Rachunkowość - Zmiany w VAT od 1.01.2017 r.
rach_number_s

Zmiany w VAT od 1.01.2017 r.

  • 2017-01-10
  • Tomasz Krywan

Grudniowa nowelizacja ustawy o VAT2 wprowadziła znaczne zmiany w zasadach rozliczania tego podatku. Dotyczą one m.in. stawek, zwolnień, deklaracji, rejestracji, odwrotnego obciążenia, sankcji. Kilka nowości wynika z innych aktów prawnych. Poniżej opisujemy te najważniejsze.

Zaliczyć do nich można:

  • przedłużenie stosowania podwyższonych stawek VAT do końca 2018 r.,

  • podwyższenie limitu zwolnienia podmiotowego do 200 tys. zł,

  • dodanie przepisów o dodatkowym zobowiązaniu podatkowym,

  • likwidację możliwości składania kwartalnych deklaracji VAT przez podatników innych niż mali oraz rozpoczynających wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu,

  • wprowadzenie obowiązku składania deklaracji VAT i informacji podsumowujących w formie elektronicznej (część podatników deklaracje w tej formie będzie zobowiązana składać dopiero od 1.01.2018 r.),

  • rozszerzenie zakresu stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia na świadczenie usług o roboty budowlane przez podwykonawców i rozszerzenie katalogu towarów objętych odwrotnym obciążeniem.

Zmiany w zakresie deklaracji i informacji podsumowujących

Głównym celem nowych przepisów jest wyeliminowanie procederu polegającego na wykorzystywaniu różnych okresów rozliczeniowych do oszustw podatkowych oraz polepszenie płynności budżetu.

 

Utrata prawa do kwartalnych deklaracji

Z początkiem 2017 r. zlikwidowano możliwość składania kwartalnych deklaracji VAT przez 3 grupy podatników:

  • niebędących małymi podatnikami VAT (art. 99 ust. 3 ustawy o VAT; na mocy przepisów obowiązujących do końca 2016 r. mogli oni składać kwartalne deklaracje VAT-7D); w związku z tym uchylono też art. 103 ust. 2a–2g ustawy o VAT (określał zasady wpłacania zaliczek na VAT przez podatników składających deklaracje VAT-7D),

  • nowo zarejestrowanych jako czynni podatnicy VAT (w tym wybierających stosowanie metody kasowej); mogą oni rozpocząć składanie kwartalnych deklaracji dopiero po upływie 12 miesięcy począwszy od miesiąca, w którym zarejestrowali się jako czynni podatnicy (art. 99 ust. 3a pkt 1 ustawy o VAT); dotyczy to też podatników, którzy zarejestrowali się w IV kwartale 2016 r. (zob. art. 15 ustawy nowelizującej),

  • niektórych podatników dokonujących dostaw tzw. towarów wrażliwych (wymienionych w zał. nr 13 do ustawy o VAT), tj. takich, u których łączna wartość dostaw towarów wrażliwych przekracza 50 tys. zł, lecz nie przekracza 1% wartości sprzedaży; deklaracje kwartalne mogą obecnie składać tylko podatnicy, u których łączna wartość dostaw towarów wrażliwych nie przekroczyła w żadnym miesiącu (danego kwartału oraz poprzedzających go 4 kwartałów) kwoty 50 tys. zł (art. 96 ust. 3 pkt 2 ustawy o VAT); podatnicy, u których łączna wartość dostaw towarów wrażliwych przekracza tę kwotę, nie mogą od 1.01.2017 r. składać kwartalnych deklaracji, nawet jeżeli nie przekracza 1% wartości ich sprzedaży.

Ponadto uregulowano na nowo zasady rozpoczynania składania deklaracji miesięcznych przez małych podatników tracących ten status i prawo do stosowania metody kasowej, w tym tych, którzy w trakcie roku przekroczyli limit sprzedaży przewidziany dla małych podatników (w związku z likwidacją możliwości składania deklaracji kwartalnych przez podatników innych niż mali).

Z nowego brzmienia art. 99 ust. 5 ustawy o VAT wynika, że moment rozpoczęcia składania deklaracji miesięcznych przez takich podatników zależy od miesiąca, w którym nastąpiło przekroczenie wskazanego limitu, tj. jeżeli nastąpiło to w:

  • I lub II miesiącu kwartału – deklaracje miesięczne są składane, począwszy od rozliczenia za I miesiąc kwartału, w którym limit został przekroczony,

  • III miesiącu kwartału – deklaracje miesięczne są składane począwszy od rozliczenia za I miesiąc następnego kwartału, po kwartale, w którym limit został przekroczony.

Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do podatników rezygnujących ze stosowania metody kasowej (art. 99 ust. 6 ustawy o VAT). A zatem moment rozpoczęcia składania przez nich deklaracji miesięcznych zależy od tego, w którym miesiącu kwartału rezygnują z metody kasowej.

 

Elektroniczne deklaracje

Wprowadzono obowiązek składania większości deklaracji VAT (VAT-7, VAT-7K, VAT-8, VAT-9M i VAT-13 oraz VAT-14) za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 99 ust. 11b ustawy o VAT). W 2017 r. dotyczyć to będzie jednak tylko niektórych podatników:

  • obowiązanych do zarejestrowania się jako podatnicy VAT-UE,

  • będących dostawcami towarów lub świadczącymi usługi, dla których podatnikiem jest nabywca (zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy o VAT) lub będących nabywcami takich towarów lub usług,

  • obowiązanych zgodnie z art. 45ba updof lub art. 27 ust. 1c updop do składania deklaracji, zeznań, informacji oraz rocznego obliczenia podatku za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Pozostali zostaną objęci tym obowiązkiem dopiero od 1.01.2018 r. (art. 16 ustawy nowelizującej).

 

Informacje podsumowujące

Zmieniły się też zasady składania informacji podsumowujących VAT-UE (o dokonanych transakcjach wewnątrzwspólnotowych) oraz VAT-27 (o obrocie krajowym). Zlikwidowano od 1.01.2017 r. możliwość składania tych informacji:

  • w formie papierowej – VAT-UE i VAT-27 muszą być składane w formie elektronicznej (art. 100 ust. 2 i art. 101a ust. 2 ustawy o VAT); dotyczy to również ich korekt (art. 101 i art. 101a ust. 4),

  • za okresy kwartalne (uchylenie art. 100 ust. 4–7) – obecnie VAT-UE, jak i VAT-27 mogą być składane tylko za okresy miesięczne.

Ujednolicono też termin składania informacji podsumowujących VAT-UE i VAT-27 – składane są do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą (art. 100 ust. 2 i art. 101a ust. 2).

 

Przepisy przejściowe

Z art. 14 ustawy nowelizującej wynika, że nowe przepisy o składaniu deklaracji VAT oraz informacji podsumowujących (VAT-UE i VAT-27) stosuje się, począwszy od rozliczenia za pierwszy okres rozliczeniowy 2017 r. W konsekwencji:

  • podatnicy, którzy 1.01.2017 r. utracili prawo do składania kwartalnych deklaracji, obowiązani są w styczniu 2017 r. złożyć VAT-7K lub VAT-7D za IV kwartał 2016 r.,

  • podatnicy, którzy od 1.01.2017 r. mają obowiązek składania elektronicznych deklaracji, VAT-7 za grudzień 2016 r. lub VAT-7K/VAT-7D za IV kwartał 2016 r. mogą złożyć w formie papierowej,

  • w styczniu 2017 r. po raz ostatni mogą być złożone kwartalne informacje podsumowujące (za IV kwartał 2016 r.),

  • składana w styczniu 2017 r. informacja podsumowująca (VAT-UE i VAT-27) za grudzień 2016 lub IV kwartał 2016 r. może być złożona w formie papierowej.

W związku z utratą prawa do kwartalnych deklaracji VAT podatnicy powinni zaktualizować zgłoszenie VAT-R (do 9.01.2017 r.).

Powrót dodatkowego zobowiązania podatkowego

Nowo dodane art. 112b i art. 122c ustawy o VAT ponownie umożliwiają organom podatkowym nakładanie na podatników naruszających przepisy o VAT sankcji w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego.

W art. 112b ust. 1 określono 5 przypadków, w których ustalane jest dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Jest tak, gdy organ podatkowy stwierdzi, że podatnik:

  • w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zobowiązania podatkowego niższą od należnej,

  • w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego wyższą od należnej,

  • w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy wyższą od należnej,

  • w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub kwotę różnicy podatku do obniżenia kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe, zamiast wykazania kwoty zobowiązania podatkowego podlegającej wpłacie do US,

  • nie złożył deklaracji podatkowej oraz nie wpłacił kwoty zobowiązania podatkowego.

Nie ustala się dodatkowego zobowiązania podatkowego, jeśli wystąpi 1 z 3 niżej opisanych okoliczności wyłączających jego stosowanie, wskazanych w art. 112b ust. 3.

 

Kiedy sankcja nie jest ustalana

1. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie jest ustalane podatnikom, którzy wycofają się z popełnionych błędów, zanim zostanie wszczęta kontrola podatkowa lub postępowanie kontrolne, tj.:

  • złożą odpowiednią korektę deklaracji VAT albo – jeśli nie złożyli deklaracji – złożą ją z wykazanymi kwotami podatku oraz

  • wpłacą na rachunek US kwotę wynikającą ze złożonej deklaracji albo jej korekty wraz z odsetkami za zwłokę.

Przykład

W sierpniu 2017 r. księgowa spółki komandytowej stwierdziła, że w deklaracji VAT-7 za luty 2017 r. spółka wykazała kwotę zobowiązania podatkowego niższą o 3476 zł od właściwej. Złożyła więc w imieniu spółki korektę tej deklaracji i wpłaciła zaległość podatkową wraz z odsetkami. Jeżeli zdążyła z korektą, przed wszczęciem kontroli podatkowej lub celno-skarbowej, ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego nie jest możliwe.

2. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie jest ustalane w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości powstałych na skutek niektórych pomyłek podatników, tj. wiążących się z:

  • popełnionymi w deklaracji błędami rachunkowymi,

  • popełnionymi w deklaracji oczywistymi omyłkami,

  • pomyłkowym ujęciem kwot VAT należnego lub naliczonego w niewłaściwym okresie rozliczeniowym (z zastrzeżeniem, że wyłączenie ma zastosowanie, o ile niewłaściwe ujęcie kwot podatku należnego lub naliczonego nastąpiło przed wszczęciem kontroli podatkowej przez naczelnika US lub postępowania kontrolnego przez organ kontroli skarbowej).

Przykład

W deklaracji VAT-7 za marzec 2017 r. podatnik wykazał prawidłowe kwoty w częściach C i D, lecz popełnił błąd rachunkowy przy wypełnianiu części E. W tej sytuacji nie może mu zostać ustalone dodatkowe zobowiązanie podatkowe za ten miesiąc.

Przykład

28.01.2017 r. podatnik wykonał usługę, którą udokumentował fakturą wystawioną 2.02.2017 r. Podatnik błędnie wykazał VAT należny z tytułu świadczenia tej usługi w deklaracji VAT-7 za luty 2017 r. Nie grozi mu ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego dotyczącego stycznia 2017 r.

3. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie jest ustalane podatnikom będącym osobami fizycznymi, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe.

To wyłączenie nie ma zastosowania, jeżeli osoba fizyczna korzysta z instytucji tzw. czynnego żalu. Jednak w takich przypadkach możliwość ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego wyłącza najczęściej art. 112b ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT (patrz pkt 1).

Przykład

W maju 2017 r. podatnik będący osobą fizyczną stwierdził, że w deklaracji VAT-7 za styczeń 2017 r. wykazał kwotę zobowiązania podatkowego w wysokości 6321 zł zamiast 8272 zł, a więc niższą od kwoty należnej. Jeżeli podatnik:

  • nic nie zrobi, to w razie ujawnienia tego przez organ podatkowy nie może zostać ustalone dodatkowe zobowiązanie podatkowe, gdyż ponosi on

b
rach_number_e

Przeczytaj również: