Rachunkowość - Co nowego w prawie - grudzień 2016
rach_green_s

Co nowego w prawie - grudzień 2016

  • 2016-10-05
  • opracowanie: Magdalena Januszewska, radca prawny

§ Podpisy elektroniczne

Od 1.07.2016 r. stosuje się rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z 23.07. 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE, czyli tzw. rozporządzenie eIDAS. Definiuje ono podpis elektroniczny.

W związku z tym do polskiego porządku prawnego wprowadza się zmiany w różnych aktach prawnych. Zamiast pojęcia bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu używa się kwalifikowany podpis elektroniczny. Wskazuje się także, gdzie jest potrzebny właśnie ten podpis, a gdzie wystarczy podpis potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.

Zmiany dotyczą m.in. wielu rozporządzeń, w których przewidziane są procedury elektronicznej rejestracji, składania tą drogą oświadczeń i odbierania dokumentów (o czym pisaliśmy w „Rachunkowości” nr 11/2016), w tym rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z:

11.10.2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu składania wniosków o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego dotyczących spółek, których umowę zawarto przy wykorzystaniu wzorca umowy spółki udostępnionego w systemie teleinformatycznym (DzU poz. 1680),

10.10.2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustroju i organizacji centralnej informacji o zastawach rejestrowych oraz szczegółowych zasad udzielania informacji, wydawania odpisów i zaświadczeń (DzU poz. 1682),

10.10.2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz trybu i sposobu udzielania informacji z Krajowego Rejestru Sądowego i wydawania kopii dokumentów z katalogu, a także struktury udostępnianych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru oraz cech wydruków umożliwiających ich weryfikację z danymi w Rejestrze (DzU poz. 1685),

10.10.2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia jawnego w postępowaniu cywilnym (DzU poz. 1697).

Trzy pierwsze obowiązują od 14.10.2016 r., ostatnie od 15.10.2016 r.

 

§ Zawiadomienie o kontroli podatkowej

Rozporządzenie MRiF z 27.10.2016 r. w sprawie wzoru zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej (DzU poz. 1778) zawiera nowy jego wzór (ZAW-K) obowiązujący od 29.10.2016 r. Zmiana jest kosmetyczna – wyrażenie bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu zostało zastąpione wyrażeniem kwalifikowany podpis elektroniczny.

 

§ Bez podatku od sklepów

19.10.2016 r. weszło w życie rozporządzenie MRiF z 18.10.2016 r. w sprawie zaniechania poboru podatku od sprzedaży detalicznej (DzU poz. 1723), z którego wynika, że podatek ten nie będzie pobierany od przychodów osiągniętych od 1.09.2016 do 31.12.2016 r. ze względu na nakaz zawieszenia wydany przez Komisję Europejską (KE).

Zgodnie z komunikatem MF zawieszenie poboru nie zwolniło przedsiębiorców z obowiązku comiesięcznego składania deklaracji na ten podatek do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego podatek dotyczy. 

15.11.2016 r. Sejm uchwalił ustawę zawieszającą podatek od sprzedaży detalicznej do 1.01.2018 r. Do tego czasu miałoby nastąpić ostateczne rozstrzygnięcie KE o zgodności przepisów ustawy o podatku od sprzedaży detalicznej z zasadami udzielania pomocy publicznej.

 

§ Elektroniczne umowy ubezpieczenia

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej dopuszcza sporządzanie umów ubezpieczenia i innych z nimi związanych w postaci elektronicznej. Muszą być one należycie utrwalone, przechowywane i zabezpieczane na zasadach określonych rozporządzeniem MRiF z 5.10.2016 r. w sprawie dokumentów związanych z zawieraniem i wykonywaniem umów ubezpieczenia sporządzanych w postaci elektronicznej (DzU poz. 1693). Weszło w życie 29.10.2016 r.

 

§ Elektroniczne tytuły egzekucyjne

Mogą być wydawane w różnych postępowaniach, a nie tylko w elektronicznym postępowaniu upominawczym, jak było dotychczas. Czynności sądu związane z nadawaniem klauzuli wykonalności elektronicznym tytułom egzekucyjnym określa obowiązujące od 29.10.2016 r. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 6.10.2016 r. w sprawie czynności sądu związanych z nadawaniem klauzuli wykonalności elektronicznym tytułom egzekucyjnym oraz sposobu przechowywania i posługiwania się elektronicznymi tytułami wykonawczymi (DzU poz. 1739). Przewiduje, że wierzyciel może sam wydrukować taki tytuł.

 

§ Obowiązki informacyjne instytucji finansowych

1.11.2016 r. (część przepisów 1.04.2017 r.) weszło w życie rozporządzenie MRiF z 27.10.2016 r. w sprawie sposobu, szczegółowego zakresu i terminów przekazywania do Narodowego Banku Polskiego danych niezbędnych do ustalania polityki pieniężnej, okresowych ocen sytuacji pieniężnej państwa oraz analiz ryzyka systemowego (DzU poz. 1786). Dotyczy funduszy inwestycyjnych, Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, firm inwestycyjnych i Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych. Mają one przekazywać dane na podstawie stanów kont depozytowych, rachunków zbiorczych oraz rachunków papierów wartościowych – według zapisów w księgach rachunkowych. Rozporządzenie zawiera także wzory formularzy sprawozdawczych.

 

§ Urzędowe stawki adwokacko-radcowskie

Rozporządzeniami Ministra Sprawiedliwości z 3.10. 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (DzU poz. 1714) i w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (DzU poz. 1715) obniżono honoraria za tzw. urzędówki. Od 2.11.2016 r. stawki liczone od wartości przedmiotu sporu spadną o połowę, przy czym obowiązują nowe progi – przy przedmiocie sporu powyżej 2 mln zł (stawka 10 tys. zł) i 5 mln zł (stawka 16,6 tys. zł).

Obniżki dotyczą też innych kategorii spraw. Nastąpi powrót do zasad wynagradzania sprzed 1.01.2016 r., tzn. będą to stawki minimalne, które sąd będzie mógł podwyższyć do 150%, uwzględniając nakład pracy radcy, zawiłość sprawy, etc., a nie stawki maksymalne jak w poprzednim rozporządzeniu obowiązującym od 2016 r.

Do spraw wszczętych stosuje się – do zakończenia instancji – dotychczasowe stawki.

 

§ Wymiana informacji między ZUS a organami podatkowymi

Ustawa z 6.10.2016 r. o zmianie ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU poz. 1810) daje podstawę do obustronnej wymiany informacji między ZUS a fiskusem. Nie chodzi o zbiorcze informacje (dotychczas instytucje wymieniały się danymi w postaci zanonimizowanych zbiorów danych bądź zagregowanych danych statystycznych), ale o indywidualne – dotyczące danego podatnika i płatnika.

Ze strony fiskusa są to szczegółowe dane adresowe, PESEL, dane małżonków i wspólników, kwoty przychodów w podziale na ich źródła, kwoty podatku należnego i do zapłaty, przysługujące odliczenia, ryczałty.

Z kolei ZUS podzieli się informacjami o PESEL, miejscowości zamieszkania, prawie do emerytury lub renty, stopniu niepełnosprawności, kodzie pracy w szczególnych warunkach lub charakterze, okresie tej pracy, przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek, wymiarze czasu pracy, podstawie wymiaru składek i ich wysokości, zasiłkach, a także szczegółowymi danymi dotyczącymi osób zgłaszanych do ubezpieczenia zdrowotnego przez danego ubezpieczonego.

Równie szeroki zakres danych dotyczy płatników składek – chodzi o ich numery ewidencyjne, liczbę zgłaszanych ubezpieczonych, należne składki, liczbę stanowisk pracy w szczególnych warunkach lub charakterze.

W uzasadnieniu projektu ustawy podaje się, że nowelizacja ta pozwoli na udoskonalenie metod doboru prób do badań i umożliwi uogólnianie wyników badań w odpowiednich przekrojach, a w efekcie końcowym przybliży efekty, jakie mogłyby przynieść planowane rozwiązania. W praktyce można się spodziewać, że przyczyni się do skuteczniejszego ściągania danin publicznych. Obowiązuje od 5.11.2016 r.

 

§ Znaki akcyzy na papierosach

Producenci wyrobów tytoniowych muszą – według ustawy z 22.07.2016 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych – umieszczać ostrzeżenia na opakowaniach w wielkości 65% całkowitej powierzchni. Dotychczasowe znaki akcyzy mogły zasłaniać część tej powierzchni. Ze tego względu 3 nowe, dodatkowe znaki wprowadziło rozporządzenie MRiF z 19.10.2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy (DzU poz. 1747). Obowiązuje od 8.11.2016 r.

 

§ Nabywanie akcji zakładów ubezpieczeniowych

Podmiot, który zamierza nabyć udziały lub akcje krajowego zakładu ubezpieczeń lub krajowego zakładu reasekuracji w liczbie zapewniającej osiągnięcie lub przekroczenie 10, 20, 30, 50% kapitału lub głosów albo doprowadzi do tego, że zakład stanie się jednostką zależną, musi o tym zawiadomić Komisję Nadzoru Finansowego. Rozporządzenie MRiF z 13.10.2016 r. w sprawie dokumentów załączanych do zawiadomień o zamiarze nabycia lub objęcia akcji lub praw z akcji krajowego zakładu ubezpieczeń lub krajowego zakładu reasekuracji lub o zamiarze stania się jednostką dominującą takiego zakładu (DzU poz. 1772) określa szczegółowo, jakie dokumenty są wymagane w takim wypadku. Nie zmienia dotychczasowego ich zakresu, ale wprowadza pewne uproszczenia, np. wystarczy wydruk z KRS zamiast odpisu. Weszło w życie 12.11.2016 r.

 

§ Zgłoszenia patentowe

Rozporządzenie Prezesa RM z 25.10.2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wzorów przemysłowych (DzU poz. 1780) uwzględnia możliwość wykonania przez polski Urząd Patentowy tzw. badań wstępnych, czyli procedury określonej w Układzie o współpracy patentowej (w zw. z przystąpieniem Polski do Umowy o Wyszehradzkim Instytucie Patentowym). Ponadto określa elementy zgłoszenia wynalazku zawierającego sekwencję genu do produkcji białka – co wiąże się z wdrożeniem dyrektywy 98/44/WE z 6.07.1998 r. w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych. Weszło w życie 8.11.2016 r.

Z kolei rozporządzenie Prezesa RM z 28.10.2016 r. w sprawie dokonywania zgłoszeń wynalazków, produktów leczniczych, produktów ochrony roślin, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych oraz prowadzenia korespondencji w postaci elektronicznej (DzU poz. 1805) określa zasady dokonywania zgłoszeń i korespondowania z Urzędem Patentowym. Dotychczas odbywało się to za pomocą ePUAP, a docelowo obsługą ma się zająć Platforma Usług Elektronicznych Urzędu Patentowego RP. W rozporządzeniu – w stosunku do obowiązującego wcześniej – zrezygnowano z konkretyzowania podpisów elektronicznych, jakimi mają być opatrywane wnioski. Weszło w życie 19.11.2016 r.

 

§ Bez podatku od świadczeń dla bezrobotnych

Rozporządzenie MRiF z 25.10.2016 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych dochodów (przychodów) otrzymanych na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (DzU poz. 1809) kontynuuje zwolnienie z PIT w latach 2017–2019 przychodów otrzymywanych przez osoby bezrobotne i aktywizowane. Chodzi o: programy specjalne z art. 2 ust. 1 pkt 27b ustawy o promocji zatrudnienia, jednorazowe środki na podjęcie działalności gospodarczej przyznane absolwentom centrum integracji społecznej oraz absolwentom klubów integracji społecznej, ryczałty na przejazdy na szkolenia i zakwaterowanie, na koszty przejazdu do i z miejsca odbywania stażu otrzymane w ramach bonu szkoleniowego i stażowego, świadczenia otrzymane w ramach bonu na zasiedlenie, a także świadczenia otrzymane w ramach pakietu działań aktywizacyjnych dla bezrobotnego. Obowiązuje od 19.11.2016 r.

 

§ Spory konsumenckie poza sądem

10.01.2017 r. wejdzie w życie ustawa z 23.09. 2016 r. o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich (DzU poz. 1823). Dotyczy rozwiązywania sporów między konsumentem mającym miejsce zamieszkania w Polsce lub UE a przedsiębiorcą z siedzibą na terytorium Polski. Wiąże się z unijnymi dyrektywami, których celem jest stworzenie w państwach członkowskich jednolitego systemu pozasądowego rozstrzygania sporów. Dotyczy sprzedaży stacjonarnej oraz internetowej rzeczy i usług.

Obecnie także można pozasądowo rozstrzygać spory konsumenckie – działają sądy polubowne przy Wojewódzkich Inspektoratach Inspekcji Handlowej oraz sektorowe podmioty, utworzone dla rozwiązywania określonych typów sporów, np. Rzecznik Finansowy. Ustawa zakłada ich uporządkowanie i usystematyzowanie w rejestrze.

Wszczęcie postępowania pozasądowego przerwie bieg przedawnienia roszczenia. W ciągu 90 dni strony powinny być poinformowane o rozstrzygnięciu.

Ustawa wprowadza także obowiązki dla przedsiębiorców. Ten, który ma ustawowy obowiązek lub dobrowolnie zobowiąże się korzystać z pozasądowych sposobów rozwiązywania sporów, musi informować konsumentów, do kogo mają się zwracać – na swojej stronie internetowej i we wzorcach umów. Umowy nie mogą wyłączać prawa konsumenta do wytoczenia powództwa przed sądem powszechnym.

Ustawy nie stosuje się m.in. do postępowań reklamacyjnych i w przypadku usług niemających charakteru gospodarczego świadczonych w interesie ogólnym, np. zdrowotnych i edukacyjnych.

 

W DzU z 2016 r. ogłoszono teksty jednolite następujących:

● ustaw z:

6.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (poz. 1764),

27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (poz. 1793),

27.08.2009 r. o Służbie Celnej (poz. 1799),

30.04.2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (poz. 1808),

24.04.2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (DzU poz. 1817),

17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (DzU poz. 1822),

16.11. 2006 r. o opłacie skarbowej (DzU poz. 1827),

13.06.2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (DzU poz. 1828),

2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (DzU poz. 1829),

● rozporządzeń:

Ministra Skarbu Państwa z 20.03.2015 r. w sprawie pomocy publicznej udzielanej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców (DzU poz. 1756),

MPiPS z 9.01.2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (DzU poz. 1758),

MF z 19.03.2015 r. w sprawie właściwości urzędów celnych i izb celnych w zakresie spraw dotyczących znaków akcyzy (DzU poz. 1824).

b
rach_green_e

Przeczytaj również: