Rachunkowość - Zmiany w podatkach dochodowych od 1.01.2017 r.
rach_number_s

Zmiany w podatkach dochodowych od 1.01.2017 r.

  • 2017-01-10
  • Ryszard Kubacki

Z nowym rokiem weszły w życie liczne zmiany w ustawach o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) i prawnych (CIT). W artykule opisano te, które zasługują na szczególną uwagę, zwłaszcza dotyczące przychodów i kosztów działalności gospodarczej.

Wyłączenie z kosztów – płatności gotówkowe

Najistotniejszą dla przedsiębiorców zmianą w podatkach dochodowych jest wprowadzenie regulacji ograniczających możliwość zaliczania do kosztów uzyskania przychodów wydatków realizowanych bez pośrednictwa rachunku płatniczego przedsiębiorcy.

Do końca 2016 r., w myśl art. 22 usdg, dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą powinno było następować za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynikała płatność, był inny przedsiębiorca, a jednorazowa wartość transakcji – bez względu na liczbę wynikających z niej płatności – przekraczała równowartość 15 tys. euro.

Regulacja ta nigdy nie była obwarowana żadnymi sankcjami, stąd był to w zasadzie martwy przepis.

Od 1.01.2017 r. limit obniżono do 15 tys. zł, a pojęcie „rachunek bankowy” zastąpiono „rachunkiem płatniczym”. Jednocześnie w ustawach podatkowych wprowadzono nowe sankcyjne wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów (art. 22p updof i art. 15d updop).

Podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą (w przypadku podatników PIT sankcja nie dotyczy osób prowadzących działy specjalne produkcji rolnej) nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność przekraczająca równowartość 15 tys. zł została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego.

Ustawy wprowadzające zmiany w podatkach dochodowych

Tegoroczne zmiany w CIT i PIT zostały wprowadzone ustawami z:

  • 9.10.2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1932), dalej ustawa z 9.10.2015 r.,

  • 13.04.2016 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (DzU poz. 780), dalej ustawa z 13.04.2016 r.,

  • 20.05.2016 r. o zmianie ustawy o publicznej służbie krwi oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 823),

  • 23.06.2016 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1010), dalej ustawa z 23.06.2016 r.,

  • 6.07.2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych (DzU poz. 1206),

  • 5.09.2016 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU poz. 1550), dalej ustawa z 5.09.2016 r.,

  • 4.11.2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” (DzU poz. 1860),

  • 4.11.2016 r. o zmianie niektórych ustaw określających warunki prowadzenia działalności innowacyjnej (DzU poz. 1933), dalej ustawa z 4.11.2016 r.,

  • 16.11.2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia sprzedaży żywności przez rolników (DzU poz. 1961),

  • 29.11.2016 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1926), dalej ustawa z 29.11.2016 r.,

  • 16.12.2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (DzU poz. 2255), dalej ustawa z 16.12.2012 r.

W przypadku wcześniejszego zaliczenia wydatku do kosztów podatkowych koszty te należy zmniejszyć w miesiącu, w którym dokonano płatności bez pośrednictwa rachunku płatniczego. Wobec braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów wydatki te zwiększają przychody.

Wskazane regulacje mają zastosowanie także w razie nabycia lub wytworzenia środków trwałych albo nabycia wartości niematerialnych i prawnych – wówczas kosztów uzyskania przychodów nie stanowią odpisy amortyzacyjne.

Korekta kosztów następuje również w razie dokonania płatności po likwidacji pozarolniczej działalności gospodarczej przez osobę fizyczną oraz po zmianie przez nią formy opodatkowania na formę zryczałtowaną określoną w ustawie o podatku tonażowym albo ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym. Wówczas zmniejszenie kosztów uzyskania przychodów lub zwiększenie przychodów następuje za rok podatkowy, w którym zlikwidowano działalność, albo poprzedzający rok, w którym nastąpiła zmiana formy opodatkowania.

Nasuwa się pytanie, czy 15 tys. zł to kwota netto, bez uwzględnienia VAT, czy też brutto. W usdg niewątpliwie jest mowa o kwocie brutto, jednak wyłączeniu z kosztów podatkowych podlega jedynie kwota netto, chyba że nabywca korzysta ze zwolnienia z VAT – wówczas wyłączona będzie cała kwota do zapłaty, czyli brutto.

Potwierdzają to wyjaśnienia Ministerstwa Finansów zamieszczone na łamach prasy. Czytamy w nich: Przepisy podatkowe z jednej strony odwołują się do transakcji określonej w art. 22 usdg, z drugiej wyłączają z kosztów uzyskania przychodów „koszt” w tej części, w jakiej płatność została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego. Przepisy odnoszą się zatem do wartości transakcji przekraczającej równowartość 15 tys. zł, bez rozróżnienia, czy jest to wartość „brutto”, czy „netto”. Wartością transakcji będzie zatem wartość (cena) uzgodniona przez strony transakcji, którą to wartość jedna strona jest zobowiązana zapłacić (wartość brutto). Natomiast kwestia wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów powinna być rozpatrywana jednie do tej części płatności, która zgodnie z przepisami ustaw o podatkach dochodowych może zostać uznana za koszt uzyskania przychodów (wartość netto).

Przykład

Firma zapłaciła za towar gotówką 17 220 zł brutto. Kwota VAT (wg stawki 23%) wynosiła 3220 zł. Do kosztów firma nie może zaliczyć 14 000 zł.

Nowe limity transakcji gotówkowych określone w usdg obowiązują od 1.01.2017 r. Do transakcji zawartych przed tym dniem stosuje się przepisy w brzmieniu obowiązującym w 2016 r. (art. 5 nowelizacji).

Nowe przepisy (podobnie jak dotychczasowe) mają zastosowanie do transakcji krajowych, a także zagranicznych. W przypadku transakcji zawieranych w walutach obcych do przeliczania wartości na złote należy zastosować kurs średni waluty obcej, ogłaszany przez NBP, z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 nowelizacji przepisy podatkowe w nowym brzemieniu mają zastosowanie do płatności dokonywanych w roku podatkowym rozpoczynającym się po dniu 31.12.2016 r.

Z przepisów przejściowych nowelizacji wynika ponadto, że sankcja polegająca na wyłączeniu z kosztów podatkowych ma również zastosowanie do transakcji zawartych przed 1.01.2017 r., jeżeli wartość transakcji nieopłaconych za pośrednictwem rachunku płatniczego przekracza dotychczasowy limit, tj. 15 tys. euro. Nie stosuje się jej jednak do płatności dotyczących kosztów już zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów przed 1.01.2017 r.

W praktyce sankcyjne regulacje będą więc obejmować koszty bezpośrednie wynikające z transakcji zawartych do 31.12.2016 r., nie będą natomiast odnosić się do kosztów pośrednich.

Przypomnijmy, że u podatników prowadzących pełną rachunkowość koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami podlegają podatkowemu rozliczeniu w momencie osiągnięcia przychodu, z którym są związane. Natomiast koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami (tzw. koszty pośrednie) podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia, a więc w dniu, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych na podstawie odpowiedniego dowodu księgowego.

Przepisy mające zastosowanie do płatności gotówkowych w świetle regulacji przejściowych nowelizacji

Data

i rodzaj

transakcji

 

 

Właściwe przepisy

Zawarte

w 2017 r.

Zawarte w 2016 r.

płatność

w 2016 r.

płatność w 2017 r.

kup*

w 2016 r.

kup*

w 2017 r.

do

15 000

euro

pow. 15 000 euro

usdg

stare

 

×

×

×

×

nowe

×

 

 

 

 

updof/

updop

stare

 

×

×

×

 

nowe

×

 

 

 

b
rach_number_e

Przeczytaj również: