ADAM BARTOSIEWICZ

RYSZARD KUBACKI

Terminy w przepisach o VAT

(fragment)

Uwagi wstępne

Przy każdym w zasadzie podatku istotne znaczenie mają terminy, bowiem wyznaczają one czas wykonania, np. przez podatnika pewnych obowiązków, bądź skorzystania z pewnych praw. Nie inaczej jest w przypadku podatku od towarów i usług (dalej VAT). Tutaj terminy mają znaczenie szczególne. Obok bowiem terminów zastrzeżonych „na korzyść fiskusa” - takich, przed upływem których podatnicy muszą dokonać pewnych czynności – występuje wiele terminów określających datę powstania uprawnienia podatników. Jest to związane z charakterem VAT, który jest oparty na zasadzie opodatkowanie - odliczenie, czego konsekwencją jest prawo do odliczenia podatku naliczonego. Ono także musi (powinno) być realizowane w określonych terminach.

Pojęcie „termin”

Na wstępie uściślijmy samo pojęcie „termin”. Nie definiują go przepisy ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 z późn. zm. - dalej ustawa o VAT), nie ma również jego definicji w przepisach ogólnego prawa podatkowego, jaką jest ustawa z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z póżn. zm. - dalej Ordynacja).

Pojęcie to definiowane jest natomiast w prawie cywilnym. Wskazuje się, że termin ma zasadniczo charakter zdarzenia przyszłego i pewnego. Wynika to z właściwości czasu, który płynie stale, równomiernie i nie jest możliwe jego zatrzymanie. Dlatego oznaczony termin przyszły zawsze musi kiedyś nadejść lub upłynąć¹.

W przepisach prawa określenie „termin” zwykle jest używane w dwóch znaczeniach: jako ściśle określony punkt czasu (dany dzień, data), np. 25. dzień następnego miesiąca albo jako okres (odcinek czasu) mierzony pewną liczbą jednostek czasu (dni, tygodni, miesięcy), np. w ciągu 7. dni od dnia wykonania czynności.

Z oboma tymi określeniami terminu można się spotkać w przepisach ustawy o VAT.

Zasady ogólne dotyczące terminów w prawie podatkowym

Przepisy Ordynacji, choć nie definiują pojęcia terminu, zawierają przepisy odnoszące się do terminów. Regulacje te mają zastosowanie do wszystkich podatków, także VAT. Dlatego warto je skrótowo przedstawić.

Podstawową zasadą, dotyczącą terminów określonych w dniach, jest to, że jeśli początkiem terminu jest pewne zdarzenie, to przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego dnia z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu.

W przepisach ustawy o VAT wiele terminów, np. dotyczących powstania obowiązku podatkowego, określonych jest jako terminy liczone od dnia zaistnienia określonego zdarzenia, np. 30. dni od dnia wykonania usługi.

Przykład

Przewoźnik wykonał usługę transportową 5 października, w tym bowiem dniu powierzony przewoźnikowi towar został dostarczony pod wskazany adres. Bieg terminu zaczyna się 6 października. Termin 30-dniowy kończy się 4 listopada. Wtedy przypada ostatni dzień terminu.

Terminy określone w tygodniach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim tygodniu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu. Ustawa o VAT nie zawiera terminów oznaczonych w tygodniach.

Terminy określone w miesiącach kończą się z upływem danego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada dniu początku terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Przepisy ustawy o VAT kilkakrotnie określają terminy w miesiącach; dotyczy to przykładowo maksymalnego czasu przechowywania towarów w magazynie konsygnacyjnym.

Przykład

Towary wprowadzono do magazynu konsygnacyjnego 15 marca 2009 r. Ze składu muszą być wyprowadzone najpóźniej w ciągu 24. miesięcy, to znaczy do 15 marca 2011 r.

Niekiedy przepisy ustawy o VAT stanowią, że pewne czynności lub zdarzenia muszą lub mogą nastąpić w określonym dniu miesiąca, np. deklaracje składa się do 25. następnego miesiąca, bądź do końca miesiąca.

Terminy określone w latach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim roku, który odpowiada dniu początku terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim roku nie było - dniu, który poprzedzałby bezpośrednio ten dzień. W przepisach o VAT kilka terminów zastało określonych w latach. Jest to np. pięcioletni termin na korektę podatku naliczonego, liczony od początku roku, w którym zaistniało prawo do odliczenia.

Istotny wyjątek wyraża przepis art. 12 § 5 Ordynacji. Zgodnie z nim, jeśli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, to za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Wyjątek ten ma w całej rozciągłości zastosowanie do terminów określonych w ustawie o VAT.

Przykład

Deklaracja za dany miesiąc powinna zostać złożona do 25. dnia następnego miesiąca. W przypadku deklaracji za listopad termin upływałby 25 grudnia (pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia – dzień ustawowo wolny od pracy). Termin upływa wówczas pierwszego dnia roboczego po świętach.

Przepisy Ordynacji przewidują, że w pewnych przypadkach termin (dla złożenia wszelkich pism, w tym deklaracji i informacji) jest wyjątkowo zachowany, jeśli nawet pismo dotarło do urzędu po terminie, o ile przed jego upływem pismo zostało m.in.:

- wysłane do organu podatkowego lub do jednostki informatycznej obsługi administracji podatkowej za pomocą środków komunikacji elektronicznej, za poświadczeniem przedłożenia,

- nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożone w polskim urzędzie konsularnym (uwaga! dotyczy to tylko placówek pocztowych Poczty Polskiej; skutku zachowania terminu nie ma w przypadku złożenia pisma w firmie kurierskiej czy też w prywatnej firmie pocztowej).

Terminy powstawania obowiązku podatkowego

Jedną z najistotniejszych kwestii – związanych z terminami określonymi w ustawie o VAT - jest data powstania obowiązku podatkowego.

Głównym praktycznym aspektem powstania obowiązku podatkowego z tytułu VAT jest przede wszystkim przyporządkowanie obrotu oraz wynikającego z niego kwoty podatku należnego do właściwego okresu rozliczeniowego.

Ustawa o VAT zawiera kilkanaście reguł dotyczących powstawania obowiązku podatkowego, które można by podzielić na grupę reguł ogólnych, szczególnych i następnie „superszczególnych”.

(…)

Skutki przedwczesnego ustalenia obowiązku podatkowego (…)

Skutki opóźnionego uznania obowiązku podatkowego za powstały (…)

Termin wystawienia faktury (…)

Spóźnione wystawienie faktury (…)

Terminy złożenia deklaracji oraz zapłaty podatku (…)

Terminy płatności miesięcznych zaliczek na podatek przy rozliczeniach kwartalnych (…)

Termin na skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego (…)

Termin korekty podatku naliczonego (…)

Zakończenie (…)

¹ A. Janiak, Komentarz do art.110 Kodeksu cywilnego, A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, Warszawa 2009, wersja elektroniczna: LEX.