Niemieccy eksperci o MSR

(fragment)

Dziś, przy postępującej globalizacji rynków, nikt rozsądny nie kwestionuje potrzeby istnienia i stosowania jednolitych w skali międzynarodowej zasad (standardów) rachunkowości. Dlatego nie da się przecenić roli MSR i IASB - instytucji, która je opracowuje i doskonali. Nie oznacza to jednak, że wszystkie koncepcje, leżące u podstaw standardów (np. stopniowego wypierania wyceny w cenach historycznych przez ceny rynkowe, a ściślej – wartość godziwą), jak również wszystko, co wychodzi spod pióra IASB, jest w każdym przypadku bezwzględnie słuszne i – bez zastrzeżeń – zastosowalne.

Z braku uogólnienia doświadczeń stosowania w Polsce od kilku już lat MSR (z punktu widzenia użytkowników sprawozdań finansowych, sporządzających je i badających) przytaczamy głosy niemieckich ekspertów. Wydają się ciekawe.

Redakcja

● Skutki kryzysu na rynkach finansowych dla międzynarodowej rachunkowości – Klaus-Peter Müller (przewodniczący rady nadzorczej Commerzbank SA, członek Grupy Doradczej ds. Kryzysu Finansowego utworzonej przy IASB w Londynie)¹

Ogólnoświatową dyskusję na tematy rachunkowości zdominowały obecnie kwestie roli, jaką MSR i US GAAP odegrały w obecnym kryzysie finansowym (czy spowodowały ten kryzys, przyczyniły się do niego, czy jedynie spotęgowały jego negatywne skutki). W związku z tym toczy się także dyskusja, czy i w jakich obszarach zachodzi potrzeba zmiany standardów i jakimi podstawowymi zasadami/przesłankami powinni się kierować twórcy standardów, dokonując ich ewentualnych zmian.

Aby wypracować odpowiedzi na te wątpliwości IASB (twórcy MSR) i FASB (twórcy US GAAP) utworzyły pod koniec 2008 r. wspólne gremium – Grupę Doradczą ds. Kryzysu Finansowego (Financial Crisis Advisory Group, FCAG).

Celem FCAG jest zbadanie, jak międzynarodowe standardy rachunkowości mogą przyczynić się do tego, aby w przyszłości uniknąć kryzysów podobnych do obecnego lub ułatwić ich rozwiązywanie. Wiążę się z tym wyznaczenie strategicznych kierunków w przyszłej pracy IASB i FASB.

Zdaniem autora kluczowym czynnikiem decydującym o sukcesie jest pilna konwergencja (ujednolicenie) MSR i US GAAP. Jest to nieodzowne dla wzmocnienia zaufania inwestorów do rynków kapitałowych i stworzenia w skali ogólnoświatowej zasad równej konkurencyjności spółek sporządzających sprawozdania finansowe. Mimo że twórcy standardów wykonali już ogromną pracę, zbliżając kilka US GAAP i MSR do siebie, to jeszcze przed nimi jest znaczna droga do przebycia.

Nie można jednak - zdaniem autora - „strzelać bez zastanowienia”. Pełna konwergencja standardów rachunkowości zajmie - realistycznie patrząc - około 10 lat, przy czym opracowanie najpilniejszych problemów, które ujawnił kryzys finansowy, zajmie do 3 lat i tylko częściowo usprawni system rachunkowości.

Zdaniem FCAG obecny kryzys finansowy nie został spowodowany przez rozwiązania rachunkowości, lecz takie przyczyny jak załamanie na rynku ryzykownych kredytów hipotecznych (subprime), ułomne procedury raitingowe oraz luki w wielu przepisach regulujących sektor finansowy.

Nie da się jednak zaprzeczyć, iż trudny egzamin, jakiemu zostały poddane w trakcie kryzysu obecne zasady rachunkowości, ujawnił różne słabości zarówno MSR, jak i US GAAP. Szczególnie efekty procykliczne dodatkowo zdestabilizowały rynki finansowe. Z tego powodu, przy zmianie w przyszłości uregulowań, szczególną uwagę należy zwrócić na kwestię stabilności rynków finansowych, nawet jeśli potrzeby informacyjne inwestorów nadal pozostaną najważniejszym celem sprawozdawczości finansowej.

Autor podkreśla, iż jedno z zagadnień, które stało się przedmiotem intensywnych dyskusji, dotyczy oddziaływania wyceny w wartości godziwej, w szczególności wyceny niepłynnych papierów wartościowych, na wzmożenie zjawisk kryzysowych. Dramatyczne spadki kursów papierów wartościowych były w mniejszym stopniu następstwem tzw. fundamentalnych ryzyk (np. kredyty zagrożone niespłaceniem), a w większym stopniu spowodowane zmniejszającą się płynnością rynków.

Wywołane tym obciążenie kapitału własnego spowodowało zwiększenie presji na rynki finansowe i „nakręciło” spiralę kryzysu. Zarazem uwidoczniło to potrzebę zmian zasad rachunkowości dotyczących wyceny w wartości godziwej, a zwłaszcza definicji aktywnego rynku oraz metodyki wyceny niepłynnych instrumentów finansowych. Konieczne jest także przesunięcie w przepisach akcentów i odejście od „ślepej” wiary w rynek.

(…)

¹ „Auswirkungen der Finanzmarktkrise auf die internationale Rechnungslegung“ – Klaus-Peter Müller, „Die Wirtschaftsprüfung” nr 10/2009 – wydawnictwo Niemieckiego Instytutu Biegłych Rewidentów.