PIOTR GUT 

Odliczanie VAT przy zakupie samochodów osobowych i paliwa do nich

(fragment)

Co mówi ustawa o VAT?

Ustawa o VAT[1] uzależnia prawo do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie pojazdów samochodowych i paliwa do nich od rodzaju nabytego samochodu.

Mówią o tym przepisy art. 86, przy czym szczególne uregulowania dotyczące samochodów zawarto w ustępach 3-8 art. 86, a także w art. 88 ust. 1 pkt 3.

W przypadku autobusów i przeważającej większości samochodów ciężarowych (bywają wyjątki!) podatnikom przysługuje pełne odliczenie. Natomiast w razie nabycia samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, prawo do odliczenia zostało – zgodnie z art. 86 ust. 3 ustawy – częściowo ograniczone. W takim wypadku, co do zasady, kwotę podatku naliczonego stanowi 60% kwoty podatku określonej w fakturze lub kwoty podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub kwoty podatku należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca - nie więcej jednak niż 6000 zł, w odniesieniu do jednego samochodu.

Ograniczenia te mają także zastosowanie do podatników użytkujących samochody osobowe na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze (art. 86 ust. 7). W tym przypadku kwotę podatku naliczonego stanowi 60% kwoty podatku naliczonego od czynszu (raty) lub innych płatności wynikających z zawartej umowy, udokumentowanych fakturą, a limit 6000 zł dotyczy sumy kwot przez cały okres użytkowania jednego samochodu.

Natomiast przy nabyciu paliw silnikowych (np. benzyny, oleju napędowego, gazu), wykorzystywanych do napędu samochodów osobowych prawo do odliczenia nie przysługuje w ogóle. Wynika to bezpośrednio z art. 88 ust. 1 pkt 3. Natomiast przepisy ustawy o VAT nie przewidują ograniczeń w odliczaniu podatku naliczonego przy innych zakupach, dotyczących samochodów osobowych, jak np. części zamiennych, opon, innych niż paliwa płynów eksploatacyjnych, kosztów przeglądów technicznych czy napraw, jeżeli tylko zakup dotyczy działalności gospodarczej podatnika; VAT naliczony od tych zakupów podlega odliczeniu na zasadach ogólnych.

Nie stosuje się też ograniczeń w odliczaniu podatku naliczonego, jeżeli przedmiotem działalności podatnika jest (art. 86 ust. 4 pkt 7):

- odsprzedaż tych samochodów (np. u dealera),

- oddanie w odpłatne używanie tych samochodów (pojazdów) na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innych umów o podobnym charakterze, przy czym samochody (pojazdy) te są przez podatnika przeznaczone wyłącznie do wykorzystania na te cele nie krócej niż przez sześć miesięcy.

Szerzej będzie o tym mowa na końcu opracowania.

Co to są pojazdy samochodowe i samochody osobowe

Wobec ograniczeń w odliczaniu VAT naliczonego istotną kwestią jest ścisłe określenie pojęcia pojazd samochodowy i samochód osobowy. Tymczasem w przepisach art. 86 ust. 3 i 4 oraz art. 88 ust. 1 pkt 3 posłużono się tymi pojęciami bez ich zdefiniowania.

W praktyce odpowiednia klasyfikacja pojazdów samochodowych możliwa jest zarówno na podstawie ustawy z 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.), jak i Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU)[2].

W początkowym okresie obowiązywania ustawy o VAT organy podatkowe prezentowały – jak się wydaje – stanowisko, że dla celów VAT pojazdy należy klasyfikować według PKWiU[3]. Zgodnie zaś z PKWiU w grupowaniu 34.10 „Pojazdy samochodowe” mieszczą się zarówno samochody osobowe, jak i samochody ciężarowe. Natomiast w myśl art. 2 pkt 33 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd samochodowy to pojazd silnikowy (bez ciągników rolniczych), którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h. Zgodnie z art. 2 tej ustawy do pojazdów samochodowych zalicza się m.in. samochody osobowe (pkt 40) oraz samochody ciężarowe (pkt 42). Samochodem osobowym jest pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą oraz ich bagażu. Natomiast samochodem ciężarowym jest pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków; określenie to obejmuje przy tym również samochód ciężarowo-osobowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków i osób w liczbie od 4 do 9 łącznie z kierowcą.

 (…)

Zaświadczenie z okręgowej stacji kontroli pojazdów a prawo do odliczenia VAT

Klasyfikacja motocykli i motorowerów a odliczenie VAT

Co mówi Dyrektywa o VAT?

Dwukrotne odliczenie VAT przy leasingu samochodów

Cesja praw z umowy leasingu a odliczenie VAT

Sprzedaż używanych samochodów

Obrót samochodami jako przedmiot działalności podatnika

[1] Ustawa z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.); jeżeli dalej podajemy numer artykułu bez bliższego określenia, to chodzi o przepisy ustawy o VAT.

[2] Zawarta w art. 4a pkt 9 updop (art. 5a pkt 19 updof) definicja samochodu osobowego – obowiązująca od 1.01.2007 r. – co do istoty nie różni się od tekstu art. 86 ust. 3 i ust. 4 pkt. 1-4 ustawy o VAT i rodzi podobne wątpliwości, co ustawa o VAT.

[3] Stanowisko takie wynika chociażby z pisma Ministra Finansów z 14.05.2004 r. nr PP3-812-392/2004/JŁ/1585 PP w sprawie rozliczenia podatku naliczonego, związanego z ciągnikami siodłowymi. Dla przypomnienia, literalne brzmienie art. 86 ust. 5 (w okresie od 1.05.2004 r. do 21.08.2005 r.) prowadziło do wniosku, że ciągniki siodłowe są dla celów odliczenia VAT traktowane na równi z samochodami osobowymi – ze wszystkimi tego konsekwencjami w odniesieniu do podatku naliczonego przy nabyciu tych pojazdów i paliwa do nich. Dlatego Ministerstwo uznało, że pojazdy te zgodnie z Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług mieszczą się zasadniczo w grupie ciągników drogowych [PKWiU 34.10.44] i są zaprojektowane do ciągnięcia przyczepy połączonej z tym pojazdem za pomocą siodła. Dlatego ograniczenie w zakresie wysokości podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 3 i 5, nie ma zastosowania do ciągników siodłowych, tym samym nie stosuje się ograniczenia (…) do odliczenia kwoty podatku naliczonego zawartego w cenie paliwa do napędu tych ciągników.