Rachunkowość - Skutki podatkowe konwersji wierzytelności na kapitał zakładowy
rach_number_s

Skutki podatkowe konwersji wierzytelności na kapitał zakładowy

  • 2016-11-15
  • Mikołaj Przywara

Wniesienie wkładu pieniężnego do spółki kapitałowej lub ska nie generuje przychodu podatkowego – w przeciwieństwie do wniesienia aportu. Stąd popularność rozwiązania polegającego na uchwaleniu podwyższenia kapitału zakładowego wkładem pieniężnym i potrąceniu wzajemnych wierzytelności spółki i wspólnika na podstawie odrębnej umowy. Przez długi czas było ono akceptowane przez organy podatkowe. Niestety, w ostatnim czasie ich stanowisko – pod wpływem orzecznictwa NSA – uległo zmianie.

W obrocie gospodarczym do częstych sytuacji należy restrukturyzacja zadłużenia spółek kapitałowych poprzez tzw. konwersję wierzytelności na kapitał zakładowy. Z punktu widzenia przepisów prawa handlowego może ona przybierać 2 formy:

  • wkładu niepieniężnego (aportu) – zgromadzenie wspólników podejmuje uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego i pokryciu go wkładem niepieniężnym w postaci wierzytelności wobec spółki; wierzytelność wobec spółki wygasa w drodze tzw. konfuzji,

  • wkładu pieniężnego – zgromadzenie wspólników podejmuje uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego i pokryciu go wkładem pieniężnym; jednocześnie na mocy osobnej umowy dochodzi do potrącenia wierzytelności spółki (wynikającej z roszczenia o pokrycie podwyższonego kapitału zakładowego) z wierzytelnością wspólnika (np. z tytułu udzielonej spółce pożyczki); możliwość taka wprost przewidziana jest w art. 14 § 4 zd. 2 Ksh, zgodnie z którym wspólnik i akcjonariusz nie może potrącać swoich wierzytelności wobec spółki kapitałowej z wierzytelnością spółki względem wspólnika z tytułu należnej wpłaty na poczet udziałów albo akcji; nie wyłącza to potrącenia umownego.

Przychód u udziałowca

Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i interpretacjach wydawanych przez organy podatkowe jednolicie przyjmuje się, że w pierwszym z ww. przypadków dochodzi do powstania przychodu po stronie udziałowca wnoszącego wierzytelność do spółki.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 7 updop przychód stanowi nominalna wartość udziałów (akcji) w spółce albo wartość wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część; przepisy art. 14 ust. 1–3 stosuje się odpowiednio.

Jednocześnie zarówno sądy, jak i organy podatkowe uznają, że wartości konwertowanej własnej wierzytelności nie można uznać za koszt uzyskania ww. przychodu (natomiast w przypadku, gdy konwertowana wierzytelność została zakupiona od podmiotu trzeciego, wydatek na jej zakup można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów na ogólnych zasadach). W konsekwencji wniesienie włas-nej wierzytelności jako wkładu niepieniężnego do spółki wiąże się z negatywnymi konsekwencjami podatkowymi (powstaje przychód w wysokości wartości nominalnej udziałów, który w dodatku nie może być pomniejszony o wartość wnoszonej aportem wierzytelności).

Z tego też względu drugie z ww. rozwiąza

b
rach_number_e

Przeczytaj również: