Jest to bardzo niejednorodna grupa jednostek różnej wielkości - od zatrudniających tysiąc i więcej pracowników, przez średnie i małe, a dalej o różnej formie prawnej (spółki handlowe i osobowe).

Aby ocenić, czy projekt MSSF jest przydatny i spełni oczekiwania adresatów, trzeba by odpowiedzieć na 3 pytania:

1) kto ma być użytkownikiem sprawozdań finansowych małych i średnich jednostek (jednostek innych niż zainteresowania publicznego), a dalej, jakich informacji ci użytkownicy oczekują,

2) z jakim kosztem będzie się wiązać dla jednostek przedkładających sprawozdania finansowe dostarczenie tych informacji zarówno w momencie sporządzania sprawozdań, jak i przy bieżącym prowadzeniu ksiąg, z których czerpane mają być dane do sprawozdań; mówiąc inaczej - jakie wymagania stawia się przed rachunkowością małych i średnich jednostek, pamiętając że ma ona przede wszystkim obsłużyć jednostkę i pomóc jej w prowadzeniu gospodarki finansowej i zarządzaniu nią, a nie tylko zaspokajać "ciekawość" użytkowników spoza niej,

3) czy sposób przedstawienia merytorycznej zawartości Standardu - sformułowania, układ, objętość sprzyjają przyswojeniu sobie postanowień Standardu i pozwolą na łatwe korzystanie z niego.

Zamieszczone poniżej opracowanie częściowo przynosi odpowiedź na te pytania, ale postanowiliśmy wtrącić i nasze trzy grosze.

Ad 1) Użytkownikami sprawozdań finansowych małych i średnich jednostek są organy podatkowe, kredytodawcy oraz współwłaściciele niepracujący w firmie. Ze względu na to, że prawo podatkowe niemal w każdym kraju jest inne i zawiera wiele rozwiązań, które nie pozostają w zgodzie z zasadami nowoczesnej rachunkowości, można z góry założyć, że organy finansowe nie będą usatysfakcjonowane sprawozdaniami finansowymi sporządzanymi w myśl projektowanego standardu.

Czego natomiast oczekują kredytodawcy i współwłaściciele, wymaga dopiero zbadania. Z dużym stopniem pewności można jednak stwierdzić, że wynikające z tych sprawozdań dane powinny:

- charakteryzować się dużym stopniem pewności i realizmu (możliwie mało antycypacji zysków, dowolności przy wycenie), gdyż służy to umocnieniu sytuacji finansowej jednostki i chroni przed podziałem pozornych zysków (proponowany układ rachunku zysków i strat nie przynosi żadnej pomocy w tym względzie),

- być wystarczające do ocen, ale nie stanowić cmentarza informacji dostarczanych "na wszelki wypadek"; grzechu tego nie ustrzegł się projekt.

Ad 2) System ewidencji powinien być możliwie prosty, niestawiający księgowym małych i średnich jednostek nadmiernych wymogów co do kwalifikacji potrzebnych do prowadzenia ksiąg. Na marginesie: przy ocenie nie można uznać za miarodajne awizowanych przez IASB uproszczeń przyjętych w Standardzie w porównaniu do MSR dla jednostek zainteresowania publicznego, gdyż małe i średnie jednostki mogą ewentualnie przejść z dotychczas stosowanych zasad rachunkowości (np. w Polsce - wynikających z ustawy o rachunkowości) na Standard, na pewno natomiast nie przejdą na Standard jednostki, stosujące uprzednio MSR dla jednostek zainteresowania publicznego).

Ad 3) Niezależnie od ogólnej oceny układu i przejrzystości tekstu trzeba by zbadać, czy wszystkie pozycje wymagające wykazania w sprawozdaniu finansowym są wystarczająco jednoznacznie objaśnione, a do wyjaśnień można szybko i bez kłopotu trafić. Już widać, że nie, gdyż tekst zawiera liczne powołania na MSR dla jednostek zainteresowania publicznego, a zatem nie jest sam w sobie wyczerpujący. Brak jest wyjaśnień do rozrachunków niezaliczanych do aktywów i zobowiazań finansowych. Także połączenie wyjaśnień zagadnień występujących zarówno w jednostkowym (reguła), jak i skonsolidowanym (przypadek chyba raczej rzadki) sprawozdaniu finansowym ujemnie wpływa na czytelność Standardu.

Redakcja