Rachunkowość - Trudne decyzje małych jednostek
rach_number_s

Trudne decyzje małych jednostek

  • 2017-01-05
  • Piotr Rybicki, Zbigniew Wilkosz

Czy i które z uproszczeń rachunkowości możliwych do zastosowania przez małe przedsiębiorstwa warto stosować, sporządzając sprawozdanie finansowe za 2016 r.?
Poniższy artykuł daje odpowiedź na to pytanie.

W wyniku nowelizacji uor z 2015 r. jednostkom małym przyznano prawo do wyboru postaci i zakresu sprawozdawczości finansowej.Wybór polega na tym, że jednostki małe:

  • wszystkie – mogą sporządzać „standardowe” sprawozdanie finansowe, na które składają się wprowadzenie, bilans, rachunek zysków i strat oraz dodatkowe informacje i objaśnienia w postaci pełnej, przewidzianej w zał. nr 1 do uor, lub skróconej, przewidzianej w zał. nr 5 do uor,

  • podlegające obowiązkowi badania przez biegłego rewidenta – mogą sporządzać lub zrezygnować ze sporządzania zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym oraz rachunku przepływów pieniężnych,

  • mające status osoby prawnej i ska, wymienione w art. 49 ust. 1 uor – mogą sporządzać lub zrezygnować ze sporządzania sprawozdania z działalności.

    Prawo to zostało przyznane jednostkom małym, innym niż jednostki zainteresowania publicznego, którymi są głównie jednostki notowane na giełdzie. Zgodnie z uor małymi są jednostki, które w roku obrotowym i poprzedzającym nie przekroczyły 2 z 3 następujących wielkości:

  • 17 mln zł – suma aktywów bilansu na koniec roku,

  • 34 mln zł – przychód netto ze sprzedaży towarów i produktów (wyrobów i usług) za rok obrotowy,

  • 50 osób – średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty.

Do jednostek małych kwalifikują się także jednostki mikro, jeżeli nie chcą sporządzać sprawozdania finansowego zgodnie z zał. nr 4 do uor, gdyż jest ono nadmiernie skrócone.

Warunkiem stosowania wszystkich lub niektórych z ww. uproszczeń jest podjęcie odpowiedniej decyzji – na piśmie – przez organ zatwierdzający małej jednostki.

Organem tym jest w przypadku:

  • spółek kapitałowych, ska oraz spółdzielni – walne zgromadzenie właścicieli (akcjonariuszy, udziałowców, członków),

  • spółek osobowych – ogół wspólników,

  • przedsiębiorstw państwowych – rada pracownicza lub organ założycielski,

  • osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą – właściciel.

Niniejsze opracowanie przedstawia przesłanki, jakimi organ zatwierdzający powinien się kierować, podejmując decyzje o wyborze uproszczeń. Nie mamy złudzeń, że członkowie organu zatwierdzającego przeczytają niniejszy artykuł. Jesteśmy jednak przekonani, że przed podjęciem decyzji wysłuchają kierownika (zarząd) jednostki małej, ten zaś zasięgnie opinii księgowego.

Zanim jednak przedstawimy przesłanki wyboru, celowe wydaje się krótkie scharakteryzowanie różnic między „wzorcem” – sprawozdaniem finansowym wg zał. nr 1 do uor i sprawozdaniem z działalności wg art. 49 ust. 2 i ust. 3 uor – a sprawozdaniem uproszczonym.

Uproszczenia standardowego sprawozdania finansowego

Różnice formalne, liczone liczbą pozycji między „standardowym” sprawozdaniem finansowym wg zał. nr 1 do uor (sprawozdanie pełne) i zał. nr 5 do uor (sprawozdanie uproszczone), ilustruje tabela.

 

Sprawozdanie

pełne

(zał. nr 1)

uproszczone

(zał. nr 5)

Wprowadzenie

7

6

Bilans

157

46

Rachunek zysków i strat

Wariant porównawczy

Wariant kalkulacyjny

 

50

44

 

35

26

Dodatkowe informacje

i objaśnienia

 

42

 

18

Źródło: Zamknięcie roku 2016, Wydawnictwo Rachunkowość, Warszawa 2016, s. 8.

Różnice merytoryczne zostały omówione poniżej.

Bilans

W uproszczonym bilansie (zał. nr 5 do uor) wykazuje się w zasadzie wyłącznie pozycje oznaczone w pełnym bilansie (zał. nr 1 do uor) literami i cyframi rzymskimi. Dodatkowo (metodą „w tym”, a więc niepełnego wyodrębnienia) wykazuje się następujące pozycje uznane za ważne:

  • w aktywach:

- środki trwałe i środki trwałe w budowie,

- należności z tytułu dostaw i usług, w tym do 12 miesięcy i powyżej 12 miesięcy,

- krótkoterminowe aktywa finansowe, w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach,

  • w pasywach:

- część kapitału zapasowego powstałą z agio,

- część kapitału z aktualizacji wyceny powstałą z tytułu aktualizacji wartości godziwej,

- rezerwę na świadczenia emerytalne i podobne,

- zobowiązania długoterminowe z tytułu kredytów i pożyczek,

- zobowiązania krótkoterminowe z tytułu kredytów i pożyczek,

- zobowiązania z tytułu dostaw i usług, w tym do 12 miesięcy i powyżej 12 miesięcy,

- fundusze specjalne.

Pomija się prezentację powiązań w ramach grupy kapitałowej oraz w stosunku do jednostek stowarzyszonych, znajdujących w „pełnym” bilansie odzwierciedlenie w pozycjach długo- i krótkoterminowych należności i zobowiązań oraz długo- i krótkoterminowych inwestycji finansowych.

Uproszczony wzór bilansu w zasadzie jest wystarczający do analizy. Jego braki polegają – naszym zdaniem – na tym, że:

b
rach_number_e

Przeczytaj również: