BOŻENA ZWOLENIK

Bieżący rok jest piątym rokiem funkcjonowania w sektorze publicznym systemu Publicznej Wewnętrznej Kontroli Finansowej (PWKF). System ten, wprowadzony w Polsce w wyniku realizacji zobowiązań warunkujących przystąpienie do Unii Europejskiej (rozdział 28) tworzą: kontrola finansowa, audyt wewnętrzny oraz zawarte w strukturze Ministerstwa Finansów mechanizmy centralnej koordynacji systemu. Na przestrzeni ostatnich lat PWKF trwale wpisała się w system ochrony finansów publicznych, obejmując kontrolą finansową wszystkie jednostki sektora finansów publicznych (dalej „jednostki”), natomiast audytem wewnętrznym około 2680 jednostek.

Ramy prawne systemu wyznaczają zapisy ustawy o finansach publicznych i wydane na jej podstawie rozporządzenia. Obowiązująca od 1.01.2006 r. ustawa z 30.06.2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 249, poz. 2104, z późn. zm.) – zwana dalej „ustawą o finansach publicznych”, obok innych zmian wprowadziła nową definicję audytu wewnętrznego. Definicja zawarta w poprzedniej regulacji powodowała, iż audyt wewnętrzny w sektorze publicznym często bywał rozumiany jako dotyczący funkcjonowania wąsko pojmowanej gospodarki finansowej i utożsamiany z kontrolą finansową. Dlatego konieczne stało się jasne określenie relacji między audytem a systemem zarządzania i kontroli. W nowej definicji rozdzielono funkcję zapewniającą i doradczą audytu wewnętrznego, dostosowując jej treść do przyjętych i uznanych międzynarodowych rozwiązań.

Definicja ta – po pewnych uproszczeniach brzmi następująco:

Audytem wewnętrznym jest ogół działań obejmujących:
1) niezależne badanie systemów zarządzania i kontroli w jednostce, w tym procedur kontroli finansowej, w wyniku którego kierownik jednostki uzyskuje obiektywną i niezależną ocenę adekwatności, efektywności i skuteczności tych systemów;
2) czynności doradcze, w tym składanie wniosków, mające na celu usprawnienie funkcjonowania jednostki.

Dokonywana przez audytora wewnętrznego ocena dotyczy w szczególności:
- zgodności prowadzonej działalności z przepisami prawa oraz obowiązującymi w jednostce procedurami wewnętrznymi,
- efektywności i gospodarności podejmowanych działań w zakresie systemów zarządzania i kontroli,
- wiarygodności sprawozdania finansowego oraz sprawozdania z wykonania budżetu.

W rozdziale 5 (Dział I) ustawy o finansach publicznych zatytułowanej „Audyt wewnętrzny oraz koordynacja kontroli finansowej i audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych” zawarto delegacje dla Ministra Finansów do wydania czterech rozporządzeń. Opracowane przez Głównego Inspektora Audytu Wewnętrznego (GIAW) i Departament Koordynacji Kontroli Finansowej i Audytu Wewnętrznego (Departament KF) w Ministerstwie Finansów projekty rozporządzeń były poddane szerokiej konsultacji ze środowiskiem audytorów wewnętrznych. Projekty były również przedmiotem uzgodnień w ramach konsultacji międzyresortowych oraz – ze względu na to, że dotyczą również jednostek podsektora samorządowego – z Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego.

W niniejszym artykule przedstawiam najważniejsze zmiany wprowadzone przez cztery, obowiązujące od 1 lipca br., rozporządzenia.

2. Kwoty, których przekroczenie powoduje obowiązek prowadzenia audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych (...)

3. Tryb sporządzania oraz wzór sprawozdania z wykonania planu audytu wewnętrznego (...)

4. Szczegółowy sposób i tryb przeprowadzania audytu wewnętrznego (...)

5. Sposób organizowania i przeprowadzania egzaminu na audytora wewnętrznego oraz działanie Komisji Egzaminacyjnej (...)

6. Standardy audytu wewnętrznego i kontroli finansowej