JERZY GIERUSZ

Przebudowa sprawozdawczości finansowej – propozycje IASB i FASB¹

(fragment)

1. Wprowadzenie

IASB autor MSR i MSSF oraz FASB autor US GAAP (dalej Rady) opracowały wspólnie nową koncepcję sprawozdawczości finansowej.

Punkt wyjścia nowej koncepcji stanowi chęć wyjścia naprzeciw postulatom użytkowników sprawozdań, wskazujących na:

1) brak spójności poszczególnych członów sprawozdania finansowego,

2) niewystarczającą szczegółowość prezentowanych danych, co istotnie ogranicza przydatność sprawozdań finansowych dla podejmowania decyzji.

Ad 1) Transakcje i zdarzenia ujęte w bilansie, rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych nie są dziś klasyfikowane w jednakowy sposób w każdym z jego członów. Utrudnia to zrozumienie, jak dane zawarte w jednej części sprawozdania wiążą się z informacjami wykazanymi w innym jego elemencie. Przykładowo, rachunek przepływów pieniężnych zawiera fragment dotyczący działalności operacyjnej, ale brak już takiej części w rachunku zysków i strat oraz w bilansie. Sprawia to trudność użytkownikowi, który chce ocenić płynność zysku spółki, porównując np. zysk operacyjny z przepływami pieniężnymi z działalności operacyjnej.

Ponadto, MSR oraz GAAP dopuszczają alternatywne sposoby prezentacji danych. Dotyczy to przede wszystkim stosowania metody bezpośredniej lub pośredniej przy przedstawianiu przepływów pieniężnych działalności operacyjnej oraz wykazywaniu kosztów i przychodów odnoszonych wprost na kapitał własny – w „całościowym” rachunku zysków i strat lub w zestawieniu zmian w kapitale własnym. Utrudnia to porównywanie informacji między jednostkami.

Ad 2) Zarówno MSR-y, jak i US GAAP-y zawierają stosunkowo mało wskazówek co do nazw poszczególnych wierszy sprawozdania oraz kolejności i stopnia szczegółowości wykazywanych danych.

Przykładowo, niektóre jednostki wykazują w swoim rachunku zysków i strat koszty bezpośrednie produkcji (materiały, płace), jak i koszty ogólne oraz administracyjne (czynsz, media). Inne przedstawiają te same pozycje jedynie jako sumy zbiorcze. Utrudnia to ocenę związku między przychodem a kosztem podstawowego rodzaju działalności, jak i analizę w ramach gałęzi gospodarki.

Zdarza się, że użytkownicy oceniają wyniki podmiotu w połączeniu ze strukturą jego finansowania. Analiza taka jest jednak utrudniona - w sprawozdaniach finansowych nie rozróżnia się bowiem działalności finansującej (jak podmiot finansuje swoją działalność) i gospodarczej (jak wykorzystuje kapitał, żeby tworzyć nową wartość).

2. Założenia koncepcji

Pełne sprawozdanie finansowe ma obejmować:

1) „sprawozdanie z pozycji finansowej na koniec okresu” (nazwa bilans nie ma już być stosowana),

2) „sprawozdanie z całkowitych dochodów za okres” (nazwa rachunek zysków i strat lub rachunek wyniku nie ma być stosowana),

3) „sprawozdanie z przepływów pieniężnych za okres”,

4) „zestawienie zmian w kapitale własnym za okres”,

5) „noty”(informacje objaśniające).

Postanowienia omawianej koncepcji dotyczyć będą wszystkich jednostek stosujących MSR i US GAAP z wyjątkiem:

a) organizacji niezarobkowych,

b) jednostek objętych przygotowywanym standardem dla średnich i małych przedsiębiorstw.

Celem prezentacji sprawozdań finansowych ma być dostarczenie informacji, przydatnej dla (a) obecnych i przyszłych inwestorów, (b) pożyczkodawców oraz (c) innych wierzycieli przy podejmowaniu decyzji. Taka informacja – odpowiednia dla dawców kapitału – ma być również użyteczna dla innych odbiorców informacji, niebędących dostarczycielami kapitału.

(…)

3. Klasyfikacja informacji

4. Szczegółowe wskazówki co do kwalifikacji pozycji do poszczególnych kategorii

5. Sprawozdanie z sytuacji finansowej (odpowiednik bilansu)

6. Sprawozdanie z całkowitych dochodów (odpowiednik rachunku zysków i strat)

7. Sprawozdanie z przepływów pieniężnych

8. Dodatkowe objaśnienia

¹ Przygotowano na podstawie strony internetowej: www.iasb.org, Discussion Papier Preliminary Views on Financial Statement Presentation.