Rachunkowość - Dokumentacja cen transferowych – nowe zasady
rach_number_s

Dokumentacja cen transferowych – nowe zasady

  • 2016-12-08
  • Joanna Pasymowska

Od 1.01.2017 r. zmieni się szereg przepisów dotyczących cen transferowych, w szczególności w zakresie dokumentacji podatkowej. Poniżej przedstawiono regulacje odnoszące się do spółek należących do grup kapitałowych.

Niektóre z opisanych tu zmian weszły w życie już w 2016 r.

Do najważniejszych nowości należy zaliczyć zmianę definicji podmiotów powiązanych kapitałowo, wprowadzenie 3-stopniowej dokumentacji cen transferowych, jak również dodatkowe obowiązki składania do US:

  • oświadczenia o sporządzeniu dokumentacji cen transferowych,

  • formularza CIT-TP zawierającego szczegółowe informacje nt. transakcji zawieranych przez podatnika z podmiotami powiązanymi.

Od nowego roku część podatników będzie zwolniona z obowiązku dokumentacyjnego, natomiast na największe podmioty nałożono szczególne wymogi.

Geneza zmian

Nowe regulacje zostały wprowadzone ustawą z 9.10.2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1932). Dotyczą podatników CIT, jak i PIT prowadzących księgi rachunkowe, choć tych ostatnich w nieco innym zakresie (nie obejmuje ich np. obowiązek sporządzania sprawozdania CIT-CBC).

Wprowadzenie 3-stopniowej dokumentacji cen transferowych nie jest inicjatywą wyłącznie polską, lecz odpowiedzią na ogólnoeuropejski trend. Nowe regulacje stanowią wdrożenie do polskiego systemu prawnego rekomendacji wydanych przez OECD oraz państwa członkowskie Grupy G20 w ramach tzw. planu BEPS (Base Erosion and Profit Shifting).

Brak spójności i szczelności lokalnych regulacji w zakresie podatków dochodowych wiąże się z ryzykiem zaniżania i unikania opodatkowania przez międzynarodowe przedsiębiorstwa m.in. poprzez wykorzystywanie w tym celu transakcji wewnątrzgrupowych. Zjawisko unikania opodatkowania oraz transferu dochodów do jurysdykcji o niskich stawkach podatków powoduje z kolei zmniejszenie wpływów budżetowych poszczególnych państw, co staje się nie tylko problemem lokalnych rządów (obniżone wpływy do budżetów), ale w coraz większym stopniu problemem globalnym.

Skutkiem wdrożenia planu BEPS przez poszczególne kraje ma być przeciwdziałanie nieuzasadnionemu transferowi zysków z poszczególnych państw oraz uszczelnienie systemów podatkowych poprzez modyfikację obowiązujących przepisów.

Podstawowym celem prac OECD jest zapewnienie poszczególnym krajom narzędzi gwarantujących opodatkowanie zysków w miejscu, gdzie faktycznie są generowane. Jednak obejmują one także doprecyzowywanie i eliminację niejasnych przepisów międzynarodowego prawa podatkowego. Pozwoli to przedsiębiorcom na właściwe stosowanie i interpretację przepisów, a tym samym uniknięcie kosztownych sporów z fiskusem.

Definicja podmiotów powiązanych

Nowelizacja wprowadziła istotną zmianę definicji podmiotów powiązanych (art. 11 ust. 5a updop). Zgodnie z przepisami obowiązującymi do końca 2016 r. powiązania kapitałowe występowały, jeżeli 1 podmiot posiadał udział nie mniejszy niż 5% w kapitale innego.

Od 1.01.2017 r. próg powiązań kapitałowych wynosi 25%. Warto zwrócić uwagę, że o tym samym poziomie powiązań jest mowa w przepisach updop dotyczących tzw. cienkiej kapitalizacji oraz tzw. zagranicznych spółek kontrolowanych (CFC).

W praktyce oznacza to, że spółki posiadające udziały w innych podmiotach poniżej 25% od 1.01.2017 r. nie będą uznawane za podmioty powiązane i w związku z tym nie będą podlegały przepisom dotyczącym cen transferowych, m.in. nie będzie ich dotyczył obowiązek sporządzania dokumentacji podatkowej, co wiąże się ze znacznymi oszczędnościami nakładów pracy administracyjnej.

Należy jednak pamiętać, że nie zmieniają się regulacje dotyczące pozostałych rodzajów powiązań:

  • poprzez udział w zarządzaniu lub kontrolę (pomiędzy podmiotami krajowymi lub pomiędzy podmiotem krajowym i zagranicznym),

  • o charakterze rodzinnym, wynikających ze stosunku pracy oraz majątkowych (pomiędzy podmiotami krajowymi lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające lub kontrolne albo nadzorcze oraz jeżeli którakolwiek osoba łączy funkcje zarządzające lub kontrolne albo nadzorcze w tych podmiotach).

Obowiązek dokumentacyjny zależny od przychodów lub kosztów

Nowelizacja zróżnicowała obowiązki dokumentacyjne w zależności od skali działalności podatnika.

Od 1.01.2017 r. obowiązek sporządzenia dokumentacji podatkowej będzie uzależniony od wysokości osiąganych przez podatnika przychodów lub kosztów, a nie jak dotychczas jedynie od wartości transakcji (progi: 30 tys., 50 tys. oraz 100 tys. euro).

Celem tej regulacji jest ograniczenie obowiązków dokumentacyjnych stosunkowo najmniejszych podatników. Natomiast podatnicy osiągający wyższe wyniki (przychody lub koszty) będą musieli jeszcze bardziej skrupulatnie dokumentować wzajemne transakcje z podmiotami w grupie.

Nowością jest to, że wprowadzono tzw. próg podmiotowy, którego przekroczenie decyduje o tym, czy spółka będzie musiała sporządzać dokumentację. Najmniejsi podatnicy (osiągający w roku podatkowym poprzedzającym rok podatkowy, za który jest sporządzana dokumentacja, przychody lub koszty w rozumieniu przepisów o rachunkowości, ustalone na podstawie prowadzonych ksiąg rachunkowych do 2 mln eurobędą całkowicie zwolnieni z obowiązku sporządzania dokumentacji, bez względu na wartość transakcji z podmiotami powiązanymi. Do tej pory nie funkcjonowało w polskim systemie prawnym takie zwolnienie, regulacja ta jest więc dużym udogodnieniem dla podatników.

Zwolnienie dotyczy także podatników rozpoczynających działalność, przy czym będą oni obowiązani do sporządzenia dokumentacji podatkowej w roku rozpoczęcia działalności, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym ich przychody/koszty przekroczą równowartość 2 mln euro (art. 9a ust. 1b updop).

Analizując obowiązek sporządzenia pierwszej dokumentacji według nowych zasad za 2017 r., podatnicy kontynuujący działalność będą odnosić się do przychodów/kosztów uzyskanych/poniesionych w 2016 r. Ustawodawca nie sprecyzował jednak w updop kategorii przychodów i kosztów, które należy uwzględnić, nie wyłącza także żadnych kategorii przychodów ani kosztów.

Biorąc pod uwagę literalne brzmienie przepisów, należałoby uznać, że przy ustalaniu obowiązku dokumentacyjnego powinny być uwzględniane wszystkie przychody i koszty, jakie zostaną zarachowane w księgach 2016 r., czyli zarówno uzyskiwane/ponoszone w ramach podstawowej działalności, jak i pozostałe przychody
i koszty operacyjne, a także przychody i koszty o charakterze finansowym. Kwestia ta jednak może budzić wątpliwości – w niedalekiej przyszłości zapewne ustali się jednolita linia interpretacyjna w tym zakresie.

Ustawodawca posłużył się alternatywą zwykłą: „przychody lub koszty”, co oznacza, że podatnik będzie objęty obowiązkiem dokumentacyjnym w 3 przypadkach, gdy:

  • kwota jego przychodów przekroczy próg 2 mln euro, a kwota kosztów go nie przekroczy,

  • kwota kosztów przekroczy próg 2 mln euro, a kwota przychodów go nie przekroczy,

  • zarówno kwota przychodów, jak i kosztów przekroczy próg 2 mln euro.

Podatnicy o przychodach lub kosztach przekraczających 2 mln euro będą musieli analizować zawierane transakcje pod kątem dalszych obowiązków dokumentacyjnych, tj. powinni sprawdzić, które z zawieranych przez nich transakcji przekraczają tzw. progi kwotowe obligujące do sporządzenia dokumentacji.

Nowe progi transakcyjne

Od 1.01.2017 r. podatnicy spełniający wyżej opisane kryterium podmiotowe (których przychody/koszty przekraczają 2 mln euro) będą sporządzać dokumentację cen transferowych nie tylko do transakcji, lecz również do innych zdarzeń. W praktyce najczęstszym sposobem wchodzenia w relacje z podmiotem powiązanym jest zawarcie transakcji. Niemniej wobec różnorodności rzeczywistości gospodarczej między podmiotami powiązanymi zachodzą różnego rodzaju zdarzenia gospodarcze, których warunki mają wpływ na wysokość deklarowanego dochodu lub straty do opodatkowania. Przykładem takiego zdarzenia może być np. wymiana udziałów pomiędzy podmiotami powiązanymi. Jednak nie wszystkie transakcje i zdarzenia trzeba będzie dokumentować, lecz jedynie mające istotny wpływ na wysokość dochodu (straty) podatnika.

Do kategorii tej zaliczane są transakcje i zdarzenia, których łączna wartość przekroczy w roku podatkowym równowartość 50 tys. euro. Próg ten będzie stosowany do wszystkich transakcji – zarówno towarowych, jak i usługowych. Zamiast dotychczasowych progów kwotowych uzależnionych od rodzaju transakcji (30 tys. euro dla usług, 50 tys. euro dla sprzedaży/zakupu towarów, 100 tys. euro dla pozostałych transakcji) wprowadzono więc 1 próg kwotowy w wysokości 50 tys. euro. Jest to jednak próg ruchomy, który wzrasta wraz ze wzrostem przychodów/kosztów podatnika.

W przypadku podatników osiągających w roku poprzedzającym rok podatkowy, za który jest sporządzana dokumentacja, przychody/koszty:

  • powyżej 2 mln euro do 20 mln euro – wysokość progu będzie rosła o dodatkowe 5 tys. euro za każdy 1 mln euro przychodów/kosztów powyżej 2 mln euro,

  • powyżej 20 mln euro do 100 mln euro próg ten wyniesie 140 tys. euro powiększane o 45 tys. euro za każde 10 mln euro przychodów/kosztów powyżej 20 mln euro.

Natomiast największe spółki (o przychodach powyżej 100 mln euro) będą przygotowywać dokumentację do transakcji przekraczających wartość 500 tys. euro. Wykres na następnej stronie prezentuje, w jaki sposób będzie zmieniała się wysokość progu transakcyjnego w zależności od przychodów osiąganych przez podatnika.

Uwaga! W przypadku umów spółki niebędącej osobą prawną, umów wspólnego przedsięwzięcia oraz innych umów o podobnym charakterze utrzymano dotychczasowy próg transakcyjny w wysokości 50 tys. euro (nie ulega on zmianie w zależności od przychodów podatnika).

Warto zwrócić uwagę, że nie zmienią się też przepisy dotyczące obowiązku dokumentacyjnego w przypadku transakcji lub innych zdarzeń, w związku z którymi zapłata należności dokonywana jest bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową (w tzw. rajach podatkowych) oraz umów takich jak:

  • umowa spółki niebędącej osobą prawną,

  • umowa wspólnego przedsięwzięcia,

  • inne umowy o podobnym charakterze zawierane z ww. podmiotami. 

b
rach_number_e

Przeczytaj również: