Józef Uryga

Wilhelm Magielski

Inwentaryzacja środków pieniężnych i papierów wartościowych

(fragment)

 Spis treści

1. Wprowadzenie

2. Spis z natury gotówki

3. Inwentaryzacja środków pieniężnych w drodze

4. Inwentaryzacja środków pieniężnych na rachunkach bankowych

5. Inwentaryzacja papierów wartościowych

1. Wprowadzenie

W myśl ustawy o rachunkowości corocznie, na dzień bilansowy, inwentaryzacji podlegają m. in. aktywa pienięzne i papiery wartościowe.

 Aktywa pieniężne obejmują m.in.:

- gotówkę (w postaci banknotów i monet) oraz bony pieniężne przechowywane w kasie wyrażone zarówno w walucie polskiej jak i obcej,

- środki pieniężne zgromadzone na rachunku bieżącym, rachunkach pomocniczych oraz bankowych rachunkach terminowych, wyrażone w walucie polskiej i obcej,

- inne środki pieniężne (czeki obce, weksle obce) oraz środki pieniężne w drodze,

- metale szlachetne (sztaby złota, srebro, platyna) o ile nie są zaliczone do rzeczowych składników majątku obrotowego.

Papiery wartościowe to natomiast akcje, obligacje, bony, skrypty dłużne i inne tego rodzaju aktywa finansowe, znajdujące się w jednostce lub powierzone do przechowania jej kontrahentom (np. bankom, biurom maklerskim) lub zdematerializowane, zawarte w pamięci komputera (Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych lub Centralnego Rejestru Bonów Pieniężnych).

Opracowanie poświęcone jest inwentaryzacji wymienionych wyżej aktywów finansowych, przy czym jeżeli znajdują się one w jednostce, to następuje to drogą spisu z natury, jeżeli natomiast poza nią – to drogą uzyskania pisemnego potwierdzenia ich ilości i wartości na dzień bilansowy od kontrahenta, który je przechowuje.

Inwentaryzacja drogą spisu z natury lub uzgodnienia aktywów pieniężnych oraz papierów wartościowych powinna nastąpić obowiązkowo na ostatni dzień roku obrotowego.

Zanim jednak przejdziemy do szczegółów, chcielibyśmy podkreślić wymóg komisyjnego przeprowadzenia inwentaryzacji aktywów pieniężnych i papierów wartościowych i to bez względu na wielkość jednostki jak i jej formę prawną. Wprawdzie ustawa o rachunkowości nie określa obowiązku komisyjnego przeprowadzania inwentaryzacji (jest to mankament), nie oznacza to jednak, że w większych jednostkach, a takie przecież prowadzą rachunkowość zgodnie z ustawą, inwentaryzacja może być dokonywana jednoosobowo, w sposób dowolny. Istotą inwentaryzacji jest bowiem obiektywne stwierdzenie rzeczywistego stanu danego aktywu przez osoby niegospodarujące nim, a sposób przeprowadzania inwentaryzacji powinien wykluczać możliwość podważenia jej ustaleń. Jak zrealizować te wymagania powinna określać, aprobowana przez kierownika jednostki instrukcja inwentaryzacyjna, uwzględniająca utrwaloną już w tym zakresie praktykę i jej dorobek.

Nieprawidłowa inwentaryzacja składników aktywów, w tym finansowych, podważa jej wiarygodność – zarówno wobec kierownictwa jednostki, biegłych rewidentów badających sprawozdanie finansowe, czy organów wymiaru sprawiedliwości w przypadku sporów na temat odpowiedzialności za niedobory. Dlatego kierownik jednostki odpowiedzialny za prawidłową organizację inwentaryzacji drogą spisu z natury, powinien uwzględniać wszystkie te okoliczności i przyjąć rozwiązanie pozwalając na uznanie inwentaryzacji za spełniającą swoje zadanie.

(...)