Bilans

(fragment)

A. Wprowadzenie………………………………………………………………………….

1. Układ Bilansu…………………………………………………………………..

2. Ogólne zasady wyceny………………………………………………………....

3. Kategorie cen…………………………………………………………………….

4. Instrumenty finansowe…………………………………………………………

5. Dylematy kwalifikacji niektórych aktywów i pasywów do pozycji bilansu…

6. Uwagi końcowe………………………………………………………………….

B. Aktywa trwałe…………………………………………………………………………..

7. Wartości niematerialne i prawne……………………………………………….

8. Rzeczowy majątek trwały……………………………………………………….

9. Należności i inwestycje długoterminowe oraz inne aktywa…………………..

C. Aktywa obrotowe……………………………………………………………………….

10. Zapasy…………………………………………………………………………..

11. Należności i roszczenia………………………………………………………….

12. Krótkoterminowe inwestycje…………………………………………………..

13. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe………………………………

D. Kapitał (fundusz) własny………………………………………………………………..

14. Składowe kapitału (funduszu) własnego……………………………………….

15. Rezerwy na zobowiązania……………………………………………………….

16. Zobowiązania…………………………………………………………………….

17. Bierne rozliczenia międzyokresowe…………………………………………….

1. Wprowadzenie

1 Układ bilansu

Bilans stanowi – jak wiadomo – zestawienie aktywów i pasywów jednostki na dzień bilansowy, a więc dzień na który sporządza ona swoje sprawozdanie finansowe. Jest to co najmniej ostatni dzień roku obrotowego. Dane bilansu umożliwiają realizację jednego z głównych zadań rachunkowości, jakim jest rzetelne i jasne przedstawienie sytuacji majątkowej (strona aktywów) i finansowej (strona pasywów) jednostki (art. 4 ust. 1 ustawy).

Aktywa stanowią w myśl ustawy (art. 3 ust. 1 pkt 12) powstały w wyniku

aktywa dokonanych w przeszłości operacji zbiór przydatnych gospodarczo,

kontrolowanych przez jednostkę, składników majątkowych (zasobów), o wiarygodnie ustalonej wartości, które według oczekiwań przyniosą w przyszłości jednostce korzyści ekonomiczne.

Korzyści ekonomiczne, polegające na zwrocie co najmniej wartości, po której aktywa figurują w księgach, osiąga jednostka dzięki zużyciu składników majątkowych, jednorazowo lub stopniowo, oddaniu ich w najem lub dzierżawę, sprzedaży i zapłacie za nie, uzyskaniu od nich dywidend lub odsetek, wymianie itp.

Okoliczność, iż jednostka kontroluje aktywa dzięki prawu własności do nich lub z innych tytułów (np. leasingu finansowego) powoduje, że korzyści te wpłyną do niej.

Gdyby na skutek utraty wartości spowodowanej zużyciem, zmianą prawa, postępem technicznym, modą, brakiem zastosowania, uszkodzeniami, zmianą kursów giełdowych i walutowych, niewypłacalnością kontrahenta itp. zasoby te nie zapewniały jednostce w ogóle lub w określonej części pierwotnie przewidywanych korzyści ekonomicznych, wówczas dla uwzględnienia takich okoliczności należy odpisać na wynik finansowy wartość utraconą przez dany składnik majątkowy, a więc zaktualizować jego wycenę.

Aktywa bilansu dzielą się na aktywa trwałe i obrotowe. W bilansie są one wykazywane w kolejności wzrastającej płynności, to jest poczynając od najtrudniejszych do upłynnienia składników majątkowych, jakimi są aktywa trwałe, poprzez zapasy i należności, a kończąc na składniku najbardziej płynnym, jakim są środki pieniężne.

Aktywa trwałe – to aktywa zaangażowane w jednostce długoterminowo, co najmniej na czas dłuższy niż rok, niezaliczane do aktywów obrotowych, przy czym rok liczy się od dnia bilansowego. Są to głównie:

• wartości niematerialne i prawne, środki trwałe i środki trwałe w budowie, inwestycje w nieruchomości i prawa oraz
• instrumenty kapitałowe wyemitowane przez inne jednostki w postaci akcji i udziałów w jednostkach podporządkowanych, jak i długoterminowe instrumenty finansowe.

Aktywa obrotowe obejmują natomiast:

• zapasy (materiały, towary, produkty) przeznaczone do zużycia lub zbycia w ciągu roku od dnia bilansowego lub – wyjątkowo – w okresie dłuższym, jeżeli wynika to z właściwego dla danej działalności normalnego cyklu operacyjnego¹,
• wszelkie należności z tytułu dostaw i usług oraz tę część pozostałych należności, która w myśl umów wymaga spłaty w roku obrotowym następującym po dniu bilansowym,
• instrumenty kapitałowe (akcje, opcje na akcje, warranty) wyemitowane przez inne jednostki i niektóre instrumenty finansowe dostępne lub przeznaczone do sprzedaży bądź utrzymywane do momentu wykupu, ale płatne i wymagalne w ciągu roku obrotowego następującego od dnia bilansowego²,
• aktywa pieniężne.

Z kolei pasywa bilansu to:

pasywa - kapitał (fundusz) własny jednostki, obejmujący kapitał podstawowy, to jest bezzwrotny, gdyż niepodlegający w zasadzie wycofaniu przez czas kontynuowania przez jednostkę działalności udział jej właścicieli w aktywach, jak też powstałe w jednostce, lecz nie wycofane zyski lub niepokryte straty oraz

• zobowiązania, przez które rozumie się wynikający z już zaistniałych zdarzeń aktualny na dzień bilansowy (a więc nieprzedawniony i nieumorzony) obowiązek jednostki do wykonania określonych, wymiernych wartościowo świadczeń, które uszczuplą jej obecne lub przyszłe aktywa. Uszczuplenie to może polegać na spłacie zobowiązań pieniędzmi, towarami lub usługami, kompensacie z należnościami, zamianie (konwersji) jednych zobowiązań na inne bądź zamianie na udział w kapitale. Nie zmienia postaci rzeczy, że w odniesieniu do niektórych zobowiązań na dzień bilansowy termin wymagalności (zapłaty) nie zapadł, inne zaś nie zostały uregulowane (zaspokojone) na czas. Szczególny rodzaj stanowią już powstałe zobowiązania do wykonania świadczeń, których ostateczna kwota bądź termin nie jest jeszcze znana i dlatego muszą one być szacowane – są to rezerwy.

Również pasywa jednostki dzieli się na trwałe bądź długoterminowe i krótkoterminowe. W bilansie są one wykazywane w kolejności rosnącej ich wymagalności, to jest coraz bliższego terminu obowiązku spłaty, poczynając od niewymagających spłaty składników kapitału własnego (wyjątek: zysk netto, do którego podziału mają prawa właściciele jednostki), poprzez przyjęte (ale na razie niewymagalne) zobowiązania, jakimi są rezerwy, aż do zobowiązań wymagających zapłaty w okresie dłuższym niż rok i w następnym roku obrotowym. Ostatnią grupę stanowi równowartość już otrzymanych środków pieniężnych, za które zobowiązano się wykonać w przyszłości, w następnym roku obrotowym lub później, określone świadczenia (są to zaliczki na poczet dostaw: rozliczenia międzyokresowe przychodów).

(…)

---