Kurs faktyczny zastosowany

(fragment)

Wanda Muszyńska

Zważywszy że walutą polską jest złoty, księgi rachunkowe prowadzi się – jak wiadomo - w złotych a rozliczenia podatkowe następują też w złotych. Sprzedaż za granicę i zakup z zagranicy dokonywane są jednak za waluty obce, zaś kodeks cywilny dopuszcza, by strony rozliczały między sobą transakcje dokonywane w kraju w walucie obcej. Powoduje to:

- konieczność przeliczania walut obcych na złote i odwrotnie, z czym wiąże się kwestia wyboru kursu waluty obcej stosowanego do tych przeliczeń,

- powstawanie różnic kursowych, wobec zmian kursów walut obcych w czasie oraz stosowania różnych kursów do poszczególnych rodzajów transakcji, z czym wiąże się problem momentu ustalania i sposobu rozliczania różnic kursowych.

Zagadnienia te regulują art. 30 ustawy o rachunkowości (uor) oraz art. 12 i 15 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (updop) i art. 14 b i 24 c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (updof).

Mimo że w ostatnim czasie nastąpiło daleko idące zbliżenie zasad stosowanych dla potrzeb księgowych i podatkowych, w praktyce zarysowały się różnice między przepisami uor a wykładnią updop względnie updof utrudniające księgowym życie. Trudno przecież te same operacje wyceniać dwukrotnie, aby uczynić zadość jakoby rozbieżnym przepisom. Dlatego z zadowoleniem przywitać należy opublikowaną w Dzienniku Ustaw nr 178, poz. 1059 ustawę z 1.07.2011 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, której postanowienia weszły w życie 1 stycznia 2012 r. Ujednolica ona zasady wiążące przy ewidencji księgowej i stosowane do rozliczeń podatkowych w odniesieniu do kursów, za pomocą których przelicza się na złote opiewające na waluty obce (i na odwrót) operacje gospodarcze odzwierciedlające ruch pieniądza wyrażonego w walucie obcej bez wymienienia na złote i w konsekwencji – zasady ustalania powstających przy takiej okazji przychodów bądź kosztów z tytułu różnic kursowych.

Dla przypomnienia (upraszając): zarówno przepisy updop,  updof jak i uor przewidują, że:

1) operacje opiewające na walutę obcą, z którymi nie wiąże się ruch pieniądza, jak np. sprzedaży lub zakupu (nie następuje zatem wpływ waluty z tytułu jej zakupu w banku lub spłaty należności przez odbiorców ani nie ma miejsca rozchód waluty obcej wobec jej sprzedaży bankowi lub zapłaty nią zobowiązań), przelicza się na złote stosując kurs średni ogłoszony przez NBP wynikający z tabeli kursów z dnia roboczego poprzedzającego dzień przeprowadzenia operacji - natomiast

2) operacje, z którymi wiąże się ruch pieniądza, przelicza się na złote za pomoc kursu faktycznie zastosowanego, przy czym można rozróżnić dwa typy tych operacji:

   a) waluta obca pochodząca z zapłaty przez odbiorcę należności sprzedawana jest za złote bankowi lub kantorowi, a służąca do spłaty zobowiązań kupowana jest za złote w banku lub kantorze, następuje zatem sprzedaż lub zakup waluty obcej,

   b) waluta obca pochodząca z zapłaty przez odbiorcę należności wpływa na rachunek walutowy bądź do kasy a następnie jest rozchodowana z tego rachunku bądź z kasy dla spłaty zobowiązań w walucie; obcej, ale nie następuje wymiana waluty obcej na złote.

(…)