Analiza rentowności działalności handlowej (cz. I)

Monika Łada dr hab., prof. AGH, kierownik studiów podyplomowych z zakresu rachunkowości zarządczej i controllingu oraz rachunkowości międzynarodowej na Wydziale Zarządzania AGH w Krakowie
Analiza rentowności jest podstawowym narzędziem oceny efektywności działalności podmiotów gospodarczych, w tym przedsiębiorstw prowadzących działalność handlową, gdyż ich dobry wynik finansowy zależy przede wszystkim od stosowania właściwych marż na sprzedaży towarów, dostarczanych im przez odpowiednie kanały dystrybucji.

W artykule przedstawiono metody przeprowadzania okresowych analiz rentowności działalności handlowej. Ilustruje je przykład zastosowania analizy rentowności w bardzo dynamicznie rozwijającym się polskim przedsiębiorstwie, dla którego działalność handlowa stanowi ważny element ekspansji rynkowej.

Poniższe rozważania zaledwie dotykają podstaw problematyki analizy działalności handlowej. Zamierzeniem było, by zainteresowani tematem Czytelnicy dostrzegli korzyści analizy rentowności i dostosowania do jej potrzeb ewidencji. Jednocześnie wskazują one na ograniczenia związane z jej przystosowaniem do specyfiki działalności konkretnego przedsiębiorstwa handlowego.

Specyfika działalności handlowej

Handel to jeden z podstawowych sposobów prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorstwa. W tradycyjnym ujęciu cechą charakterystyczną działalności handlowej jest oferowanie klientom celowo gromadzonych – z myślą o ich potrzebach – dóbr materialnych bez ich przetwarzania. Przedsiębiorstwa handlowe pełnią zatem funkcję aktywnego pośrednika między producentem a użytkownikiem (konsumentem) produktu. Dlatego do działalności handlowej zalicza się także pośrednictwo w sprzedaży, takie jak komis czy agencja.

Źródłem korzyści klientów są też usługi świadczone przez dostawcę, wchodzące w zakres lub towarzyszące wykonywanej przez niego działalności handlowej. Należą do nich: transport (dostawa), magazynowanie (gromadzenie i dostarczanie na „zawołanie”), pakowanie, konfekcjonowanie towarów, a ostatnio także odbiór pozostałości towarów i ich utylizacja. Coraz większą rolę odgrywają również niematerialne elementy oferty handlowej: specjalistyczne doradztwo w zakresie doboru i korzystania z towarów, specyficzny sposób organizacji sprzedaży, serwis posprzedażny, relacje przedsiębiorstwa handlowego z uznanymi partnerami (producentami i odbiorcami), jego marka i marka oferowanych przez nie grup towarów (np. eko, prestige).

Działalność handlowa kojarzona jest przede wszystkim z wyspecjalizowanymi przedsiębiorstwami prowadzącymi sprzedaż hurtową i detaliczną. Do „tradycyjnych” przedsiębiorstw handlowych oferujących towary zalicza się m.in. hurtownie specjalistyczne, hurtownie wielobranżowe, hipermarkety, supermarkety, sklepy, dyskonty. Na to zróżnicowanie wpływa nie tylko miejsce przedsiębiorstwa handlowego w łańcuchu pośredników między producentem a końcowym nabywcą, lecz także skala (rozmiar) działalności handlowej, wysokość akceptowanego przez klientów poziomu cen towarów oraz dobór zakresu usług wliczonych w ceny towarów lub stanowiących odrębny tytuł dodatkowej oferty usług.

Działalność handlowa jest także często wybieranym przez przedsiębiorstwa produkcyjne i usługowe sposobem na rozszerzenie sprzedaży wytwarzanych przez nie produktów. Wykorzystując posiadane kanały dystrybucji oraz infrastrukturę zaopatrzenia i sprzedaży, przedsiębiorstwa takie mogą uzyskiwać dodatkowe korzyści wynikające z komplementarności sprzedawanych wyrobów i usług własnej produkcji oraz towarów obcej produkcji, a także efektu, jaki przynosi lepsze wykorzystanie zaplecza.

Wzrostowi różnorodności działalności handlowej sprzyja rozwój handlu internetowego (elektronicznego), gdy przedsiębiorstwo nie prowadzi tradycyjnych punktów sprzedaży, a towar dostarcza do umówionego miejsca, co upraszcza zakupy i pozwala obniżyć ceny. Dodatkowo pozwala to oferować klientom zdigitalizowane, niematerialne towary (np. grafiki, muzykę, gry). Oprócz coraz bardziej popularnych sklepów internetowych, przejmujących rolę tradycyjnego handlu detalicznego, pojawiają się kolejne, nowe modele działalności handlowej, takie jak dropshipping polegający na tym, że towary sprzedawane przez internet są bezpośrednio przesyłane od dostawcy do klienta.

Dynamiczny rozwój e-handlu zwiększa zarówno liczbę podmiotów prowadzących działalność handlową, jak i poziom oczekiwań klientów, którym oferuje się w sieci szybkie, tanie i łatwe w realizacji dostawy towarów. Wszystkie te czynniki prowadzą do wzrostu presji zewnętrznej na utrzymanie/zdobycie pozycji konkurencyjnej oraz osiągnięcie poziomu rentowności zapewniającego przedsiębiorstwom handlowym zwrot kosztów i zysk.

Wyświetlono 12% treści artykułu

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Nowe artykuły na naszych stronach:
Koronawirus

Badania wstępne i okresowe w czasie pandemii

Krzysztof Tandecki
Jeżeli pracownikowi skończy się ważność badań profilaktycznych, może je wykonać, gdy minie zagrożenie epidemiologiczne. Bez badań wstępnych i kontrolnych nadal nie wolno dopuścić do pracy, ale łatwiej je przeprowadzić.

Ustawa z 31.03.2020 o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 568) wprowadza na czas stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii kilka rozwiązań związanych z badaniami profilaktycznymi pracowników.


Koronawirus

Jak w dobie pandemii sporządzać listę płac

Renata Majewska
Abolicja składkowa dla firm zatrudniających poniżej 10 osób, zwiększenie limitów zwolnień z podatku dla świadczeń socjalnych i przesunięcie terminu zapłaty PIT za pracowników to rozwiązania tzw. tarczy antykryzysowej, na które powinny zwrócić uwagę służby kadrowo-płacowe firm.

Wprowadziła je nowelizacja z 31.03.2020 r. wielu ustaw, w tym tzw. specustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, która w przeważającej mierze weszła w życie z tą datą.


Koronawirus

Antykryzysowe dopłaty do pensji zatrudnionych

Renata Majewska
Przedsiębiorcy, którzy z powodu COVID-19 mierzą się ze spadkiem obrotów, mogą uzyskać z FGŚP i FP dofinansowanie do wynagrodzeń wypłacanych pracownikom.

Przewiduje je jedna z pozycji rządowej tarczy antykryzysowej – ustawa z 31.03.2020 o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 568; większość jej przepisów weszła w życie z dniem ogłoszenia, czyli 31.03.2020).


Koronawirus

ZUS odroczy składki bez dodatkowych opłat

Krzysztof Tandecki
Przedsiębiorcy, których koronawirus wpędził w kłopoty finansowe, mogą się starać o odroczenie składek albo rozłożenie ich na raty bez naliczania opłaty prolongacyjnej. Dotyczy to tylko składek należnych od stycznia 2020.

Innym rodzajem pomocy jest umorzenie składek, ale nie wszyscy spełniają warunki do tej ulgi.

Ustawa z 31.03.2020 o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 568) uprawnia płatników składek, którzy z powodu rozprzestrzeniania się koronawirusa mają problem z uregulowaniem składek, do ubiegania się o ich odroczenie albo rozłożenie na raty na korzystnych zasadach. ZUS nie będzie bowiem naliczał przy umowach o te ulgi opłaty prolongacyjnej. To opłata doliczana zamiast odsetek w wysokości 50% stawki odsetek za zwłokę obowiązującej w dniu podpisania z ZUS umowy o odroczenie lub układu ratalnego.


Koronawirus

Zmiany w przepisach podatkowych wprowadzone w związku z epidemią koronawirusa

Robert Woźniacki
W ramach tzw. tarczy antykryzysowej weszły w życie liczne zmiany m.in. w ustawach o podatku dochodowym i ustawie o VAT, a także w Ordynacji podatkowej w zakresie procedury i sporów z fiskusem.

Wprowadza je obowiązująca od 31.03.2020 r. ustawa z tego samego dnia, którą zmieniono ustawę z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (dalej specustawa).


Koronawirus

Świadczenie za kwarantannę graniczną – na podstawie oświadczenia pracownika

Renata Majewska
Białorusin pracujący w polskiej spółce (zatrudniony na mocy pozwolenia na pracę sezonową) wracał 21.03.2020 z Białorusi po urlopie i na granicy dostał polecenie obowiązkowej 2-tygodniowej kwarantanny domowej.
Czy przysługuje mu za ten czas wynagrodzenie chorobowe (jeszcze z niego w tym roku nie korzystał), czy może jest to nieobecność usprawiedliwiona (NU) bez prawa do wynagrodzenia? Jak ten miesiąc rozliczyć na liście płac? Czy i gdzie to zgłosić? Jaki kod podać w dokumentach składanych do ZUS (czy 331)? Dodam, że firma jest płatnikiem zasiłków dla załogi, a wynagrodzenia płaci na bieżąco – do 28. dnia danego miesiąca.

Po zakończeniu kwarantanny obcokrajowiec powinien złożyć pracodawcy – w ciągu 3 dni roboczych – oświadczenie stanowiące podstawę przyznania prawa do świadczeń chorobowych. Za marzec 2020 należy w tym przypadku złożyć ZUS RCA, ujmując tylko wynagrodzenie za pracę za okres od 1.03.2020 do 20.03.2020 i ew. „zerowy” ZUS RSA z kodem 331 za okres od 21.03.2020 do 31.03.2020. Pełne wynagrodzenie chorobowe z racji kwarantanny trzeba wykazać w dokumentach ubezpieczeniowych za kwiecień 2020.


Koronawirus

Przesunięcie terminów sprawozdań finansowych

Ukazało się rozporządzenie MF z 31.03.2020 w sprawie określenia innych terminów wypełniania obowiązków w zakresie ewidencji oraz w zakresie sporządzenia, zatwierdzenia, udostępnienia i przekazania do właściwego rejestru, jednostki lub organu sprawozdań lub informacji.

Koronawirus

Więcej czasu na złożenie CIT-8 i zapłatę podatku

Krzysztof Hałub
Do 31.05.2020 przedłużono termin na złożenie deklaracji CIT-8 oraz wpłaty podatku przez podatników CIT. Podatnicy, którzy osiągali wyłącznie dochody zwolnione przedmiotowo z CIT albo u których przychody z działalności pożytku publicznego stanowią co najmniej 80% łącznych przychodów, mają na to czas do 31.07.2020.

Wynika tak z rozporządzenia MF z 27.03.2020 w sprawie przedłużenia terminu do złożenia zeznania o wysokości dochodu osiągniętego (straty poniesionej) i wpłaty należnego podatku przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych (DzU poz. 542).


Koronawirus

Ubezpieczenie zdrowotne członków rodziny w przypadku likwidacji lub zawieszenia działalności firmy

Krzysztof Tandecki
Osoba, która straci pracę albo zawiesi bądź zlikwiduje działalność, powinna pamiętać o ubezpieczeniu zdrowotnym – swoim i członków rodziny. Jest to szczególnie ważne w czasie pandemii.

Jeśli pracownik, zleceniobiorca czy przedsiębiorca traci źródło zarobkowania, musi zostać wyrejestrowany z ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego. W tym samym terminie z ubezpieczenia zdrowotnego zostają też wyrejestrowane osoby, które zgłosił do tego ubezpieczenia jako członków swojej rodziny. W takiej sytuacji zarówno ubezpieczony, jak i członkowie jego rodziny mają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej tylko przez 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.


Koronawirus

Uproszczony wniosek dla ubiegających się o odroczenie składek ZUS

ZUS zdecydował, że odroczenie płatności składek nie stanowi pomocy publicznej i przygotował uproszczony wniosek dla przedsiębiorców ubiegających się o tę formę wsparcia.

Uproszczony wniosek jest przeznaczony dla wszystkich przedsiębiorców – niezależnie od sposobu prowadzenia przez nich księgowości.


Koronawirus

Wdrażanie PPK odłożone w czasie

Renata Majewska
Z powodu epidemii koronawirusa pracodawcy 50+ (spoza budżetówki) zyskają półroczne przesunięcie ostatecznych terminów na założenie u siebie pracowniczych planów kapitałowych (PPK).

To jedno z rozwiązań tzw. tarczy antykryzysowej, czyli ustawy z 31.03.2020 o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 568). Większość jej przepisów, w tym te dotyczące PPK, weszła w życie z dniem ogłoszenia, czyli 31.03.2020.


Koronawirus

„Postojowe” i dofinansowania dla przedsiębiorców i samozatrudnionych

Postojowe dla przedsiębiorców i samozatrudnionych to świadczenie, które ma przysługiwać z tytułu przestoju ekonomicznego spowodowanego koronawirusem. Dla przedsiębiorców przewidziano także dwie inne formy dofinansowania.

Zakłada je projekt nowelizacji ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (DzU z 2020 poz. 374, w skrócie specustawa), a także niektórych innych ustaw.


Koronawirus

Czasowa zmiana miejsca pracy niepełnosprawnego – tylko za jego zgodą

Renata Majewska
Z powodu epidemii koronawirusa przedsiębiorca chce – na podstawie art. 42 § 4 Kp – czasowo powierzyć inne obowiązki pracownikowi z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Po zmianie swoje zadania wykonywałby on w tej samej miejscowości, ale pod innym adresem niż określony w umowie o pracę.
Czy zgodnie z przywołanym przepisem wystarczy wydać mu polecenie, czy jednak należy uzyskać jego zgodę?

Nie można szybko przenieść niepełnosprawnego do innego miejsca pracy, choćby przejściowo, w trybie polecenia pracodawcy. Do tego potrzebna jest pisemna akceptacja pracownika, a więc zmiana angażu na mocy porozumienia stron (aneks) albo wypowiedzenia zmieniającego.


Koronawirus

Zasady wykonywania pracy zdalnej określa pracodawca

Renata Majewska
Po zamknięciu szkół i przedszkoli oraz ogłoszeniu zagrożenia epidemicznego spółka handlowa wdraża pracę zdalną w jak najszerszym zakresie. Do wytypowanych do niej pracowników prezes skieruje pisemne polecenia realizacji zadań w domach – na razie przez 3 tyg., z ewentualnością przedłużenia tego okresu w razie pogłębienia się kryzysu.
Czy w tym piśmie możemy zobowiązać zatrudnionych do pozostawania w dyspozycji e-mailowej i telefonicznej w godzinach pracy oraz do przesyłania bieżących raportów, jakie zadania danego dnia wykonali?

Pracodawca ma prawo żądać od „zdalnego” pracownika pozostawania w dyspozycji e-mailowej i telefonicznej w godzinach pracy pod warunkiem, że dostarczy mu służbowy komputer i telefon. Może też wymagać, aby codziennie komunikował mu wyniki pracy.


Koronawirus

Przymusowy urlop wykluczony nawet w dobie pandemii

Renata Majewska
W związku z koronawirusem i ogłoszeniem zagrożenia epidemicznego racjonalizujemy zatrudnienie (sieć punktów drogeryjnych). Kierujemy do pracy zdalnej każdego, kogo możemy, np. personel administracyjny. Do obsługi klientów salonów zostawiamy tylko niezbędnych pracowników, jednak i tak znacznie ograniczyliśmy pracę stacjonarną kasjerek. Niebawem do pracy wraca, z urlopu rodzicielskiego wziętego bezpośrednio po macierzyńskim, pracownica zatrudniona właśnie na stanowisku kasjerki. W obecnej sytuacji nie jest nam niezbędna w sklepie.
Czy mamy prawo wysłać ją odgórnie na urlop wypoczynkowy (ma do wykorzystania łącznie 56 dni), który i tak powinna odebrać po urlopach na dzieci? Jest to dla niej rozwiązanie korzystniejsze od pozostawania w stanie przestoju. Czy na urlop wypoczynkowy musi wyrazić zgodę?

Pracodawca nie może zmusić pracownicy do przejścia na urlop wypoczynkowy bezpośrednio po urlopie macierzyńskim czy rodzicielskim. W tym celu ona sama składa dobrowolnie wniosek o wypoczynek, który trzeba uhonorować.


Koronawirus

Czasowa zmiana miejsca pracy niepełnosprawnego – tylko za jego zgodą

Renata Majewska
Z powodu epidemii koronawirusa przedsiębiorca chce – na podstawie art. 42 § 4 Kp – czasowo powierzyć inne obowiązki pracownikowi z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Po zmianie swoje zadania wykonywałby on w tej samej miejscowości, ale pod innym adresem niż określony w umowie o pracę.
Czy zgodnie z przywołanym przepisem wystarczy wydać mu polecenie, czy jednak należy uzyskać jego zgodę?

Nie można szybko przenieść niepełnosprawnego do innego miejsca pracy, choćby przejściowo, w trybie polecenia pracodawcy. Do tego potrzebna jest pisemna akceptacja pracownika, a więc zmiana angażu na mocy porozumienia stron (aneks) albo wypowiedzenia zmieniającego.


Koronawirus

Pandemia a sprawozdanie finansowe

Rozprzestrzenianie się COVID-19 na całym świecie może potencjalnie wpłynąć na działalność firmy w 2020 r. Obecnie wpływ nie jest znany i dlatego nie został uwzględniony przy ocenie kontynuacji działalności.

Pandemia koronawirusa jest groźna nie tylko dla ludzi, wpływa na światowe rynki, w tym na stabilność kursów. Nie ma wątpliwości, że pandemia będzie miała konsekwencje makroekonomiczne, które w mniejszym lub większym stopniu wpłyną na działalność większości polskich przedsiębiorstw w 2020 r. Stowarzyszenie Księgowych w Polsce podpowiada, w jaki sposób w sprawozdaniu finansowym za rok 2019 poinformować o zagrożeniach kontynuacji działalności jednostki.


Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....