Rachunkowość - Wskaźniki sektorowe
rach_green_s

Wskaźniki sektorowe

  • 2015-04-10
  • Wanda Skoczylas, Tadeusz Dudycz

Komisja ds. Analizy Finansowej Rady Naukowej Stowarzyszenia Księgowych w Polsce wspólnie z InfoCredit, właścicielem bazy danych, przygotowała kolejną publikację wskaźników sektorowych. Są to wyniki finansowe osiągnięte przez działy w roku 2013. Podstawą do obliczenia wskaźników była próba sprawozdań finansowych 37 119 przedsiębiorstw. Ich strukturę według działów przedstawia tabela 1.

 

Tabela 1

Struktura próby badawczej według działów

Klasyfikacja PKD 2007

Dział

PKD

Opis

Liczba

Procent

01

Uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową

1183

3,19

02

Leśnictwo i pozyskiwanie drewna

25

0,07

03

Rybactwo

39

0,11

05

Wydobywanie węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu)

8

0,02

06

Górnictwo ropy naftowej i gazu ziemnego

5

0,01

08

Pozostałe górnictwo i wydobywanie

127

0,34

09

Działalność usługowa wspomagająca górnictwo

i wydobywanie

19

0,05

10

Produkcja artykułów spożywczych

1174

3,16

11

Produkcja napojów

85

0,23

12

Produkcja wyrobów tytoniowych

6

0,02

13

Produkcja wyrobów tekstylnych

154

0,41

14

Produkcja odzieży

172

0,46

15

Produkcja skór i wyrobów ze skór wyprawionych

48

0,13

16

Produkcja wyrobów z drewna oraz korka, z wyłączeniem mebli; produkcja wyrobów ze słomy i materiałów używanych do wyplatania

318

0,86

17

Produkcja papieru i wyrobów z papieru

221

0,60

18

Poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji

257

0,69

19

Wytwarzanie i przetwarzanie koksu i produktów rafinacji ropy naftowej

28

0,08

20

Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych

346

0,93

21

Produkcja podstawowych substancji farmaceutycznych oraz leków i pozostałych wyrobów farmaceutycznych

73

0,20

22

Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych

676

1,82

23

Produkcja wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych

415

1,12

24

Produkcja metali

126

0,34

25

Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń

1137

3,06

26

Produkcja komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych

233

0,63

Klasyfikacja PKD 2007

Dział

PKD

Opis

Liczba

Procent

27

Produkcja urządzeń elektrycznych

281

0,76

28

Produkcja maszyn i urządzeń, gdzie indziej niesklasyfikowana

531

1,43

29

Produkcja pojazdów samochodowych, przyczep
i naczep, z wyłączeniem motocykli

212

0,57

30

Produkcja pozostałego sprzętu transportowego

96

0,26

31

Produkcja mebli

303

0,82

32

Pozostała produkcja wyrobów

129

0,35

33

Naprawa, konserwacja i instalowanie maszyn
i urządzeń

502

1,35

35

Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych

412

1,11

36

Pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody

226

0,61

37

Odprowadzanie i oczyszczanie ścieków

96

0,26

38

Działalność związana ze zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem odpadów; odzysk surowców

303

0,82

39

Działalność związana z rekultywacją i pozostała działalność usługowa związana z gospodarką odpadami

15

0,04

41

Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków

2006

5,40

42

Roboty związane z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej

649

1,75

43

Roboty budowlane specjalistyczne

942

2,54

45

Handel hurtowy i detaliczny pojazdami samochodowymi; naprawa pojazdów samochodowych

845

2,28

46

Handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi

6951

18,73

47

Handel detaliczny, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi

2548

6,86

49

Transport lądowy oraz transport rurociągowy

1006

2,71

50

Transport wodny

34

0,09

51

Transport lotniczy

15

0,04

52

Magazynowanie i działalność usługowa wspomagająca transport

453

1,22

53

Działalność pocztowa i kurierska

14

0,04

55

Zakwaterowanie

346

0,93

56

Działalność usługowa związana z wyżywieniem

241

0,65

58

Działalność wydawnicza

336

0,91

59

Działalność związana z produkcją filmów, nagrań wideo, programów telewizyjnych, nagrań dźwiękowych i muzycznych

106

0,29

60

Nadawanie programów ogólnodostępnych i abonamentowych

62

0,17

61

Telekomunikacja

161

0,43

62

Działalność związana z oprogramowaniem i doradztwem w zakresie informatyki oraz działalność powiązana

859

2,31

63

Działalność usługowa w zakresie informacji

234

0,63

64

Finansowa działalność usługowa, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych

349

0,94

65

Ubezpieczenia, reasekuracja oraz fundusze emerytalne, z wyłączeniem obowiązkowego ubezpieczenia społecznego

1

0,00

66

Działalność wspomagająca usługi finansowe oraz ubezpieczenia i fundusze emerytalne

364

0,98

68

Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości

2579

6,95

69

Działalność prawnicza, rachunkowo-księgowa
i doradztwo podatkowe

771

2,08

70

Działalność firm centralnych (head offices); doradztwo związane z zarządzaniem

846

2,28

71

Działalność w zakresie architektury i inżynierii; badania i analizy techniczne

767

2,07

72

Badania naukowe i prace rozwojowe

154

0,41

73

Reklama, badanie rynku i opinii publicznej

485

1,31

74

Pozostała działalność profesjonalna, naukowa
i techniczna

128

0,34

75

Działalność weterynaryjna

4

0,01

77

Wynajem i dzierżawa

163

0,44

78

Działalność związana z zatrudnieniem

145

0,39

79

Działalność organizatorów turystyki, pośredników i agentów turystycznych oraz pozostała działalność usługowa w zakresie rezerwacji i działalności z nią związane

151

0,41

80

Działalność detektywistyczna i ochroniarska

231

0,62

81

Działalność usługowa związana z utrzymaniem porządku w budynkach i zagospodarowaniem terenów zieleni

179

0,48

82

Działalność związana z administracyjną obsługą biura i pozostała działalność wspomagająca prowadzenie działalności gospodarczej

174

0,47

84

Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne

19

0,05

85

Edukacja

387

1,04

86

Opieka zdrowotna

873

2,35

87

Pomoc społeczna z zakwaterowaniem

15

0,04

88

Pomoc społeczna bez zakwaterowania

7

0,02

90

Działalność twórcza związana z kulturą i rozrywką

63

0,17

91

Działalność bibliotek, archiwów, muzeów oraz pozostała działalność związana z kulturą

95

0,26

92

Działalność związana z grami losowymi i zakładami wzajemnymi

24

0,06

93

Działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna

129

0,35

94

Działalność organizacji członkowskich

92

0,25

95

Naprawa i konserwacja komputerów i artykułów użytku osobistego i domowego

41

0,11

96

Pozostała indywidualna działalność usługowa

94

0,25

Suma

37 119

100,00

Źródło: Opracowanie własne.

Najliczniejszymi działami będącymi przedmiotem badania były: handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi (18,73%), działalność związana z obsługą rynku nieruchomości (6,95%), handel detaliczny, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi (6,86%), roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków (5,53%) oraz  produkcja artykułów spożywczych (3,16%). Równie znaczący udział miały przedsiębiorstwa z działu: uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową (3,19%) oraz produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń (3,06%).

Podstawą oceny struktury badanych przedsiębiorstw – z punktu widzenia ich wielkości – jest zatrudnienie (tabela 2) oraz przychody netto ze sprzedaży (tabela 3).

 

Tabela 2

Struktura badanych przedsiębiorstw z uwagi na wielkość zatrudnienia

Zatrudnienie 2013

Liczba

Procent

<0; 5>

194

0,52

<5; 10>

154

0,41

<10; 25>

401

1,08

<25; 50>

428

1,15

<50; 100>

475

1,28

<100; 200>

339

0,91

<200; 500>

240

0,65

zatrudnienie > 500

124

0,33

brak danych

34 764

93,66

Suma

37 119

100

Źródło: Opracowanie własne.

Dane zestawione w tabeli 2 jednoznacznie wskazują, że przedsiębiorstwa coraz rzadziej publikują tak istotne informacje o liczbie zatrudnionych. 93,7 % przedsiębiorców nie ujawniało danych o liczbie personelu.

 

Tabela 3

Struktura badanych przedsiębiorstw z uwagi na wielkość przychodów netto ze sprzedaży

Przychody netto ze sprzedaży w 2013 r.

(w mln PLN)

Liczba

Procent

<0; 2 mln>

11 102

29,91

<2 mln; 5 mln>

5 755

15,50

<5 mln, 10 mln>

5 321

14,33

<10 mln; 25 mln>

6 263

16,87

<25 mln; 50 mln>

3 336

8,99

<50 mln; 100 mln>

2 047

5,51

powyżej 100 mln

2 177

5,86

brak danych

1 118

3,01

Suma

37 119

100

Źródło: Opracowanie własne.

Jak wynika z tabeli 3 przedmiotem analizy są głównie przedsiębiorstwa mniejsze; ich przychody netto ze sprzedaży nie przekraczają w roku 10 mln PLN (59,75%), a więc są zaliczane od grupy mikro i 50 mln PLN – zaliczane do małych (25,86%).

Strukturę badanych przedsiębiorstw z punktu widzenia ich lokalizacji prezentują dane tabeli 4.

 

Tabela 4

Struktura badanych przedsiębiorstw z punktu lokalizacji prowadzonej działalności

Nr woj.

Nazwa województwa

Liczba

Procent

02

Dolnośląskie

5 678

15,30

04

Kujawsko-pomorskie

1 902

5,12

06

Lubelskie

1 317

3,55

08

Lubuskie

457

1,23

10

Łódzkie

660

1,78

12

Małopolskie

3 920

10,56

14

Mazowieckie

8 202

22,10

16

Opolskie

774

2,09

18

Podkarpackie

280

0,75

20

Podlaskie

990

2,67

22

Pomorskie

4 664

12,56

24

Śląskie

2 515

6,78

26

Świętokrzyskie

146

0,39

28

Warmińsko-mazurskie

520

1,40

30

Wielkopolskie

3 376

9,10

32

Zachodniopomorskie

1 718

4,63

SUMA

37 119

100

Źródło: Opracowanie własne.

Z tabeli 4 wynika, że badaniem objęte są przedsiębiorstwa prowadzące działalność na terenie całej Polski. Znaczna liczba przedsiębiorstw (22,10%) zlokalizowanych jest w województwie mazowieckim. Licznie reprezentowane są też przedsiębiorstwa z województw: dolnośląskiego (15,30%), pomorskiego (12,56%), małopolskiego (10,56%), wielkopolskiego (9,10%) i śląskiego (6,78%).

I jeszcze kilka wyjaśnień.

Począwszy od 2002 roku publikowane są na łamach „Rachunkowości” wskaźniki sektorowe obliczane dla działów. Powoduje to naturalnie pewne ich uogólnienie. Potwierdzają to zapytania Czytelników o wskaźniki dla grup, klas czy podklas przedsiębiorstw. Wyróżniającą cechą naszej publikacji jest prezentacja obok średnich, także innych miar statystyki opisowej, charakteryzujących rozkład badanej zmiennej oraz jej zmienność. Miary te, jak się wydaje, mają większą wartość poznawczą, ponieważ umożliwiają „pozycjonowanie” badanego przedsiębiorstwa, w grupie podmiotów zaliczanych do danego działu. Jest to zupełnie inna jakościowo informacja niż tylko średnia arytmetyczna czy mediana.

Dokonywanie obliczeń według grup, klas czy podklas objętych danym działem powodowałoby w wielu przypadkach, że liczebność próby w danej np. klasie byłaby bardzo mała lub klasa w ogóle nie byłaby reprezentowana. Ponadto wskaźniki obliczone na podstawie bardzo małej próby nie charakteryzowałyby dobrze całej zbiorowości.

Do opracowania wskaźników sektorowych zastosowano następującą metodologię:
   1. Dla każdego przedsiębiorstwa objętego próbą badawczą obliczono wskaźniki według podanych niżej wzorów:
 

2. Podstawą do obliczenia powyższych wskaźników są dane pochodzące ze sprawozdań finansowych sporządzonych zgodnie z załącznikami do ustawy o rachunkowości.

Dla przypomnienia podajemy zasady interpretacji parametrów statystycznych zastosowanych do prezentacji wskaźników sektorowych, ułatwiających interpretację porównań w przestrzeni (między przedsiębiorstwami).

Zamieszczone w tabelach parametry oznaczają:

– mediana (wartość środkowa) – dzieli zbiór wskaźników na dwie równe części; oznacza to, że 50% wskaźników ma wartość wyższą od mediany i 50% niższą,

– średnia arytmetyczna (suma wartości wszystkich wskaźników podzielona przez liczbę wskaźników) – „streszcza wszystkie informacje zawarte w zbiorze danych i stanowi środek ciężkości masy obserwowanych wskaźników”,

– odchylenie standardowe – wartość przeciętnego odchylenia obserwowanych wskaźników od wartości średniej tych wskaźników,

– pudełko (góra, dół) – pokazuje długość przedziału, w którym znajduje się 50% obserwowanych wskaźników, przy czym mediana + pudełko góra stanowi przedział, w którym znajduje się 25% obserwacji bezpośrednio powyżej mediany, a mediana – pudełko dół – przedział, w którym znajduje się 25% obserwacji bezpośrednio poniżej mediany. Jeżeli wartość pudełka góra różni się od wartości pudełka dół, oznacza to, że rozkład wskaźników jest niesymetryczny, czyli zachodzi tzw. skośność rozkładu,

– wąsy (góra, dół) – są to przedziały, w których znajduje się kolejnych 50% wskaźników, przy czym mediana + pudełko góra + wąsy góra jest najwyższą wartością wskaźnika zaobserwowaną w próbie, a mediana – pudełko dół – wąsy dół – najniższą wartością wskaźnika zaobserwowaną w próbie.

Związek tych parametrów przedstawia rysunek:

Sposób obliczania wskaźników sektorowych i charakterystyki badanej zbiorowości

A zatem:

– kwartyl górny = mediana pudełko góra,

– kwartyl dolny = mediana – pudełko dół,

– wartość maksymalna wskaźnika = mediana pudełko góra wąsy góra,

– wartość minimalna wskaźnika = mediana – pudełko dół – wąsy dół.

Gdzie:

Kwartyle - są to wartości poniżej których znajduje się krotności 25% wyników obserwacji. Poczynając od najniższych obserwacji pierwszy kwartyl nazywany również kwartylem dolnym, to taka wartość obserwacji (wskaźnika), poniżej której znajduje się 25% wyników. Drugi kwartyl to ta wartość poniżej której znajduje się 50 wyników obesrwacji, a wiec jest to mediana. Trzeci kwartyl nazywany kwartylem górnym to taka wartość obserwacji poniżej której znajduje się 75% wyników. Kwartyl dolny i kwartyl górny są więc odpowiednio dolną i górną ścianką pudełka.

Odstęp międzykwartlowy – jest różnicą pomiędzy górnym a dolnym kwartylem. Stanowi on przedział w którym znajduje się 50% wartości obserwacji skupionych wokół wartości środkowej czyli mediany.

Skośność – jest miarą asymetrii rozkłady wyników obserwacji. Jeżeli rozkład wartości obserwacji jest bardziej rozciągnięty w prawo niż w lewo, a dzieje się tak m.in. wówczas gdy „pudełko góra” ma większą wartość niż „pudełko dół”, mówi się, że rozkład jest prawoskośny.

Komisja, podobnie jak w latach ubiegłych, zwraca się z uprzejmą prośbą o dalsze formułowanie i zgłaszanie uwag, które mogłyby stanowić podstawę dla doskonalenia tej publikacji w przyszłości.

Uwagi prosimy kierować na adres Redakcji „Rachunkowość”.

 

ZESTAWIENIE

średnich wartości podstawowych wskaźników finansowych dla oszczególnych sektorów (branż) rok 2013

b
rach_green_e