ADAM BARTOSIEWICZ, RYSZARD KUBACKI

Neutralność podatku od towarów i usług, oznaczająca że nie powinien on wpływać na wynik finansowy przedsiębiorców, zapewnia prawo do odliczenia podatku naliczonego przy dostawach towarów i usług. W praktyce rzeczywista neutralność podatku zależy od tego, czy podatnik może odliczyć podatek niezwłocznie, czy też musi czekać na odliczenie (zwrot) podatku. Konieczność oczekiwania na zrealizowanie prawa do odliczenia powoduje bowiem, że podatnik faktycznie ponosi przez określony czas ciężar finansowy podatku, kredytując budżet Państwa.

Jeżeli przedsiębiorca nie jest detalistą, sprzedającym towar za gotówkę, to wielkość udzielanego budżetowi kredytu zależy od tego, jak szybko może on od podatku należnego potrącić podatek naliczony lub uzyskać jego zwrot.

Prawo wspólnotowe jest dość lakoniczne, jeśli chodzi o terminy odliczenia podatku i zawiera w zasadzie tylko jedną regulację w tym zakresie. W myśl art. 17(1) VI dyrektywy prawo do odliczenia podatku powstaje z chwilą powstania obowiązku podatkowego względem podatku podlegającego odliczeniu. Tak więc prawo do odliczenia podatku przez nabywcę towarów i usług powstaje wówczas, gdy u sprzedawcy tych towarów i usług powstaje obowiązek podatkowy w zakresie podatku należnego. Podatek może być więc odliczony najwcześniej w tym okresie rozliczeniowym, w którym podatek powinien być rozliczony przez sprzedawcę.

Przepis ten określa najwcześniejszy, ale nie jedyny moment, kiedy to możliwe jest odliczenie podatku. Podatnik ma prawo do odliczenia podatku także w terminie późniejszym, praktycznie aż do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego za dany okres rozliczeniowy, co następuje po 5 latach, licząc od początku roku w którym powstało prawo do obniżenia podatku naliczonego (art. 86 ust. 13 ustawy o VAT). Tak też kwestię tę postrzega się w orzecznictwie ETS, gdzie uznaje się, że przepisy VI dyrektywy określają najwcześniejszy moment, od którego możliwe jest skorzystanie z prawa do odliczenia. Podkreśla się w nim także, że czas korzystania z prawa do odliczenia nie powinien być przez państwa członkowskie ograniczany. Jakiekolwiek ograniczenia tego uprawnienia w ustawodawstwie krajowym są w zasadzie niedopuszczalne. Jak podkreślił Trybunał w sprawie 50/87 (Commission of the European Communities vs. French Republic), prawo wspólnotowe nie zawiera regulacji umożliwiających ograniczenie prawa do odliczenia podatku, prawo to musi przysługiwać natychmiast w odniesieniu do wszystkich zakupów.

Podatek naliczony w fakturach VAT i dokumentach celnych (...)

Podatek naliczony w fakturach VAT MP (...)

Podatek naliczony w fakturach wewnętrznych od wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu usług, dostaw których podatnikiem jest nabywca (...)

Odliczenie podatku naliczonego u podatnika tracącego zwolnienie podmiotowe (...)

Odliczenie podatku naliczonego przy korzystaniu z procedury uproszczonej w imporcie (...)

Odliczenie podatku u małych podatników (...)

Podsumowanie (...)