Paweł Wrześniewski

Zmiany w procedurze upadłościowej

(fragment)

Od 2 maja br. obowiązują przepisy ustawy (Dz. U. nr 53, poz. 434), która istotnie zmieniła prawo upadłościowe i naprawcze - pun (Dz. U. z 2003 r. nr 60, poz. 535). Nowelizacja jest bardzo obszerna, ale sam trzon procedury nie uległ zmianie. Postępowanie upadłościowe nadal dzieli się na dwa rodzaje: likwidacyjne oraz prowadzone z możliwością zawarcia układu. Upraszczając, to pierwsze polega na spieniężeniu majątku bankruta i spłaceniu wierzycieli, w tym drugim natomiast chodzi o restrukturyzację zobowiązań – po to, żeby zadłużony przedsiębiorca mógł kontynuować działalność.

Spośród nowych przepisów, często dotyczących raczej drobiazgów, można wyłonić kilka zmian istotnych. Choć nie stanowią one przełomu, to z pewnością wpłyną na przebieg konkretnych postępowań upadłościowych. To właśnie te najważniejsze nowości postaramy się tu omówić. Chcemy też ukazać je na nieco szerszym tle, wplatając uwagi dotyczące samego przebiegu procedury upadłościowej. Przywołując numery artykułów prawa upadłościowego i naprawczego, uwzględniamy już znowelizowaną wersję ustawy.

Co ważne, zmiany nie dotyczą postępowań będących w toku. Oznacza to, że jeśli tylko wniosek o ogłoszenie upadłości wpłynął albo przynajmniej został nadany pocztą do właściwego sądu przed 2 maja 2009 r., wszystkie opisane tu rozwiązania nie znajdą zastosowania.

Postępowanie upadłościowe

Lista podmiotów mogących zbankrutować, mimo zmian redakcyjnych w przepisie określającym ich krąg, nie uległa większym przekształceniom. Upadłość jest pojęciem dotyczącym nadal przede wszystkim przedsiębiorców. Bodaj najważniejszą nowością jest to, że teraz można również ogłosić bankructwo byłych wspólników w spółkach osobowych (m.in. jawnej, partnerskiej, komandytowej). Jest tylko jeden warunek: od dnia wykreślenia ich z Krajowego Rejestru Sądowego nie upłynął więcej niż rok (art. 8 pun). Istotna jest też zmiana definicji niewypłacalności, czyli podstawy ogłoszenia upadłości. Dotychczas niewypłacalny był ten, kto nie wykonywał swoich wymagalnych zobowiązań. Teraz jest nim tylko ten, kto nie wykonuje swych wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Nie jest już zatem możliwe postawienie w stan upadłości firmy, która nie ma problemów z płynnością, a jedynie spóźnia się z wykonywaniem usług, dostawami towarów itp. świadczeniami niepieniężnymi.

Mimo pewnych poprawek niezmieniona pozostaje konstrukcja zarządu majątkiem bankruta. Z dniem ogłoszenia upadłości majątek ten staje się tzw. masą upadłości. Zamiast właściciela zarządza nim od tej pory syndyk (upadłość likwidacyjna) albo zarządca (upadłość układowa z odebraniem upadłemu zarządu majątkiem). Jedynie w przypadku upadłości układowej bez odebrania upadłemu zarządu majątkiem bankrut nadal zarządza nim sam, tyle że pod kontrolą ustanowionego przez sąd nadzorcy. Obecnie jednak akcenty rozłożone są nieco inaczej niż uprzednio. Przed nowelizacją pun zasadą było odbieranie zarządu upadłemu. Nadzorcę sąd ustanawiał tylko wówczas, gdy upadły dawał rękojmię należytego sprawowania zarządu, a niewypłacalność powstała wskutek wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności. Obecnie jest odwrotnie – regułą jest powoływanie nadzorcy. Zarządcę sąd ustanawia jedynie wówczas, gdy upadły nie daje rękojmi należytego zarządu.

Pewne zmiany dotyczą wstępnego zgromadzenia wierzycieli. Zbierało się ono jeszcze przed ogłoszeniem upadłości – chyba że oczywiste było, że dalsze postępowanie może być prowadzone tylko w celu likwidacji majątku upadłego. Do jego kompetencji należy m.in. podjęcie uchwały o sposobie prowadzenia postępowania upadłościowego oraz zawarcie układu. To, co w normalnym trybie trwało miesiącami – zgłoszenie wierzytelności i stworzenie ich listy czy samo przegłosowanie układu – tu musiało udać się jednego dnia. W praktyce było to dosyć trudne. Nowelizacja idzie tu na rękę sędziom, stanowiąc, iż zwołanie wstępnego zgromadzenia wierzycieli jest uprawnieniem a nie obowiązkiem sądu (art. 44 pun). Może okazać się, że zgromadzenia takie po prostu w ogóle nie będą zwoływane.

Nowością jest obowiązek ujawnienia faktu ogłoszenia upadłości w oznaczeniu firmy przedsiębiorcy, pod którym prowadzi działalność (art. 60¹ pun). Przed nowelizacją wymogu takiego nie było i wolno było działać pod tą samą firmą, jak gdyby nie toczyło się postępowanie upadłościowe.

(…)