ANNA KARMAŃSKA

 Aktualizacja wartości firmy

(fragment)

 Wprowadzenie

 Nadciągający kryzys finansowy i dekoniunktura uświadamia silnie potrzebę ostrożnej wyceny aktywów. Dotyczy to w szczególności pozycji bilansu „wartość firmy”. Ten bowiem składnik aktywów niematerialnych[1] praktycznie nie ma zdolności wymiany na środki pieniężne, gdyż nie jest przenośny. Wartości firmy – jako samodzielnego składnika aktywów – nie można zbyć, nie można oddać w odpłatne użytkowanie ani też nie można pożyczyć. Dlatego nie ma ona wartości handlowej. Korzyści ekonomiczne przynoszą przedsiębiorstwu związane z wartością firmy aktywa. Zawyżenie wartości firmy podwyższa sumę bilansową o w istocie nieistniejące aktywa, może być mylące przy podejmowaniu decyzji, których przygotowanie poprzedza analiza wartości wszystkich aktywów i ich struktury oraz wprowadzać w błąd czytelników sprawozdania finansowego.

Wartość firmy nie jest też bez znaczenia przy ocenie przez czytelników sprawozdań finansowych przyszłego potencjału gospodarczego rozpatrywanego przedsiębiorstwa. Już sam fakt wykazania w bilansie wartości firmy wiele mówi o strategii rozwoju realizowanej przez przedsiębiorstwo, w której sprawozdaniu ta wartość figuruje. Wykazanie znaczących wartości (w szczególności istotnych w strukturze aktywów trwałych) ma też istotny walor informacyjny. Taka pozycja bilansu sygnalizuje bowiem czytelnikowi sprawozdania nabycie jednostki – w zasadzie – obiecującej gospodarczo. Takiej, której funkcjonowanie w połączeniu z przedsiębiorstwem nabywca zapowiada korzystne dla niego zmiany w potencjale gospodarczym.

Funkcje informacyjne wartości firmy są – jak to przedstawiono – różnorodne; warunkiem tego jest jednak zadbanie o jej rzetelną wycenę. Zastosowanie profesjonalnego podejścia do wyceny wartości firmy jest absolutnie niezbędne. Wymaganie takie wzmacnia potrzeba dbałości o wiarygodność danych dostarczanych przez rachunkowość. Obserwuje się bowiem, że świat gospodarczy ma silną pokusę do obciążania rachunkowości – dostarczyciela informacji finansowych – za obecną sytuację kryzysową.

 Wewnętrzny i zewnętrzny aspekt interpretowania i wyceny wartości firmy

 Wartość firmy pojawia się w języku gospodarki w różnym znaczeniu. Między innymi można mówić o wartości firmy wytworzonej wewnętrznie i o wartości firmy w znaczeniu prawa bilansowego.

Wartość firmy wytworzona wewnętrznie, siłami własnymi przedsiębiorstwa, stanowi skutek działań (często kosztownych) dokonywanych przez przedsiębiorstwo w celu zwiększenia jego zdolności do przynoszenia korzyści ekonomicznych. Działania te mogą być różnorodne i obejmować na przykład: prowadzone we własnym zakresie badania rynkowe, opłacane szkolenia pracowników, reklamę, innowacje organizacyjne, budowanie wizerunku rynkowego i – tym samym – marki przedsiębiorstwa. Uogólniając można powiedzieć, że działania te generalnie prowadzą do budowy trzech elementów potencjału przedsiębiorstwa: intelektualnego, informacyjnego i organizacyjnego.

Nakłady na potencjał intelektualny, potencjał informacyjny czy też potencjał organizacyjny, z którymi łączy się wewnętrznie wytworzona wartość firmy, mogą być w przedsiębiorstwie znaczące. Dlatego w praktyce może istnieć pokusa ich aktywowania. Przesłanką uzasadniającą taką „pokusę” może być przekonanie, że korzyści ekonomiczne z wytworzenia tych potencjałów będą czerpane przez długi okres i dlatego nakłady te powinny być traktowane jako swoiste inwestycje, współmiernie do przyszłych korzyści. Argumentem może być tu także, że w praktyce nakłady takie mogą przynosić przedsiębiorstwu ponadprzeciętne zyski i skutecznie wpływać na ekonomiczną (rynkową) wartość firmy.

W prawie bilansowym – zapobiegając dowolności aktywowania nakładów ponoszonych przez przedsiębiorstwa na wewnętrznie budowaną wartość firmy i dbając o porównywalność zastosowanych rozwiązań – przyjmuje się generalnie zasadę ostrożnej wyceny i nakazuje odnoszenie takich nakładów bezpośrednio w koszty (wyniki) okresu ich poniesienia. Powodem takiego podejścia jest to, że istnieją poważne wątpliwości co do możliwości wiarygodnego pomiaru i weryfikacji korzyści ekonomicznych płynących z powstałego dzięki wewnętrznym działaniom przedsiębiorstwa potencjału intelektualnego, informacyjnego i organizacyjnego. Dlatego - nawet jeżeli jest prawdopodobne, że korzyści z tego potencjału będą czerpane przez dłuższy czas – prawo bilansowe nie zezwala na aktywowanie nakładów ponoszonych na jego tworzenie.

(…)

Dążenie do porównywalności przy wycenie wartości firmy ustalanej dla celów sprawozdawczych

Wartość firmy w jednostkowym sprawozdaniu finansowym[2] 

Test na utratę wartości firmy

Podsumowanie

[1] Wartość firmy może być także ujemna, ale są to przypadki bardzo rzadkie. w artykule taka możliwość nie stanowi przedmiotu rozważań.

[2] Ze względu na odmienność rozwiązań ustalanie wartości firmy w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym nie będzie w nin. opracowaniu omawiane.