EWA WOŹNIAK

Rachunkowość fundacji – wybrane zagadnienia[1]

(fragment)

1. Fundacje

Zasady powstawania oraz działania fundacji określają przepisy ustawy z 6.04.1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 1991 r. nr 46, poz. 203 ze zm.). W jej myśl fundacje mogą ustanowić osoby fizyczne, niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania, bądź osoby prawne mające siedziby w Polsce lub za granicą. Fundacja może być ustanowiona dla realizacji takich celów, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami. Oświadczenie woli fundatora o ustanowieniu fundacji (złożone w formie aktu notarialnego) powinno określać cel fundacji oraz przeznaczone na jego realizację składniki majątkowe, którymi mogą być pieniądze, papiery wartościowe oraz oddane fundacji na własność rzeczy ruchome i nieruchomości.

Fundator ustala statut fundacji, określający m.in. prowadzenie przez fundację działalności gospodarczej. Działalność taka może być prowadzona w rozmiarach służących realizacji jej celów, a wartość środków majątkowych przeznaczonych na tę działalność nie może być mniejsza niż 1000 zł.

Fundacja podlega obowiązkowemu wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego i uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do tego rejestru.

Fundacja składa corocznie właściwemu ministrowi (którego może wskazać fundator ze względu na cele fundacji) sprawozdanie ze swojej działalności, które jest udostępniane do publicznej wiadomości. Zakres tego sprawozdania określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości.

Fundacje zagraniczne, mające siedzibę za granicą, mogą tworzyć przedstawicielstwa na terytorium Polski. Mają do nich zastosowanie przepisy prawa obowiązujące w Polsce.

 2. Fundacje a prawo bilansowe

Fundacje, jako jednostki posiadające osobowość prawną, prowadzą księgi rachunkowe i sporządzają sprawozdania finansowe zgodnie z przepisami o rachunkowości. Oznacza to, iż stosują one:

1) postanowienia ustawy z 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm., dalej ustawa) lub

2) gdy nie prowadzą działalności gospodarczej - przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z 15.11.2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej (Dz. U. nr 137, poz. 1539 ze zm., dalej rozporządzenie).

Działalnością gospodarczą jest działalność określona w definicji zawartej w art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, tj. działalność wykonywaną w celach zarobkowych, w sposób ciągły i zorganizowany.

 3. Rachunkowość fundacji

Ustawa wymaga, aby księgi rachunkowe fundacji prowadzone były w jej siedzibie, w języku polskim i w walucie polskiej. Mogą być one prowadzone także poza siedzibą fundacji w przypadku powierzenia ich prowadzenia jednostce uprawnionej do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Wtedy to kierownik jednostki, w fundacji jest nim zarząd, obowiązany jest powiadomić właściwy urząd skarbowy o miejscu prowadzenia ksiąg oraz zapewnić dostępność ksiąg rachunkowych upoważnionym organom do kontroli w siedzibie jednostki (art. 11 ustawy).

(…)

4. Fundacje będące organizacjami pożytku publicznego

5. Typowe księgowania w księgach rachunkowych fundacji

[1] Zasady opodatkowania fundacji nie różnią się istotnie od zasad opodatkowania stowarzyszeń, te zaś omówiliśmy w nr. 4/2008 „Rachunkowości”.