Rachunkowość - Obowiązek podatkowy w VAT z tytułu otrzymanych zaliczek lub przedpłat
rach_green_s

Obowiązek podatkowy w VAT z tytułu otrzymanych zaliczek lub przedpłat

  • 2015-06-22
  • Edward Kosakowski

Otrzymanie przed dostawą towaru lub wykonaniem usługi każdej kwoty (zapłaty) w postaci zaliczki, przedpłaty, zadatku, raty, bez względu na jej wysokość, powoduje konieczność opodatkowania VAT w momencie jej otrzymania.

W myśl art. 19a ust. 8 ustawy o VAT, obowiązek podatkowy z tytułu otrzymanych zaliczek (przedpłat, rat, zadatków) powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty w tej formie, w odniesieniu do każdej otrzymanej kwoty. Odnosi się to także do otrzymania wkładu budowlanego lub mieszkaniowego przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu.

Jak orzekł NSA w wyroku z 7.03.2014 r. ( I FSK 503/13)

Dla uznania wpłaconej kwoty jako zaliczki na poczet wykonanych usług (przyszłej dostawy) (...) istotnym jest, aby przyszłe świadczenie było określone w sposób jednoznaczny co do rodzaju towaru bądź usługi, tzn. w sposób umożliwiający ich identyfikację, a dodatkowo strony tego świadczenia, w momencie wpłaty zaliczki, nie mają woli dokonywania jego zmian w przyszłości

Oznacza to, że obowiązek podatkowy na podstawie art. 19a ust. 8 ustawy o VAT powstaje jedynie wówczas, gdy zapłata przed dostawą lub świadczeniem usług następuje w sytuacji, jeśli wszelkie okoliczności mające znaczenie dla zaistnienia zdarzenia podatkowego, tzn. przyszłej dostawy lub świadczenia usług, są jednoznacznie i niezmiennie określone pod względem podmiotowym i przedmiotowym, a nie ma ona jedynie charakteru zabezpieczającego wykonanie nie do końca jeszcze sprecyzowanej czynności opodatkowanej.

Jeżeli zatem umowa między sprzedawcą a nabywcą nie określa dokładnie, co jest przedmiotem ostatecznej dostawy, obowiązek podatkowy w VAT od związanej z nią zaliczki nie powstaje (tak też NSA w wyroku z 23.10.2012 r., I FSK 2121/11).

            Zasada, że otrzymanie w obrocie krajowym całości lub części zapłaty, w szczególności zaliczki (przedpłaty, zadatku, raty) przed dostawą towarów i usług, powoduje powstanie obowiązku podatkowego, nie dotyczy jedynie czynności wymienionych w art. 19a ust. 5 ustawy o VAT, czyli:

a) dostaw energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego,

b) świadczenia usług:

  • telekomunikacyjnych,
  • wymienionych w poz. 140-153, 174 i 175 załącznika nr 3 do ustawy,
  • najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze,
  • ochrony osób oraz usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia,
  • stałej obsługi prawnej i biurowej,
  • dystrybucji energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego

– z wyjątkiem usług, do których stosuje się art. 28b, stanowiących import usług.

We wszystkich tych przypadkach obowiązek podatkowy nie jest związany z otrzymaniem płatności (w całości lub w części) przed wykonaniem tych czynności, bo powstaje on z chwilą wystawienia faktury, a jeśli faktura nie zostanie wystawiona lub zostanie wystawiona z opóźnieniem – z chwilą upływu terminów do jej wystawienia, a gdy nie określono takiego terminu – z chwilą upływu terminu płatności. Zatem otrzymanie zaliczki na poczet tych czynności nie powoduje konieczności jej opodatkowania i to niezależnie od tego, w jakiej wysokości zaliczka (przedpłata) została wpłacona. Wyjątek dotyczy usług, do których stosuje się art. 28b ustawy o VAT, stanowiących import usług. Dla powstania obowiązku podatkowego od powyższych czynności znaczenie ma bowiem tylko wystawienie faktury lub termin płatności.

We pozostałych przypadkach obrotu krajowego, każda zaliczka przedpłata, zadatek, czy też rata wpłacona w całości lub w części na poczet ceny przyszłego świadczenia i otrzymana przez podmiot (podatnika VAT), który ma dostarczyć towar lub wyświadczyć usługę, powoduje powstanie obowiązku podatkowego w odniesieniu do otrzymanej kwoty – z chwilą jej otrzymania.

Podstawę opodatkowania z tytułu otrzymanych zaliczek ustala się na ogólnie obowiązujących zasadach (art. 29a ust. 1 ustawy o VAT). Jest nią kwota otrzymanych zaliczek (przedpłat, rat, zadatków), tj. wszystko, co stanowi zapłatę, którą sprzedawca otrzymał od kupującego; jest ona także zapłatą z tytułu sprzedaży. Oznacza to, że otrzymana zaliczka zawiera w sobie należny VAT, stanowi więc kwotę brutto, od której należny VAT ustala się według formuły: (Cena brutto × stawka podatku) : (100% + stawka podatku) = kwota VAT. Podatek ustala się według stawki właściwej dla danego towaru lub świadczonej usługi.

Przykład

Sprzedawca (podatnik VAT) otrzymał 25.02.2015 r. zaliczkę na dostawę towarów, stanowiącą 25% ich ceny brutto w kwocie 18 450 zł. Obowiązek podatkowy z tytułu otrzymanej zaliczki powstanie w dniu jej otrzymania, a kwota należnego VAT (przy stawce 23%) wyniesie 3450 zł:

 (18 450 x 23%) : (100% + 23%) = 3450.

b
rach_green_e

Przeczytaj również: