Korekta VAT odliczonego przy zakupie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych

(Część I)

Artur Hałub

(fragment)

I. Wprowadzenie

W deklaracji VAT za styczeń (przy rozliczeniu miesięcznym) albo za pierwszy kwartał roku (przy rozliczeniu kwartalnym) niektórzy przedsiębiorcy mają obowiązek dokonywania tzw. rocznej korekty VAT. Dotyczy ona podatku odliczonego przy zakupach towarów i usług wiążących się zarówno ze sprzedażą dającą prawo do odliczenia VAT naliczonego, jak i niedającą takiego prawa, których nie udało się przyporządkować wyłącznie jednemu z tych rodzajów sprzedaży. Podatek od takich zakupów może być odliczony jedynie proporcjonalnie, tj. w proporcji, w jakiej pozostają do siebie sprzedaż opodatkowana do sprzedaży opodatkowanej i zwolnionej ogółem.

Pierwotne odliczenie w momencie zakupu następuje za pomocą współczynnika proporcji wstępnej, która jest proporcją za ubiegły rok, a następnie, po zakończeniu roku kalendarzowego, podlega korekcie z uwzględnieniem rzeczywistej proporcji sprzedaży ustalonej dla danego, zakończonego roku. Dla większości zakupów korekta następuje jednorazowo. Wyjątek dotyczy środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (dalej: wnip), zwanych łącznie majątkiem trwałym.

VAT odliczony przy ich zakupie jest korygowany przez 5 bądź 10 lat (w zależności od rodzaju składnika majątkowego). Jest to korekta pierwszego rodzaju, przy czym, czy składniki majątku trwałego podlegają kilkakrotnej korekcie (cząstkowej) zależy od ich wartości, a także daty nabycia. W odniesieniu do nich zasady zmieniały się kilkakrotnie; trzeba też uwzględnić przepisy przejściowe.

Obowiązek korekty VAT odliczonego przy nabyciu składników majątku trwałego wiąże się nie tylko z zakończeniem roku podatkowego i ustaleniem rzeczywistego współczynnika sprzedaży. Korekta może być konieczna także wtedy, gdy w ciągu roku (w tzw. okresie korekty) dojdzie do sprzedaży, wniesienia aportem czy zmiany przeznaczenia środka trwałego bądź wnip (np. tylko do działalności zwolnionej z VAT).

Obowiązek dokonywania korekty drugiego rodzaju mają przy tym nie tylko podatnicy, u których następuje sprzedaż „mieszana” (dająca prawo do odliczenia, jak i niedająca takiego prawa), na co dzień stosujący przy odliczeniu VAT proporcję sprzedaży, ale także ci, których cała działalność jest opodatkowana VAT, lecz nastąpiła u nich sprzedaż środka trwałego (nieruchomości bądź używanego samochodu osobowego) objęta zwolnieniem z VAT.

Trzeci rodzaj korekty odliczonego VAT wiąże podatników, którzy należącą do przedsiębiorstwa nieruchomość oddają do nieodpłatnego użytku pracownikom, członkom zarządu bądź innym osobom na ich cele prywatne. Podatek naliczony od wydatków związanych z tą nieruchomością podlega odliczeniu wyłącznie do wysokości udziału procentowego, w jakim nieruchomość została wykorzystana do celów działalności podatnika. W każdym okresie rozliczeniowym (czyli co miesiąc lub co kwartał), przez cały 10-letni okres korekty, należy badać, czy nie nastąpiła zmiana stopnia wykorzystania nieruchomości, co powoduje konieczność skorygowania odliczenia.

(…)

II. Korekta roczna

III. Korekta a podatek dochodowy