Odroczony podatek dochodowy od osób prawnych

(fragment)

1. Cel ustalania i zakres podmiotowy odroczonego podatku

2. Różnice przejściowe między wartością bilansową i podatkową aktywów i pasywów

3. Aktywa i rezerwy z tytułu odroczonego podatku

4. Przykłady ustalania różnic przejściowych

5. Księgowe i bilansowe ujęcie bieżącego i odroczonego podatku

6. Straty podatkowe do odliczenia od przyszłych dochodów

7. Rezerwy i aktywa z tytułu odroczonego podatku rozliczane z kapitałem własnym

8. Odroczony podatek dochodowy w czasie kryzysu gospodarczego

1. Cel ustalania i zakres podmiotowy odroczonego podatku

Odroczony podatek dochodowy od osób prawnych (zwany dalej „odroczonym podatkiem”) odzwierciedla przyszłe skutki podatkowe operacji gospodarczych, obecnie ujętych w księgach rachunkowych i wykazanych w sprawozdaniu finansowym, niezależnie od momentu dokonania z budżetem rozliczeń z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych (pdop). Myślą przewodnią jest odliczenie od wyniku finansowego brutto podatku dochodowego w takiej wysokości, w jakiej byłby on ustalony, gdyby przychody i koszty wykazane w rachunku zysków i strat uznane były za podatkowe przychody i koszty uzyskania. Odpowiednio odroczony podatek służy do ustalania już teraz tych zmniejszeń i zwiększeń dochodu do opodatkowania, które w przyszłości zostaną uwzględnione, gdy nastąpi realizacja (sprzedaż, zużycie itp.) składników aktywów lub spłata (rozliczenie) składników zobowiązań. Do odroczonego podatku stosuje się tzw. podejście bilansowe, niestety trudniejsze od poprzednio stosowanego podejścia wynikowego, ale dokładniejsze od niego. Podejście bilansowe polega na przeciwstawieniu sobie wartości bilansowej (księgowej) i podatkowej składników aktywów oraz pasywów, a następnie wyprowadzeniu zachodzących między nimi różnic przejściowych, które mają charakter aktywów lub rezerw. Łącznie są nazwane przejściowymi, dlatego że powodują powstanie kwot uwzględnianych przy opodatkowaniu w toku ustalania w przyszłych okresach dochodu do opodatkowania (straty podatkowej). Dodatnie różnice przejściowe podlegają odliczeniu podatkowemu w toku ustalania w przyszłych okresach dochodu do opodatkowania (straty podatkowej). Ujemne różnice przejściowe zmniejszają obciążenia podatkowe, gdy wartość bilansowa składników aktywów lub zobowiązań zostanie zrealizowana lub rozliczona.

Wysokość aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku zależy od:

● wysokości i znaku kwoty różnic przejściowych (ujemne lub dodatnie),

● stawek podatku dochodowego, jakie będą obowiązywały w latach, w których według przewidywań nastąpi rozliczenie aktywów i rezerw, co oznacza, że wpłyną one (zwiększą lub zmniejszą) na podstawę opodatkowania.

Aktywa z tytułu odroczonego podatku obejmują również stratę podatkową, którą można będzie odliczyć od dochodów podatkowych uzyskanych w ciągu 5 kolejnych lat, następujących od daty jej poniesienia (nie więcej jednak niż połowę straty w jednym roku). Przy ustalaniu wysokości straty traktowanej jako aktyw wymagana jest szczególna ostrożność.

Aktywa i rezerwy z tytułu odroczonego podatku, dotyczące operacji rozliczanych z kapitałem (funduszem) własnym, odnosi się nie na wynik finansowy, lecz na kapitał (fundusz) własny – najczęściej jest to kapitał z aktualizacji wyceny.

Zasady księgowego ujęcia odroczonego podatku reguluje art. 37 ust. 1–10 ustawy. Odroczony podatek dotyczy wyłącznie osób prawnych, będących podatnikami podatku dochodowego od działalności gospodarczej, a więc sporządzających roczne zeznanie podatkowe CIT-8. Ustawodawca zezwolił (ust. 10) na odstąpienie od ustalania odroczonego podatku dochodowego tym jednostkom, których roczne sprawozdanie finansowe nie podlega obowiązkowi badania i ogłaszania w myśl art. 64 ust. 1 ustawy, pod warunkiem że nie zniekształci to obrazu ich sytuacji majątkowej, finansowej i wyniku finansowego. Podejmując zatem decyzję o ewentualnej rezygnacji z ustalania odroczonego podatku, uwzględnić trzeba jego wpływ na realność wyniku finansowego oraz kompletność aktywów i pasywów bilansu, wobec pominięcia aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku.

Odstąpienie od ustalania aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku można uznać wtedy za uzasadnione, jeżeli różnica między wynikiem finansowym brutto a podstawą opodatkowania – po wyeliminowaniu tzw. trwałych różnic – jest nieznaczna. Skorzystanie z takiego uproszczenia wymaga zapisania w dokumentacji zasad (polityki) rachunkowości i zatwierdzenia przez kierownika jednostki (art. 10 ustawy).

(…)

---