Kiedy i jak korygować amortyzację wobec niespłacenia nabycia środka trwałego

Wstęp

Przedmiotem nieustannych wątpliwości i interpretacji jest poprawność ustalenia wysokości podatkowej amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Może to być tylko amortyzacja środków trwałych (w tym inwestycji w obcych środkach trwałych oraz budynków i budowli wzniesionych na cudzych gruntach):

– stanowiących własność lub współwłasność podatnika i zaliczonych do jego majątku bądź przyjętych w leasing finansowy (wprowadzonych najpóźniej w miesiącu oddania do używania do ewidencji środków trwałych),
– używanych wyłącznie na potrzeby działalności gospodarczej podatnika lub oddanych do używania innemu podmiotowi na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu,
– obliczona według wynikających z ustaw podatkowych zasad (podstawa, metoda, stawka, moment rozpoczęcia i zakończenia),
– niedotycząca gruntów, środków trwałych oddanych innym do nieodpłatnego używania, wartości nabycia samochodów osobowych w części przewyższającej równowartość 20 tys. EUR, a w odniesieniu do innych środków trwałych w części sfinansowanej (zwróconej) trwale podatnikowi przez innych.

Do tych warunków uznania amortyzacji za koszt podatkowy doszły nowe, wobec wprowadzenia do ustaw o podatku dochodowym art. 15b – do updop i art. 24d – do updof , co nastąpiło na mocy ustawy z 16.11.2012 r. o redukcji obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz. U. z 2012 r. poz. 1342).

Wprawdzie upłynęło już ponad 5 miesięcy od tego czasu, nadal jednak pozostaje wiele niejasności, kiedy i jak korygować koszty amortyzacji w przypadku nieuregulowania w pełni lub części zapłaty za nabycie na własność (współwłasność) lub wytworzenie (w tym ulepszenie) środka trwałego. (Korekta stosownie do art. 15b ust. 6 i 7 updop i art. 24d ust. 6 i 7 updof – nie dotyczy naszym zdaniem odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych użytkowanych w ramach umowy leasingu finansowego).

Przypomnijmy: obowiązujące od 1.01.2013 r. przepisy nakładają na podatników pdof prowadzących działalność gospodarczą opodatkowaną na tzw. zasadach ogólnych (na podstawie skali podatkowej, określonej w art. 27 ust. 1 updof oraz jednolitą 19% stawką, tj. zgodnie z art. 30c updof) oraz podatników pdop nowy tytuł korekty amortyzacji (polegającej na wyłączeniu jej w całości lub części z kosztów podatkowych), jeżeli zobowiązanie z tytułu nabycia, wytworzenia lub ulepszenia środka trwałego nie zostało opłacone w ciągu:

● 30 dni od upływu terminu płatności wynikającego z umowy lub określonego w fakturze, który nie jest dłuższy niż 60 dni; w tym przypadku naliczone koszty amortyzacji zmniejsza się (koryguje) w miesiącu, w którym upłynęło 30 dni od ustalonego terminu płatności;
● 90 dni od daty zaliczenia (zaksięgowania) odpisów amortyzacyjnych do kosztów podatkowych – jeżeli ustalony termin płatności jest dłuższy niż 60 dni; w tym przypadku koszty amortyzacji zmniejsza się (koryguje) w części proporcjonalnej do niespłaconego zobowiązania w miesiącu, w którym upłynął 90. dzień od daty zaliczenia tych odpisów w koszty.

Nie ma przy tym znaczenia, że umowa stron przewiduje opóźniony termin zapłaty całości bądź części ceny lub rozkłada zapłatę na raty, także wieloletnie.

Zasady te wynikają z art. 15b ust. 6 updop i art. 24d ust. 6 updof i dotyczą zaliczonych w koszty podatkowe odpisów amortyzacyjnych od oddanych do użytkowania środków trwałych, nabytych w kraju lub za granicą, jeżeli zapłata za nabycie, wytworzenie lub ulepszenie tych środków nie została uregulowana w całości lub części w podanych wyżej terminach, wyznaczonych przez ustawy podatkowe (30 dni od upływu terminu płatności lub 90 dni od daty zaliczenia naliczonej od tych środków amortyzacji do kosztów podatkowych).

Rozwiązania te – co potwierdza komunikat Ministerstwa Finansów – mają zastosowanie do tej części odpisów amortyzacyjnych, która została zaliczona do kosztów podatkowych w roku 2013, a więc dotyczą także amortyzacji środków trwałych nabytych przed 1.01.2013 r. (np. w 2012 r.), jeżeli zobowiązanie z tytułu ich nabycia (wytworzenia/ulepszenia) – mimo upływu granicznych terminów płatności (30 lub 90 dni) – nie zostało w pełni spłacone.

Oznacza to, że w przypadku gdy zobowiązanie z tytułu nabycia środka trwałego nadal pozostaje nieuregulowane, korekta (zmniejszenie) kosztów amortyzacji nie dotyczy odpisów amortyzacyjnych, które obciążyły koszty podatkowe 2012 r. i lat wcześniejszych.

Ministerstwo Finansów we wspomnianym komunikacie stwierdziło jeżeli kwota wynikająca z faktury lub innego dokumentu zostanie zaliczona do kosztów podatkowych przed 1 stycznia 2013 r., wówczas nowe regulacje nie będą miały zastosowania, nawet wtedy, gdy termin płatności przypada w 2013 r.

Przykład

Podatnik nabył w listopadzie 2012 r. maszynę, której amortyzację rozpoczął w grudniu 2012 r. (Do ewidencji środek trwały wprowadzony został pod datą 30.11.2012 r.). W fakturze płatność za nabyty środek trwały określona została na 45 dni od daty odbioru, tj. do 10.01.2013 r. Graniczny termin zapłaty faktury, po uwzględnieniu dodatkowych 30 dni, upływa 9.02.2013 r. Jeżeli nawet w tym terminie nie nastąpi zapłata, to amortyzacja za grudzień 2012 r. pozostaje w kosztach podatkowych, bez względu na termin dokonania późniejszej zapłaty.

Natomiast korekcie (wyeliminowaniu z kosztów podatkowych) podlegać będą – w tym przypadku – odpisy amortyzacyjne za styczeń 2013 r. Nie mogą też być zaliczane do kosztów podatkowych odpisy za luty i kolejne miesiące do czasu zapłaty faktury.

Jeżeli w przykładzie określony w fakturze lub umowie termin zapłaty za maszynę byłby dłuższy od 60 dni, granicznym terminem zapłaty faktury, który nie powodowałby obowiązku korekty amortyzacji, byłby 90. dzień od daty zaliczenia pierwszego odpisu amortyzacyjnego do kosztów podatkowych. Odnosząc się do przykładu – zaliczenia do kosztów odpisu amortyzacyjnego za styczeń 2013 r.

W praktyce z reguły amortyzację nalicza się pod datą ostatniego dnia miesiąca (np. stycznia), od którego to liczy się 90-dniowy termin na zapłatę. W przykładzie graniczny termin zapłaty faktury, po uwzględnieniu owych 90 dni, upływa 1 maja 2013 r. W tym przypadku gdy płatność za nabytą maszynę nie zostanie uregulowana w terminie do 1 maja 2013 r., amortyzacja zaliczona do kosztów podatkowych grudnia nie podlega korekcie bez względu na termin dokonania zapłaty.

Wobec jednak niezapłacenia za maszynę w terminie 90 dni od daty zaliczenia odpisu amortyzacyjnego za styczeń 2013 r. do kosztów podatkowych, tj. do 1 maja 2013 r., odniesione w koszty podatkowe odpisy amortyzacyjne za styczeń, a także – wobec dalszej zwłoki w zapłacie – za luty, marzec i kwiecień 2013 r. podlegają wyłączeniu z kosztów. Za kolejne miesiące, aż do chwili zapłaty zobowiązania za maszynę, odpisy amortyzacyjne nie mogą być zaliczane do podatkowych kosztów uzyskania w całości lub tej części, w jakiej część ceny nabycia lub kosztu wytworzenia środka trwałego (maszyny) wynikająca z faktury, nie została opłacona.

Zapłata zobowiązania po upływie wyżej wskazanych terminów granicznych (30 dni od upływu terminu płatności – jeżeli nie przekracza on 60 dni i 90 dni od zaliczenia amortyzacji w koszty – jeżeli termin płatności jest dłuższy od 60 dni) uprawnia podatnika – w miesiącu zapłaty – do tzw. korekty powrotnej, tj. zwiększenia podatkowej amortyzacji o kwotę odpisów, które zostały wcześniej wyeliminowane z kosztów lub nie nastąpiły, na skutek dokonanej korekty lub niewliczenia ich do kosztów, wobec nieopłacenia zobowiązania.

Przedstawione ogólne zasady korekty amortyzacji od środków trwałych niespłaconych w ustawowo wyznaczonych terminach (30. lub 90. dnia), uszczegóławiają przepisy art. 15b ust. 6 i 7 updop oraz art. 24d ust. 6 i 7 updof. Przepisy te regulują w sposób odmienny zasady korekty odpisów amortyzacyjnych od nabytych lub wytworzonych środków trwałych spowodowane zwłoką w opłaceniu zobowiązań wynikających z faktur (w dotrzymaniu wyznaczonych ustawowo terminów płatności), jeżeli niedotrzymanie tych terminów nastąpiło w okresie:

a) trwającej amortyzacji, tj. gdy podatnik rozpoczął już dokonywanie odpisów amortyzacyjnych,

b) gdy amortyzacja nie została jeszcze rozpoczęta.

(...)

Korekta amortyzacji trwającej

Amortyzacja nierozpoczęta

Zakończenie

Partnerzy

Wydanie elektroniczne