Rachunkowość - Co nowego w orzecznictwie podatkowym - styczeń 2017
rach_green_s

Co nowego w orzecznictwie podatkowym - styczeń 2017

  • 2017-01-10
  • opracowanie: Aleksander Woźniak

Przedstawiamy najnowsze, prawomocne orzeczenia NSA oraz jedno (nieprawomocne) WSA w Krakowie, do których ukazały się już pisemne uzasadnienia ‒ dopiero one bowiem pozwalają zorientować się w szczegółach sprawy przesądzających o danym rozstrzygnięciu. Prezentowane wyroki zapadły w indywidualnych sprawach i wiążą tylko strony danego sporu. Wskazują jednak na kształtującą się linię wykładni przepisów.
Wyboru orzeczeń dokonaliśmy, biorąc pod uwagę zagadnienia, z którymi najczęściej spotykają się nasi Czytelnicy.

PODATEK DOCHODOWY

  • Strata w środkach obrotowych, będąca wynikiem powstawania odpadów stanowiących materiały do przerobu może zostać uznana za koszt uzyskania przychodów tylko wówczas, gdy jest przez podatnika na bieżąco udokumentowana prawidłowo sporządzonym wewnętrznym dowodem źródłowym – wyrok NSA z 11.10.2016 r. (II FSK 2277/14).

    Z uzasadnienia: Podatnik nie wykazał, że przędza, którą określał jako odpad przedprodukcyjny, została zniszczona, wyrzucona lub też że podatnik pozbył się jej w inny sposób. (…) Trafnie za niewiarygodny uznano przedstawiony przez skarżącego dowód w postaci zbiorczych protokołów zniszczeń przędzy w poszczególnych miesiącach 2006 r. (…) Z protokołów tych wynikało, że dziennie zniszczeniu we własnym zakresie oraz za pośrednictwem Miejskiego Zakładu Komunalnego w G. podlegało od kilku do kilkunastu ton przędzy. Nie jest wiarygodne, by taką ilość odpadów podatnik był w stanie wywozić na dzikie wysypisko (jak twierdził), a w przypadku zniszczenia za pośrednictwem MZK – bez podpisanej z nim umowy.

    (…) Przede wszystkim dotyczy to braku dokumentów czy innych dowodów, które świadczyłyby o rzeczywistej ilości zniszczonej przędzy, miejscu składowania odpadów czy wreszcie kosztach takiego zniszczenia. Tego rodzaju koszt mógłby zostać uwzględniony w rachunku podatkowym na podstawie art. 22 ust. 1 updof jedynie wówczas, gdyby stanowił tzw. stratę w środkach obrotowych, czyli inaczej mówiąc – w rzeczowych aktywach obrotowych, zgodnie z definicją z art. 3 ust. 1 pkt 19 uor, za jakie należy uznać odpady będące materiałami do przerobu, które na skutek procesów technologicznych lub na skutek zniszczenia albo uszkodzenia utraciły całkowicie swą pierwotną wartość użytkową. (…) Straty w środkach obrotowych mogą stanowić koszt uzyskania przychodów, o ile rzeczywiście wystąpiły, a także gdy zostały należycie, bieżąco udokumentowane i są przez podatnika niezawinione.

    (…) Spółka w ogóle nie dokonywała w 2006 r. na osobnym koncie analitycznym księgowania strat z tytułu odpadów przedprodukcyjnych i produkcyjnych. Przedłożone zaś w toku postępowania zbiorcze protokoły zniszczenia za poszczególne miesiące nie spełniały warunków określonych w art. 20 ust. 2 pkt 3 i art. 21 ust. 1 pkt 3 uor, gdyż wymieniono w nich jedynie ilości odpadów (wagę), a nie wskazano w nich ani wartości odpadów, ani przeliczenia na jednostki naturalne. Protokoły te nie zostały także na bieżąco zaksięgowane, co uniemożliwia odtworzenie tak pojmowanego kosztu dla celów wpierw rachunkowych, a następnie także podatkowych, czego wymaga art. 24a ust. 1 updof.

     

  • Strata podatkowa zakładu funkcjonującego w Stanach Zjednoczonych nie podlega rozliczeniu z dochodami uzyskanymi przez podatnika objętego nieograniczonym obowiązkiem podatkowym w Polsce – wyrok NSA z 20.10.2016 r. (II FSK 2428/14).

    Z uzasadnienia: Na podstawie art. 27 ust. 9 updof jeżeli podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1, osiąga również dochody z tytułu działalności wykonywanej poza terytorium RP lub ze źródeł przychodów znajdujących się poza terytorium RP, a umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania nie stanowi o zastosowaniu metody określonej w ust. 8 lub z państwem, w którym dochody są osiągane, RP nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, dochody te łączy się z dochodami ze źródeł przychodów położonych na terytorium RP. W tym przypadku od podatku obliczonego od łącznej sumy dochodów odlicza się kwotę równą podatkowi dochodowemu zapłaconemu w obcym państwie. Odliczenie to nie może jednak przekroczyć tej części podatku obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany w państwie obcym.

    Z treści przytoczonej regulacji wynika jednoznacznie, że (…) ustawodawca stanowi o określonym rozliczaniu dochodów i podatku, a nie o przychodach, kosztach uzyskania przychodów lub o stracie podatkowej.

    Na podstawie art. 20 ust. 1 cytowanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (…) [zawartej między Polską a Stanami Zjednoczonymi – przyp. red.] Polska zezwoli osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce na zaliczenie na poczet należnych w Polsce podatków kwot podatków zapłaconych w Stanach Zjednoczonych. Przytoczona regulacja nie stanowi również o rozliczeniu kosztów i przychodów (…) zakładu. Nie ma w niej mowy także o rozliczeniu straty tego zakładu, tym bardziej że w takim przypadku nie powstałoby zagrożenie podwójnego opodatkowania, strata wszak opodatkowaniu nie podlega.

    Z powyższych rozważań wynika, że (…) tworzące stratę przychody i koszty uzyskania przychodów, a także strata podatkowa zakładu funkcjonującego w Stanach Zjednoczonych nie podlegają rozliczeniu z dochodami uzyskanymi przez podatnika podlegającego nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w RP.

     

  • Komornik nie nalicza i nie odprowadza podatku dochodowego od egzekucyjnej sprzedaży akcji – wyrok NSA z 28.10.2016 r. (II FSK 2946/14).

    Z uzasadnienia: Komornik sądowy sprzedał akcje podatnika w celu zaspokojenia roszczeń wierzycieli. (…) Okoliczność, że podatnik nie otrzymał kwoty z odpłatnego zbycia akcji, jest obojętna dla wymiaru podatku dochodowego. Z tych bowiem środków pokryte zostały zobowiązania podatnika wobec wierzycieli, w których imieniu działał komornik sądowy. Komornik nie był właścicielem mienia podatnika, które zajął w toku postępowania egzekucyjnego. Właścicielem zajętych akcji nadal pozostaje podatnik, z tym że jego prawo własności jest ograniczone na skutek zajęcia dokonanego przez komornika sądowego w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego.

    (…) Obowiązki komornika sądowego jako płatnika zostały określone w art. 42e updof. Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy za płatnika, o którym mowa w art. 31 ustawy, wypłaty świadczeń określonych w art. 12, tj. ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy (...) dokonuje komornik sądowy, jest on zobowiązany do poboru zaliczki na podatek dochodowy obliczonej według stawki 19%. Tak więc tylko w tym przypadku komornik sądowy przejmuje obowiązki płatnika.

    (…) W niniejszej zaś sprawie komornik nie był obowiązany do poboru zaliczki na podatek dochodowy. (…) Obowiązek naliczenia i odprowadzenia należnego podatku dochodowego ciąży wyłącznie na podatniku, który zgodnie z art. 45 ust. 1a pkt 1 updof w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym jest obowiązany złożyć do US odrębne zeznanie według ustalonego wzoru, tj. zeznanie o wysokości osiągniętego w roku podatkowym dochodu (poniesionej straty) z kapitałów PIT-38.

     

  • Przekazanie wspólnikom majątku likwidacyjnego spółki nie powoduje u niej powstania przychodu na podstawie art. 14a updop – wyrok WSA w Krakowie z 19.10.2016 r. (I SA/Kr 976/16, nieprawomocny).

    Z uzasadnienia: Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy czynność polegająca na przekazaniu majątku likwidacyjnego spółki (wnioskodawcy) w postaci aktywów niepieniężnych skutkuje powstaniem po stronie spółki przychodu podlegającego opodatkowaniu pdop.

    (…) W ocenie sądu za prawidłowe uznać należy stanowisko strony skarżącej, a więc przyjęcie, że przekazanie składników majątku udziałowcom likwidowanej spółki nie stanowi dla likwidowanej spółki dochodu, który podlegałby opodatkowaniu. (…) Przekazanie wspólnikowi majątku likwidowanej spółki jest czynnością jednostronną, która nie nakłada na wspólnika obowiązku spełnienia świadczenia wzajemnego. Wspólnik nie płaci też żadnej ceny. W przypadku natomiast odpłatnego zbycia rzeczy lub prawa majątkowego, rodzącego obowiązek podatkowy na podstawie art. 14 ust. 1 updop, dochodzi do 2-stronnej czynności odpłatnej. Przysporzeniem podatnika jest wówczas cena lub też inne świadczenie (ekwiwalent), jakie obowiązana jest uiścić druga strona transakcji.

    (…) Podział pozostałego po uregulowaniu zobowiązań majątku spółki pomiędzy jej wspólników wynika wprost z odpowiednich przepisów Ksh i następuje niejako automatycznie, jako realizacja czynności wynikającej wprost z tych przepisów. Nie poprzedza jej powstanie zobowiązania spółki wobec wspólnika. Tymczasem art. 14a updop nakazuje rozpoznanie przychodu w przypadku regulowania zobowiązań wynikających z zawarcia odpowiednich umów, np. umowy pożyczki, które spowodowały zaciągnięcie przez spółkę określonych zobowiązań.

    (…) Likwidacyjne wydanie majątku spółki nie jest stosunkiem umownym pomiędzy wierzycielem i dłużnikiem. Tylko taka relacja mogłaby stanowić o wystąpieniu przychodu. Jest to czynność techniczna będąca częścią procesu likwidacyjnego.

    (…) Wydanie majątku jest ostatnią czynnością spółki związaną z jej mieniem. Przypisanie jej przychodotwórczego charakteru wymagałoby tworzenia w spółce rezerw pieniężnych na zapłatę podatku oraz opóźniałoby proces likwidacyjny.

    Podobny wyrok WSA w Łodzi z:

    – 19.04.2016 r. (I SA/Łd 146/16).

     

    VAT

  • Podatek z „pustej” faktury nie powinien być wykazywany w deklaracji podatkowej – wyrok NSA z 3.11.2016 r. (I FSK 669/15).

    Z uzasadnienia: Zgodnie z art. 108 ust. 2 ustawy o VAT w przypadku gdy podatnik wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku wyższą od kwoty podatku należnego, należy stosować odpowiednio regulację z art. 108 ust. 1 tej ustawy. W myśl zaś tego ostatniego przepisu w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty.

    (…) Powinność zapłaty takiego podatku pozostaje przy tym w oderwaniu od regulacji dotyczących obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego, a zatem również w oderwaniu od rozliczeń dokonywanych w formie deklaracji podatkowych. Skutkiem powyższego podatek wynikający z faktury, o której mowa w art. 108 ustawy o VAT, nie może np. zostać obniżony o kwoty podatku naliczonego.

    (…) Podatnik ma zatem obowiązek po prostu dokonać wpłaty takiej kwoty na rachunek US. (…) Skoro zatem organy podatkowe bezspornie ustaliły, iż skarżąca wystawiła faktury dokumentujące realne zdarzenia gospodarcze, które jednakże wystąpiły w rozmiarze mniejszym niż określony w treści tych faktur (co determinuje również wysokość kwoty podatku należnego), to nadwyżka kwoty podatku ponad kwotę podatku należnego powinna zostać zapłacona poza deklaracją.

    (…) Zastępując złożoną przez podatnika deklarację decyzją podatkową, organ podatkowy winien w niej zawrzeć również rozstrzygnięcie o obowiązku zapłaty na podstawie art. 108 ust. 2 ustawy o VAT podatku „nienależnego” w określonej wysokości. Skoro zaś zaskarżona decyzja takiego rozstrzygnięcia nie zawiera – jest wadliwa, a wada ta może mieć wpływ na wynik sprawy.

    Nie chodzi tu przy tym wyłącznie o termin płatności podatku należnego i nienależnego, ale przede wszystkim o to, że wyeliminowanie kwot podatku nienależnego z deklaracji prowadzi do nieobjęcia tych kwot systemem odliczenia podatku naliczonego. To zaś niewątpliwie może spowodować zmianę rozliczenia za poszczególne miesiące objęte zaskarżoną decyzją.

    Podobne orzeczenia NSA z:

    – 3.06.2015 r. (I FSK 315/14),

    – 10.07.2014 r. (I FSK 268/14),

    – 19.06.2012 r. (I FSK 1318/11).

     

  • Paragon fiskalny powinien na żądanie nabywcy zawierać jego NIP – wyrok NSA z 27.10.2016 r. (I FSK 431/15).

    Z uzasadnienia: Organ za błędne uznał stanowisko, jakoby obowiązek umieszczania na paragonie fiskalnym, na żądanie nabywcy, jego NIP dotyczył tylko tych przypadków, w których dopuszczalne jest wystawienie faktury uproszczonej. Zdaniem organu sprzedawca jest zobowiązany do umieszczania NIP kontrahenta na paragonie z kasy rejestrującej, posiadającej takie możliwości techniczne, zawsze gdy klient tego zażąda.

    (…) Autor skargi kasacyjnej błędnie uważa, że w świetle § 8 ust. 1 pkt 17 rozporządzenia w sprawie kas rejestrujących żądaniu umieszczenia NIP nabywcy na paragonie fiskalnym można uczynić zadość poprzez wystawienie faktury VAT pełnej. Powołany przepis stanowi, że paragon fiskalny zawiera co najmniej NIP nabywcy – na żądanie tego nabywcy. Znaczenie językowe tej regulacji jest jasne. Wynika z niej wprost, że na żądanie nabywcy paragon fiskalny powinien zawierać jego NIP.

    (…) Spółka ma obowiązek wydać nabywcy paragon fiskalny zawierający jego NIP w każdej sytuacji, gdy nabywca tego zażąda, niezależnie od wartości sprzedaży. Konsument-nabywca może żądać zarówno wystawienia faktury VAT pełnej, jak i wydania paragonu z NIP. To nabywca decyduje bowiem, czy chce otrzymać fakturę VAT, czy paragon fiskalny. Sprzedawca nie ma zaś prawa odmówić ich wystawienia ani wydać innego dokumentu, niż żąda nabywca.

     

  • Przekazanie towaru w zamian za udziały nabyte w celu ich umorzenia jest dostawą towarów podlegającą VAT, niezależnie od tego, czy umorzenie jest dobrowolne, czy przymusowe – wyrok NSA z 27.10.2016 r. (I FSK 436/15).

    Z uzasadnienia: Gdy wniesienie przez wspólnika aportu do spółki w zamian za otrzymane udziały stanowi dostawę towarów, to dostawę towarów stanowi także przekazanie przez spółkę wspólnikowi towaru w zamian za zbywane przez niego na rzecz spółki udziały. W obu tych przypadkach dochodzi bowiem do odpłatnego przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel – w pierwszym przypadku przez wspólnika na rzecz spółki, w drugim – przez spółkę na rzecz wspólnika. Nie zmienia tego charakteru okoliczność, że w drugim przypadku odbywa się to w ramach instytucji umorzenia udziałów przewidzianej w art. 199 § 1 Ksh.

    Przyjęcie braku opodatkowania przekazania wspólnikowi przez spółkę nieruchomości w zamian za nabyte od tego wspólnika udziały w celu ich umorzenia naruszałoby zasadę powszechności, wynikającą z art. 1 ust. 2 dyrektywy 112. W korzystniejszej sytuacji stawiałoby wspólnika, który otrzymuje towar (nieruchomość) od spółki, w stosunku do podmiotu niebędącego wspólnikiem.

    (…) W świetle przepisów Ksh umorzenie udziałów – zarówno dobrowolne, jak i przymusowe – wywiera taki sam skutek – likwidację określonej części kapitału zakładowego. W obu przypadkach skutek ten osiągany jest poprzez umorzenie przez spółkę udziałów, co wymaga uprzedniego nabycia tych udziałów od wspólników. (…) Okoliczność, że przymusowe umorzenie udziałów nie wymaga zgody wspólnika na przeprowadzenie tej operacji, nie ma znaczenia z punktu widzenia powstania obowiązku podatkowego w VAT. Zauważyć przy tym należy, że obowiązek podatkowy w tym podatku może powstać, przykładowo, także w sytuacji gdy dostawa towarów dokonywana jest z nakazu organu władzy publicznej, czyli niezależnie od woli dostawcy.

    (…) Brak jest więc podstaw, aby przekazanie wspólnikom nieruchomości w zamian za udziały objęte umorzeniem przymusowym traktować inaczej niż przekazanie wspólnikom nieruchomości w zamian za udziały podlegające umorzeniu dobrowolnemu. W obu tych sytuacjach dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania nieruchomością jak właściciel w zamian za udziały.

     

  • Syndyk nie może korygować podatku naliczonego na podstawie art. 89b ust. 1 ustawy o VAT bez względu na to, czy nieściągalność danej wierzytelności została uprawdopodobniona przed ogłoszeniem upadłości dłużnika, czy po niej – wyrok NSA z 28.10.2016 r. (I FSK 447/15).

    Z uzasadnienia: Spółka X znajduje się w upadłości likwidacyjnej, pozostając czynnym podatnikiem VAT. Przed ogłoszeniem jej upadłości w ramach działalności gospodarczej nabywała towary i usługi udokumentowane fakturami VAT. Nie wszystkie należności z tego tytułu zostały przez nią uregulowane, a w związku z ogłoszeniem upadłości nie mogły już zostać zaspokojone w trybie zwykłym, aż do czasu podziału funduszy masy upadłości. (…)

    Dzień wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości spółki (podatnika) wprowadzał cezurę czasową w zakresie ustalenia stanu zobowiązań i rozliczeń podatkowych oraz cywilnoprawnych. Stan istniejący na ten dzień podlegał zgłoszeniu sędziemu komisarzowi przez wszystkich wierzycieli, celem zaspokojenia z masy upadłości. (…) Tak więc dokonanie korekty, o której mowa w art. 89b ustawy o VAT, już w toku postępowania upadłościowego, stanowiłoby istotną ingerencję w tok tego postępowania, zmieniając kolejność zaspokajania wierzycieli.

    (…) Wykładnia art. 89b ustawy o VAT nie może zatem stwarzać swoistych odstępstw od sztywno i drobiazgowo określonych zasad rozdysponowania mieniem wchodzącym w skład masy upadłości. (…) Powstała w ten sposób wierzytelność względem Skarbu Państwa, wynikająca z obowiązku skorygowania podatku naliczonego, podlega zaspokojeniu według kolejności, o której mowa w art. 342 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze [obecnie art. 342 ustawy – Prawo upadłościowe – przyp. red.]. Nie jest więc możliwe zaspokojenie jej przez syndyka ad hoc, na wezwanie organu podatkowego.

    Podobne orzeczenie NSA z:

    – 29.04.2016 r. (I FSK 448/15).

     

  • Likwidator ustanowiony do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania likwidacyjnego majątku pozostałego po spółce wykreślonej już z rejestru przedsiębiorców KRS nie jest uprawniony do wystąpienia z żądaniem zwrotu nadwyżki VAT wykazanego w deklaracji zlikwidowanej spółki – wyrok NSA z 20.10.2016 r. (I FSK 1731/15).

    Z uzasadnienia: Wykreślenie osoby prawnej z rejestru powoduje, że jej osobowość prawna wygasa w sposób definitywny, bez możliwości jej reaktywacji. Skutki rozwiązania spółki dotyczą wartości majątkowych, stosunków między wspólnikami, działania organów, wartości niematerialnych i prawnych, które mogą nie zostać nigdy odtworzone, a po wykreśleniu spółki z rejestru spółka ta nie może ich już odzyskać (…).

    Jeżeli – zgodnie z art. 133 § 1 Op – stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, którym w sprawie zwrotu VAT była spółka z o.o., to w sytuacji gdy z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o wykreśleniu jej z KRS utraciła ona swój byt prawny, przez fakt ponownego powołania likwidatora, w celu zlikwidowania pozostałego majątku rozwiązanej spółki, nie następuje reaktywacja jej bytu prawnego. Co powoduje, że likwidator nie ma legitymacji do reprezentowania nieistniejącego podmiotu w postępowaniu podatkowym.

    (…) Przy postępowaniu likwidacyjnym przeprowadzonym prawidłowo, w momencie składania wniosku o wykreślenie z KRS, spółka nie powinna już mieć żadnego majątku. W tej sprawie likwidator spółki, w momencie składania wniosku o jej wykreślenie z KRS, miał w pełni świadomość zwrotu VAT deklarowanego w stosunku do US, a mimo tego doprowadził do zakończenia postępowania likwidacyjnego (korekty deklaracji z wykazaną kwotą zwrotu podatku składane były jeszcze w okresie od dnia wydania postanowienia o wykreśleniu spółki z KRS do dnia jego uprawomocnienia się).

     

  • Można składać skargę do sądu na odmowę uchylenia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT, niezależnie od tego, czy rozliczenia podatnika są weryfikowane w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, postępowania podatkowego, czy postępowania kontrolnego – uchwała NSA z 24.10.2016 r. (I FPS 2/16).

    Z uzasadnienia: W art. 274b w zw. z art. 3 pkt 7 Op przesądzone zostało wprost, że jeżeli weryfikacja zasadności zwrotu odbywa się w ramach czynności sprawdzających i nie można jeszcze ich zakończyć (przed upływem terminu zwrotu), to realizacja uprawnienia do przedłużenia terminu zwrotu podatku w związku z tą przyczyną przybiera formę postanowienia, na które służy zażalenie.

    (…) Każdy przypadek zwrotu różnicy podatku, w skład którego wchodzi kwestia przedłużenia terminu tego zwrotu wymaga (…) stosowania również art. 274b Op. Dla stosowania tego przepisu bez znaczenia pozostaje tryb prowadzonej weryfikacji rozliczenia podatnika z punktu widzenia zasadności zwrotu. (…) Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, rozstrzygnięcie o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku (…) – w przypadku gdy weryfikacja rozliczenia podatnika dokonywana jest w ramach kontroli podatkowej (lub postępowania podatkowego lub postępowania kontrolnego) – następuje w formie zaskarżalnego zażaleniem postanowienia naczelnika US (…), na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa.

    Od redakcji: Uchwała zapadła na skutek wątpliwości, które powstały w wyniku nowelizacji Ppsa obowiązującej od 15.08.2016 r. – czy podatnik może składać zażalenie na postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki VAT naliczonego nad należnym tylko wtedy, gdy zostało ono wydane w trybie czynności sprawdzających (co do tego nie było sporu), czy może także składać zażalenie, a następnie skargę do sądu, na podobne postanowienia, tyle że wydane w trybie kontroli podatkowej, postępowania podatkowego lub postępowania kontrolnego (to ostatnie jest prowadzone na podstawie ustawy o kontroli skarbowej, pozostałe – na podstawie Op)? Uchwała potwierdza takie uprawnienie podatnika, niezależnie od tego, w jakim trybie organ weryfikuje u niego zasadność zwrotu VAT.

     

  • Można wnieść do sądu administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej, np. w zakresie badania zasadności zwrotu VAT – postanowienia NSA z 24.11.2016 r. (I FSK 1360/16–1362/16).

    Z uzasadnienia: Skarżący wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie przez naczelnika US kontroli podatkowej, zmierzającej do zbadania zasadności dokonania zwrotu nadwyżki VAT naliczonego nad należnym. Sąd I instancji – odwołując się do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 Ppsa – uznał skargę taką za niedopuszczalną. W skardze kasacyjnej strona kwestionuje przyjęte przez sąd I instancji stanowisko. (…) Zdaniem NSA zarzut ten jest zasadny.

    (…) Należy przede wszystkim zauważyć, iż przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie nie jest protokół kontroli podatkowej (jako akt administracyjny), ale kontrola podatkowa jako tryb postępowania w ogólności (zespół czynności procesowych). (…) Ponadto art. 3 § 2 pkt 9 Ppsa wprost wskazuje, że przepis ten ma zastosowanie do aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, podejmowanych m.in. w toku kontroli podatkowej (postępowanie uregulowane w dziale VI Op). (…) Tylko w takiej sytuacji prawo obywatela (podatnika) do skontrolowania działalności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny będzie mogło zostać zrealizowane.

     

  • Przemieszczenie – z pominięciem terytorium Polski – towaru nabytego w kraju unijnym przez podatnika posługującego się krajowym numerem VAT-UE do firmy spedycyjnej zlokalizowanej na terytorium innego kraju unijnego w celu jego przetransportowania poza obszar UE (jako miejsce przeznaczenia) nie podlega opodatkowaniu w Polsce ani jako WNT, ani jako transakcja eksportowa z terytorium kraju – wyrok NSA z 8.09.2016 r. (I FSK 357/15).

    Z uzasadnienia: Towar, po jego odebraniu z magazynu słowackiej firmy i dostarczeniu w tym samym dniu do firmy spedycyjnej z Wiednia, został następnie przez tę firmę – działającą także na zlecenia skarżącej – wyekspediowany poza obszar UE. (…) Telefony nie były ze Słowacji transportowane do Austrii jako kraju miejsca ich przeznaczenia w rozumieniu art. 20 dyrektywy 112, gdyż miejscem ich przeznaczenia (konsumpcji lub wykorzystania w celach gospodarczych) był Dubaj, a do Austrii trafiły jedynie w celu wyekspediowania ich poza obszar UE przez firmę spedycyjną. W Austrii nie nastąpiło też zakończenie ich transportu w rozumieniu art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, gdyż okoliczności faktyczne jednoznacznie wskazują, że skoro miejscem przeznaczenia telefonów nabytych przez skarżącą od podatnika słowackiego był Dubaj, to transport, który rozpoczął się w Słowacji, nie mógł zakończyć się w Austrii poprzez dostarczenie tych telefonów do firmy spedycyjnej, skoro zostały one u niej złożone jedynie w celu dokonania przez nią – na zlecenie skarżącej – dostawy do Dubaju.

    (…) W ustalonych okolicznościach sprawy sporna transakcja:

    ● nie ma charakteru WNT, gdyż:

    – Austria nie była miejscem przeznaczenia telefonów transportowanych do niej ze Słowacji, była jedynie krajem tranzytowym do takiego miejsca poza obszarem UE, tzn. Dubaju (brak warunku uznania przemieszczenia za WNT w rozumieniu art. 20 dyrektywy 112, a tym samym art. 9 ust. 1 ustawy o VAT),

    – Austria nie była krajem zakończenia transportu towarów do niej przetransportowanych w rozumieniu art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, gdyż dostarczenie ich do firmy spedycyjnej C. GmbH z Wiednia kończyło jedynie I etap transportu, który sfinalizowany został z chwilą zrealizowania II etapu, tzn. dostarczenia ich przez tę firmę odbiorcom telefonów w Dubaju, jako miejscu ich przeznaczenia,

    ● nie ma charakteru eksportu w ujęciu art. 2 pkt 8 ustawy o VAT, gdyż przedmiotowe telefony nie były wysyłane lub transportowane z terytorium kraju (Polski) poza terytorium UE. Co nie oznacza, że nie spełnia warunków dostawy eksportowej w rozumieniu art. 146 ust. 1 pkt a dyrektywy 112, zgodnie z którym państwa członkowskie zwalniają transakcje dostawy towarów wysyłanych lub transportowanych przez sprzedawcę lub na jego rzecz poza terytorium Wspólnoty, co w niniejszej sprawie miało miejsce, lecz z terytorium Austrii.

    Argumenty, że skarżąca w transakcji ze słowackim podatnikiem posłużyła się krajowym numerem VAT-UE, a tenże dostawca rozpoznał tę transakcję jako WDT, są bez znaczenia do kwalifikacji spornej transakcji jako WNT, aby bowiem uznać ją za takową, transakcja ta musiałaby spełniać wszystkie przesłanki warunkujące uznanie danej dostawy za wewnątrzwspólnotową.

     

  • Dzierżawa gruntu przeznaczonego pod przydomowe ogródki działkowe i zieleń jest zwolniona z VAT, niezależnie od tego, czy dzierżawca jest rolnikiem ryczałtowym, czy wykorzystuje produkty rolne pochodzące z uprawy tego gruntu jedynie na własne potrzeby (konsumpcję) – wyrok NSA z 18.10.2016 r. (I FSK 571/15).

    Z uzasadnienia: Rolnikiem ryczałtowym może być każda osoba, która mając ogród przydomowy (działkę), prowadzi np. uprawę warzyw i zasadza na niej kwiaty i drzewa (produkcja roślinna w rozumieniu art. 2 pkt 15 ustawy o VAT), po czym dokonuje sprzedaży tych produktów (dostawy produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy o VAT). Oznacza to, że także dzierżawcy (…) mogą być takimi rolnikami.

    Jeżeli dzierżawcy ci nie będą dokonywać dostaw produktów ze swoich ogrodów (działek) i nie będą korzystać z przywileju bycia rolnikiem ryczałtowym, pozwalającego na uzyskiwanie zryczałtowanego zwrotu podatku z tytułu nabywania niektórych środków produkcji dla rolnictwa, nie oznacza to, że nie będą oni prowadzić działalności rolniczej, a ich ogrody przydomowe nie będą służyły celom rolniczym.

    Jeżeli ze zwolnienia od podatku korzysta dzierżawa gruntu na cele rolne, gdy dzierżawca jest rolnikiem ryczałtowym dokonującym dostawy produktów rolnych pochodzących z uprawy tego gruntu, co pozwala mu na odzyskiwanie VAT w formie ryczałtowanego zwrotu podatku, to tym bardziej ze zwolnienia takiego może korzystać dzierżawa gruntu na cele rolne, gdy dzierżawca, który nie korzysta z przywilejów bycia rolnikiem ryczałtowym, wykorzystuje produkty rolne pochodzące z uprawy tego gruntu jedynie na własne potrzeby (konsumpcję).

    Od redakcji: Sprawa dotyczyła nadleśnictwa, które zamierzało wydzierżawić grunty rolne właścicielom okolicznych nieruchomości po to, by mogli prowadzić przydomowe ogródki, a chodziło o zwolnienie z VAT dla dzierżawy gruntów na cele rolnicze, na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MF z 20.12.2013 r. w sprawie zwolnień od podatków od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień (DzU poz. 1722).

     

    PCC

  • Przekazanie zysku na kapitał zapasowy w spółce osobowej nie podlega PCC – wyrok NSA z 10.11.2016 r. (II FSK 2834/14).

    Z uzasadnienia: Zgodnie z art. 1 pkt 1 lit. k ustawy o PCC podatkowi (…) podlega czynność zawarcia umowy spółki i (pkt 2) zmiana tej umowy, jeżeli powoduje podwyższenie podstawy opodatkowania PCC. Za zmianę umowy uważa się – przy spółce osobowej – wniesienie lub podwyższenie wkładu, którego wartość powoduje zwiększenie majątku spółki albo podwyższenie kapitału zakładowego, pożyczkę udzieloną spółce przez wspólnika, dopłaty oraz oddanie przez wspólnika spółce rzeczy lub praw majątkowych do nieodpłatnego używania.W rozpoznawanej sprawie wspólnicy spółki jawnej uchwalili, że zysk spółki powstały w związku z prowadzoną w ciągu 2012 r. działalnością przeznaczą i przeniosą w całości na kapitał zapasowy. Powyższe odroczenie wypłaty zysku nie może być utożsamiane z podwyższeniem wkładu wspólników.

    Taka sytuacja powstałby, gdyby wspólnicy w sposób jednoznaczny postanowili o definitywnym pozostawieniu pieniędzy w spółce, przeznaczając je na podwyższenie wkładów. Przeznaczając i przenosząc w całości podzielony zysk brutto za 2012 r. na kapitał zapasowy, który w przypadku spółek osobowych nie jest obowiązkowy, podatnicy winni w sposób wyraźny, jednoznaczny, wskazać jego przeznaczenie. Tym bardziej że istnieje realne podobieństwo pomiędzy przeniesieniem podzielonego zysku przez wspólników a pożyczką, która to czynność podlega PCC (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b), czy też nieodpłatnym świadczeniem wspólników na rzecz spółki, która to czynność mieści się w definicji „zamiany umowy” (art. 1 ust. 3 pkt 1).

    Natomiast nie znajduje uzasadnienia twierdzenie, że przekazany spółce przez wspólników zysk brutto na kapitał zapasowy stanowi w rzeczywistości podwyższenie wkładów, których wartość powoduje zwiększenie majątku spółki.

     

  • Przy umowie zniesienia współwłasności podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we współwłasności – wyrok NSA z 12.10.2016 r. (II FSK 2718/14).

    Z uzasadnienia: Z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f i art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o PCC wynika, że podstawą opodatkowania przy umowie zniesienia współwłasności jest wysokość spłaty, określana jako wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we współwłasności, a nie wartość spłaty określona przez strony w umowie zniesienia współwłasności. Byłaby to bowiem subiektywnie, a nie obiektywnie określona przez przepisy prawa podstawa opodatkowania.

    (…) Przedmiotem zniesienia współwłasności w umowie notarialnej była tylko 1 nieruchomość o wartości 360 060 zł, w której udziały 2 współwłaścicieli wyniosły po ½ części. Spłata należna MK powinna była wynosić 180 030 zł. Strony aktu notarialnego ustaliły ją na kwotę 44 310 zł, do czego miały prawo, choćby z uwagi na np. wcześniejsze rozliczenia między nimi. Ta kwota nie stanowiła jednak podstawy opodatkowania. Była nią – zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o PCC – wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we współwłasności.

     

    PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI

  • Spółka cywilna nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości – wyrok NSA z 20.10.2016 r. (II FSK 1577/16).

    Teza: Podatnikiem podatku od nieruchomości jest wyłącznie ten podmiot, który spełnia kumulatywnie zarówno przesłanki podmiotowe, jak i przedmiotowe określone w art. 3 ust. 1 upol. Ponieważ spółka cywilna nie może być ani właścicielem nieruchomości, ani użytkownikiem wieczystym gruntów, to w świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 upol nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Obowiązek podatkowy w tym podatku ciąży solidarnie na wszystkich wspólnikach spółki cywilnej.

    Z uzasadnienia: Wniesiona do spółki cywilnej własność nieruchomości (użytkowania wieczystego) stała się wspólnym majątkiem wspólników (art. 863 Kc). Jest to specyficzna forma współwłasności łącznej, przysługująca wszystkim wspólnikom. Spółka cywilna nie jest bowiem niczym innym jak umownym stosunkiem zobowiązaniowym, w którym wspólnicy zobowiązują się do świadczenia polegającego na dążeniu do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego (art. 860 § 1 Kc). Jedynie wspólnicy spółki cywilnej mogą być właścicielami lub użytkownikami wieczystymi, a zatem tylko oni mogą być podatnikami podatku od nieruchomości.

    (…) Obowiązek podatkowy w tym podatku ciąży solidarnie na wszystkich wspólnikach spółki cywilnej, stosownie do postanowień art. 3 ust. 4 upol.

    Od redakcji: Omawiany problem nie jest do końca rozstrzygnięty, ponieważ inny skład sędziowski NSA skierował w podobnej sprawie pytanie prawne do składu 7 sędziów NSA (postanowienie z 1.12.2016 r., II FSK 1962/16). Należy więc spodziewać się wydania uchwały.

    W tej kwestii została też wydana interpretacja ogólna MF, który powołując się na orzecznictwo NSA, uznał, że spółka nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości (pismo z 21.10.2016 r., PS2.8401.2.2016).

    Podobne orzeczenia NSA z:

    – 3.02.2016 r. (II FSK 2368/14),

    – 29.01.2016 r. (II FSK 3264/13).

     

  • Ewidencja gruntów i budynków wiąże co do wymiaru podatku, a nie co do określenia przedmiotu opodatkowania – wyrok NSA z 7.09.2016 r. (II FSK 2131/15).

    Teza: Organ podatkowy powinien najpierw wyjaśnić, czy dany obiekt jest budynkiem lub budowlą w rozumieniu upol. Ewidencja gruntów i budynków, z uwagi na to, że definiuje budynek odmiennie niż upol i nie dotyczy budowli, nie może mieć charakteru przesądzającego dla stwierdzenia, czy dany obiekt jest budynkiem, czy budowlą w rozumieniu ustawy podatkowej. Ma ona moc wiążącą, co wynika wprost z art. 21 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Pgk) tylko co do wymiaru podatku (określenia wysokości zobowiązania podatkowego), a nie co do określenia przedmiotu opodatkowania.

    Z uzasadnienia: Ewidencja gruntów i budynków, jak wynika z art. 20 ust. 1 Pgk, obejmuje jedynie informacje dotyczące gruntów, budynków i lokali, nie są w niej uwzględnione budowle. W przypadku budynków dane w ewidencji dotyczą ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych.

    Pgk nie definiuje pojęcia budynku. Zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa, będącego aktem wykonawczym do Pgk, budynkiem jest obiekt budowlany, który według PKOB jest budynkiem. PKOB zawiera własną definicję budynku (…). Przyjęta w PKOB i obowiązująca dla potrzeb ewidencji gruntów i budynków definicja budynku nie jest tożsama z definicją budynku zawartą w upol. (…)

    W przypadku obiektów budowlanych organ podatkowy powinien najpierw wyjaśnić, czy dany obiekt jest budynkiem lub budowlą w rozumieniu przepisów upol. Dopiero po ustaleniu, że jest to budynek w rozumieniu ustawy podatkowej, dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków będą miały (w odniesieniu do funkcji budynku, jego powierzchni) charakter wiążący.

    (…) Przypomnieć należy, że o ile budynki co do zasady podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, to budowle stanowią przedmiot opodatkowania tylko wówczas, gdy są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

b
rach_green_e

Przeczytaj również: