lub rozliczenia ogniskuje (ujmuje) się bezpośrednio lub pośrednio w rachunkowości. Aby osoba, której powierza się prowadzenie ksiąg rachunkowych, mogła sprostać tym wymogom, jej kompetencje muszą być bardzo wysokie.

Kompetencje zawodowe księgowego ważne są przy tym w każdej z trzech opisanych wcześniej sytuacji. Jednak szczególnego znaczenia nabierają w przypadku małych i średnich firm, które zatrudniając księgowych, powierzają im obsługę w zakresie rachunkowości, podatków i innych danin oraz finansowania, a jednocześnie starają się na nich oszczędzać – ograniczając zatrudnienie (nierzadko do jednej osoby) i minimalizując koszty usług wspierających księgowych (aktualizacja programów, szkolenia, korzystanie z usług doradców i konsultantów). Liczą na to, że zatrudniają profesjonalistę, który systematycznie i samodzielnie podnosi swoje kwalifikacje. Korzystający z usług biura rachunkowego są przekonani, że zapewni im ono pełne bezpieczeństwo księgowe i podatkowe.

Kierownik jednostki, zatrudniając głównego księgowego lub wybierając biuro rachunkowe, ma pełne prawo oczekiwać wykonania pracy lub usług w sposób profesjonalny i zgodny ze standardami zawodowymi. Dość powszechna jest przy tym opinia, szczególnie w małych firmach, że korzystanie z usług biura rachunkowego może przynieść większe korzyści niż zatrudnianie księgowego, co do którego nie ma pewności, że jest fachowcem we wszystkich obszarach (rachunkowość, podatki, kadry, płace, ubezpieczenia, finanse). Zarazem „odpadają” kłopoty związane z rekrutacją i zatrudnieniem (miejsce i narzędzia pracy, nieobecności). Biuro rachunkowe z zasady zatrudnia – lub powinno zatrudniać – osoby specjalizujące się w rozwiązywaniu wielu różnorodnych problemów, z jakimi boryka się każda firma.

Odpowiedź na pytanie, jak się upewnić, czy faktycznie usługi oferowane przez biuro rachunkowe są takimi, jakich spodziewa się zleceniodawca, ma zatem znaczenie fundamentalne.

Ogólnie chodzi o kompetencje zawodowe i doświadczenie każdej osoby, której powierza się prowadzenie ksiąg rachunkowych i sporządzanie sf jednostki, a zwłaszcza gdy jest to biuro rachunkowe.

Tymczasem wiedzę o tym, jaka jest rzeczywista jakość świadczonych usług, zleceniodawca nabywa najczęściej, zapoznając się z wynikami badania sf przez biegłych rewidentów lub kontroli przeprowadzonej przez właściwe organy (podatkowe, ZUS itd.). Następuje to bardzo późno w stosunku do daty ujęcia w księgach odpowiednich zdarzeń, zwłaszcza że przeważająca część mniejszych jednostek nie ma obowiązku poddania sf corocznemu badaniu, co powoduje, że źródłem wiedzy mogą być dopiero urzędowe kontrole, które w przypadku wykrycia nieprawidłowości kończą się sankcjami karno-skarbowymi, nakładanymi na kierownika jednostki.

Wyświetlono 15% treści artykułu

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Nowe artykuły na naszych stronach:
VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. II)

Tomasz Krywan
Nowa matryca stawek VAT, wprowadzenie wiążącej informacji stawkowej, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym przekształconym plikiem JPK_VAT oraz zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie pod koniec tego i na początku przyszłego roku.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw z:

  • 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

Większość tych, które będą stosowane w 2019 r., została omówiona w pierwszej części niniejszego artykułu[4], z wyjątkami dotyczącymi zmiany stawek VAT na gazety, książki i czasopisma, oraz wiążącej informacji stawkowej, które są opisane dalej.


VAT

Zmiany w VAT w 2019 i 2020 r. (cz. I)

Tomasz Krywan
Likwidacja odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych i wprowadzenie obowiązkowej podzielonej płatności VAT, zastąpienie deklaracji VAT-7 i VAT-7K nowym plikiem JPK_VAT, zakaz wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów bez NIP, wprowadzenie nowej definicji pierwszego zasiedlenia i ograniczenie zwolnienia podmiotowego to tylko niektóre z licznych zmian przepisów ustawy o VAT, wchodzących w życie w najbliższych miesiącach.

Nowości te wprowadzają dwie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw:

  • z 4.07.2019 r. (dalej nowelizacja z 4.07.2019 r.),
  • z 9.08.2019 r. (dalej nowelizacja z 9.08.2019 r.).

PIT, CIT, VAT, księgi rachunkowe

Wyższe limity podatkowe na 2020

Anna Koleśnik
Przedsiębiorcy, których sprzedaż z 2019 nie przekroczy 8 747 000 zł, mogą w przyszłym roku korzystać z przywilejów małego podatnika CIT i PIT. Dla VAT małym będzie w 2020 podatnik o sprzedaży nieprzekraczającej 5 248 000 zł.

Małym podatnikiem w rozumieniu updof i updop oraz ustawy o VAT jest podatnik, u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą należnego VAT) w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyła określonego limitu. W 2019 limit był jeden i wynosił równowartość w złotych 1,2 mln euro. W tej wysokości obowiązuje również w 2020 – jednak tylko na gruncie VAT. Dla celów podatku dochodowego został on zwiększony do 2 mln euro (zmiana wprowadzona ustawą z 9.11.2018, DzU poz. 2244).


PIT

Zmiany w PIT od 1.10.2019 r. – niższa stawka podatkowa, wyższe koszty pracownicze

Aleksander Woźniak
Od października 2019 r. z 18% do 17% obniżona została najniższa stawka PIT, co jest istotne dla wszystkich podatników tego podatku, rozliczających się według skali podatkowej. W konsekwencji zmieniła się też skala podatkowa oraz wysokość kwoty zmniejszającej podatek. Niezależnie od tego podniesiono pracownicze koszty uzyskania przychodów.

Zmiany mają zastosowanie częściowo już do przychodów i dochodów uzyskanych od 1.10.2019 r., częściowo odnoszą się do dochodów za cały 2019 r., a w pozostałej części wejdą w życie 1.01.2020 r. i będą stosowane do przychodów/dochodów uzyskanych od tego dnia.

Od 1.10.2019 r. najniższa stawka podatku, wynikająca ze skali podatkowej, wynosi 17% (dotychczas 18%). Ma ona zastosowanie przy obliczaniu przez zakłady pracy zaliczek na PIT (o czym jest mowa dalej). W rozliczeniu za cały 2019 r. stawka wyniesie 17,75%. Bez zmian pozostała druga stawka skali podatkowej – 32%.


Sprawozdawczość

Sprawozdanie z zysku lub straty i innych składników całkowitego dochodu (cz. II)

Radosław Ignatowski
Artykuł przedstawia cel, strukturę i składowe sprawozdania prezentującego szeroko rozumiany wynik (dochód), powstały w rezultacie działalności podmiotu w okresie, a także zasady jego sporządzania w myśl MSSF.

Zgodnie z przyjętym przez IASB podejściem – w zasadzie – wszystkie dochody i koszty powinny być prezentowane w sprawozdaniu z zysków i strat. Jeśli zatem jakiś zysk transakcyjny został pierwotnie zaliczony do całkowitego dochodu jako inny składnik całkowitego dochodu, to później (w okresach następnych lub nawet w tym samym okresie) powinien być zaliczony do wyniku okresu (i wykazany w sprawozdaniu z zysku lub straty).


Podatki

Dodatkowe zobowiązanie podatkowe – nowa sankcja zapobiegająca unikaniu opodatkowania

Ryszard Kubacki
Od 1.01.2019 r. „dodatkowe zobowiązanie podatkowe” stało się pojęciem znanym nie tylko na gruncie VAT. Może ono obciążyć także podatników innych podatków, w tym m.in. podatników podatku dochodowego naruszających przepisy o cenach transferowych. Zasady wymierzania tej sankcji i jej wysokość regulują przepisy Ordynacji podatkowej.

Powoli, lecz konsekwentnie ustawodawca wzmaga represyjność systemu podatkowego. Jedną z najistotniejszych regulacji zmieniających w tym kierunku stan prawny w 2019 r. była ustawa z 23.10.2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw.


Rachunkowość

Zaprzestanie ustalania odroczonego podatku dochodowego

Nasza spółka z o.o. była dotychczas zaliczana do dużych jednostek, tworzyliśmy m.in. rezerwę i ustalaliśmy aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Po podwyższeniu progów kwalifikujemy się do jednostek małych i chcielibyśmy (od 1.01.2019 r.) skorzystać z przewidzianego w uor uproszczenia, polegającego na nieustalaniu odroczonego podatku dochodowego. W naszych księgach rachunkowych (i sprawozdaniu finansowym za poprzedni rok) figurują jeszcze aktywa i rezerwy z tego tytułu.
Czy możemy je wyksięgować w całości, a jeżeli tak, to w jaki sposób?

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....