Analiza rentowności działalności handlowej (cz. I)

Monika Łada dr hab., prof. AGH, kierownik studiów podyplomowych z zakresu rachunkowości zarządczej i controllingu oraz rachunkowości międzynarodowej na Wydziale Zarządzania AGH w Krakowie
Analiza rentowności jest podstawowym narzędziem oceny efektywności działalności podmiotów gospodarczych, w tym przedsiębiorstw prowadzących działalność handlową, gdyż ich dobry wynik finansowy zależy przede wszystkim od stosowania właściwych marż na sprzedaży towarów, dostarczanych im przez odpowiednie kanały dystrybucji.

W artykule przedstawiono metody przeprowadzania okresowych analiz rentowności działalności handlowej. Ilustruje je przykład zastosowania analizy rentowności w bardzo dynamicznie rozwijającym się polskim przedsiębiorstwie, dla którego działalność handlowa stanowi ważny element ekspansji rynkowej.

Poniższe rozważania zaledwie dotykają podstaw problematyki analizy działalności handlowej. Zamierzeniem było, by zainteresowani tematem Czytelnicy dostrzegli korzyści analizy rentowności i dostosowania do jej potrzeb ewidencji. Jednocześnie wskazują one na ograniczenia związane z jej przystosowaniem do specyfiki działalności konkretnego przedsiębiorstwa handlowego.

Specyfika działalności handlowej

Handel to jeden z podstawowych sposobów prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorstwa. W tradycyjnym ujęciu cechą charakterystyczną działalności handlowej jest oferowanie klientom celowo gromadzonych – z myślą o ich potrzebach – dóbr materialnych bez ich przetwarzania. Przedsiębiorstwa handlowe pełnią zatem funkcję aktywnego pośrednika między producentem a użytkownikiem (konsumentem) produktu. Dlatego do działalności handlowej zalicza się także pośrednictwo w sprzedaży, takie jak komis czy agencja.

Źródłem korzyści klientów są też usługi świadczone przez dostawcę, wchodzące w zakres lub towarzyszące wykonywanej przez niego działalności handlowej. Należą do nich: transport (dostawa), magazynowanie (gromadzenie i dostarczanie na „zawołanie”), pakowanie, konfekcjonowanie towarów, a ostatnio także odbiór pozostałości towarów i ich utylizacja. Coraz większą rolę odgrywają również niematerialne elementy oferty handlowej: specjalistyczne doradztwo w zakresie doboru i korzystania z towarów, specyficzny sposób organizacji sprzedaży, serwis posprzedażny, relacje przedsiębiorstwa handlowego z uznanymi partnerami (producentami i odbiorcami), jego marka i marka oferowanych przez nie grup towarów (np. eko, prestige).

Działalność handlowa kojarzona jest przede wszystkim z wyspecjalizowanymi przedsiębiorstwami prowadzącymi sprzedaż hurtową i detaliczną. Do „tradycyjnych” przedsiębiorstw handlowych oferujących towary zalicza się m.in. hurtownie specjalistyczne, hurtownie wielobranżowe, hipermarkety, supermarkety, sklepy, dyskonty. Na to zróżnicowanie wpływa nie tylko miejsce przedsiębiorstwa handlowego w łańcuchu pośredników między producentem a końcowym nabywcą, lecz także skala (rozmiar) działalności handlowej, wysokość akceptowanego przez klientów poziomu cen towarów oraz dobór zakresu usług wliczonych w ceny towarów lub stanowiących odrębny tytuł dodatkowej oferty usług.

Działalność handlowa jest także często wybieranym przez przedsiębiorstwa produkcyjne i usługowe sposobem na rozszerzenie sprzedaży wytwarzanych przez nie produktów. Wykorzystując posiadane kanały dystrybucji oraz infrastrukturę zaopatrzenia i sprzedaży, przedsiębiorstwa takie mogą uzyskiwać dodatkowe korzyści wynikające z komplementarności sprzedawanych wyrobów i usług własnej produkcji oraz towarów obcej produkcji, a także efektu, jaki przynosi lepsze wykorzystanie zaplecza.

Wzrostowi różnorodności działalności handlowej sprzyja rozwój handlu internetowego (elektronicznego), gdy przedsiębiorstwo nie prowadzi tradycyjnych punktów sprzedaży, a towar dostarcza do umówionego miejsca, co upraszcza zakupy i pozwala obniżyć ceny. Dodatkowo pozwala to oferować klientom zdigitalizowane, niematerialne towary (np. grafiki, muzykę, gry). Oprócz coraz bardziej popularnych sklepów internetowych, przejmujących rolę tradycyjnego handlu detalicznego, pojawiają się kolejne, nowe modele działalności handlowej, takie jak dropshipping polegający na tym, że towary sprzedawane przez internet są bezpośrednio przesyłane od dostawcy do klienta.

Dynamiczny rozwój e-handlu zwiększa zarówno liczbę podmiotów prowadzących działalność handlową, jak i poziom oczekiwań klientów, którym oferuje się w sieci szybkie, tanie i łatwe w realizacji dostawy towarów. Wszystkie te czynniki prowadzą do wzrostu presji zewnętrznej na utrzymanie/zdobycie pozycji konkurencyjnej oraz osiągnięcie poziomu rentowności zapewniającego przedsiębiorstwom handlowym zwrot kosztów i zysk.

Wyświetlono 12% treści artykułu

Spis treści artykułu
Spis treści artykułu:
Nowe artykuły na naszych stronach:
VAT

Oznaczenia stosowane w ewidencji VAT i nowym pliku JPK_VAT

Od 1.10.2020 r. obowiązują przepisy dotyczące tzw. nowego pliku JPK_VAT – z częścią ewidencyjną i deklaracyjną. Zanim jeszcze na dobre weszły w życie (pierwsze nowe pliki JPK będą przesyłane w listopadzie), już budzą wiele wątpliwości. Głównie dotyczą one wymogu stosowania specjalnych kodów grup towarów i świadczenia usług, oznaczenia transakcji (procedur) oraz dokumentów. Nowe oznaczenia powinny się znaleźć w październikowej ewidencji VAT.

Począwszy od rozliczenia za październik 2020 r. podatnicy obowiązani są przesyłać nowy dokument elektroniczny wspólny dla deklaracji VAT i ewidencji VAT – zmodyfikowany plik JPK_VAT.

Restrukturyzacja

Postępowania restrukturyzacyjne przedsiębiorców

Artykuł przedstawia możliwości restrukturyzacji przedsiębiorstw zgodnie z polskim porządkiem prawnym, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych przepisami antykryzysowymi, zagadnienia związane z odzwierciedleniem postępowań restrukturyzacyjnych w księgach rachunkowych dłużnika oraz konsekwencje podatkowe ich otwarcia.

Restrukturyzacja przedsiębiorstwa ma za zadanie wspomóc przezwyciężenie trudności, których skutkiem jest brak środków do zapłaty wymagalnych zobowiązań i deficytowość, poprzez zastosowanie rozwiązań dopuszczonych prawem. Mowa przede wszystkim o restrukturyzacji naprawczej, której przedmiotem są przedsiębiorstwa odnotowujące słabe wyniki ekonomiczne, często zagrożone utratą płynności finansowej, prowadzącą do bankructwa.

Rachunkowość fundacji i stowrzyszen

Ewidencja kosztów fundacji i stowarzyszeń

Przystępując do sporządzania rocznego sprawozdania finansowego oraz sprawozdania z działalności (tzw. merytorycznego) fundacje i stowarzyszenia muszą rozliczyć koszty między poszczególne działalności. Podział kosztów, zwłaszcza pośrednich, wpływa zarazem na kwalifikację działalności (statutowa odpłatna lub gospodarcza), z czym wiąże się opodatkowanie lub nieopodatkowanie jej wyniku.

W ciągu ostatnich 15 lat rachunkowość organizacji pozarządowych, którymi są głównie fundacje i stowarzyszenia, podlegała różnym regulacjom zawartym w uor, ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (dalej udpp) oraz w rozporządzeniu MF, które zostało uchylone.

CIT/PIT

Ulga IP Box w praktyce

Począwszy od 2019 r. kwalifikowane dochody z tzw. kwalifikowanych praw własności intelektualnej podlegają opodatkowaniu CIT oraz PIT przy zastosowaniu obniżonej 5% stawki (tzw. ulga IP Box). Przepisy dotyczące ulgi, pomimo obszernych objaśnień MF, wciąż pozostawiają sporo wątpliwości. Budzi to obawy u przedsiębiorców, którzy mogliby korzystać z tej preferencji.
Artykuł przedstawia aktualne problemy stosowania ulgi IP Box oraz główne wątpliwości podatników.

Według najnowszych badań GUS dotyczących działalności innowacyjnej przedsiębiorstw, w latach 2016–2018 innowacyjność ta była na poziomie niemal 22%, co oznacza, że taki odsetek badanych firm wdrażał innowację.

Rachunkowość

Hipotetyczne koszty pozyskania kapitału – ujęcie w księgach rachunkowych

Nasza spółka z o.o., ustalając za lipiec 2020 r. zaliczkę na poczet CIT, skorzystała z uprawnienia zawartego w art. 15cb updop i zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów oprocentowanie części zysku netto za 2019 r., który w myśl uchwały zgromadzenia wspólników zasilił kapitał rezerwowy.
Jak zaksięgować to oprocentowanie?

Zgodnie z art. 15cb updop spółki kapitałowe i ska mogą uznać za koszt uzyskania przychodów hipotetyczne oprocentowanie:

Rachunkowość

Moment zaliczenia drogi dojazdowej do środków trwałych

Czy ujęcie środka trwałego w księgach rachunkowych na podstawie dokumentu OT, a nawet rozpoczęcie amortyzacji może nastąpić przed otrzymaniem (faktycznym wpływem do firmy) faktury zakupu tego środka trwałego?
Nasza firmia zleciła wykonanie drogi dojazdowej. W czerwcu podpisano protokół odbioru i rozpoczęto jej użytkowanie. Faktura wykonawcy wpłynęła na początku kolejnego miesiąca i została ujęta w rejestrze zakupu w lipcu.
Czy w księgach czerwca można ująć przyjęcie środka trwałego? Czy można dokonać odpisu amortyzacyjnego już w czerwcu?

Bazująca na uor definicja środka trwałego zawarta w pkt 3.1 KSR 11 Środki trwałe brzmi w skrócie następująco:

Rachunkowość

Księgowe ujęcie kontraktu terminowego

Spółka z o.o. 26.09.2019 r. zawarła z bankiem kontrakt forward[1] opiewający na 100 tys. euro z terminem realizacji 7.01.2020 r. po kursie wymiany 4,4070 PLN/EUR (spółka ma zamiar sprzedać 100 tys. euro). Wyciąg bankowy z 26.09.2019 r. nie zawiera zapisów nt. tej transakcji. Spółka zamieniła jednak kontrakt forward na swap[2] (opisany w wyciągu jako transakcja swap) i 22.10.2019 r. rozliczyła 100 tys. euro po kursie 4,3762 PLN/EUR. Na wyciągu walutowym z 22.10.2019 r. widnieje operacja KW 100 tys. euro przeliczona po kursie 4,3762 PLN/EUR, a na wyciągu złotówkowym z tą samą datą – KP 437 620 zł.
7.01.2020 r., tj. pod datą pierwotnie umówionego rozliczenia kontraktu forward, na wyciągach bankowych widnieją operacje na rachunku:
- walutowym – KP 100 tys. euro z opisem „waluta sprzedana forward 20191022 kurs 4,4070” (w opisie numer swap z 22.10.2019 r.) i odpowiednio
- złotówkowym – KW 440 700 zł KW 100 tys. euro z opisem „waluta zakupiona forward 20191022 kurs 4,4070” (w opisie numer forward z 26.09.2019 r.).
Spółka stosuje podatkową metodę wyceny różnic kursowych.
Jak ująć te transakcje w księgach rachunkowych? W którym momencie powstał koszt/przychód z tych transakcji? Czy już w październiku 2019 r., na dzień bilansowy 2019 r., czy dopiero w styczniu 2020 r.? Jak ustalić wysokość tego kosztu/przychodu? Czy – wobec skrócenia terminu kontraktu forward i wymiany waluty w październiku – kontrakt powinien być wykazany i wyceniony na koniec 2019 r. w bilansie? Czy rozliczając różnice kursowe od własnych środków pieniężnych, uwzględnić oba kontrakty? Jeśli tak, to po jakim kursie?

Jednym z ryzyk działalności gospodarczej są niekorzystne zmiany kursu walutowego, co dotyczy np. spłaty zobowiązań wyrażonych w walucie obcej. Sposobem na neutralizację ryzyka może być zawarcie kontraktów terminowych zaliczanych do instrumentów finansowych. Szczegółowe zasady ewidencji instrumentów finansowych określa rozporządzenie MF. Jednostki małe niewymienione w art. 3 ust. 1e pkt 1–6 uor nie muszą jednak stosować jego przepisów.

Podatki i prawo gospodarcze

Stosowanie stawki VAT wynikającej z WIS otrzymanej przez kontrahenta

Jesteśmy dystrybutorem towarów produkowanych przez spółkę X. Wystąpiła ona o wiążące informacje stawkowe (WIS) dotyczące produkowanych towarów i po ich otrzymaniu przedstawiła nam te decyzje.
Czy w tej sytuacji możemy mieć pewność co do stawki VAT stosowanej przy sprzedaży przez nas towarów, których dotyczą WIS? Czy raczej powinniśmy wystąpić o własne WIS?

Podatnicy chcący ustalić stawkę VAT dla danego towaru lub usługi (bądź upewnić się co do prawidłowości stosowanej stawki) mogą występować o wydanie WIS (na podstawie art. 42a i nast. ustawy o VAT). Jest to najpewniejszy i najbezpieczniejszy sposób ustalenia stawki VAT, gdyż podatnikom, którzy uzyskali WIS, przysługuje ochrona podobna do przysługującej podmiotom, które uzyskały interpretację indywidualną (art. 42c ust. 1 ustawy o VAT).

Podatki i prawo gospodarcze

Nieodpłatne udostępnienie maszyn kontrahentowi do wykonania usług – skutki w CIT

Spółka z o.o. Y zamówiła usługi w spółce z o.o. X. Udostępniła nieodpłatnie maszyny (środki trwałe) niezbędne do wykonania tych usług. Zgodnie z umową użyczenia usługodawca (X) może wykorzystywać je wyłącznie do świadczenia usług na rzecz usługobiorcy (Y). Dzięki użyczeniu maszyn cena za usługę może być niższa. Świadczenie to, mimo braku przepływu gotówkowego, będzie wzajemne i ekwiwalentne.
Czy w wyniku używania przekazanych maszyn usługodawca uzyska przychód z nieodpłatnego bądź częściowo odpłatnego świadczenia?
Czy pomimo oddania maszyn do korzystania usługodawcy usługobiorca zachowuje prawo do ich amortyzacji?

Logowanie

email:

hasło:

 

 

Logowanie za pomocą emaila

Jeżeli nie pamiętasz hasła albo nie masz konta, to wyślemy na Twój email wiadomość weryfikującą. Po kliknięciu w link z emaila będziesz zalogowany na urządzeniu do chwili wylogowania.

email:

Klikając w poniższy link zgadzasz się na zapisanie podanych w formularzu danych i wykorzystywanie ich zgodnie z polityką przetwarzania danych dostępną w dokumencie ⇒Polityka przetwarzania danych osobowych (RODO)⇐

 

Logowanie do za pomocą emaila

Sprawdzanie danych....