BARBARA MUSZYŃSKA

Przekształcenie spółki jawnej w spółkę z o.o. - aspekty księgowe, podatkowe i prawne

(fragment)

Działające początkowo w niewielkich rozmiarach spółki osobowe, często zakładane przez rodziny, na ogół inwestują w firmę wypracowywane zyski i poszerzają zakres oraz skalę jej działalności. Z czasem pragną one:
- dostosować formę prawną firmy do osiągniętego poziomu rozwoju (wielkość majątku i rozmiary działalności),
- ułatwić ewentualne przyszłe działania zmierzające do dalszego rozszerzania działalności, czy też pozyskania nowych wspólników,
- ograniczyć ryzyko, jakie działanie firmy w formie spółki osobowej stwarza dla osobistego majątku wspólników.

Z tych względów korzystne może okazać się przekształcenie firmy ze spółki osobowej, jaką jest spółka jawna, w spółkę z o.o., w oparciu o przepisy art. 551-570 i art. 572 Kodeksu spółek handlowych (dalej Ksh) i art. 93a ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 8 poz. 60 z późn. zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową.

Przepisy Ksh i Ordynacji podatkowej przewidują bowiem, że spółka z o.o. - jako spółka przekształcona:
- wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki jawnej, wynikające z prawa gospodarczego, cywilnego, administracyjnego i innego niemającego charakteru prawa podatkowego, do którego zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej, a w tym:
- w prawa własności mienia spółki jawnej wchodzącego do spółki z o.o.,
- w prawa i obowiązki względem wierzycieli i dłużników spółki jawnej,
- w prawa wynikające z ewentualnych decyzji administracyjnych (zezwolenia i koncesje), chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej,
- wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki spółki przekształcanej, a więc jawnej (ale nie wspólników tej spółki!), a w praktyce:
- będzie mogła dokonywać rozliczeń podatku VAT na zasadach wynikających z ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej ustawa o VAT) z okresu sprzed wyrejestrowania spółki jawnej (a więc sprzed tzw. dnia przekształcenia), a w tym odliczeń podatku VAT naliczonego z faktur wystawionych na spółkę jawną na ogólnych zasadach,
- nie wystąpi obowiązek zapłaty podatku VAT od tzw. remanentu likwidacyjnego (art. 14 ustawy o VAT) i zryczałtowanego podatku dochodowego, o którym mowa w art. 24 ust. 3 ustawy z 16.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanej dalej updof, gdyż spółka jawna - jako spółka przekształcana - nie ulega "likwidacji", o której mowa w przepisach podatkowych.

Zakładamy również, iż wspólnicy spółki jawnej obejmujący udziały w spółce z o.o. powstającej drogą przekształcenia spółki jawnej, nie osiągają przychodów do opodatkowania w dacie wpisania spółki przekształconej do KRS (art.17 ust. 1 pkt 9 i ust. 1a updof), a dopiero po ewentualnej sprzedaży tych udziałów.

Nie jest przedmiotem niniejszego opracowania szczegółowe omawianie przepisów Ksh dotyczących przekształcenia. Rozpatrując jednak problemy ewidencji i podatkowe związane z przekształceniem spółki jawnej w spółkę z o.o., warto pamiętać, że do przekształcenia spółki jawnej w spółkę z o.o. mają zastosowanie przepisy art. 551-570 oraz art. 572 Ksh. Jeśli jednak wszyscy wspólnicy spółki jawnej prowadzili jej sprawy, to do przekształcenia nie stosuje się przepisów art. 557-561 Ksh poświęconych sporządzeniu planu przekształcenia. Wyłączenie to nie dotyczy jednak:
- art. 558 § 2 zobowiązującego spółkę jawną do sporządzenia:
- projektu uchwały w sprawie przekształcenia spółki,
- projektu umowy spółki z o.o.,
- wyceny aktywów i pasywów spółki jawnej - co jest bardzo istotne - według zasad obowiązujących przy sporządzaniu jej sprawozdania finansowego, a więc według zasad określonych w art. 28 ustawy o rachunkowości, a nie według cen rynkowych,
- sprawozdania finansowego sporządzanego dla celów przekształcenia, przy zastosowania takich samych metod i w takim samym układzie, jak ostatnie roczne sprawozdanie finansowe,
- poddania wyceny aktywów i pasywów spółki badaniu przez biegłego rewidenta.

(...)

---