Podatkowe skutki likwidacji środków trwałych i zaniechanych inwestycji

Część I

Wstęp

Byt poszczególnego środka trwałego (obiektu), po zakończeniu procesu inwestycyjnego i przekazaniu go do używania, rozpoczyna się od momentu wpisania go do ewidencji środków trwałych jednostki, kończy zaś – w momencie wykreślenia go z tej ewidencji. W tym czasie, choć nie zawsze przez cały ten czas, podlega amortyzacji księgowej, a jeżeli jest używany na potrzeby działalności gospodarczej, to także podatkowej. Powodem wykreślenia środka trwałego z ewidencji jest jego rozchód z ewidencji jednostki – zbycie (np. sprzedaż, darowanie), niedobór lub likwidacja (mówiąc obrazowo – księgowo jest to przejście na emeryturę, podatkowo – zgon). Postawienie obiektu w stan likwidacji oznacza, że jednostka podjęła decyzję o tym, że środek nie będzie dalej wykorzystywany do celów działalności gospodarczej z uwagi na jego nieprzydatność wywołaną przyczynami technicznymi lub ekonomicznymi. Gdy dotyczy to składnika majątku trwałego, który nie został całkowicie zamortyzowany, pojawia się pytanie o skutki podatkowe takiej decyzji. Organy podatkowe od lat stoją na stanowisku, że tylko fizyczna likwidacja, tzn. zniszczenie, złomowanie środka trwałego, umożliwia zaliczenie do kosztów podatkowych straty na jego likwidacji. Choć jest to podyktowane chęcią walki z możliwymi nadużyciami, prowadzi do wypaczeń w drugą stronę – wymusza na podatnikach nieracjonalne ekonomicznie zachowania. Gdyby w minionych stuleciach organy podatkowe działały równie energicznie i nieracjonalnie jak dzisiaj, żadne zabytki techniki i budownictwa nie zachowałyby się do dziś. Niekiedy likwidacja dotyczy jedynie części środka trwałego, bywa że ta część jest zastępowana inną albo nawet wymieniany jest cały składnik majątku. Przepisy podatkowe nie dają precyzyjnej odpowiedzi na pytanie, jakie są tego skutki podatkowe. Zdarza się też, że decyzja o likwidacji zostaje podjęta już na etapie budowy środka trwałego. Następuje wówczas zaniechanie inwestycji, co rodzi problem zaliczenia do kosztów podatkowych poniesionych wydatków inwestycyjnych. Zagadnieniom tym poświęcony jest artykuł.

(...)

Zakończenie amortyzacji

Całkowite zamortyzowanie wartości

Ulepszenie zamortyzowanego środka trwałego

Ulepszenie środka zamortyzowanego jednorazowo

Postawienie w stan likwidacji

Strata w wyniku likwidacji

Kiedy powstaje koszt podatkowy z tytułu likwidacji

Czy likwidacja musi zawsze polegać na zniszczeniu

Likwidacja inwestycji w obcych środkach trwałych

Koszty likwidacji i odzyski z likwidacji