Aleksander Woźniak

Skuteczność pełnomocnictwa ogólnego

(fragment)

W każdym wszczętym postępowaniu organy podatkowe żądają od podatnika składania pełnomocnictwa lub jego odpisu i to nawet, jeżeli podatnik udzielił pełnomocnikowi umocowania do występowania we wszystkich sprawach. W żądaniach tych mają wsparcie sądów administracyjnych. Coraz częściej pada jednak pytanie, czy to rzeczywiście niezbędne?

Pełnomocnictwo i prokura

Na wstępie przypomnijmy, że pełnomocnictwo to – najkrócej mówiąc - umocowanie kogoś do działania w imieniu wystawcy pełnomocnictwa (mocodawcy). Tym różni się ono od przedstawicielstwa ustawowego, że umocowanie wynika z jednostronnego oświadczenia woli samego mocodawcy a nie z ustawy.

Kodeks cywilny (Kc) wyróżnia trzy rodzaje pełnomocnictwa:

- ogólne - obejmujące umocowanie do czynności zwykłego zarządu (art. 98 zdanie pierwsze),

- tzw. ,,rodzajowe” - określające rodzaj czynności objętej umocowaniem, wymagane dla czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu (art. 98 zdanie drugie),

- szczególne - do poszczególnej czynności, wymagane, gdy ustawa tak przewiduje (art. 98 zdanie drugie).

Pełnomocnictwo ogólne, to – jak wskazano - umocowanie do dokonywania czynności zwykłego zarządu. Następuje ono na piśmie. Jakie czynności są czynnościami zwykłego zarządu, a jakie przekraczają ten zakres, tego w przepisach nie zdefiniowano. Zwrócił na to uwagę Sąd Najwyższy w uchwale z 8.03.2002 r. (sygn. III CZP 8/2002) i dlatego stwierdził: „również w orzecznictwie przyjmuje się najczęściej, że nie jest możliwe abstrakcyjne określenie katalogu czynności mieszczących się w ramach zwykłego zarządu, dlatego też rozstrzygnięcie uzależnia się od oceny skonkretyzowanej, odnoszącej się do danej sytuacji”. Przykładowo w tej samej uchwale SN stwierdził, że pełnomocnictwo ogólne nie wystarcza do sporządzenia zapisu na sąd polubowny.

Jeżeli zatem czynności przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebne jest pełnomocnictwo rodzajowe albo szczególne. Różnica polega na tym, że pełnomocnictwo rodzajowe upoważnia do dokonywania wielu czynności danego rodzaju (np. do zawierania umów sprzedaży, gdy jednorazowa ich wartość nie przekracza 30 tys. zł).

Natomiast pełnomocnictwo szczególne upoważnia do dokonania tylko jednej czynności prawnej (np. sprzedaży budynku). Jak podkreślił SN we wspomnianej uchwale z 8.03.2002 r.: „wymaganie pełnomocnictwa do sporządzenia poszczególnej czynności wynikać musi z ustawy, co oznacza, że wymagania tego nie można stawiać, gdy dla danej czynności żaden przepis ustawy go wyraźnie nie zastrzegł”.

Szczególnym rodzajem pełnomocnictwa jest prokura, jest to bowiem umocowanie do czynności związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Można powiedzieć, że każda prokura jest pełnomocnictwem, ale nie każde pełnomocnictwo jest prokurą. Prokury może bowiem udzielić wyłącznie przedsiębiorca i to tylko taki, który podlega obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców (art. 109 [1] Kc). Można spotkać się z poglądem, że chodzi tu wyłącznie o rejestr przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Oznaczałoby to, że osoby fizyczne prowadzące indywidualnie działalność gospodarczą są pozbawione możliwości udzielenia prokury, gdyż nie są wpisywane do rejestru przedsiębiorców w KRS tylko do ewidencji działalności gospodarczej. Tym samym spółka cywilna nie mogłaby udzielić prokury księgowemu czy właścicielowi biura rachunkowego. Taki pogląd wydaje się nieuzasadniony, tym bardziej że art. 37 § 2 Kc nie odsyła w kwestii rodzajów rejestrów do ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym tylko do „odrębnych przepisów”. Nie ma powodów, aby za taki rejestr nie uznać również ewidencji działalności gospodarczej, o której mówi ustawa z 2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 ze zm). Nawet jednak gdyby przeważył pogląd przeciwny i osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą istotnie nie mogła udzielić prokury, nie zamyka jej to drogi do udzielenia pełnomocnictwa.

(…)

Koszty udzielenia pełnomocnictwa

Pełnomocnictwo a prawo spółek

Pełnomocnictwo a Ordynacja podatkowa

Co z pełnomocnictwem ogólnym

Podpisywanie deklaracji

Kilka postępowań przed tym samym organem podatkowym

Postępowanie przed różnymi organami podatkowymi

Pełnomocnictwo a procedura cywilna

Czynny udział w postępowaniu